Κυνήγι Ανεμομύλων στη Μοσούλη.

Στις 16 Οκτωβρίου κηρύχθηκε η έναρξη της πολυαναμενόμενης επιχείρησης για την ανακατάληψη της Μοσούλης, της μεγαλύτερης πόλης υπό τον έλεγχο του Ισλαμικού Κράτους. Σε αυτήν την ιδιαίτερα χρονοβόρα και αμφίρροπη μάχη, μέρος θα λάβει ένα ιδιαίτερα σύνθετο στρατιωτικό σώμα, αποτελούμενο από τις συνεργαζόμενες δυνάμεις του τακτικού Ιρακινού στρατού, του τακτικού στρατού του αυτόνομου Κουρδιστάν (οι καλούμενοι »Peshmerga»), αλλά και από σιιτικές παραστρατιωτικές ομάδες, εξοπλισμένες και εκπαιδευμένες από το Ιράν (»Ομάδες Λαϊκής Επιστράτευσης»). Το έργο των τριών αυτών βασικών δυνάμεων θα συμπληρώνεται από παραστρατιωτικές δυνάμεις Ασσυρίων, από Αμερικανικές, Καναδικές και Γερμανικές ειδικές δυνάμεις -με τον κατ’ ευφημισμόν ρόλο των «Στρατιωτικών Συμβούλων»-, από το τουρκικό πυροβολικό, αλλά και την αεροπορική υποστήριξη από το «Συνασπισμό Προθύμων» κατά του Ισλαμικού Κράτους (μεταξύ άλλων: Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Βέλγιο).

Βασικό επιχείρημα του παρόντος επίτομου άρθρου είναι η θέση πως, η κύρια πρόκληση δεν είναι η ανακατάληψη της πόλης per se (κάτι που δείχνει να συμβαίνει με αργή πλην σταθερή πρόοδο), αλλά το καθεστώς που θα ακολουθήσει ως προς τη διοίκηση και κατοχή της. Για να γίνει ευκολότερα αντιληπτή αυτή η θέση, είναι παραπάνω από δόκιμη η επισκόπηση των εμπλεκομένων. Οι σύμμαχοι του σήμερα, είναι πολύ πιθανό να είναι οι αντιμαχόμενοι του αύριο.

Οι Ιρακινοί Άραβες αποτελούν την πλειονότητα στο Ιράκ, αλλά και στην πόλη της Μοσούλης. Ωστόσο, ειδικά για την περίπτωση του Ιράκ, υπάρχει μία κρίσιμη διαφοροποίηση – που αντίστοιχη βρίσκεται μόνο στην Υεμένη: πλειοψηφικός σουνιτικός κορμός, αλλά στιβαρή σιιτική μειονότητα. Το χάσμα αυτό είναι και ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους είδαμε έξαρση της σεχταριστικής βίας τα χρόνια που ακολούθησαν την αμερικανοβρετανική εισβολή και την ανατροπή του σουνίτη Saddam Hussein. Οι κυβερνήσεις που προέκυψαν κυριαρχούνταν από τη σιιτική μειονότητα, με αποτέλεσμα την ανοχή των Σουνιτών κατοίκων στην επέλαση του Ισλαμικού Κράτους που, ιδιαίτερα στο Ιράκ, είναι ένα σουρρεαλιστικό κράμα Μπααθικών και Σανταμικών (Παναραβικός Σοσιαλισμός) αξιωματούχων και ριζοσπαστικοποιημένων πολιτών.

Όσον αφορά τη Μοσούλη, οι Σουνίτες Άραβες μπορεί να πλειοψηφούν, αλλά οι Σιίτες αποτελούν κι εκεί μία σημαντική μειονότητα. Το μείγμα γίνεται εκρηκτικότερο, καθώς η σεχταριστική διαμάχη έχει πλέον μεταφραστεί σε αυτό που η διεθνής βιβλιογραφία ονοματίζει «Ιρανικό – Σαουδαραβικό Ψυχρό Πόλεμο», έναν όρο που αυτοπεριγράφεται σαφέστατα: οι σιιτικοί πληθυσμοί οπλίζονται κι εκπαιδεύονται από το Ιράν, για να πολεμήσουν τους σουνιτικούς πληθυσμούς που οπλίζονται κι εκπαιδεύονται από τη Σαουδική Αραβία, σε μία ευρύτερη σκακιέρα που περιγράφει τη σύγκρουση των δύο αυτών δυνάμεων της Μέσης Ανατολής. Υπό αυτό το πρίσμα, οι συμβιωτικές σχέσεις μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών Ιρακινών Αράβων δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα παραμείνουν παραμερισμένες, έπειτα από την πάροδο του φονταμενταλιστικού κινδύνου για την πόλη τους.

Οι Κούρδοι είναι η μεγαλύτερη εθνική μειονότητα του Ιράκ, και θεωρούν πως έχουν τεχνητά συμπεριληφθεί σε αυτό εξ αιτίας των δυτικών διακανονισμών που ακολούθησαν τη μετα-αποικιοκρατία. Μάχονται για την απόκτηση δικού τους κράτους σε εδάφη του Ιράκ και της Τουρκίας -όπου βρίσκονται, δηλαδή, οι συμπαγέστεροι πληθυσμοί τους- , χωρίς να αμελούν τις σημαντικές κοινότητές τους στη Συρία και το Ιράν. Πρόκειται για τη μόνη ομάδα που μάχεται ακόμη στη Μέση Ανατολή με όρους εθνικής απελευθέρωσης, και όχι σεχταριστικής επικράτησης (άλλωστε, η πλειονότητά τους είναι Σουνιτική). Το αυτόνομο Κουρδιστάν, προϊόν του πολέμου του 2003, έχει αποδείξει ότι είναι η μόνη δύναμη της περιοχής ικανή να τα βάλει με το Ισλαμικό Κράτος (και να το νικήσει κατά κράτος).

Αυτό φέρνει το διεθνή συνασπισμό υπό τις ΗΠΑ σε μία άβολη θέση υποστήριξης των αυτονομιστών Peshmerga, ως χρυσωμένο χάπι που χρησιμοποιεί την αποτελεσματικότητά του για την εξαργύρωση των δικών του εθνικών δικαίων. Πράγματι, στην έως τώρα επιχείρηση για την ανακατάληψη της πόλης, παρότι υπάρχει σαφής εντολή Κουρδικά στρατεύματα να μην εισέλθουν σε αυτήν -παρά την ισχυρή Κουρδική πλειονότητα των προαστίων της- , οι Κουρδικές δυνάμεις βρίσκονται πολύ μπροστά από το χρονοδιάγραμμα, έχοντας διαλύσει κάθε αντίσταση του αντιπάλου. Στην άλλη πλευρά του μετώπου, οι τακτικές Ιρακινές δυνάμεις αγκομαχούν ακόμη να πλησιάσουν την πόλη, ευρισκόμενες πολύ πίσω από το χρονοδιάγραμμα.

Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι, οι Κούρδοι θα είναι η ισχυρότερη δύναμη της περιοχής, η οποία, αν και δε θα κατέχει (ως φαίνεται) μεγάλα τμήματα της πόλης, θα είναι σε θέση να την απειλήσει με πρόσχημα τη μειονότητα, εφόσον η κεντρική Ιρακινή κυβέρνηση δεν υποχωρήσει στην Κουρδική ατζέντα, που – μεταξύ άλλων – περιλαμβάνει την Ανεξαρτησία από το Ιράκ και, άρα, μετά από έναν αιώνα επίμονου και αιματηρού αγώνα, το πρώτο διεθνώς αναγνωρισμένο Κουρδικό κράτος. Οι ως τώρα ενδείξεις πρόθεσης περικύκλωσης της πόλης από το βορρά, μόνο ως καλός οιωνός δε μπορούν να ερμηνευθούν για την μετα-ΙΚ εποχή.

Οι Τουρκομάνοι είναι η τρίτη μεγαλύτερη εθνική μειονότητα του Ιράκ, αλλά και της πόλης της Μοσούλης. Απόγονοι Τούρκων εποίκων κατά τα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, συγκροτούν μία αρκετά συμπαγή μειονότητα, με διακριτές δικές της συνοικίες στην πόλη. Η στάση τους απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος προκάλεσε ερωτηματικά, καθώς δεν δείχνουν να έχουν υποστεί τις ίδιες μειονοτικές εκκαθαρίσεις που υπέστησαν οι Κούρδοι και -κυρίως- οι Σιίτες Άραβες και οι Ασσύριοι.

Στα πολλά ερωτηματικά που γεννά η στάση της συγκεκριμένης μειονότητας βρίσκεται και ο αστάθμητος ρόλος της »Ερντογανικής» Τουρκίας, η οποία έχει εξαγγείλει σε όλους τους τόνους πως η Μοσούλη βρίσκεται εντός της σφαίρας επιρροής της, και πως δικαιούται να έχει λόγο στον καθορισμό του καθεστώτος της πόλης μετά την απελευθέρωσή της. Ανώτατοι Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει πως Σιιτικές και Κουρδικές δυνάμεις δεν θα πρέπει να εισέλθουν στην πόλη, και πως η Τουρκική Δημοκρατία είναι σε θέση να παρέχει πλούσια υποστήριξη από εδάφους και αέρος στις Σουνιτικές Ιρακινές δυνάμεις για την ανακατάληψή της. Η διστακτικότητα του Διεθνούς Συνασπισμού -και της ίδιας της Ιρακινής κυβέρνησης- να αποδεχτούν την παραπάνω «προσφορά», έγκειται στη δυσπιστία με την οποία ατενίζεται ο ρόλος που (θα ήθελε να) διαδραματίζει η Άγκυρα στην οικεία -γι’ αυτήν- περιοχή.

Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι οι 2.000 άρτια εξοπλισμένοι Τούρκοι «στρατιωτικοί σύμβουλοι», που βρίσκονται σε στρατόπεδο λίγο έξω από την πόλη, δεν θα τολμήσουν να διαταράξουν την ευαίσθητη συμμαχική ισορροπία, προκειμένου να στρέψουν την πλάστιγγα υπέρ των τουρκικών συμφερόντων στην περιοχή.

Τέλος, οι Ασσύριοι, ο μοναδικός γηγενής, αλλά και χριστιανικός λαός, της περιοχής του ποταμού Τίγρη, δείχνουν απρόθυμοι να βρεθούν για ακόμη μία φορά στη θέση του θύματος. Έχοντας διδαχτεί από τα πολλαπλά δεινά τους -τη γενοκτονία, τον υποχρεωτικό εξαραβισμό/εξισλαμισμό και τις ωμότητες εναντίον τους από το Ισλαμικό Κράτος-, αυτή τη φορά έχουν σχηματίσει μάχιμες πολιτοφυλακές στη Συρία, αλλά και στην πόλη της Μοσούλης στο Ιράκ, προκειμένου να ανακαταλάβουν τα χωριά και τις συνοικίες τους, ώστε να τα προστατεύσουν από τον επεκτατισμό οποιασδήποτε δύναμης θα τους θεωρήσει -για ακόμα μία φορά- εύκολο θήραμα.

Μπορεί να μη βρίσκονται σε θέση να ορίσουν τις εξελίξεις μετά την επανακατάληψη της πόλης τους, αλλά ο αφοπλισμός τους και η επανένταξή τους στην πολιτική ζωή θα είναι ένα έργο δύσκολο, ειδικά εφόσον οι ανωτέρω αναφερόμενες δυνάμεις Κούρδων, Αράβων (Σιιτών- Σουνιτών) και Τούρκων-Τουρκομάνων δείχνουν έτοιμες να παίξουν πολύ σκληρό πόκερ για τη δικαίωση των εθνικών και σεχταριστικών τους βλέψεων.

Συμπερασματικά, το τοπίο που διαμορφώνεται γύρω από την πολύπαθη πόλη επιτρέπει -με σχετική βεβαιότητα- κάποιες υποθέσεις: η Μοσούλη θα πέσει, το Ισλαμικό Κράτος θα ηττηθεί. Η πόλη θα καταληφθεί από ένα ετερόκλητο σώμα συμμάχων, οπότε και ο καθένας, με τις δικές του δυνάμεις, με τη δική του φανερή -αλλά και κρυφή- ατζέντα, θα αποπειραθεί να ορίσει τις τύχες της σημαντικότατης, ιστορικής και πλουτοπαραγωγού αυτής περιοχής κατά το δικό του δρόμο, άσχετα με τις συσπειρωτικές δηλώσεις των ημερών του αντι-Ισλαμιστικού Συνασπισμού.

Η ειρήνευση στη Μοσούλη, αλλά και στην περιοχή, θα παραμείνει ένα »Κυνήγι Ανεμομύλων» για πολλά χρόνια ακόμη. Οι ασκοί του Αιόλου έχουν ανοίξει, και η πραγματική μάχη ξεκινά την επομένη της εκκαθάρισης και του τελευταίου Ισλαμιστικού πυρήνα.

 

Πηγές:

  1. Giovanni, J. (2016) The Battle against ISIS in Mosul can lead to an Independent Kurdistan. Available at: http://europe.newsweek.com/battle-against-isis-mosul-kurdistan-independence-511041?rm=eu (Accessed: 31 October 2016).
  2. Lodge, C. (2016) Assyrian Forces Will ‘Fight Relentlessly’ To Free Mosul From ISIS Available at: http://www.aina.org/news/20161018200558.htm (Accessed: 31 October 2016).
  3. Abdel Hamid, S. (2016) Iraq ‘bans Shia militias from Mosul offensive’
    Available at: https://www.alaraby.co.uk/english/news/2015/4/6/iraq-bans-shia-militias-from-mosul-offensive (Accessed: 31 October 2016).
  4. Marcus, J. (2016) Will Turkish ambitions complicate fight for Mosul?
    Available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-37751579 (Accessed: 31 October 2016).
  5. Hawramy, F. – Harding, L. (2016)  Iraqi and Kurdish forces close in on Mosul after making quick gains Available at: https://www.theguardian.com/world/2016/oct/20/mosul-attack-kurdish-forces-launch-large-scale-operation-against-isis-in-iraq (Accessed: 31 October 2016).

Tagged under:

Η Πολιτική Επιστήμη, το ισχυρότερο όπλο της παιδιόθεν μάχης μου ενάντια σε κάθε αυθεντία, κάθε βεβαιότητα, κάθε επανάπαυση, κάθε Αρχή. Η τέχνη, τα πυρομαχικά μου. Τα αιγαιακά καλοκαίρια, απαραβίαστο καταφύγιό μου. Τις ακανόνιστες ώρες που ο νους μου ημερεύει, απολαμβάνω παρέες ανθρώπων, ήλιου και εκκωφαντικής ησυχίας. Αγιάτρευτα Καζαντζακικός - ίσως και ρομαντικός.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest