Λιβύη: Μία ανυπεράσπιστη χώρα στα χέρια του ISIS

Από το 2014, ισχυρές δυνάμεις πολιτοφυλακών έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους την Λιβύη, η οποία παραμένει χωρισμένη μεταξύ δύο αντίπαλων κυβερνήσεων: μίας με βάση στην Τρίπολη, και μίας με βάση στην πόλη Τομπρούκ. Οι προσπάθειες, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για τη δημιουργία μίας κυβέρνησης εθνικής ενότητας έχουν αποτύχει, και σε ένα μεγάλο τμήμα της χώρας επικρατεί αναρχία. Η διαρκής κατάσταση αναταραχής που επικρατεί στην Λιβύη ξεκίνησε μετά τη λαϊκή εξέγερση κατά του καθεστώτος του Muammar Gaddafi – η οποία, με την υποστήριξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ, το 2011, οδήγησε στην πτώση του. Το αυτό-αποκαλούμενο ως «Ισλαμικό Κράτος», εκμεταλλευόμενο την αναταραχή που προέκυψε από την παραπάνω εξέγερση -είτε με τρομοκρατικές επιθέσεις, είτε με προπαγάνδα των ένοπλων εξτρεμιστικών ομάδων που έχουν ορκιστεί πίστη στο Χαλιφάτο- επέκτεινε την επιρροή του στην Λιβύη.

Οι αντιμαχόμενες πλευρές στην Λιβύη φαίνεται να έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου και να έχουν προβεί σε πολλαπλές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έρευνα που πραγματοποιήθηκε από έξι αξιωματούχους του ΟΗΕ, ειδικευμένους στα ανθρώπινα δικαιώματα, συγκέντρωσε αποδεικτικά στοιχεία για εκτελέσεις αιχμαλώτων, δολοφονίες ακτιβιστών γυναικών, βασανιστήρια, σεξουαλικά εγκλήματα, αλλά και απαγωγές. «Ένα από τα πιο σοβαρά ευρήματα της έρευνας αυτής εντοπίζεται στην ολική ατιμωρησία, η οποία εξακολουθεί να επικρατεί στην Λιβύη, αλλά και τη συστημική αποτυχία της δικαιοσύνης», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Zeid Ra’ad Al Hussein.

Ειδικότερα, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ένα δικαίωμα που φαίνεται να καταπατάται, σε έντονο βαθμό, είναι η ελευθερία έκφρασης, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 19 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά, Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα («1. Κανείς δεν πρέπει να υπόκειται σε διακριτική μεταχείριση και να παρενοχλείται για τις απόψεις του. 2. Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την ελευθερία της αναζήτησης, της λήψης και της μετάδοσης πληροφοριών και απόψεων κάθε είδους, ανεξαρτήτως συνόρων, προφορικά, γραπτά, σε έντυπα, σε κάθε μορφή τέχνης ή με κάθε άλλο μέσο της επιλογής του»). Τον Φεβρουάριο του 2015, το Human Rights Watch δημοσίευσε μία έκθεση με τίτλο «Πόλεμος στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης», στην οποία περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο η ελευθερία των νέων μέσων, μετά την «επανάσταση» του 2011, έχει διαβρωθεί από το επακόλουθο χάος και την ανασφάλεια. Η έκθεση ανέφερε ότι «από τα μέσα του 2012 μέχρι το Νοέμβριο του 2014, το Human Rights Watch κατέγραψε τουλάχιστον 91 περιπτώσεις απειλών και επιθέσεων εναντίον δημοσιογράφων -μεταξύ άλλων-, κατά τουλάχιστον 14 γυναικών δημοσιογράφων και εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης. Ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει 30 περιπτώσεις απαγωγών ή βραχυπρόθεσμων αυθαίρετων κρατήσεων δημοσιογράφων -κυρίως από πολιτοφυλακές- και 8 δολοφονίες». Στις περισσότερες περιπτώσεις που επιβεβαιώθηκαν ήταν σαφές ότι οι ένοπλες ομάδες στόχευαν στην τιμωρία των δημοσιογράφων.

Όσον αφορά στους πρόσφυγες, τα βασανιστήρια και η απάνθρωπη μεταχείριση συνιστούν πρακτικές που θεμελιώνουν παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους. Το άρθρο 3 της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 ορίζει πως οι πρόσφυγες δεν πρέπει να υπόκεινται σε άνιση μεταχείριση λόγω της φυλής, της θρησκείας ή, ακόμα, και της καταγωγής τους – υποχρέωση που οι ένοπλες ομάδες στην Λιβύη δεν φαίνεται να τηρούν, αφού οι πρόσφυγες έχουν υποβληθεί σε βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση από ένοπλες ομάδες, λαθρεμπόρους και φύλακες σε κρατικά κέντρα κράτησης. Επιπλέον, η εν λόγω πρακτική ασκείται κατά παράβαση του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), που προστατεύει τη σωματική ακεραιότητα του ατόμου με την απαγόρευση των βασανιστηρίων.

Ο Ευρώ-μεσογειακός Οργανισμός Παρακολούθησης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δημοσίευσε μία έκθεση, με την οποία  καταδικάζονται αξιωματικοί των ακτοφυλακών της Λιβύης που βασάνισαν μία ομάδα μεταναστών που διασώθηκαν κοντά στη Sabrta. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, οι πρόσφυγες που εισάγονται λαθραία στην Λιβύη υπόκεινται σε εμπορία ανθρώπων, βασανιστήρια, καταναγκαστική εργασία, σεξουαλική εκμετάλλευση και αυθαίρετη κράτηση. Το Human Rights Watch κατέγραψε παρόμοιες περιπτώσεις, στις οποίες οι δυνάμεις της ακτοφυλακής της Λιβύης προέβησαν σε  προφορική προσβολή και σωματική κακοποίηση γυναικών και παιδιών (Ιούλιος 2016).

Όσον αφορά στις γυναίκες, το 2013, το Human Rights Watch δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους στην Λιβύη σε ορισμένους βασικούς τομείς. Τέσσερα χρόνια αργότερα, η κατάσταση των γυναικών στη χώρα φαίνεται να έχει επιδεινωθεί, κυρίως από το 2014, με τη δολοφονία γνωστών ακτιβιστών (όπως των Salwa Bugaighi, Fariha al-Berkawi και Intissar al-Hasaeri) και την παρενόχληση και επίθεση πολλών άλλων. Έπειτα, οι ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανησυχούν για την περιθωριοποίηση που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στο πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον της Λιβύης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το συνταγματικό σχέδιο που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2017, και πρότεινε να εξασφαλισθεί για τις γυναίκες μόνο το 25% των εδρών στο Κοινοβούλιο.

Εν συνεχεία, ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να αποκτά το Ψήφισμα (A/61/338) που εξέδωσε, στις 13 Σεπτεμβρίου 2016, ο Διεθνής Οργανισμός Υγείας σχετικά με τα δικαιώματα των γυναικών στη σεξουαλική και αναπαραγωγική διαδικασία – καθώς σχετικές παραβιάσεις συναντώνται εντόνως στην Λιβύη αφού, πολλές φορές, οι γυναίκες αποτελούν θύματα σεξουαλικής κακοποίησης. Το Ψήφισμα αναφέρει ότι τα κράτη έχουν υποχρεώσεις να σέβονται και να προστατεύουν τα δικαιώματα που σχετίζονται με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική ζωή των γυναικών, υποστηρίζοντας ότι οι γυναίκες δικαιούνται υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγειονομικής περίθαλψης, αγαθά και εγκαταστάσεις.

Περαιτέρω, το ΙSIS εγκαθίδρυσε την πρακτική του παιδικού γάμου. Το παραπάνω επιβεβαιώνεται από τον ΟΗΕ, σύμφωνα με εκθέσεις του οποίου, έξι κορίτσια ηλικίας κάτω των 11 ετών έχουν υποστεί σεξουαλική βία από μέλη του ISIS, ενώ, παράλληλα, γίνονται προσπάθειες να εφαρμοστούν νόμοι που διευκολύνουν το γάμο των παιδιών. Η εν λόγω πρακτική αντιτίθεται στο άρθρο 16 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, με το οποίο προστατεύεται η αυθαιρεσία έναντι της ιδιωτικής ζωής του παιδιού. Σύμφωνα με αυτό, «1. Κανένα παιδί δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αυθαίρετης ή παράνομης επέμβασης στην ιδιωτική του ζωή, στην οικογένειά του, στην κατοικία του ή στην αλληλογραφία του, ούτε παράνομων προσβολών της τιμής και της υπόληψής του. 2. Το παιδί δικαιούται να προστατεύεται από το νόμο έναντι τέτοιων επεμβάσεων ή προσβολών.»

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου προστατεύει δικαιώματα και απαγορεύει πρακτικές. Έτσι, σύμφωνα με αυτή, απαγορεύονται τα βασανιστήρια και η απάνθρωπη μεταχείριση (άρθρο 5), ενώ αναφέρεται ρητά το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης (άρθρο 19).

Συνολική αποτίμηση

Οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελούσαν πραγματικότητα του προηγούμενου καθεστώτος, και δεν ταιριάζουν στην πορεία προς την καθιέρωση ενός κράτους δικαίου. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, οι βασικές νομικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται στην Λιβύη περιλαμβάνουν, αφενός, την παροχή ορισμών για ορισμένα εγκλήματα, βάσει του διεθνούς δικαίου (όπως τη γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου, βασανιστήρια, αναγκαστικές εξαφανίσεις) και, αφετέρου, εξωδικαστικές εκτελέσεις κατά  τον ποινικό κώδικα της Λιβύης, ένα ανεξάρτητο δικαστικό σώμα, και, τέλος, τη διασφάλιση ότι οι δυνάμεις ασφαλείας θα συμμορφωθούν προς τη νομοθεσία της Λιβύης και τα διεθνή πρότυπα.

Πηγές :

  1. NYTimes.com (2017). Photos Found in Libya Show Abuses Under Qaddafi. https://www.nytimes.com/2011/04/06/world/africa/06libya.html
  2. Euro-Med Monitor. (2017). Euro-Mediterranean Human Rights Monitor- Libyan coastguard’s whipping of migrants is a despicable violation of human rights
    http://euromedmonitor.org/en/article/1765.
  3. Fanack Chronicle. (2017). Massive Abuses of Human Rights in Libya – Fanack Chronicle.
    https://chronicle.fanack.com/libya/human-rights/massive-abuses-of-human-rights/.
  4. Customary IHL – Rule 92. Mutilation and Medical, Scientific or Biological Experiments. (2017). Customary IHL – Rule 92. Mutilation and Medical, Scientific or Biological    
    https://ihl-databases.icrc.org/customary-ihl/eng/docs/v1_rul_rule92.
  5. ICRC. (2017). What does the law say about torture?
    https://www.icrc.org/eng/resources/documents/faq/torture-law-2011-06-24.htm.
  6. Γκούζι, Μ. (2017). Λιβύη: Πόλεμος, κατάρρευση και εμφύλιος διχασμός 
    https://www.thep
    ressproject.gr/article/111824/Libui.
  7. The Huffington Post.( 2017). Τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα στη Λιβύη. Η αναρχία, η ισχυρή παρουσία του Iσλαμικού Κράτους και οι νέοι κίνδυνοι.
    http://www.huffingtonpost.gr/2016/02/22/ti-symvainei-libyh-islamiko-kratos_n_9291394.html#.
  8. enikos.gr. (2017). HRW: “Εγκλήματα πολέμου στη Λιβύη” | www.enikos.gr – Διεθνή. 
    http://www.enikos.gr/international/261825/hrw-egklimata-polemou-sti-livyi.
  9. Human Rights Watch.( 2017). World Report 2017: Libya
    https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/libya.
  10. Αmnesty.org. (2017). Libya 2016/2017 | Amnesty International.
    https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/libya/report-libya/.
  11. Η Εφημερίδα των Συντακτών. (2017). Τι πραγματικά συμβαίνει στη Λιβύη
    http://www.efsyn.gr/arthro/ti-pragmatika-symvainei-sti-livyi.
  12. Human Rights Watch. (2017). Libya | World | Middle East/North Africa  https://www.hrw.org/middle-east/n-africa/libya
  13. Human Rights | United Nations.
    http://www.un.org/en/universal-declaration-human-rights/index.html.
  14. humanrights.gov.au. ( 2017). International Covenant on Civil and Political Rights – Human rights at your fingertips – Human rights at your fingertips | Australian Human Rights Commission.
    https://www.humanrights.gov.au/international-covenant-civil-and-political-rights-human-rights-your-fingertips-human-rights-your.
  15. ohchr.org. (2017). OHCHR | Convention on the Rights of the Child. 
    http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CRC.aspx.
  16. unhcr.org. (2017). UNHCR – Convention and Protocol Relating to the Status of Refugees 
    http://www.unhcr.org/3b66c2aa10.
  17. unhcr.org. (2017). UNHCR – Convention and Protocol Relating to the Status of Refugees 
    http://www.unhcr.org/protection/basic/3b66c2aa10/convention-protocol-relating-status-refugees.html.
  18. United Nations General Assembly. (2017). The right of everyone to the enjoyment of the highest
    attainable standard of physical and mental health.
    http://www.who.int/medicines/areas/human_rights/A61_338.pdf
  19. Amnesty.org. (2017). Libya: Latest abduction highlights ‘dysfunctional’ justice system. 
    https://www.amnesty.org/en/press-releases/2013/09/libya-latest-abduction-highlights-dysfunctional-justice-system/.
  20. Human Rights Watch. (2017). Libya: Seize Chance to Protect Women’s Rights | Human Rights Watch. 
    https://www.hrw.org/news/2013/05/26/libya-seize-chance-protect-womens-rights.
  21. Human Rights Watch. (2017). Women’s Rights in the New Libya | HRW 
    https://www.hrw.org/report/2013/05/27/revolution-all/womens-rights-new-libya.
  22. Destination Unknown. (2017). How EU and Libya are violating refugee rights | Destination Unknown. 
    http://destination-unknown.org/how-eu-and-libyan-recklessness-is-fuelling-refugee-rights-violations-in-the-mediterranean/.
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (6 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η ΄Αννα Θαλασσοχωρίτη είναι προπτυχιακή φοιτήτρια στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ενδιαφέρεται για όχι μόνο για το διεθνές δίκαιο και την διπλωματία, γεγονός που δικαιολογείται από την συμμετοχή της σε μοντέλα προσομοίωσης των Ηνωμένων Εθνών αλλά και για τις ευρύτερες δράσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας αφού συμμετέχει ενεργά στη μη κυβερνητική οργάνωση European Law Students' Association. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Google Profile

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest