Ιστορική Αναδρομή: Έλληνες πρόσφυγες στην Μέση Ανατολή

Οι προσφυγικές ροές που καταφθάνουν τους τελευταίους μήνες στην Ευρώπη, εξαιτίας της πολεμικής αναταραχής στην Μέση Ανατολή, θεωρούνται οι μεγαλύτερες καταγεγραμμένες ροές στην ανθρώπινη ιστορία. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), τους πρώτους τρεις μήνες του νέου χρόνου έφτασαν στην Ελλάδα πάνω από 150.000 πρόσφυγες, με το 50% από αυτούς να είναι Σύριοι. Κι ενώ η κατάσταση στην χώρα μας παραμένει κρίσιμη, οι καθημερινές εικόνες των προσφύγων μας πάνε πίσω, στα τέλη του 19ου με αρχές του 20ού αιώνα, όταν οι Έλληνες ήταν αυτοί που μετακινούνταν ως πρόσφυγες σε περιοχές της Συρίας και της Μέσης Ανατολής.

Ξεκινώντας την αναδρομή στο παρελθόν, ο πρώτος σταθμός της Ελληνικής προσφυγιάς στην Μέση Ανατολή είναι το 1860. Ειδικότερα, τον Απρίλιο του 1975 ξέσπασε στο Λίβανο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ της χριστιανικής Δεξιάς και της μουσουλμανικής Αριστεράς. Οι λόγοι του πολέμου βρίσκονταν στο πολυσύνθετο θρησκευτικό κόσμο του Λιβάνου, που περιελάμβανε χριστιανούς, σουνίτες, σιίτες και δρούζους, και στην δυσκολία της ίσης εκπροσώπησης όλων αυτών των θρησκευτικών κοινοτήτων. Λίγο αργότερα, οι εσωτερικές συγκρούσεις (με αποκορύφωμα την αναζωπύρωση της διαμάχης των Μαρωνιτών Χριστιανών και Δρούζων Μουσουλμάνων στο Όρος του Λιβάνου το 1860) οδήγησαν σε εκτεταμένες σφαγές χιλιάδων χριστιανών. Πολλοί από τους χριστιανούς που παρέμεναν ακόμη στις περιοχές εκείνες κατευθύνθηκαν προς την Δαμασκό και το Χαλέπι της Συρίας, προκειμένου να ξεφύγουν από τα δεινά των θρησκευτικών αιματοχυσιών.

Η δεύτερη περίπτωση της Ελληνικής προσφυγιάς βρίσκεται στην Αίγυπτο τις δεκαετίες του 1870-1880. Ο συνταγματάρχης Ahmed ‘Urabi εξεγέρθηκε ενάντια στην Ευρωπαϊκή κυριαρχία στης Αιγύπτου που είχε ξεκινήσει το 1789, με πρώτο τον Ναπολέοντα να καταλαμβάνει την χώρα, ο οποίος στη συνέχεια εκδιώχθηκε από βρετανικά και οθωμανικά στρατεύματα. Έτσι, το 1882, στρατιωτικοί αξιωματικοί υπό τον ‘Urabi οργάνωσαν διαδηλώσεις εναντίον του βασιλιά Τewfik, κατηγορώντας τον για την υποταγή της χώρας στους Βρετανούς. Αμέσως βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη Μεγάλη Βρετανία, η οποία παρενέβη στρατιωτικά και συνέτρεψε το κίνημα προκειμένου να προστατεύσει τα συμφέροντά της στην ευρύτερη περιοχή, και ειδικότερα στη Διώρυγα του Σουέζ. Στην επέμβαση αυτή συμμετείχαν και ελληνικά στρατεύματα στο πλευρό της Βρετανίας. Κατά τη διάρκεια των πολεμικών αυτών εξελίξεων, χιλιάδες Έλληνες εγκαταλείπουν την Αλεξάνδρεια και κατεφεύγουν σε περιοχές όπως η Δαμασκός, η Κωνσταντινούπολη και το Χαλέπι, ακόμη και σε ελληνικές πόλεις.

Στη συνέχεια, το 1922, μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, με την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών, έχουμε τη μεγαλύτερη μετακίνηση Ελλήνων προσφύγων προς το Χαλέπι της Συρίας. Όπως και σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή, η ζωή των προσφύγων εκεί δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολη. Η περιοχή βρισκόταν υπό αγγλό-γαλλικά στρατεύματα στην διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, με τους Γάλλους να γίνονται «κύριοι» της στρατιωτικής παρουσίας εκεί μετά την λήξη του πολέμου με την Συμφωνία του Σαν Ρέμο, καθώς και με την επικύρωση του Αγγλογαλλικού Συμφώνου Sykes-Picot που προέβλεπε το μοίρασμα της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με το οποίο οι Βρετανοί λάμβαναν την Παλαιστίνη και οι Γάλλοι την Συρία. Η κατάσταση για τους πρόσφυγες ήταν δύσκολη, με την γαλλική ηγεσία να δίνει ελάχιστη σημασία στη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των ανθρώπων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των συνθηκών διαβίωσης των προσφύγων εκεί αποτελούν τα λόγια του συγγραφέα Harold Spencer στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ(3/03/1923) : «Η κατάστασις εχειροτέρευσεν, ιδίως λόγω της πολιτικής της Γαλλικής Κυβερνήσεως… Μέγας αριθμός προσφύγων της Μικράς Ασίας επί των πλοίων εις τους Γαλλικούς λιμένας της Συρίας, οι δε Γάλλοι ουχί μόνον αρνούνται να επιτρέψουν εις αυτούς να παραμείνουν τουλάχιστον εις Συρίαν, αλλά αρνούνται και να τους δώσουν τροφήν…». Επιπρόσθετα, λίγα χρόνια αργότερα, το 1938, έχουμε ένα ακόμη κύμα Ελλήνων προσφύγων προς τη Συρία, την Παλαιστίνη, τη Δαμάσκο και το Χαλέπι, την περίοδο της προσάρτησης της Αλεξανδρέττας από τους Τούρκους. Ο αριθμός των Ελλήνων προσφύγων ανερχόταν περίπου στις 12.000.

Οι Σύριοι πρόσφυγες σήμερα, όπως και οι Έλληνες τότε, εγκαταλείπουν την πατρίδα τους για να βρουν μία καλύτερη τύχη και ζωή στα ξένα. Δεν έχει σημασία από ποια χώρα ξεκίνησαν, καθώς ο στόχος του ταξιδιού τους παραμένει ο ίδιος: να σωθούν οι ίδιοι, και να σώσουν τις οικογένειές τους. Η χώρα μας και οι άνθρωποί της γνωρίζουν την «οδύσσεια» της προσφυγιάς. Η ιστορία μας δεν διακρίνει τους ανθρώπους σε εθνικότητες και θρησκείες, ενώ την ίδια στιγμή απορρίπτει φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας. Έν έτει 2016, ένα μεγάλο ποσοστό των κατοίκων της χώρας μας, είτε υπό την υποστήριξη οργανωμένων ομάδων αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες, είτε μεμονωμένοι, συγκεντρώνουν καθημερινά ρούχα, τρόφιμα και είδη ατομικής υγιεινής για όλους τους πρόσφυγες που φτάνουν στα σύνορα και στο εσωτερικό της Ελλάδας. Έτσι, στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης και των περιορισμένων υποδομών της χώρας για την υποστήριξη των χιλιάδων προσφύγων, βλέπουμε να ευδοκιμεί η αλληλεγγύη, η προσφορά και η υποστήριξη.

Καθώς οι προσφυγικές ροές αποτελούν πλέον ευρωπαϊκό και διεθνές ζήτημα, είναι επιτακτική η ανάγκη για την οικουμενική του διευθέτηση. Οι κυβερνήσεις των δυτικών χωρών καλούνται καθημερινά να αντιμετωπίσουν από κοινού την ανθρωπιστική διάσταση του προσφυγικού, με κύριο γνώμονα τον σεβασμό της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας, καθώς και την προστασία όλων των δικαιωμάτων των ατόμων, λαμβάνοντας υπόψιν φυσικά τις εθνικές και πολιτισμικές τους ιδιαιτερότητες. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα η αλληλεγγύη και η ισότητα αποτελούν δύο βασικές της αξίες, κι αυτές θα πρέπει να είναι οι κατευθυντήριες γραμμές στην αποτελεσματική δράση και επίλυση του σημερινού προσφυγικού προβλήματος.

  • http://foreignaffairs.gr/articles/68981/markellos-linaios/pos-i-eksegersi-sti-syria-metatrepetai-se-emfylio-polemo?page=show
  • http://www.ethnos.gr/koinonia/arthro/otan_oi_ellines_prosfyges_ebriskan_katafygio_sti_syria-64180530/
  • http://www.livepedia.gr/content-providers/periskopio/1823NASER.pdf
  • http://www.istorikathemata.com/2011/06/18-1920.html

 

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest