Kashmir: Μία περιοχή, τρία κράτη

Όταν ακούει κάποιος την ονομασία Kashmir, το πρώτο πράγμα που του έρχεται στον νου είναι είτε το τραγούδι των Led Zeppelin, είτε τα υφάσματα που προέρχονται από την περιοχή αυτή. Λίγοι, ωστόσο, γνωρίζουν την ιστορία που υπάρχει πίσω από το Kashmir, το έδαφος του οποίου αποτελεί πηγή πολλών συγκρούσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές της περιοχής, αποτελούμενες από Πακιστανούς και Ινδούς. Πρόκειται για μια περιοχή που βρίσκεται στα βόρεια της Ινδίας, η οποία συνορεύει βορειοανατολικά με την Κίνα, δυτικά με το Πακιστάν, και βορειοδυτικά με το Αφγανιστάν (Subhamoy, 2017). Πώς, όμως, εξελίχθηκαν τα γεγονότα που είχαν ως αποτέλεσμα τον σημερινό τριμερή διαχωρισμό του Kashmir;

Ιστορικό υπόβαθρο

Τον 13ο αιώνα μουσουλμάνοι εισβάλουν στην περιοχή, καταστρέφουν αρκετούς ινδουιστικούς ναούς, και αναγκάζουν τους ινδουιστές να ασπαστούν το Ισλάμ. Από το 1587 έως και το 1752 ο τόπος κυριαρχείται από τους Μογγόλους, ενώ ακολουθεί κυριαρχία των Αφγανών. Το 1819 το Kashmir προσαρτάται στο Βασίλειο των Sikh του Punjab. Το 1846, μετά από τον Πρώτο Πόλεμο των Sikh, με τις Συνθήκες της Λαχώρης και του Amritsar ο Μαχαραγιάς Gulab Singh γίνεται ηγέτης του Kashmir. Τα σύνορα του κράτους δεν είχαν καθοριστεί επακριβώς, έως ότου η Βρετανία ανέλαβε την επίλυση του θέματος κατόπιν διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία και το Αφγανιστάν (Subhamoy, 2017). Σε αυτό το σημείο πρέπει να προστεθεί ότι υπήρχε ασάφεια σχετικά με τα σύνορα του κράτους που βρισκόταν ανατολικά του Ινδού ποταμού και δυτικά του ποταμού Ravi. Κάτι τέτοιο δεν εξυπηρετούσε τα σχέδια των Βρετανών, οι οποίοι χρειάζονταν ένα κράτος που να λειτουργεί ως ζώνη προστασίας για την Ινδία -που αποτελούσε Βρετανική αποικία τότε- έναντι των Αυτοκρατοριών της Ρωσίας και της Κίνας (Encyclopaedia Britannica, 2018).

Τα προβλήματα για την περιοχή ξεκίνησαν ουσιαστικά το 1947, οπότε έγινε ο διαχωρισμός της ινδικής υποηπείρου κατόπιν της ανεξαρτησίας της από τους Βρετανούς. Σχηματίστηκαν δύο κράτη: η Ινδία και το Πακιστάν. Εν όψει των νέων δεδομένων που αναδύθηκαν, ο Μαχαραγιάς του Kashmir, Hari Singh, έπρεπε να επιλέξει βάσει εγγύτητας της περιοχής αν το Kashmir θα αποτελούσε έδαφος του Πακιστάν ή της Ινδίας. Ήταν ένας ινδουιστής ηγέτης μιας περιοχής η οποία κατοικούνταν ως επί το πλείστον από μουσουλμάνους. Αρχικά προσπάθησε να κρατήσει ουδέτερη στάση, και να μην επιλέξει καμία από τις δύο πλευρές. Όμως, τα γεγονότα τον πρόλαβαν. Το Πακιστάν έστειλε μουσουλμάνους, οι οποίοι προσέγγισαν την πρωτεύουσα Srinagar. Έτσι, ο Μαχαραγιάς στράφηκε στην Ινδία προκειμένου να λάβει στρατιωτική βοήθεια. Ως αντάλλαγμα υπέγραψε την Πράξη Προσχώρησης, παραχωρώντας το Kashmir στην εν λόγω χώρα (Telegraph, 2001).

Ουσιαστικά, κατά την περίοδο 1947-1948 έγινε πόλεμος μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν. Η Ινδία απευθύνθηκε στα Ηνωμένα Έθνη (ΗΕ) προκειμένου να επέλθει λύση στην αψιμαχία της με το Πακιστάν. Στις 13 Αυγούστου 1948 Ψήφισμα των ΗΕ ζήτησε από το Πακιστάν να αποσύρει τις δυνάμεις του από το Kashmir και, αφού γινόταν αυτό, η Ινδία επρόκειτο να αποσύρει και αυτή το μεγαλύτερο μέρος από τις δικές της δυνάμεις. Κατόπιν τούτου, το σχέδιο περιελάμβανε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος ούτως ώστε οι κάτοικοι του Kashmir να αποφασίσουν για το μέλλον τους. Ωστόσο, το Πακιστάν συνέχισε τον πόλεμο, αψηφώντας την εντολή των ΗΕ. Εν τέλει, το 1949 οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός, με την Ινδία να καταλαμβάνει το 65% του Kashmir, και το υπόλοιπο να βρίσκεται υπό την κυριαρχία του Πακιστάν (Telegraph, 2001). Πλέον, μεταξύ του ινδικού και του πακιστανικού Kashmir τα ΗΕ χάραξαν Γραμμή Ελέγχου (Θωμά, 2008).

Επισήμως, το Kashmir ενσωματώθηκε στην Ινδία το 1957 με ειδικό νομικό καθεστώς. Για παράδειγμα, υπό το Άρθρο 370 του Ινδικού Συντάγματος, όσοι Ινδοί δεν έχουν καταγωγή από το Kashmir δεν επιτρέπεται να αποκτήσουν ιδιοκτησία στην περιοχή. Το 1965 ξέσπασε ξανά πόλεμος μεταξύ των δύο πλευρών, ενώ το 1971 ξεσπάει και τρίτος πόλεμος ανάμεσά τους, εξαιτίας μιας αντιπαράθεσής τους σχετικά με την κήρυξη ανεξαρτησίας του Μπαγκλαντές (ή αλλιώς ανατολικό Πακιστάν), που αποτελούσε έως τότε κομμάτι του Πακιστάν, αν και δεν μοιράζονταν κοινά σύνορα. Η Ινδία υποστήριξε τους επαναστάτες, και κήρυξε τον πόλεμο στο Πακιστάν (Στούκας, 2018) όταν η Αεροπορία του Πακιστάν έπληξε αεροδρόμια της Ινδίας (Telegraph, 2001). Το 1972 υπογράφεται η Συμφωνία της Simla για ειρηνική επίλυση των διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών (Telegraph, 2001).

Το Kashmir αποτελεί μόνιμη εστία έντασης μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν. Συγκεκριμένα, “η Ινδία κατηγορεί το Πακιστάν ότι υποστηρίζει οργανώσεις που έχουν πραγματοποιήσει τρομοκρατικές επιθέσεις σε ινδικές πόλεις. Το Πακιστάν καταγγέλλει ότι η Ινδία συνδράμει αποσχιστικά κινήματα σε περιοχές όπως το Balōchistān” (Μητροπούλου, 2017). Εξάλλου, το ιστορικό παρελθόν που συνδέει αυτές τις δύο χώρες βρίθει από αιματοχυσίες που διαπράχθηκαν λόγω των διαφορών μεταξύ των κύριων θρησκευτικών και εθνοτικών ομάδων. Ειδικά με τον διαχωρισμό της ινδικής υποηπείρου προκλήθηκε ένα μεγάλο κύμα προσφύγων που εκτιμάται στα 12 εκατομμύρια, ενώ ένα εκατομμύριο έχασε τη ζωή του (Μητροπούλου, 2017).

Υπάρχει, όμως, και μία άλλη δύναμη που δρα στην περιοχή. Ήδη από τη δεκαετία του 1950 η Κίνα κάνει αισθητή την παρουσία της στην περιοχή του Kashmir. Συγκεκριμένα, διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις στη συνοριακή γραμμή του ανατολικού Kashmir. Το 1962 ξέσπασε πόλεμος μεταξύ Ινδίας και Κίνας, η οποία είχε ήδη από το 1956 καταλάβει εδάφη της Ινδίας και, στη συνέχεια, στόχευε να αποκτήσει την κυριαρχία του Θιβέτ (Στούκας, 2018). Μια διαφιλονικούμενη περιοχή υπό την ονομασία Aksai Chin αποτέλεσε το μήλον της έριδος μεταξύ των δύο χωρών. Σύμφωνα με την Ινδία, αυτή η περιοχή ανήκε στο Ινδικό Kashmir, αλλά η Κίνα είχε αντίθετη άποψη. Σύμφωνα με τους Κινέζους, το Aksai Chin είναι πολύ σημαντική περιοχή, επειδή συνδέει το Θιβέτ με την κινεζική επαρχία Xinjiang. Η Ινδία ηττήθηκε, και οι δύο χώρες συμφώνησαν για κατάπαυση του πυρός στις 20 Νοεμβρίου 1962, οπότε και η Ινδία απέσυρε όλα τα στρατεύματά της από το Aksai Chin (Sukhanver, 2017).

Ο Πόλεμος του Kargil

Το Kashmir αποτέλεσε αιτία του τέταρτου πολέμου μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν το 1999 (Μητροπούλου, 2017). Ήδη από το 1989 η Ινδία κατηγορούσε το Πακιστάν ότι υποκινεί τη βία στο Kashmir, παρέχοντας εκπαίδευση και οικονομική ενίσχυση σε αντάρτες που επιδιώκουν την απόσχιση από την Ινδία. Το Πακιστάν αρνείται τις κατηγορίες, λέγοντας ότι στην προκειμένη περίπτωση γίνεται “αγώνας για την ελευθερία” (Subhamoy, 2017). Με όλα αυτά να υποβόσκουν και να προκαλούν έχθρα μεταξύ των δύο κρατών, η κατάσταση οδηγείται στον Πόλεμο του Kargil. Ξεκίνησε στις 8 Μαΐου του 1999, όταν πακιστανικές στρατιωτικές δυνάμεις εντοπίστηκαν στην περιοχή του Kargil, και τελείωσε στις 14 Ιουλίου του ίδιου έτους, όταν και οι δύο πλευρές αποφάσισαν να σταματήσουν τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις. Ουσιαστικά, οι Πακιστανοί προχώρησαν πέραν της Γραμμής Ελέγχου εντός της Ινδίας, στο έδαφος του Jammu και Kashmir – τουτέστιν, του ινδικού Kashmir. Με αυτόν τον τρόπο οι Πακιστανοί θέλησαν να εκμεταλλευτούν τα κενά που υπήρχαν στην άμυνα της Ινδίας στην περιοχή, στην οποία, εξαιτίας χιονοπτώσεων, η μεταφορά στρατιωτικού υλικού θα ήταν σχεδόν αδύνατη τον χειμώνα (Global Security).

Συνεπώς, το Πακιστάν θα αποκτούσε πλεονέκτημα με την κατοχή εδαφών στρατηγικής σημασίας κατά μήκος της Γραμμής Ελέγχου – κάτι που θα του παρείχε τη δυνατότητα να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος, αλλάζοντας αμετακλήτως τα όρια της Γραμμής αυτής (Global Security). Ο πόλεμος είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία χιλιάδων προσφύγων και στις δύο πλευρές, και έληξε και από τις δύο πλευρές κατόπιν παρέμβασης των Ηνωμένων Πολιτειών. Και τα δύο κράτη ισχυρίζονταν ότι ήταν ο νικητής του πολέμου (News.bbc.co.uk). Όντας και οι δύο χώρες πυρηνικές δυνάμεις, αποφεύχθηκαν τα χειρότερα στην περιοχή. Το 2003 η Ινδία και το Πακιστάν υπέγραψαν ξανά συμφωνία εκεχειρίας (BBC News, 2016).

Η σημερινή εικόνα του Kashmir

Σήμερα το Kashmir ανήκει σε τρία διαφορετικά κράτη. Το βορειοδυτικό τμήμα του -το επονομαζόμενο Βόρειες Περιοχές και Kashmir- ανήκει στο Πακιστάν, το κεντρικό και νότιο τμήμα του -ήτοι το Jammu και Kashmir μαζί με το Ladakh- ανήκει στην Ινδία, ενώ η Κίνα έχει τον έλεγχο στο βορειοανατολικό πέρασμα – ήτοι το Aksai Chin (Στούκας, 2018).

Το Kashmir είναι αιτία συγκρούσεων μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. Πρόσφατα, στο Kashmir 70 άνθρωποι τραυματίστηκαν και 17 σκοτώθηκαν από τις ινδικές δυνάμεις ασφαλείας. Προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω επεισόδια, τα σχολεία έκλεισαν, και διακόπηκαν τα σιδηροδρομικά δρομολόγια προς το νότιο Kashmir, αλλά και η πρόσβαση στο διαδίκτυο (Κιτσικόπουλος, 2018). Τέτοια γεγονότα είναι ενδεικτικά της κατάστασης που επικρατεί στην περιοχή.

Επιπλέον, νέα επεισόδια βίας προκλήθηκαν όταν τρεις παραστρατιωτικοί σκοτώθηκαν από τις ένοπλες δυνάμεις κοντά στη Srinagar, και ως αντίποινα έγιναν πολλές διαδηλώσεις. Δυνάμεις του στρατού συγκρούστηκαν με άμαχο πληθυσμό, και ένας δεκαοχτάχρονος σκοτώθηκε, ενώ την επόμενη μέρα σκοτώθηκαν πέντε άμαχοι οι οποίοι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για τον θάνατο πέντε μαχητών. Δύο εβδομάδες μετά από αυτά τα γεγονότα η ινδική κυβέρνηση σταμάτησε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, προβαίνοντας έτσι σε κατάπαυση του πυρός λόγω του Ραμαζανιού, με απώτερο στόχο την απομόνωση των δυνάμεων που σκορπούν τη βία και τον τρόμο (Shahdad, 2018).

Τέλος, αναταραχές προκαλεί στο Kashmir ένα έργο παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας με πρωτοβουλία του Ινδού Πρωθυπουργού, Narendra Modi. Η ενέργεια αυτή πυροδοτεί αντιδράσεις εκ μέρους του Πακιστάν, καθώς εκτιμάται ότι το εν λόγω έργο θα δημιουργήσει προβλήματα στην υδροδότηση της χώρας. Επίσης, το Πακιστάν αναφέρεται στη Συνθήκη σχετικά με τη χρήση των υδάτων του Ινδού ποταμού και των παραποτάμων του, λέγοντας ότι η Ινδία την παραβιάζει. Η Ινδία, όμως, απαντά ότι κάνει έννομη χρήση των υδάτων του Ινδού, καθώς χρησιμοποιεί τη φυσική ροή του νερού χωρίς να κάνει χρήση δεξαμενών – κάτι το οποίο θα ήταν ενάντια στη Συνθήκη. Αξίζει να αναφερθεί σε αυτό το σημείο ότι το Πακιστάν βασίζεται στον ποταμό αυτόν σε ποσοστό 80% για την κάλυψη των αναγκών του σε νερό (Reuters, 2018).

Επίλογος

Το Kashmir είναι μια διαφιλονικούμενη περιοχή, διαχωρισμένη σε τρία τμήματα που ελέγχουν από ένα η Ινδία, το Πακιστάν και η Κίνα. Οι αψιμαχίες και οι συγκρούσεις στην περιοχή είναι ριζωμένες στο ιστορικό παρελθόν που μοιράζονται η Ινδία και το Πακιστάν από τον διαχωρισμό της ινδικής υποηπείρου, μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από την πρώην αποικία της. Μεταξύ των δύο χωρών έχουν γίνει τέσσερις πόλεμοι ενώ, σε γενικές γραμμές, είναι αρκετά τα επεισόδια βίας μεταξύ τους. Από το 1962 τμήμα του Kashmir κατέχει και η Κίνα, πλησίον της επαρχίας της Xinjiang και του Θιβέτ. Ακόμη και σήμερα, πάντως, μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν δεν λείπουν τα επεισόδια βίας, ενώ κατά τα τελευταία χρόνια η επιθυμία της Ινδίας να κατασκευάσει εργοστάσιο υδροηλεκτρικής ενέργειας συναντά την αντίδραση των Πακιστανών. Παρ’ όλα αυτά, λόγω του ότι και η Ινδία και το Πακιστάν είναι πυρηνικές δυνάμεις, χρειάζεται να επιδεικνύουν ψυχραιμία επί του καθεστώτος του Kashmir, και να προβούν σταδιακά σε ειρηνικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών τους.

Πηγές:

  1. BBC News. (2016). Kashmir: Why India and Pakistan fight over it. http://www.bbc.com/news/10537286
  2. Encyclopaedia Britannica. (2018). Kashmir Region, Indian Subcontinent. https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent
  3. Global Security. 1999 Kargil Conflict. https://www.globalsecurity.org/military/world/war/kargil-99.htm
  4. Κιτσικόπουλος, Π. (2018). Φονικές συγκρούσεις στο Κασμίρ. http://gr.euronews.com/2018/04/02/india-kashmir-sygkrouseis
  5. Μητροπούλου, Ε. (2017). Ινδία-Πακιστάν: 70 χρόνια μίσους και συγκρούσεων. http://www.tovima.gr/world/article/?aid=896274
  6. bbc.co.uk. India-Pakistan: Troubled Relations. http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/in_depth/south_asia/2002/india_pakistan/timeline/1999.stm
  7. (2018). India’s Modi inaugurates hydro project in Kashmir, Pakistan protests. https://www.reuters.com/article/us-india-power-pakistan/indias-modi-inaugurates-hydro-project-in-kashmir-pakistan-protests-idUSKCN1IK07Q
  8. Shahdad, N. (2018). The Tempest: An evaporation of fear in Kashmir. https://thewire.in/rights/kashmir-protests-army-militancy
  9. Στούκας, Μ. (2018). Πακιστάν-Μπαγκλαντές: Πόσα ξέρουμε για τις δύο χώρες; https://www.protothema.gr/stories/article/789196/pakistan-banglades-posa-xeroume-gia-tis-duo-hores/
  10. Subhamoy, D. (2017). Understanding the Kashmir Conflict. https://www.thoughtco.com/history-of-the-kashmir-conflict-1770394
  11. Sukhanver, A. (2017). China-India at the brink of war. http://kashmirwatch.com/china-india-at-the-brink-of-war/
  12. (2001). A brief history of the Kashmir conflict. https://www.telegraph.co.uk/news/1399992/A-brief-history-of-the-Kashmir-conflict.html
  13. Θωμά, Λ. (2008). Το ρόδο του Κασμίρ. http://www.skai.gr/news/opinions/article/102076/%CE%A4%CE%BF-%CF%81%CF%8C%CE%B4%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%9A%CE%B1%CF%83%CE%BC%CE%AF%CF%81/

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest