Κύπρος & Ιρλανδία: Πολιτικές που οδήγησαν στο ‘μετά-μνημόνιο’

Tο Μνημόνιο αποτελεί μια μορφή γραπτής επικοινωνίας ατόμων, ή ομάδων, εντός μιας εταιρίας, μιας χώρας, ή ενός οργανισμού. Πρόκειται για ένα έγγραφο το οποίο συντάσσεται και υπογράφεται για συγκεκριμένο θέμα, και το οποίο τα μέρη επιθυμούν να αναλύσουν. Συνήθως ο σκοπός του είναι η από κοινού υλοποίηση ενός έργου, σχετικό με το ζήτημα που απασχολεί τα μέρη. Περιλαμβάνει όρους και προϋποθέσεις που ισχύουν για όλους τους συμμετέχοντες, καθιστώντας το μια συμφωνία με δεσμευτικό χαρακτήρα. Οι περισσότεροι ήρθαν σε επαφή με τον όρο λόγω τον δανειακών συμβάσεων που έχουν υπογράψει 6 Ευρωπαϊκές χώρες -η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Κύπρος. Οι δανειακές συμβάσεις προβλέπουν μια σειρά μέτρων λιτότητας, με σκοπό τη διευθέτηση του χρέους, αλλά και μια σειρά μεταρρυθμίσεων για την αναβάθμιση της Διοίκησης. Η Ιρλανδία και η Κύπρος, αν και δεν είναι οι μόνες, αποτελούν δύο από τα χαρακτηρίστηκα παραδείγματα επιτυχημένης μνημονιακής πολιτικής.

Το παράδειγμα της Ιρλανδίας

Η Ιρλανδία είναι η πρώτη χώρα η οποία ήρθε αντιμέτωπη με τη χρηματοπιστωτική κρίση το 2008 μετά την πτώση της Lehman Bothers, οπότε και βρέθηκε επισήμως σε κατάσταση ύφεσης της οικονομίας. Οι Ιρλανδικές Τράπεζες βρέθηκαν εκτεθειμένες, και η Κυβέρνηση ανέλαβε να τις στηρίξει μεταφέροντας το βάρος των τραπεζών στο Δημόσιο Προϋπολογισμό. Το χρέος της, το 2010, άγγιξε το 96.2%. Η δημοσιονομική κρίση και η κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος οδήγησαν τον Νοέμβριο του 2010 την είσοδο της χώρας στο «κόσμο» του «Μνημονίου», υπογράφοντας δανειακή σύμβαση ύψους 85 δις ευρώ. Η χώρα τήρησε τις υποσχέσεις προς τους δανειστές, και τον Δεκέμβριο του 2013 βγήκε από το μνημόνιο με υψηλές προοπτικές ανάπτυξης, αποκτώντας τον άτυπο τίτλο της επιτυχημένης μετα-μνημονιάκης χώρας. Ήδη από το 2014 είχε ανάπτυξη 4,8% ενώ, δυο χρόνια μετά, το μνημόνιο αγγίζει το 7,8% – το υψηλότερο στην Ένωση για το οικονομικό έτος 2015. Η σταθερότητα βέβαια δεν έχει επέλθει ακόμα, καθώς το μέγεθος της ανάπτυξής της είναι λογικό να δημιουργεί φόβους για «φούσκες» στην οικονομία.

Είναι σημαντικό να κρίνει κάνεις τους λόγους που οδήγησαν την Ιρλανδία να αποτελεί ένα από τα επιτυχημένα σενάρια του μνημονίου. Το βασικό είναι πως η πλειοψηφία του λαού αναγνώρισε τις οικονομικές υπερβολές που έγιναν, δέχτηκε επομένως με περισσότερη ευκολία τα οικονομικά μέτρα, καθώς έκρινε απαραίτητο να υπάρξει κάποια οικονομική προσαρμογή. Επίσης, οι ξένες επενδύσεις διατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης, δημιουργώντας κάποιες θέσεις εργασίας μέσω των ξένων άμεσων επενδύσεων, και με αυτό τον τρόπο η χώρα δεν έχασε τη διεθνή ανταγωνιστικότητά της. Η σταθερή φορολογία αποτελεί έναν ακόμη βασικό παράγοντα, καθώς ο φόρος των επιχειρήσεων παρέμεινε στο 12,5%, δημιουργώντας ένα πεδίο εμπιστοσύνης για τους επενδυτές. Βεβαία, τα πράγματα σίγουρα δεν ήταν, ούτε και είναι, τόσο ουτοπικά. Ήδη από το 2013 η κόπωση από την περίοδο λιτότητας είχε κάνει αισθητή της παρουσία της. Παρ’ όλο που σε γενικό βαθμό δεν υπήρξαν διαδηλώσεις κατά της Κυβέρνησης, η επιβολή φόρου στο νερό έδωσε την αφορμή για να εμφανιστεί μια αγανακτισμένη ομάδα ατόμων, δείχνοντας την κόπωση που είχε επέλθει από τη λιτότητα. Κατά γενική ομολογία, όμως, ο κόσμος ήταν αρκετά συνειδητοποιημένος για την οικονομική κατάσταση στη χώρα.

Σήμερα, η οικονομική ανάπτυξη της μετα-μνημονιακής Ιρλανδίας στηρίζεται στις επενδύσεις και στις εξαγωγές από μεγάλες εταιρίες οι οποίες εδρεύουν στη χώρα, με χαμηλό φορολογικό συντελεστή. Τα οφέλη όμως από την ανάπτυξη της χώρας δεν έχουν ακόμη γίνει αισθητά στον μέσο πολίτη, με συνέπεια τη δυσανασχέτηση. Τέλος, η ανησυχία της Ιρλανδίας για μια πιθανή έξοδο της Βρετανίας από την Ένωση δημιουργούν ένα ασταθές περιβάλλον, λόγω της στενής εμπορικής σχέσης με την τελευταία.

Η Έκπληξη της Κύπρου

Η Κύπρος πλέον διεκδικεί τον τίτλο της επιτυχημένης μετα-μνημονιακής χώρας. Το 2009 η οικονομική κρίση έκανε την εμφάνισή της στην Κύπρο, ενώ το 2011, λόγω αρνητικών αξιολογήσεων από τους Διεθνείς Οίκους, αποκλείστηκε από τις διεθνείς αγορές – γεγονός που οδήγησε στην αδυναμία αναχρηµατοδότησης του δηµοσίου χρέους της. Το αποτέλεσμα ήταν η αύξηση του δηµοσιονοµικού ελλείμµατος και της ανεργίας, ενώ η ανάπτυξη άγγιξε αρνητικά επίπεδα. Έπειτα από τον κεφαλαιακό έλεγχο και το κούρεμα των καταθέσεων, εισήλθε στην πολιτική λιτότητας και μεταρρυθμίσεων τον Μάρτιο του 2013. Δανείστηκε 10 δις, από τα όποια χρησιμοποίησε τα 7,5 δις, και έπειτα από τις 8 αξιολογήσεις κατάφερε να βγει από το μνημόνιο στις 7 Μαρτίου, έχοντας εκπληρώσει τους δημοσιονομικούς στόχους της – ενώ επισήμως το πρόγραμμά της λήγει στις 31 του ίδιου μήνα. Η ψυχραιμία με την οποία η Λευκωσία διαχειρίστηκε το οικονομικό πρόβλημα είναι αξιοσημείωτη. Οι οικονομικές πολιτικές εφαρμόστηκαν κατά γράμμα, ενώ βασικό συστατικό της επιτυχίας αποτελεί το γεγονός πως το 97% του πληθυσμού πίστεψαν στην ανάγκη για μεταρρυθμίσεις. Πλέον το χρέος της σημειώνει πτώση, το 2015 πέτυχε πρωτογενές πλεόνασμα 2.2%, ενώ το τραπεζικό σύστημά της βρίσκεται σε σταθερό έδαφος. Τα 27 δις μη εξυπηρετούμενων δανείων παραμένουν και γεννούν αβεβαιότητα, όμως η ανάπτυξη για το οικονομικό έτος 2015 βρίσκεται κοντά στο 1,5%. Βέβαια η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί, καθώς βρίσκονται εν αναμονή μια σειρά μεταρρυθμίσεις στον τομέα της υγείας και του δημοσίου, αλλά και δεσμεύσεις για ιδιωτικοποιήσεις. Το κλίμα παρόλα αυτά είναι θετικό και αισιόδοξο, δημιουργώντας ένα αίσθημα ασφάλειας για το μέλλον της κυπριακής οικονομίας.

Το «Ελληνικό οικονομικό»

Η Ελλάδα είναι η 1η χώρα η όποια ζήτησε οικονομική βοήθεια το Μάιο του 2010, και μετά από τρεις δανειακές συμβάσεις έχει μείνει μόνη στον «κόσμο» του μνημονίου, προσπαθώντας να αλλάξει τα λάθη του παρελθόντος. Η σύγκρισή της με τις άλλες μνημονικές χώρες είναι σε μεγάλο βαθμό άνιση και ανόμοια, κυρίως -αλλά όχι μόνο- λόγω της διαφοράς του ύψους του χρέους της κάθε χώρας. Είναι λογικό επομένως να μην μπορεί να ξεπεράσει με την ίδια ευκολία την οικονομική κρίση. Προβάλλοντας όμως την επιτυχημένη προσπάθεια των άλλων χωρών στην ελληνική υπόθεση, μπορούμε να αντικρίσουμε τα λάθη που διογκώνουν το πρόβλημα. Φαίνεται πως επί χρόνια το ζητούμενο δεν ήταν να ξεπεραστεί η κρίση, αλλά υπήρχε ένα δίπολο μεταξύ του εάν η πολιτική που ακολουθείται είναι σωστή ή όχι. Αυτό δεν βοήθησε στο να γίνει εξ ολοκλήρου αντιληπτή η κατάσταση που επικρατεί, και οι ανάγκες οι οποίες υπήρχαν. Σε σχέση με τις άλλες χώρες η Ελλάδα ήταν λιγότερο συνειδητοποιημένη αναφορικά με το πώς θα ξεπεραστεί το πρόβλημα. Οι οικονομικές πολιτικές παρουσιάζουν μια ανομοιογένεια, τόσο στον σχεδιασμό όσο και στον τρόπο εφαρμογής τους. Οι συχνές μεταβολές της φορολογίας δημιουργούν ένα ασταθές περιβάλλον για τις επιχειρήσεις, και δεν υπάρχει ένας σταθερός δρόμος, παρά επιλέγονται συνεχώς διαφορετικές κατευθύνσεις. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό πως η Ιρλανδία και η Κύπρος στήριξαν την οικονομική τους πολιτική στη μείωση των δαπανών, και όχι στην αύξηση της φορολογίας. Η χαμηλή φορολογία έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση είσπραξης φορολογικών εσόδων και, κατ’ επέκταση, την αύξηση των κοινωνικών δαπανών και δαπανών υγείας.

Το σημαντικό είναι πως για να επέλθει η όποια λύση χρειάζεται να κοιτάξουμε μακροπρόθεσμα. Οι σύντομες και εύκολες λύσεις συνήθως είναι πρόσκαιρες, κρύβοντας το πρόβλημα κάτω από το χαλί. Ενώ είναι γεγονός πως οι άτυποι – άλλα και οι τυπικοί – θεσμοί της κοινωνίας είναι δύσκολο να αλλάξουν, χρειάζονται σταθερά βήματα και μια συγκεκριμένη πορεία. Σίγουρα κανείς δεν περιμένει θαύματα εν μια νυκτί.

Πηγές:

1. http://ec.europa.eu/ireland/key-eu-policy-areas/economy/irelands-economic-crisis/index_en.htm

2.http://thebusinesscommunication.com/what-is-office-memo-or-memorandum/

3.http://www.wisegeek.org/what-is-a-memorandum.htm

4.http://www.philenews.com/el-gr/top-stories/885/304061/fitch-gia-kypro-ti-epetrepse-tin-exodo-tis-apo-to-mnimonio

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest