Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Η UBER υπό νέο νομικό καθεστώς

Προκλητικές θεωρήθηκαν από πολλούς οι δηλώσεις του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρήστου Σπίρτζη, τον Απρίλιο του 2018, ως απάντηση στις δηλώσεις αποχώρησης της UBER από την Ελλάδα, συγκεκριμένα απ’ την Αθήνα. Ο Υπουργός δήλωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ πως «Για να φύγει κάποιος από την Ελλάδα θα πρέπει να έχει έδρα στην Ελλάδα, έστω ένα γραφείο. Να φορολογείται στην Ελλάδα, η Uber δεν έχει τίποτα. Από πού να φύγει; […]». Όπως συμβαίνει χαρακτηριστικά, πλείστοι έσπευσαν να απαντήσουν ενάντια στις δηλώσεις του, οι οποίες σχολιάστηκαν αρκετά, συχνά καυστικώς. Όντως τα αντίθετα σχόλια, είτε δηκτικά είτε όχι, θα μπορούσαν να θεμελιώνονται σε κάποια βάση. Αυτή θα μπορούσε να είναι οι αποφάσεις Αμερικανικών δικαστηρίων σχετικές με προσφυγές εταιριών ταξί κατά της Uber. Παράλληλα, όμως, κάθε όμοια με τις αμερικανικές νομολογίες άποψη θα μπορούσε να συγκρουστεί στο ενωσιακό επίπεδο, στην άλλη πλευρά της Δύσης, βάσει της πρόσφατης νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που γίνεται απευθείας κατανοητό είναι πως το ζήτημα της Uber, και συγκεκριμένα της UberX (στην Αθήνα και την Αμερική) ξεπερνά τα όρια της Ελλάδας και των εκάστοτε προσωπικών προτιμήσεων για τη λειτουργία ή όχι της επιχείρησης διαμεσολάβησης και μεταφοράς. Η υπόθεση αυτή επρόκειτο να εμπλέξει το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το εκάστοτε εθνικό.

Ο αυτοπροσδιορισμός, η αμερικανική άποψη, το ΔΕΕ

Η ιδιωτική εταιρία Uber Technologies Inc. (UberCab) ιδρύθηκε το 2009, και από το 2010 εδρεύει στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια. Δραστηριοποιήθηκε σε περισσότερες από 600 πόλεις ανά τον κόσμο, τόνωσε, λίγο ή πολύ, την αγορά εργασίας με τη δημιουργία θέσεων, και κατάφερε να αποσπάσει άριστες κριτικές, τόσο από μεμονωμένους πελάτες όσο και από ολόκληρη την Αμερική, όπου ανακηρύχθηκε ως η καλύτερη καινοτόμος επιχείρηση για το 2013. Η UberCab συνδέει ιδιωτικούς οδηγούς με τους πελάτες μέσω ενός έξυπνου τηλεφώνου (smartphone) και της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής της, η οποία είναι διαθέσιμη στους χρήστες δωρεάν.

Από το 2017 και έπειτα, σε Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ, και στις 27 Μαρτίου του 2018 στο Εφετείο Τρίτου Κυκλώματος των ΗΠΑ (United States Court of Appeals for the third circuit), οι κατηγορίες κατά της Uber από τους σχετικούς με τις υπηρεσίες ταξί ενάγοντες απορρίφθηκαν, πέρα από εκείνη της εκμετάλλευσης των εργαζομένων και της άγνοιας πελατών για την είσπραξη κερδών της εταιρίας. Ουσιαστικά, η κατηγορία που ευδοκίμησε βασίστηκε στο γεγονός ότι η Uber έστελνε στον πελάτη μία σχεδιασμένη πορεία για την άφιξή του στον επιθυμητό προορισμό από την μακρύτερη διαδρομή, την οποία και χρεωνόταν, ενώ έστελνε στον εκάστοτε οδηγό τη συντομότερη δυνατή διαδρομή προς τον προορισμό του πελάτη για την οποία αμειβόταν, και φυσικά τη χρηματική διαφορά των διαδρομών την καρπωνόταν η Uber. Επίσης, ζήτημα αποτελεί και η ασφάλεια των πελατών όσο οι συνεργαζόμενοι οδηγοί δεν υποβάλλονταν -τουλάχιστον έως τώρα- στα απαραίτητα ψυχολογικά τεστ και τεστ υγείας, όπως ορίζεται από τις διαδικασίες αδειοδότησης οδηγών.

Παρά αυτών, η Uber δέχθηκε να πληρώσει την ορισμένη από το Εφετείο αποζημίωση, καθότι αυτό απέρριψε τις υπόλοιπες κατηγορίες εναντίον της, σύμφωνα με τις οποίες η Uber νόθευε τον υγιή ανταγωνισμό και αποσκοπούσε στη δημιουργία ενός νέου μονοπωλίου στον συγκεκριμένο τομέα, με ύπουλο και άνισο για τους ιδιοκτήτες αδειών ταξί τρόπο.

Δεν συζητήθηκε όμως από τους ενάγοντες ότι μέσα σε λίγα χρόνια η χρηματική αξία των αδειών (medallion) είχε εκτοξευθεί στα ύψη, και ήταν αδύνατο για κάποιον νέο οδηγό που επιθυμούσε αδειοδότηση να μπορέσει να την αποκτήσει, καθότι αυτή πιθανότατα να ανερχόταν στα 500.000 δολάρια, ενώ οι αγοραστές της προηγούμενης δεκαετίας να είχαν καταβάλει το ποσό των 60.000 δολαρίων. Συνεπώς, οι περισσότεροι που επιθυμούσαν να εργαστούν ως οδηγοί θα έπρεπε να απασχοληθούν ως υπάλληλοι ή ενοικιαστές αδειών. Σύμφωνα λοιπόν με τις δικαστικές αποφάσεις εξ Αμερικής, η Uber τόνωνε στην ουσία την αγορά εργασίας και τον ανταγωνισμό μιας ανοιχτής οικονομίας όπως αυτή των ΗΠΑ.

Η Uber ενώπιον του ΔΕΕ

Βάσει των παραπάνω, λοιπόν, γίνεται αντιληπτό οτι η Uber δραστηριοποιείται στον τομέα των μεταφορών, όπως δηλώθηκε πολλάκις στα αμερικανικά δικαστήρια. Δεν συνέβη όμως το ίδιο ενώπιον του ΔΕΕ. Εκεί, η Uber ισχυρίστηκε πως απλά αποτελεί μια υπηρεσία διαμεσολάβησης και όχι μεταφοράς. Με άλλα λόγια, δεν λαμβάνει κέρδος από τις πληρωμές πελατών στους οδηγούς, ισχυρισμός που απορρίφθηκε, όπως επίσης απορρίφθηκε ο ισχυρισμός οτι προάγει τον ανταγωνισμό, καθότι κατηγορήθηκε και για χρήση αθέμιτων μέσων (π.χ. για μη εκπλήρωση των φορολογικών της υποχρεώσεων ως υπηρεσία ηλεκτρονικού εμπορίου όπως είχε χαρακτηριστεί).

Το 2017, το ΔΕΕ στη σχετική του νομολογία έκρινε τα παραπάνω όταν οργανώσεις οδηγών ταξί της Ισπανίας στράφηκαν κατά της επιχείρησης. Στην απόφασή του το ΔΕΕ δηλώνει πως η Uber οφείλει από εδώ και στο εξής να υπάγεται στην ευρωπαϊκή οδηγία αναφορικά με τις εταιρίες ταξί, και πως αυτή του η απόφαση θα ισχύει σε όλη την Ένωση. Στην Αγγλία, η Uber δήλωσε πως ήδη εμπίπτει σ’ αυτό το νομικό πλαίσιο, αλλά εκεί βρέθηκε αντιμέτωπη με παραβιάσεις σχετικές με τους απασχολούμενους και την ασφάλισή τους. Η εναρμόνιση, λοιπόν, της εταιρίας με τις σχετικές οδηγίες της ΕΕ την αναγκάζει να υπακούει στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο – κάτι που σημαίνει πιθανότατα μια μειονεκτικότερη θέση έναντι των χρόνια εγκατεστημένων και οργανωμένων ανά τα κράτη εταιριών ταξί.

Το πρόβλημα δηλαδή για την Uber εμφανίζεται στο σημείο το οποίο οι σχετικοί κανονισμοί της ΕΕ αποκλείουν από τον τομέα της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών τις μεταφορικές υπηρεσίες. Η Μαρία Λούντκιν, νομική διευθύντρια της ένωσης GMB, η οποία εμπλέκεται σε πολλές νομικές δραστηριότητες εναντίον της Uber, δήλωσε πως η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου θα έχει σημαντικές συνέπειες, και πως η ίδια πρόκειται να υπονομεύσει την προηγούμενη νομική υπεράσπιση της εταιρείας της Καλιφόρνιας. “Η Uber έχει υποστηρίξει στις δικαστικές υποθέσεις πέρι απασχόλησης ότι δεν υπάρχει εργοδότης“, ανέφερε. “Αυτό έχει απορριφθεί. Αυτό θα μπορούσε να απονείμει στην Uber τεράστιους λογαριασμούς για την κάλυψη των εορταστικών πληρωμών. Όλοι οι οδηγοί δηλώνουν πως θέλουν ίσους όρους ανταγωνισμού και δίκαιη μεταχείριση“.

Το 2016 το ΔΕΕ έπρεπε να εξετάσει δύο οδηγίες, με αποτέλεσμα την 10η Απριλίου του 2018 να εκδώσει την απόφασή του. Η πρώτη οδηγία που τέθηκε υπό εξέταση ήταν η 98/34, με σκοπό την εξέταση του ορισμού της ηλεκτρονικής υπηρεσίας, όπως παρουσιαζόταν η Uber και όπως αυτή η οδηγία τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/48 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου (η οποία πλέον καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από την οδηγία 2015/1535). Η επόμενη οδηγία-κλειδί που ξεκαθάρισε τα ζητήματα ήταν η 2006/123 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου ορίζεται η ουσία της μεταφορικής υπηρεσίας. Σύμφωνα, λοιπόν, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Uber αποτελεί μεταφορική υπηρεσία με χρήση ηλεκτρονικών μέσων για τη διαμεσολάβηση, και συνεπώς υπόκειται στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο.

Οι αποφάσεις του ΔΕΕ χαροποίησαν όλους τους υποστηρικτές του κλειστού επαγγέλματος, και το γενικότερο χρόνιο αυτό κλίμα οδήγησε σε εκδηλώσεις διάφορων επεισοδίων, όπως διαμαρτυρίες ή ακόμη ακόμη και προπηλακισμοί από πρώην οδηγούς της Uber κατά οδηγών ταξί. Η Uber τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει να τίθεται εκτός νόμου και, όπως δηλώνει και η ίδια, “ήδη παροτρύνονται οι υποψήφιοι πελάτες μας να μην χρησιμοποιούν Uber”. Δυστυχώς για την Uber, η απαγόρευσή της δεν συμβαίνει μόνο στο επίπεδο της ΕΕ. Εξαιρέσεις στις οποίες η Uber δεν έχει παύσει τη δραστηριότητά της αποτελούν μέρη των ΗΠΑ, το Ντουμπάι και, σε κάποιες περιπτώσεις, η Ταϊβάν. Σε πολλές πόλεις η Uber ανέστειλε τη λειτουργία της, αλλά υπάρχουν ακόμη δικαστικές εκκρεμότητες κατά τις οποίες ευελπιστεί να δικαιωθεί.

Σίγουρα η ΕΕ επιθυμεί μία ανοικτή κοινή αγορά για τους εσωτερικούς  δρώντες και όσους καταφέρουν να μπουν σ’ αυτή, έχοντας ως  πρότυπο την ελεύθερη αγορά των ΗΠΑ, προσπαθώντας να θέτει ίσους όρους για όλους. Σε αυτό το σημείο έγκειται και το αδιέξοδο στο οποίο επήλθε η ΕΕ και για το οποίο κατακρίθηκε: ελεύθερη αγορά, αλλά όχι τόσο ελεύθερη; Μέχρι πότε θα μπορούν να συμβιώνουν κλειστά επαγγέλματα κατά επιθυμία των επαγγελματιών με το τουλάχιστον φιλελεύθερο -αν όχι νεοφιλελεύθερο- οικονομικό όραμα της ΕΕ; Εφόσον ο κρατικός οικονομικός προστατευτισμός νοθεύει τον υγιή ανταγωνισμό, πώς γίνεται να νοθεύει τον ανταγωνισμό μια καινοτόμα επιχείρηση που την εμπιστεύονται αρκετοί χρήστες; Γιατί τα Kράτη Mέλη. αντί να ξεκινήσουν συζητήσεις για επικείμενες επενδύσεις της Uber εντός των θεσμοθετημένων νομικών πλαισίων, επιλέγουν να αποτρέψουν τη δράση της, και γιατί η ΕΕ δεν την αντιμετωπίζει ως μία επένδυση σε όλη της την επικράτεια από τη στιγμή που το κόστος για τις υπηρεσίες ταξί έχει αυξηθεί θεαματικά, οι τιμές των αδειοδοτήσεων ακολουθούν, και η αγοραστική δύναμη αρκετών πολιτών της υποχωρεί; Από την άλλη, τι θα συμβεί αν η ελεύθερη αγορά πράγματι ελευθερωθεί και αρχίσει να καταπατάται το ευρωπαϊκό δίκαιο – και όχι μόνο; Κάποια ερωτήματα που μόνο ο χρόνος θα μπορέσει να απαντήσει.

Πηγές:

  1. Fares, L. (2018). ECJ rules France may proceed with criminal charges against Uber executives. http://www.jurist.org/paperchase/2018/04/ecj-rules-france-may-proceed-with-criminal-charges-against-uber-executives.php
  2. curia.europa.eu. (2018). JUDGMENT OF THE COURT – Grand Chamberhttp://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=200882&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=480627
  3. eur-lex.europa.eu. (2018). DIRECTIVE 98/34/EC OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:1998L0034:20070101:EN:PDF
  4. curia.europa.eu. (2018). Case C-320/16http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=182699&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=480627
  5. ECJ (2017). Press Release No 136/17. https://g8fip1kplyr33r3krz5b97d1-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2017/12/uber-ecj-press-release.pdf
  6. EUR-lex.(2006). DIRECTIVE 2006/123/EC OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL of 12 December 2006. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32006L0123
  7. Seibler, J. and Snead, J. (2016). Taxi Owner’s Roadblock Unfair. https://www.heritage.org/government-regulation/commentary/taxi-owners-roadblocks-un-fare
  8. UNITED STATES COURT OF APPEALS FOR THE THIRD CIRCUIT (2018). http://www2.ca3.uscourts.gov/opinarch/171871p.pdf
  9. Butler, S. (2018) Taxi firms face claims over drivers’ rights in wake of Uber case. https://www.theguardian.com/business/2018/apr/20/taxi-firms-face-claims-over-drivers-rights-in-wake-of-uber-case
  10. TLevin, S. (2018). Uber drivers often make below minimum wage, report finds. https://www.theguardian.com/technology/2018/mar/01/uber-lyft-driver-wages-median-report
  11. Erickon, A. (2017). Uber was just dealt a major blow by the European Union. https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/12/20/uber-was-just-dealt-a-major-blow-by-the-european-union/?noredirect=on&utm_term=.4812d7d0f020
  12. Fioretti, J. (2017). Uber dealt blow after EU court classifies it as transport service. https://www.reuters.com/article/us-uber-court/uber-dealt-blow-after-eu-court-classifies-it-as-transport-service-idUSKBN1EE0W3
  13. Bowcott, O. (2017). Uber to face stricter EU regulation after ECJ rules it is transport firm. https://www.theguardian.com/technology/2017/dec/20/uber-european-court-of-justice-ruling-barcelona-taxi-drivers-ecj-eu

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest