Σκάνδαλο Khashoggi: Διαρρηγνύεται για πρώτη φορά ένα παραδοσιακό ταμπού της αγοράς πετρελαίου;

Μπορεί μια δολοφονία ενός δημοσιογράφου να συνταράξει συθέμελα την παγκόσμια οικονομία της ενέργειας; Είναι η οικονομία της ενέργειας συνυφασμένη με τις πολιτικές εξελίξεις; Είναι δυνατόν να κλείσει “η στρόφιγγα του μαύρου χρυσού” από τη δεύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα στον κόσμο, και να λάβει την ξέφρενη ανοδική πορεία η τιμή του Brent ως αντισταθμιστικό οικονομικό μέτρο άμυνας έναντι της Δύσης; Το πρόσφατο παράδειγμα της δολοφονίας του αντιφρονούντα Σαουδάραβα δημοσιογράφου Jamal Khashoggi αποτελεί μία αντιπροσωπευτική περίπτωση, για την οποία ακολουθεί μία σύντομη ανάλυση στο παρόν άρθρο. Είναι πράγματι ασαφές και ρευστό το μέλλον της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς εν μέσω του σκανδάλου της δολοφονίας του Jamal Khashoggi;

Ποιος ήταν ο Jamal Khashoggi;

Ο Jamal Khashoggi, γεννηθείς στη Medina με τουρκική καταγωγή, ήταν Σαουδάραβας δημοσιογράφος, συγγραφέας και πρώην γενικός διευθυντής και αρχισυντάκτης του Al-Arab News Channel. Φοίτησε σε Πανεπιστήμιο της Indiana στις ΗΠΑ και, όταν επέστρεψε στη γενέτειρά του, εργάστηκε σε εφημερίδες. Είχε, επίσης, εργαστεί ως συντάκτης για τη σαουδαραβική εφημερίδα Al Watan, μετατρέποντάς την σε πλατφόρμα για Σαουδάραβες προοδευτικούς. Ήταν ένας από τους πλέον επιφανείς δημοσιογράφους που έθεσαν επίσημα ερωτήματα στη Σαουδική Αραβία για τον ρόλο της στην επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου στους Διδύμους Πύργους. Τον Σεπτέμβριο του 2017 ο Khashoggi έφυγε από τη Σαουδική Αραβία και εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ. Άρχισε να αρθρογραφεί στην εφημερίδα The Washington Post. Στα άρθρα του ασκούσε έντονη κριτική για την πολιτική του νυν πρίγκιπα της Σαουδικής Αραβίας Mohammed bin Salman και του βασιλιά Salman της Σαουδικής Αραβίας (Παπακωνσταντίνου, 2018)Στις 2 Οκτωβρίου 2018 εθεάθη για τελευταία φορά ζωντανός όταν μπήκε από την κύρια είσοδο στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, μέχρις ότου τμήματα του σώματός του εντοπίστηκαν θαμμένα στην αυλή του αραβικού προξενείου στην Κωνσταντινούπολη (Λαχουρή, 2018). 

Επερχόμενη πετρελαϊκή κρίση ή συνεργασία με τη Δύση για διατήρηση της τιμής του Brent;

Οι τιμές του αργού πετρελαίου αυξήθηκαν τον Οκτώβριο του 2018 μετά την κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας σχετικά με την εξαφάνιση και πιθανολογούμενη ακόμη τότε δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου. Συγκεκριμένα, η τιμή του αργού “σκαρφάλωσε” στα 80,35 δολάρια το βαρέλι στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου, προκαλώντας φόβο στα διεθνή χρηματιστήρια για το απευκταίο σενάριο ανόδου του Brent στα 100 δολάρια το βαρέλι, και ξυπνώντας ακόμη και ζοφερές μνήμες της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 (GULF NEWS, 2018). Ειδικότερα, σύμφωνα με το ειδησεογραφικό κανάλι Al Arabiya News, οι κυρώσεις από τις ΗΠΑ θα μπορούσαν να ωθήσουν τις τιμές πετρελαίου στα επίπεδα των 100 ή ακόμη και των 200 δολαρίων το βαρέλι (Meredith, 2018). Η συγκεκριμένη συμπεριφορά της διεθνούς αγοράς αργού πετρελαίου ενόψει των διαστάσεων που έλαβε η εξαφάνιση και δολοφονία Khashoggi υποδαυλίστηκε και από την εκπεφρασμένη απειλή από την πλευρά της Σαουδικής Αραβίας ότι θα χρησιμοποιήσει τον πετρελαϊκό πλούτο του βασιλείου ως πολιτικό όπλο. Οι εν λόγω απειλές εντάχθηκαν στο πλαίσιο της αντίστοιχης απειλής από την πλευρά των ΗΠΑ δια στόματος Donald Trump τον Οκτώβριο – ότι, δηλαδή, θα υπάρξουν σοβαρές κυρώσεις στην κυβέρνηση του Riyadh, εάν αποδειχθεί όντως ότι είναι ο πραγματικός αυτουργός της δολοφονίας του αντιφρονούντα δημοσιογράφου.

Οι τεταμένες πολιτικές σχέσεις Σαουδικής Αραβίας-Η.Π.Α

Μπορεί να σωθεί το “Χρηματιστήριο του Μαύρου Χρυσού” στην πολιτική αντιπαράθεση ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας για τη δολοφονία Khashoggi;

Σε αυτό το σημείο κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι η Σαουδική Αραβία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού πετρελαίου στον κόσμο, με την παραγωγή του 1/10ου της παγκόσμιας παραγωγής, και ότι, μαζί με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως. Συνεπώς, οποιαδήποτε προσπάθεια από τη Σαουδική Αραβία να χρησιμοποιήσει το πετρέλαιο ως γεωπολιτικό όπλο σημαίνει αυτόματα τη διακύμανση της τιμής του αργού, το οποίο έχει ήδη πληγεί τιμολογιακά κατά την τελευταία τετραετία. Επιπλέον, όλα αυτά συμβαίνουν ενώ αναμένεται τον Νοέμβριο να εκλείψει από την παγκόσμια αγορά το ιρανικό πετρέλαιο με την επαναφορά του εμπάργκο από την Washington, προκαλώντας διεθνώς έντονη ανησυχία για την εμφάνιση νέου ελλείμματος στο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης (Φλουδόπουλος, 2018).

Παρ’ όλα αυτά, οι αναλυτές και η αγορά δεν φαίνονται ακόμα πεπεισμένοι ότι η ρήξη θα φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε να προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου. Οι τιμές αργού πετρελαίου έχουν σημειώσει άνοδο, αλλά δεν είναι ακόμη δραματικά αυξημένες. Ενδεικτικές της ψύχραιμης και ρεαλιστικής λογικής είναι και οι δηλώσεις του Υπουργού Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, Khalid Al-Falih, στο περιθώριο της Ενεργειακής Διάσκεψης στην Ινδία, που έλαβε χώρα τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τις οποίες η Σαουδική Αραβία είναι έτοιμη να αυξήσει την παραγωγή της έως και τα 12 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, εάν αυτό απαιτηθεί από την αγορά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας να καλύψει το έλλειμμα προσφοράς και ζήτησης στην παγκόσμια αγορά φτάνει στα 3 εκατομμύρια βαρέλια. Εάν το έλλειμμα από την πλευρά της προσφοράς εξαιτίας των προβλημάτων σε Λιβύη, Νιγηρία, Βενεζουέλα και τις κυρώσεις των ΗΠΑ στο Ιράν φτάσει στα 3 εκατομμύρια βαρέλια, τότε η Σαουδική Αραβία θα πρέπει να ενεργοποιήσει και τα στρατηγικά της αποθέματα. Ο Σαουδάραβας Υπουργός Ενέργειας δεν παρέλειψε, μάλιστα, να δηλώσει επίσημα ότι, αν δεν υπήρχε η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας, οι τιμές θα ήταν τριπλάσιες (Καθημερινή, 2018).

Εντούτοις, βάσει των αναλύσεων για την τιμή του “μαύρου χρυσού”, όπως επεσήμανε στην τελευταία του έκθεση ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, τόσο η παγκόσμια ζήτηση όσο και η προσφορά βρίσκονται κοντά στα νέα ιστορικά υψηλά των 100 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, χωρίς να φαίνονται σημάδια στον ορίζοντα ότι θα υπάρξει κάμψη (Φλουδόπουλος, 2018). Στο θέμα κάνει νύξη και η HSBC, που στην αναφορά του Οκτωβρίου για τον τομέα πετρελαίου και αερίου κρίνει ότι υπάρχει μεγάλο εύρος στις εκτιμήσεις για το πού θα βρίσκεται η τιμή του πετρελαίου στα τέλη του 2019, ξεκινώντας από τα 65 και φτάνοντας πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, όμως, με την εκτίμηση ότι οι τιμές του Brent δείχνουν τάσης σταθεροποίησης στα επίπεδα των 80 δολαρίων, και σε όρους ζήτησης η αγορά πετρελαίου επίσης κινείται ανοδικά. Η εκτίμηση είναι ότι σε όλη τη διάρκεια του 2019 η ζήτηση θα κυμανθεί στα επίπεδα των 100 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα. Σε αυτή την εκτίμηση φαίνεται να συμφωνεί και ο οίκος αξιολόγησης Fitch, ο οποίος προσδιορίζει για φέτος την τιμή του Brent στα 75 δολάρια το βαρέλι, ενώ προβλέπει ισχυρά ανοδική τάση για τα επόμενα χρόνια μέχρι το 2022.

Εκ των άνωθεν συνάγεται, λοιπόν, ότι το ρευστό τοπίο οδηγεί την πλειονότητα των οίκων να συντάσσεται με την άποψη που διατύπωσε προ ημερών ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, κατά τον οποίο οι ακριβές τιμές ενέργειας έχουν επιστρέψει για τα καλά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την παγκόσμια ανάπτυξη. Αναμφίβολα, το σκάνδαλο Khashoggi επανέφερε στο προσκήνιο την αλληλεπίδραση της οικονομίας της ενέργειας και της πολιτικής σε διεθνές επίπεδο, με την πλάστιγγα να γέρνει υπέρ της διατήρησης της πρώτης σε ελεγχόμενο επίπεδο έναντι των πολιτικών διαφορών των ισχυρών του διεθνούς συστήματος για χάρη της οικονομικής σταθερότητας. Εντούτοις, κοινή παραδοχή είναι ότι οι έντονες διακυμάνσεις στην αγορά του πετρελαίου κατά τους τελευταίους μήνες δημιουργούν νευρικότητα, αν και η γενικότερη εκτίμηση τόσο των θεσμικών φορέων όσο και των αναλυτών είναι ότι οι υψηλές τιμές πάνω από τα 70 δολάρια δεν αποτελούν συγκυριακό φαινόμενο, αλλά πλέον μεσοπρόθεσμη τάση, εάν δεν υπάρξει συντονισμένη δράση των ανωτέρω αναφερόμενων πολιτικών διαξιφισμών μεταξύ ΗΠΑ, Δύσης και Σαουδικής Αραβίας.

Πηγές: 

  1. Παπακωνσταντίνου, Π. (2018). Η διαδρομή του Κασόγκι από το παλάτι στο σφαγείο. http://www.kathimerini.gr/991028/article/epikairothta/kosmos/h-diadromh-toy-kasogki-apo-to-palati-sto-sfageio
  2. Λαχουρή, Δ. (2018). Κωνσταντινούπολη: Βρέθηκε διαμελισμένη η σορός του Κασόγκι σε πηγάδι σύμφωνα με το Sky News. http://www.ert.gr/eidiseis/diethni/kosmos/konstantinoypolivrethike-diamelismeni-i-soros-toy-kasogki-se-pigadi-symfona-me-to-sky-news/
  3. GULF NEWS. (2018). Brent slips as Khashoggi case keeps oil market on tenterhooks. https://gulfnews.com/business/sectors/markets/brent-slips-as-khashoggi-case-keeps-oil-market-on-tenterhooks-1.2290477
  4. Meredith, S. (2018). Al Arabiya op-ed warns of oil spike and ‘economic disaster’ if US sanctions Saudi Arabia. https://www.cnbc.com/2018/10/15/oil-prices-al-arabiya-op-ed-warns-of-economic-disaster-if-us-sanctions-saudi-arabia.html
  5. Φλουδόπουλος, Χ. (2018). Το ακριβό πετρέλαιο ήρθε για να μείνει. http://www.capital.gr/agores/3324296/to-akribo-petrelaio-irthe-gia-na-meinei
  6. Καθημερινή (2018). Η Σαουδική Αραβία απειλεί να βάλει φωτιά στις τιμές πετρελαίου. http://www.kathimerini.gr/990129/article/oikonomia/die8nhs-oikonomia/h-saoydikh-aravia-apeilei-na-valei-fwtia-stis-times-petrelaioy?fbclid=IwAR1alZsKGmDP73WhMHaOjCTq2BOFipFY0iAYUy4NMpmInUreo-h_EdBc_SA
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (9 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Είμαι απόφοιτη του τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, και του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Έκτοτε, αρθρογραφώ για επίκαιρα ζητήματα διεθνών σχέσεων με σημείο αναφοράς τη Γεωπολιτική της Ενέργειας, ως δόκιμη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων από το 2014. Παράλληλα, ασχολήθηκα με τις Ευρωεκλογές του 2014 ως αναλύτρια δημοσιογράφος ιντερνετκής εκπομπής στο Ινστιτούτο Έρευνας και Κατάρτισης Ευρωπαϊκών Θεμάτων (ΙRTEA) την περίοδο 2014-2015, ενώ έχω συμμετάσχει στο Πανελλήνιο Κοινοβούλιο Νέων της SAFIA το 2015&2016. Η ένταξή μου στην Ομάδα της Power Politics με τιμά ιδιαίτερα, με γεμίζει με μεγάλη χαρά και με περισσότερη δημιουργικότητα...

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Google Profile

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest