Το σκάνδαλο της Cambridge Analytica και ο Mark Zuckerberg

Η χρήση των προσωπικών δεδομένων έχει πρόσφατα εξελιχθεί σε έναν παράγοντα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να επηρεάσει την εκλογή ενός υποψηφίου στις εκλογικές αναμετρήσεις, και αναπόφευκτα αποτελεί έναν κλάδο με «γκρίζες ζώνες» όσον αφορά στο νομοθετικό πλαίσιο. Μόλις τον Μάρτιο του 2018 έγινε γνωστό πως μια βρετανική εταιρία, η “Cambridge Analytica”, βοήθησε δύο Ρεπουμπλικάνους υποψηφίους στις προεκλογικές τους εκστρατείες, αναλύοντας προσωπικά δεδομένα χιλιάδων Αμερικάνων πολιτών. Όταν έγινε γνωστό ότι όλα αυτά τα δεδομένα προήλθαν από τον ιστοχώρο κοινωνικής δικτύωσης του Facebook, το σκάνδαλο πήρε γιγαντιαίες διαστάσεις – με σημαντικότερο γεγονός ως τώρα την κατάθεση του δημιουργού και γενικού διευθυντή του Facebook, Mark Zuckerberg, ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας.

Το χρονικό του σκανδάλου

Η μεγάλη αποκάλυψη του σκανδάλου έγινε στις 17 Μαρτίου του 2018, όταν οι εφημερίδες “The Guardian” και “The New York Times” αποκάλυψαν με δημοσιεύματά τους ότι περίπου 50 εκατομμύρια προφίλ χρηστών του Facebook είχαν χρησιμοποιηθεί από την Cambridge Analytica. Όπως ανακοινώθηκε αργότερα, ο αριθμός των χρηστών που επηρεάστηκαν ανήλθε σε 87 εκατομμύρια χρήστες. Για πολλές μέρες, ο CEO του Facebook δεν είχε προβεί σε καμία επίσημη δήλωση μετά την αποκάλυψη αυτή. Ωστόσο στις 21 Μαρτίου, με μία ανακοίνωση στο προφίλ του, δήλωσε ότι η εταιρία έχει υποχρέωση να προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών του, και πως αν δεν μπορεί, τότε έχει απογοητεύσει τους χρήστες. Δήλωσε ακόμα πως δούλευε πάνω σε αυτό προκειμένου να καταλάβει τι έχει συμβεί, ώστε να μην επαναληφθεί (Meredith, 2018).

Στις 10 Απριλίου ο Mark Zuckerberg κλήθηκε να μιλήσει στη Γερουσία, σε κοινή ακρόαση (joint hearing) προς την Δικαστική Γερουσία και την επιτροπή του Εμπορίου που είχε αναλάβει να εξετάσει την υπόθεση παραβίασης των προσωπικών δεδομένων, καθώς και την χρήση τους στις εκλογές του 2016. Σε αυτή την παρουσία του Zuckerberg, η οποία είχε διάρκεια 2 ημέρες, ο ιδρυτής του γνωστού κοινωνικού δικτύου δήλωσε ότι το προσωπικό της εταιρίας εργάζεται στο να αναγνωρίσει πώς δημιουργήθηκε το ζήτημα των προσωπικών δεδομένων, αλλά και πώς να προστατεύσει από εδώ και πέρα τα εκατομμύρια χρηστών του (Meredith, 2018).

Ήδη από τα τέλη Μαρτίου το Facebook βρίσκεται υπό έρευνα της Ομοσπονδιακής Εμπορικής Επιτροπής σχετικά με τυχόν παραβιάσεις προηγούμενης συμφωνίας με θέμα την προστασία της ιδιωτικότητας (Meredith, 2018). Μέχρι τώρα οι αποκαλύψεις έχουν ανησυχήσει πολλούς χρήστες του Facebook, ενώ πολλοί είναι αυτοί που έχουν ήδη διαγράψει τα προφίλ τους.

Η κατάθεση του Mark Zuckerberg

Ο δημιουργός και Γενικός Διευθυντής του Facebook, Mark Zuckerberg, δέχτηκε την πρόταση να καταθέσει στην επιτροπή των Γερουσιαστών λίγες εβδομάδες μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου. Το μέσο κοινωνικής δικτύωσης είχε ήδη πληγεί αρκετά τόσο σε οικονομικό επίπεδο, καθώς οι μετοχές του στο χρηματιστήριο σημείωσαν πτώση, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, αφού πολλοί χρήστες αποφάσισαν να μποϊκοτάρουν το μέσο (Roose & Kang,2018).

Η κριτική μετά το τέλος της διήμερης κατάθεσης ήταν θετική, και όλοι συμφώνησαν πως ο Zuckerberg εκπροσώπησε πολύ καλά τον τεχνολογικό κλάδο και, παράλληλα, είχε ως αποτέλεσμα την άνοδο του ποσοστού των μετοχών του Facebook στο χρηματιστήριο. Ήταν καλά προετοιμασμένος, και αντιμετώπισε με εξαιρετικό τρόπο τις ερωτήσεις των γερουσιαστών, πολλοί εκ των οποίων ανήκουν σε μία γενιά που δεν έχει τις καλύτερες σχέσεις με τα κοινωνικά δίκτυα (Roose & Kang,2018).

Βασικά θέματα στην κατάθεση που έλαβε χώρα ήταν η δυνατότητα ενός δικτύου σαν το Facebook να μπορεί να αυτοελέγχεται, ώστε να μην επαναληφθούν συμβάντα σαν το εξεταζόμενο, αλλά και η αδυναμία του Facebook να αποτρέψει την ρωσική παρεμβολή στις εκλογές του 2016 μέσω διαφημίσεων που προβάλλονταν σε αυτό. Η σχετική ελευθερία που έχει δοθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει αρχίσει να ανησυχεί τους γερουσιαστές, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό είναι της άποψης ότι ίσως πρέπει να υπάρξει η κατάλληλη νομοθεσία (Roose & Kang,2018).

Ακόμα, συζητήθηκε το θέμα του αν στο Facebook γνώριζαν από νωρίτερα για την χρήση των προσωπικών δεδομένων από την Cambridge Analytica, και για ποιο λόγο δεν ενημέρωσαν νωρίτερα τα 87 εκατομμύρια χρηστών των οποίων οι πληροφορίες είχαν χρησιμοποιηθεί. Ο Zuckerberg, σχετικά με αυτό, δήλωσε ότι σίγουρα ήταν λάθος να μην ενημερώσουν τους χρήστες – ωστόσο δεν παραδέχτηκε αν ηθελημένα οι χρήστες στερήθηκαν αυτής της ενημέρωσης. Επιπρόσθετα, δήλωσε την πρόθεσή του η πλατφόρμα να διορθώσει ό,τι χρειάζεται ώστε να μην προκύψει κάτι αντίστοιχο (Roose & Kang, 2018).

Η χρήση των προσωπικών πληροφοριών σε μία πολιτική αναμέτρηση

Η χρήση προσωπικών δεδομένων είναι μια καινούρια σχετικά ιδέα στον κλάδο της πολιτικής και των εκλογικών αναμετρήσεων. Χρησιμοποιήθηκε ως πολιτικό εργαλείο για πρώτη φορά στην προεκλογική εκστρατεία του Barack Obama το 2012, και έκτοτε έχει χρησιμοποιηθεί και σε μεταγενέστερες εκλογικές αναμετρήσεις (Privacy International).

Το γεγονός ότι συνιστά νέο εργαλείο στην πολιτική σημαίνει πως ακόμα δεν έχει θεσμοθετηθεί πλήρως. Αυτό συνεπάγεται την ύπαρξη «γκρίζων ζωνών» που δίνουν δυνατότητες χρήσης των δεδομένων στα όρια μεταξύ μιας προεκλογικής εκστρατείας που έχουν χρησιμοποιηθεί έννομα μέσα, και μίας που έχει γίνει χρήση αθέμιτων μέσων (Privacy International). Αυτές τις «γκρίζες ζώνες» φαίνεται πως εκμεταλλεύτηκε και η Cambridge Analytica, ώστε να συνεργαστεί με δύο Ρεπουμπλικάνους υποψηφίους για τις εκλογές του 2016.

Η πρόσβαση στις προσωπικές πληροφορίες εκατομμυρίων πολιτών έχει ως στόχο τη συλλογή τους, οι οποίες στην συνέχεια χρησιμοποιούνται για την καθοδήγηση αυτών των ατόμων προς μια συγκεκριμένη επιλογή. Στοιχεία όπως τα πολιτικά και θρησκευτικά πιστεύω, το μορφωτικό επίπεδο, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, ακόμα και τα “likes” που έχει πατήσει ένας χρήστης, όπως και κάποιες συζητήσεις με τρίτα πρόσωπα στο Messenger συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν από ομάδα ειδικών, ώστε να δημιουργηθούν προφίλ για τους υποψήφιους και, κατ’ επέκταση, «ατομικές προεκλογικές εκστρατείες». Η χρήση του διαδικτύου δίνει την δυνατότητα στους σχεδιαστές των εκστρατειών να μπορούν διαδικτυακά να εξατομικεύουν τις πολιτικές διαφημίσεις ανάλογα με το ποια θέση υποστηρίζει ο κάθε ένας χρήστης του διαδικτύου (Privacy International).

Η ανάμειξη του Facebook

Η εταιρεία του Facebook ως μέσο κοινωνικής δικτύωσης δεν ήταν αυτή η οποία ανέλυσε τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών του. Αρχικά, πηγαίνοντας πίσω στο 2010, το Facebook εγκαινίασε μια νέα πλατφόρμα, την Open Graph, που επέτρεπε την είσοδο σε τρίτες εφαρμογές. Όταν ένας χρήστης ήθελε να χρησιμοποιήσει μία τέτοια εφαρμογή στο Facebook, αυτή του ζητούσε πρόσβαση σε πολλά εκ των προσωπικών δεδομένων του – συμπεριλαμβανομένων των συνομιλιών με τους φίλους τους (Meredith, 2018).

Πιο συγκεκριμένα, το 2013 δημιουργήθηκε μία εφαρμογή με το όνομα “Thisisyourdigitallife” από τον ερευνητή του Πανεπιστημίου Cambridge, Aleksandr Kogan και την εταιρία του, σε συνεργασία με την εταιρία Cambridge Analytica. Η εφαρμογή αυτή είχε ως αντικείμενο την απάντηση ερωτήσεων, με σκοπό την δημιουργία ψυχολογικού προφίλ. Εικάζεται πως περίπου 300.000 χρήστες συμμετείχαν στην έρευνα μέσω της εφαρμογής του Kogan, και εικάζεται πως οι συμμετέχοντες πληρώθηκαν για την παροχή των προσωπικών τους στοιχείων. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, στην συνέχεια δεν διεγράφησαν – όπως θα έπρεπε σύμφωνα με τoυς νέους κανόνες που είχε εντάξει το Facebook (Meredith,2018).

Η εμπλοκή με τις αμερικανικές εκλογές του 2016 ξεκίνησε με αρχικό πρωταγωνιστή τον Ρεπουμπλικάνο υποψήφιο Ted Cruz, ο οποίος προσέλαβε την εταιρία Cambridge Analytica ώστε να του παρέχει ψυχολογικά προφίλ ψηφοφόρων που θα τον βοηθούσαν να αποκτήσει πλεονέκτημα έναντι του ετέρου υποψηφίου, Donald Trump. Η πλευρά του Facebook υποστηρίζει πως εκείνη την περίοδο προσπάθησε όχι μόνο να σταματήσει την εφαρμογή του Kogan, αλλά ακόμη και τη διαγραφή όλων των δεδομένων που είχαν συγκεντρωθεί. Ωστόσο, λίγο καιρό αργότερα, η Cambridge Analytica θα συνεργαζόταν με τον υποψήφιο τότε Donald Trump, και θα φρόντιζε να βελτιώσει την εκστρατεία του μετέπειτα Προέδρου με πληθώρα διαφημίσεων στο Facebook (Meredith,2018).

Ο διορισμός του Steven Bannon ως του νέου μάνατζερ της εκστρατείας του Trump την ίδια περίοδο που ξεκίνησε η συνεργασία με τον Trump δεν ήταν καθόλου τυχαία, αφού ο Bannon ήταν πρώην αντιπρόεδρος της Cambridge Analytica. Ακόμα, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η οικογένεια Mercer, η οποία θεωρείται από τους σημαντικότερους Ρεπουμπλικάνους δωρητές στο κόμμα, είναι στενά συνδεδεμένη με την εταιρία Cambridge Analytica (Cadwalladr & Graham-Harrison,2018).

Τι θα αλλάξει στο μέλλον

Ένα τόσο θορυβώδες σκάνδαλο σίγουρα μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές σε τομείς όπως η χρήση και η προστασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο, με την ισχυροποίηση του νομικού πλαισίου. Ήδη την επόμενη μέρα μετά την παρουσία του Zuckerberg στο Κογκρέσο, γερουσιαστές κινητοποιήθηκαν εξαιτίας του εν λόγω ζητήματος, και προτίθενται να προτείνουν προς ψήφιση νομοσχέδιο για την βελτίωση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων (Musil, 2018).

Πιο συγκεκριμένα, έχουν τεθεί υπό συζήτηση δύο προτάσεις όσον αφορά το προτεινόμενο ψήφισμα. Η μία πρόταση είναι να μπορούν οι χρήστες να έχουν πρόσβαση στα αρχεία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να ελέγχουν ποιες πληροφορίες έχουν αποθηκευτεί και, πιθανότατα, διαμοιραστεί. Η δεύτερη πρόταση είναι, σε συνέχεια της ανωτέρω θέσης, να μπορούν να απενεργοποιούν μέσω των ρυθμίσεων στα προφίλ τους την επιλογή συγκέντρωσης των προσωπικών πληροφοριών. Ακόμα, υπάρχει η πρόταση οι όροι και προϋποθέσεις να είναι γραμμένοι σε γλωσσά εύκολα κατανοητή, απλά για να γίνονται αντιληπτοί από όλους τους χρήστες. Τέλος, έχει συζητηθεί ως πιθανό μέσο προστασίας να ενημερώνουν οι εταιρίες τους χρήστες τους μέσα σε 72 ώρες σε περίπτωση παραβίασης (Musil,2018).

Συμπεράσματα για το μέλλον

Λόγω της ύπαρξης πολλών και διαφορετικών κοινωνικών δικτύων, σε συνδυασμό με την ιλιγγιώδη ανάπτυξη της τεχνολογίας, το ζήτημα της ιδιωτικότητας και της προστασίας της καθίστανται ως περίπλοκα ζητήματα που πρόκειται να απασχολήσουν όλες τις κυβερνήσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, δεν είναι εύκολο να αναγνωρίσει κανείς τους κινδύνους σχετικά με τα προσωπικά δεδομένα που ο οποιοσδήποτε χρήστης μπορεί να «ανεβάσει» στο διαδίκτυο. Ακριβώς λόγω των κινδύνων που ελλοχεύουν, κρίνεται σημαντική η ανάπτυξη ενός νομοθετικού πλαισίου, καθώς μέχρι τώρα δεν υπάρχουν σαφείς διευκρινήσεις. Θα είναι αδιαμφισβήτητα ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς τον διάλογο επί του θέματος, όσο και τις επόμενες κινήσεις των νομοθετικών οργάνων.

Πηγές:

  1. Cadwalladr, C. & Graham-Harrison, E. (2018), Revealed:50 million Facebook profiles harvested for Cambridge Analytica in major data breach, https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/cambridge-analytica-facebook-influence-us-election
  2. Meredith, S. (2018). Facebook-Cambridge Analytica: A timeline of the data hijacking scandal, https://www.cnbc.com/2018/04/10/facebook-cambridge-analytica-a-timeline-of-the-data-hijacking-scandal.html
  3. Musil, S. (2018). Senators to introduce privacy bill amid Facebook data scandal, https://www.cnet.com/news/senators-to-introduce-privacy-bill-amid-facebook-scandal/
  4. Privacy International. (n.d.). Data and elections, https://privacyinternational.org/topics/data-and-elections
  5. Roose K. & Kang C. (2018). Mark Zuckerberg testifies on Facebook before skeptical lawmakers, https://www.nytimes.com/2018/04/10/us/politics/zuckerberg-facebook-senate-hearing.html?module=ArrowsNav&contentCollection=Politics&action=keypress&region=FixedLeft&pgtype=article
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (7 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest