Ιταλία: Το δημοψήφισμα που θα κρίνει το μέλλον της Ε.Ε (Μέρος Α’)

Αυτό το άρθρο είναι το 1ο μέρος από τα 2 με τίτλο: Ιταλία: Το δημοψήφισμα που θα κρίνει το μέλλον της Ε.Ε
Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

4 Δεκεμβρίου 2016. Μπορεί να είναι η μέρα που θα αλλάξει την Ε.Ε, να καθορίσει τη δομή και το μέλλον της. Είναι η μέρα του πολύ αναμενόμενου ιταλικού δημοψηφίσματος για την έγκριση των τροποποιήσεων στο ιταλικό Σύνταγμα, τη μεταρρύθμιση των εξουσιών του Κοινοβουλίου της Ιταλίας, καθώς και την κατάτμηση των αρμοδιοτήτων του κράτους, των περιφερειών και διοικητικών οντοτήτων. Οι αλλαγές στο Σύνταγμα προτάθηκαν για πρώτη φορά στις 8 Απριλίου 2014, και τώρα ζητούν την έγκριση των πολιτών. Όμως, η σημασία του δημοψηφίσματος είναι πολύ βαθύτερη, πολύ πιο σημαντική, και δεν αφορά μόνο την ενεργοποίηση του ιταλικού λαού. Αποτελεί ένα προσωπικό στοίχημα του Ιταλού Πρωθυπουργού, Matteo Renzi, μία δοκιμασία που καλείται να περάσει για να επιβεβαιώσει την ηγεσία και κυριαρχία του έναντι της αντιπολίτευσης στην ιταλική πολιτική σκηνή.

Τι σημαίνει ΝΑΙ στο δημοψήφισμα;

Θα επιτύχει τη μέχρι τώρα ευρύτερη συνταγματική μεταρρύθμιση στην Ιταλία, όσον αφορά την οργάνωση του Κοινοβουλίου, ενώ -σύμφωνα με τους υποστηρικτές της- θα οδηγήσει τη χώρα σε μία πιο σταθερή διακυβέρνηση, η οποία θα μπορεί να εκφράσει πιο εύκολα τα δικαιώματα των πολιτών, και να εξασφαλίσει την ευημερία τους. Ουσιαστικά, είναι μια προσπάθεια ενίσχυσης του ρόλου της αδύναμης, ως τώρα, κεντρικής κυβέρνησης στην Ιταλία, καθώς επίσης και του περιορισμού του αριθμού των μελών της Γερουσίας, με σκοπό να αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία το ιταλικό κράτος. Το ιταλικό Σύνταγμα διαθέτει αρκετές ιδιομορφίες, λόγω των μεγάλων εξουσιών που έχουν δοθεί στις περιφέρειες, και κρατά ένα συμβολικό χαρακτήρα που έρχεται από το παρελθόν. Συγκεκριμένα, ισχύει στη χώρα από το 1948, όταν η πολιτική σκηνή προσπαθούσε να αποτρέψει την άνοδο του Mousolini και την μετατροπή της Ιταλίας σε ένα δικτατορικό καθεστώς. Όμως, πλέον, το 2016, η κατάσταση χρήζει άμεσων αλλαγών για τη διόρθωση του άκρως προβληματικού πολιτικού συστήματος.

Η πλευρά του ΟΧΙ

Υποστηρικτές του είναι οι εκπρόσωποι των ακροδεξιών κομμάτων της Ιταλίας, ανάμεσα τους ο Silvio Berlusconi, ο οποίος εμφανίστηκε για άλλη μια φορά στο ιταλικό πολιτικό προσκήνιο με το κόμμα ‘’Forza Italia’’, το ‘’Κίνημα των Πέντε Αστέρων’’ του Beppe Grillo, ενός πολιτικού που, ακολουθώντας τη μέθοδο της λαϊκίστικής πολιτικής, έχει καταφέρει να σημειώσει μεγάλη άνοδο στη δημοτικότητά του το τελευταίο διάστημα, και τον Matteo Salvini, ο οποίος ακολουθεί ακραίες πολιτικές και έχει υποστηρίξει στον προεκλογικό του αγώνα την απόσχιση της Βόρειας Ιταλίας από το επίσημο κράτος, και τη δημιουργία ενός άλλου, ανεξάρτητου κράτους. Σε περίπτωση που ψηφιστεί το ΟΧΙ, ο ιταλικός λαός θα έχει δείξει τη δυσαρέσκειά του προς το κατεστημένο, και θα έχει εξαπολύσει σοβαρές συνέπειες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η αρνητική ψήφος σηματοδοτεί την ήττα για τον Renzi, και μπορεί να ανοίξει την πόρτα για νέες εθνικές εκλογές όπου τα πράγματα θα είναι πολύ διαφορετικά, και τα ακροδεξιά κόμματα δεν θα έχουν ένα απλό προβάδισμα, αλλά θα έχουν κλειδώσει μια σίγουρη νίκη.

Τι δείχνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις

Την ώρα της κάλπης, οι Ιταλοί πολίτες δεν θα ψηφίσουν μόνο βάση των προοπτικών που θα μπορούσαν να τους ανοίξουν με την αναδιαμόρφωση του Συντάγματος, αλλά θα λάβουν υπόψιν τους μια σειρά από ζητήματα και, κυρίως, θα ψηφίσουν βάση των συνθηκών και των προβλημάτων κάτω από τα οποία έχουν αναγκαστεί να ζουν. Ως αποτέλεσμα, οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν το ΟΧΙ να έχει λάβει ένα ξεκάθαρο προβάδισμα, με το 62% των Ιταλών να δηλώνει ότι θα προσέλθει στις κάλπες, το 27% να δηλώνει πως δεν θα ψηφίσει, ενώ το 11% ότι δεν γνωρίζει. Από αυτό το 62%, το 42% κατανέμεται στο ΟΧΙ και το 37% στο ΝΑΙ. Παράλληλα, σε μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε δημοφιλή ιταλικά περιοδικά και εφημερίδες από εταιρίες δημοσκόπησης, η ‘’La Repubblica’’ δίνει 41% στο ΟΧΙ και 34% στο ΝΑΙ, η ‘’La Stampa’’ δίνει 54% στο ΟΧΙ ενώ 46% στο ΝΑΙ, και η ‘’Corriere della Sera’’ δίνει αντίστοιχα 55% στο ΟΧΙ και 45% στο ΝΑΙ.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Σημαντικός παράγοντας στην άνοδο του ΟΧΙ είναι η απόδοση της ιταλικής οικονομίας από τότε που υιοθέτησε το ευρώ, το 1999. Η οικονομική και βιομηχανική της απόδοση υποχώρησαν, σε αντίθεση με εκείνη της Γαλλίας και της Γερμανίας που αυξήθηκαν κατά 10%. Με αυτό τον τρόπο το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης βρήκε την Ιταλία αποδυναμωμένη και, σε συνδυασμό με τα υποχρεωτικά μέτρα λιτότητας που κλήθηκε να πάρει, αποτέλεσε -μαζί με άλλα κράτη- από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα της αποτυχίας της ΕΕ να χτίσει μια κανονική οικονομική και τραπεζική ένωση μετά την κρίση της ευρωζώνης το 2010-2012. Ως αποτέλεσμα, ο λαϊκισμός έχει φτάσει να γνωρίζει μια άνευ προηγουμένου άνοδο στην Ευρώπη, απειλώντας τη δομή της με πλήρη αποσύνθεση. Και δεν είναι μόνο η Ιταλία που αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Μετά το Brexit και το Ιταλικό δημοψήφισμα έρχονται και οι γαλλικές εκλογές, στις οποίες η νίκη της  Marine Le Pen δεν φαίνεται πλέον ως μια ακραία καταστροφολογική άποψη, αλλά ως μια σοβαρή πιθανότητα. Αν γίνει κάτι τέτοιο, πολύ πιθανόν η νέα Γαλλίδα Πρόεδρος να τηρήσει την προεκλογική της υπόσχεση για γαλλικό δημοψήφισμα για το μέλλον της Γαλλίας στην Ε.Ε. Και από εκεί μπορούμε να οδηγηθούμε ακόμη και σε Frexit, κάτι που θα σημάνει και το τέλος της Ένωσης.

Τέλος και για το Ευρώ;

Μια τέτοια έξοδος, είτε είναι η Γαλλία είτε -στην προκειμένη περίπτωση- η Ιταλία, θα αποτελέσει μεγάλο πλήγμα στην οικονομική ένωση. Οι ξένοι κάτοχοι ιταλικού ή γαλλικού χρέους σε ευρώ θα πληρωθούν το ποσό τους στην αντίστοιχη τιμή της λίρας ή του φράγκου, νομίσματα που θα υποτιμηθούν σε τέτοιο βαθμό που θα οδηγήσουν σε τεράστιες οικονομικές απώλειες, και πολλές από τις τράπεζες στα όρια της πτώχευσης. Με την έξοδο ενός μέλους από την ευρωζώνη, θα βυθιστούμε για μια ακόμη φορά στην κρίση και την αβεβαιότητα.

Και ποια θα είναι η επόμενη μέρα;

Ο Ιταλός Πρωθυπουργός έχει δηλώσει πως, αν χάσει θα αποχωρήσει από την ηγεσία του κράτους και θα οδηγήσει την Ιταλία σε εθνικές εκλογές. Ο συνήθως γεμάτος αυτοπεποίθηση Matteo Renzi, βλέπουμε να αλλάζει ρητορική και να αμφισβητεί τα ίδια του τα σχέδια. Το σχέδιό του στόχευε στην αναμόρφωση της ιταλικής οικονομίας, που ήταν βασισμένη σε παλιά οικονομικά μοντέλα του 20ου αιώνα, τα οποία είχαν ως σκοπό τη διατήρηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του κράτους μαζί με τις δημοσιονομικές του δαπάνες. Όμως λόγω της περιπλοκότητας και της γραφειοκρατίας που διέπουν, μέχρι τώρα τουλάχιστον, το ιταλικό πολιτικό σύστημα, δεν μπόρεσαν να γίνουν εγκαίρως οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, και δεν μπόρεσε να ανταπεξέλθει στο απαιτητικό πρόγραμμα της ευρωζώνης. Οι μειώσεις ήταν δραματικές, όχι μόνο στην ανάπτυξή της αλλά και στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της. Επιπλέον, κυριάρχησαν τα συμφέροντα των ομάδων πίεσης, και δεν της επέτρεψαν να εξελιχθεί και να αναπτυχθεί ομαλά. Αν ο Ιταλός Πρωθυπουργός κερδίσει, θα δικαιωθεί και θα οδηγήσει τη χώρα του σε ένα εξελιγμένο πολιτικό σύστημα, με νέους νόμους και κανόνες. Αν, όμως, χάσει, η ιταλική και ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή θα οδηγηθούν σε ρευστότητα. Για να αποτραπεί αυτό, θα πρέπει η Ε.Ε να συνειδητοποιήσει πως πρέπει να γίνει στροφή σε μια πλήρη δημοσιονομική και πολιτική ένωση, με νέα μέτρα πιο αποτελεσματικά και σχεδιασμένα βάση των πραγματικών αναγκών των κρατών, και όχι των πλασματικών οικονομικών μεγεθών που παρουσιάζονται στις δημοσιονομικές εκθέσεις. Αν, όμως, διατηρήσει την ίδια σκληρή πολιτική, τότε το πιθανότερο είναι να γίνουμε όλοι μάρτυρες της διάλυσης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Όσο ακραίο και να ακούγεται, αυτό δεν είναι καθόλου απίθανο. Μετά τη νίκη του Donald Trump, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι ξεκίνησε μία νέα εποχή στο παγκόσμιο πολιτικό προσκήνιο, μία εποχή που καλωσορίζει τις ακροδεξιές δυνάμεις, το συντηρητισμό και τη μισαλλοδοξία, ενώ τοποθετεί τις αρετές του κοινωνικού ανθρωπισμού στην άκρη. Όλοι περιμένουμε για ένα θαύμα, ένα σημάδι να μας δείξει ότι αξίες όπως η ελευθερία και η δημοκρατία δεν έχουν χαθεί. Θα είναι η Ιταλία αυτό το παράδειγμα, ή θα πάρει και εκείνη το δρόμο για έναν άγνωστο προορισμό;

Πηγές:

  1. FT: Το ιταλικό δημοψήφισμα και η αρχή του τέλους της ευρωζώνης. Available at: http://m.tvxs.gr/mo/i/215070/f/news/eyropi-eop/ft-italiko-dimopsifisma-kai-i-arxi-toy-teloys-tis-eyrozonis.html (Accessed: 30 November 2016).
  2. Albanese, C. and Salzano, G. (2016) Final polls show Renzi’s referendum heading for defeat in Italy. Available at: http://www.bloomberg.com/news/articles/2016-11-18/final-polls-show-renzi-s-referendum-heading-for-defeat-in-italy (Accessed: 30 November 2016).
  3. Kirchgaessner, S. (2016) Matteo Renzi repeats vow to quit as Italian PM if he loses referendum. Available at: https://www.theguardian.com/world/2016/nov/17/matteo-renzi-repeats-vow-quit-italian-pm-loses-referendum (Accessed: 30 November 2016).
  4. Mauldin, J. (2016) The Italian referendum could result in the death of the Euro. Available at: http://www.forbes.com/sites/johnmauldin/2016/08/31/the-italian-referendum-could-result-in-the-death-of-the-euro/2/#41d061227ccf (Accessed: 30 November 2016).
  5. Θα είναι η Ιταλία η επόμενη απώλεια της ΕΕ; Το δημοψήφισμα του φθινοπώρου και το αβέβαιο μέλλον του Ρέντσι (2016) Available at: http://www.huffingtonpost.gr/2016/08/07/italia-ee-dhmospsifisma-diethnes_n_11371714.html (Accessed: 30 November 2016).
  6. Καλλιοντζή, Κ. (2016) ‘Ιταλικό δημοψήφισμα: Η “μητέρα των μαχών”. Available at: http://www.huffingtonpost.gr/konstantina-kalliontzi/-_8378_b_12989582.html (Accessed: 30 November 2016).
Πλοήγηση στις σειρέςΙταλία: Το δημοψήφισμα που θα κρίνει το μέλλον της Ε.Ε (Μέρος Β’) >>

Tagged under:

Η Χριστίνα Σφίτσου είναι τεταρτοετής φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Είναι Δόκιμη Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, στον τομέα των Ευρωατλαντικών Ερευνών και Δόκιμη Ερευνήτρια στο Εργαστήριο Μελέτης Κρατών BRICS, στην Ερευνητική Ομάδα της Ρωσίας, του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Συμμετέχει σε προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών και των Ευρωπαϊκών θεσμών και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ παράλληλα κάνει την πρακτική της άσκηση στο Υπουργείο Εξωτερικών. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest