Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Αξίζουμε τέτοιο δώρο;

Στις 23 Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκε η παράδοση του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο ελληνικό Δημόσιο. Πρόκειται για την τελευταία φάση μιας πορείας που ξεκίνησε πριν από δέκα χρόνια, όταν το Ίδρυμα ανακοίνωσε, το 2006, τα σχέδιά του να χρηματοδοτήσει τη δημιουργία του ομώνυμου Κέντρου Πολιτισμού, που θα περιελάμβανε την κατασκευή και τον πλήρη εξοπλισμό νέων κτιριακών εγκαταστάσεων για την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και την Εθνική Λυρική Σκηνή, καθώς και τη δημιουργία του Πάρκου Σταύρος Νιάρχος, συνολικής έκτασης 210.000 μ² στο Δέλτα Φαλήρου, στη θέση όπου βρισκόταν ο παλιός Ιππόδρομος.

Μετά από διαβουλεύσεις μεταξύ του Ιδρύματος, του πρώην Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και του Δήμου Καλλιθέας, συμφωνήθηκε να πραγματοποιηθεί το έργο στο εν λόγω οικόπεδο, που έμενε αναξιοποίητο μετά τη μετεγκατάσταση του Ιπποδρόμου στο Μαρκόπουλο. Από τα 240.000 μ² συνολικής έκτασης του οικοπέδου, τα 210.000 μ² ορίστηκαν για το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, και τα υπόλοιπα 30.000 μ² για τη δημιουργία δημοτικού αθλητικού πάρκου για τον Δήμο Καλλιθέας.

Η κατασκευή του Κέντρου Πολιτισμού ανατέθηκε με ομόφωνη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος στον Ιταλό αρχιτέκτονα Renzo Piano, μετά από έναν κλειστό διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανήλθε στα 630 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που συμπεριλαμβάνει δύο δωρεές αξίας 5 εκατομμυρίων ευρώ έκαστη, προς την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και την Εθνική Λυρική Σκηνή, για τη μετάβαση στα νέα τους κτίρια.

Μετά την εκπόνηση προκαταρκτικών μελετών, οι οποίες κατέδειξαν τη βιωσιμότητα του έργου, το Ίδρυμα Νιάρχου και το Ελληνικό Δημόσιο υπέγραψαν, το 2007, Μνημόνιο Συνεργασίας. Στη συνέχεια, το Μάρτιο του 2009, το Ίδρυμα υπέγραψε σύμβαση με το Ελληνικό Δημόσιο για την κατασκευή του ΚΠΙΣΝ, η οποία, τέσσερις μήνες αργότερα, κυρώθηκε με νόμο από τη Βουλή των Ελλήνων. Η Σύμβαση όριζε, μεταξύ άλλων, ότι το Ίδρυμα αναλαμβάνει το συνολικό κόστος κατασκευής του ΚΠΙΣΝ και την παράδοσή του στο Ελληνικό Δημόσιο μετά από την ολοκλήρωσή του. Το Ελληνικό Δημόσιο θα αναλάβει τον πλήρη έλεγχο και λειτουργία του ΚΠΙΣΝ, με σκοπό τη χρήση και απόλαυση του έργου από τον Έλληνα πολίτη.

Το τεχνικό κομμάτι της κατασκευής του ΚΠΙΣΝ ξεκίνησε το 2012 και ολοκληρώθηκε το 2016, με τις πρώτες πολιτιστικές εκδηλώσεις να πραγματοποιούνται στις εγκαταστάσεις του το περασμένο καλοκαίρι. Από τότε, υπάρχει σχεδόν καθημερινά πλούσιο πολιτιστικό, εκπαιδευτικό και αθλητικό πρόγραμμα, που διοργανώνεται από την ΚΠΙΣΝ ΑΕ, με ελεύθερη συμμετοχή για τους πολίτες, κατόπιν αποκλειστικής δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Έτσι, δίνεται η ευκαιρία σε όλους να ξεναγηθούν στις εγκαταστάσεις του, και να απολαύσουν το φυσικό του περιβάλλον. Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα υπολογίζεται πως το έχουν επισκεφθεί πάνω από 750.000 άτομα.

Η δημιουργία του ΚΠΙΣΝ αποτελεί την πρώτη σύμπραξη δημοσίου – ιδιωτικού τομέα αυτού του είδους στην Ελλάδα, και ένα εκ των σημαντικότερων πολιτιστικών και εκπαιδευτικών έργων που έχουν υλοποιηθεί ποτέ στη χώρα. Είναι ένα έργο που κινείται στα πλαίσια του γενικότερου οράματος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος να στηρίζει, με κάθε δυνατό τρόπο, την παιδεία και τον πολιτισμό στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ίδρυμα είχε προβεί, από το 1998, σε επαφές με την Εθνική Βιβλιοθήκη και την Εθνική Λυρική Σκηνή, εκφράζοντας την πρόθεσή του να στηρίξει τις δράσεις και τον εκσυγχρονισμό τους με τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων, και την προώθηση εθνικών και διεθνών συνεργασιών. Τελικά, δέκα χρόνια μετά την έναρξη της κοινωφελούς του δράσης, ανακοίνωσε επίσημα την πρόθεσή του να προχωρήσει στη μεγαλύτερη δωρεά στην ιστορία του, το ΚΠΙΣΝ.

Το έτοιμο -πια- Κέντρο μπορούμε να πούμε ότι πηγαίνει το όραμα ένα βήμα παραπέρα, καθώς αποτελεί πολύ σημαντικό αστικό, πολιτιστικό, εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό τοπόσημο, διεθνούς εμβέλειας, με υποδομές 21ου αιώνα.

Η πλήρης λειτουργία του θα ξεκινήσει το φθινόπωρο του 2017, όταν αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η μετακόμιση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ) και της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (ΕΒΕ) στις νέες τους εγκαταστάσεις.

Οι Αθηναίοι «αγκάλιασαν» το ΚΠΙΣΝ από την πρώτη στιγμή, καθώς η παιδεία, ο αθλητισμός και ο πολιτισμός εντάσσονται στους τομείς που επλήγησαν βαρύτατα από την οικονομική κρίση. Οι σχετικές δημόσιες δαπάνες περιορίστηκαν πολύ τα τελευταία χρόνια, για αυτό και μια τέτοιου εύρους ιδιωτική πρωτοβουλία θεωρήθηκε σαν «δώρο» που θα βελτίωνε την ποιότητα ζωής των κατοίκων στα Νότια Προάστια και όχι μόνο. Για αυτό και από την πρώτη μέρα που το ΚΠΙΣΝ άνοιξε τις πύλες του στο κοινό, στο μυαλό και στα χείλη όλων άρχισε να πλανάται το ίδιο ερώτημα: «Τι θα του συμβεί όταν αναλάβει το Δημόσιο»;

Αναπτύχθηκε αμέσως η ανησυχία ότι θα ακολουθήσει την πορεία των Ολυμπιακών Ακινήτων, της Ολυμπιακής, των πρώην ανακτόρων στο Τατόι και άλλων κτιρίων, φορέων και χώρων που παρακμάζουν ή παρήκμασαν υπό τη διαχείριση του Δημοσίου. Μάλιστα, δεν έλειψαν οι μαζικές εκκλήσεις του κοινού προς το Ίδρυμα να ξανασκεφτεί την παραχώρηση προς το Δημόσιο, πριν να είναι πολύ αργά.

Μια ανησυχία απολύτως δικαιολογημένη, καθώς οι πολίτες γνωρίζουν τις επιπτώσεις της γραφειοκρατίας, των μικροπολιτικών συμφερόντων και πελατειακών σχέσεων της επικάλυψης αρμοδιοτήτων μεταξύ φορέων του Δημοσίου, που θα μπορούσαν να θέσουν εμπόδια στην εύρυθμη λειτουργία του ΚΠΙΣΝ. Συν τοις άλλοις, το υφεσιακό περιβάλλον στην Ελλάδα τους κάνει να αμφιβάλλουν για τη σημασία που μπορεί να δωθεί και στο μέλλον σε δημόσιες επενδύσεις για την παιδεία και τον πολιτισμό.

Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος διαμόρφωσε κάποιες «ασφαλιστικές δικλείδες» κατά την κατασκευή, που θα διευκολύνουν το έργο του Δημοσίου και θα προστατεύσουν το ΚΠΙΣΝ στο μέλλον. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται:

  • Περιβαλλοντικά φιλικές τεχνολογίες, όπως επανάχρηση νερού εκτός πόσιμου στο κτίριο της ΕΛΣ, χρήση λαμπτήρων χαμηλής κατανάλωσης, χρήση συστημάτων διαχείρισης ενέργειας EMS.
  • Τα πράσινα δώματα, τα οποία αποτελούν φυσική μόνωση για τα κτίρια και μειώνουν τις ενεργειακές απαιτήσεις θέρμανσης και κλιματισμού τους.
  • Το φωτοβολταϊκό στέγαστρο, το οποίο θα συμβάλει σε σημαντικό ποσοστό στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του KΠΙΣΝ.
  • Ο σχεδιασμός της φύτευσης του πάρκου με ενδημικά και ξηρανθεκτικά φυτά που ενσωματώνει χαμηλότερες απαιτήσεις σε νερό και έξοδα συντήρησης, και διαμορφώνει ευνοϊκά το μικρόκλιμα της περιοχής.
  • Η αποφυγή χρήσης νερού από το δημόσιο δίκτυο για άρδευση.
  • Οι υψηλές ποιοτικές προδιαγραφές υλικών, συστημάτων αλλά και μεθόδων κατασκευής που αποτελούν επιλογές με γνώμονα την αύξηση της λειτουργικής ζωής των κτιριακών εγκαταστάσεων με την ελάχιστη δυνατή συντήρηση (π.χ. αντισεισμική μόνωση, ολόσωμες κατασκευές μπετόν, μονολιθικότητα ενεργειακού στεγάστρου, κ.λ.π.).

Επιπλέον το Ίδρυμα έχει εγκρίνει δυο δωρεές 50 εκατομμυρίων ευρώ για τα πέντε πρώτα χρόνια. Ακόμη, όπως ανακοίνωσε η οικονομική διευθύντρια του Ιδρύματος, η εταιρεία ΚΠΙΣΝ ΑΕ παραδίδεται και με μια επιπλέον «προίκα» 20 εκατομμυρίων που προέρχεται  από το πρόγραμμα μελών. Γενικά, το Ίδρυμα θα διατηρήσει συμβουλευτικό ρόλο και θα μπορούσε να βοηθήσει με τον προϋπολογισμό και διάφορα προγράμματα, εφόσον του ζητηθεί, και μετά την πενταετία.

Το κανάλι το περασμένο καλοκαίρι

Το κανάλι το Μάρτιο του 2017

Παρ’όλα αυτά, ο πρώτος μήνας που το ΚΠΙΣΝ ανήκει στο Δημόσιο λήγει με διοικητικά και τεχνικά προβλήματα, δικαιώνοντας -προσωρινά, ευελπιστεί κανείς- τις ανησυχίες του κόσμου. Τις τελευταίες μέρες το κανάλι, ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου του ΚΠΙΣΝ, έχει μετατραπεί σε βάλτο, εξαιτίας απορριμάτων και ανάπτυξης θαλάσσιων αλγών. Οι άνθρωποι του ΚΠΙΣΝ αναφέρουν ότι δεν συντρέχουν λόγοι ανησυχίας και ενημερώνουν με κάθε τρόπο τους επισκέπτες, εξηγώντας ότι αυτό τον καιρό βρίσκεται σε εξέλιξη ο προγραμματισμένος καθαρισμός του καναλιού, ο οποίος αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Μαρτίου.

Το άλλο πρόβλημα που πρόεκυψε είναι η παραίτηση που υπέβαλε, στις 16 Μαρτίου, ο ηθοποιός Γιώργος Κιμούλης από τη θέση του Προέδρου του Κέντρου Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Ο κος Κιμούλης, σε επιστολή του, κατηγόρησε τον -διορισμένο από το Υπουργείο Οικονομικών- διευθύνοντα σύμβουλο, κο Νίκο Μανωλόπουλο, ότι «υποκαθιστά όλο το Δ.Σ. εκμεταλλευόμενος τις εύθραυστες εσωτερικές ισορροπίες του κυβερνώντος κόμματος».Τονίζει, επίσης, πως αρνείται να συναινέσει σε διαδικασίες που μελλοντικά μπορεί να προκαλέσουν υπόνοιες αδιαφάνειας. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διορισμοί των δύο κυρίων ανακοινώθηκαν  ταυτόχρονα, στις 28 Φεβρουαρίου 2017, επομένως, ο κος Κιμούλης δεν κράτησε τη θέση του Προέδρου ούτε για ένα μήνα.

Την επομένη της παραίτησής του, το Δ.Σ του ΚΠΙΣΝ εξέφρασε, με ανακοίνωσή του, τη λύπη του και, παράλληλα, έδωσε στη δημοσιότητα το πρακτικό της συνεδρίασης του οργάνου της 10ης Μαρτίου, με το οποίο ρυθμίζονται οι αρμοδιότητες των μελών του που «εγκρίθηκε ομόφωνα». Στόχος της δημοσιοποίησης του εν λόγω κειμένου ήταν να φανεί ότι ο διευθύνων σύμβουλος του ΚΠΙΣΝ, Νίκος Μανωλόπουλος, «ενεργεί χωρίς καμία υπέρβαση των αρμοδιοτήτων του, με συχνή διαβούλευση με όλα τα μέλη του Δ.Σ».

Σε ό,τι έχει να κάνει με τις αιχμές περί διαφάνειας που αφήνει η επιστολή παραίτησης Κιμούλη, η ανακοίνωση του Δ.Σ. παρέπεμψε σε προηγούμενο δελτίο τύπου (15/3/2017) όπου επαναλαμβάνεται η ομόφωνη, από κοινού με το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος δέσμευσή του «για λειτουργία με πλήρη διαφάνεια και άκρα προσοχή στην στην οικονομική διαχείριση, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που του δόθηκαν από τον μέτοχο της ΚΠΙΣΝ Α.Ε, την Ελληνική Πολιτεία».

Προς το παρόν, φαίνεται να υπάρχει η πρόθεση να διαφυλαχθεί το έργο από το Δημόσιο, καθώς και το Ίδρυμα Σταυρος Νιάρχος, που έχει κάνει σαφές ότι θα είναι κοντά στην κυβέρνηση για να βοηθήσει. Μένει να δούμε αν θα διαψευστούν οι «Κασσάνδρες», και θα μπορέσουν και οι μελλοντικές γενιές να απολαύσουν στο ακέραιο τις υποδομές και παροχές του ΚΠΙΣΝ.

Πηγές:

  1. Snfcc.org. (2017). Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Available at: https://www.snfcc.org/default.aspx?lang=el [Accessed 18 Mar. 2017].
  2. TO BHMA. (2017). Το Δ.Σ του ΚΠΙΣΝ για την παραίτηση Κιμούλη. Available at: http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=868213 [Accessed 18 Mar. 2017].
  3. Skai.gr. (2017). Παραιτήθηκε ο Κιμούλης από πρόεδρος του ΚΠΙΣΝ. Available at: http://www.skai.gr/news/greece/article/341610/paraitithike-o-kimoulis-apo-proedros-tou-kpisn/ [Accessed 18 Mar. 2017]..
  4. Ελεύθερος Τύπος. (2017). Για ποιο λόγο το ρυάκι του ΚΠΙΣΝ έγινε βάλτος. Available at: http://www.eleftherostypos.gr/ellada/85219-gia-poio-logo-to-ryaki-toy-kpisn-egine-baltos/ [Accessed 18 Mar. 2017].
  5. The Huffington Post. (2017). Οι Έλληνες θρηνούν την παράδοση του ΚΠΙΣΝ στο Ελληνικό Δημόσιο. Available at: http://www.huffingtonpost.gr/2017/02/23/eidiseis-culture-ellhnes-thrinoun-paradosi-kpisn-dhmosio-mhnymata-twitter-proedro-idryma_n_14966052.html [Accessed 18 Mar. 2017].

 

 

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This