Μια φλεγόμενη Τυνησία υπό τα νέα μέτρα λιτότητας

Μόλις επτά χρόνια μετά την απομάκρυνση του προέδρου Ben Ali από την εξουσία και το «δημοκρατικό μοντέλο» του αραβικού κόσμου, η Τυνησία διαταράσσεται από την έντονη αντίδραση του λαού στα νέα μέτρα λιτότητας που προσπαθεί να περάσει η κυβέρνηση. Από τις αρχές του Ιανουαρίου έχουν λάβει χώρα διαμαρτυρίες σε μικρές και μεγάλες πόλεις, με μεγάλο αριθμό προσέλευσης και υπό ποικίλες μορφές. Πιο συγκεκριμένα, παρ’ ότι κατά τις πρωινές ώρες όλες πραγματοποιούνται σε ήρεμο τόνο -με πολλές οικογένειες, μάλιστα, να παίρνουν μέρος (Blaise, 2018)-, τις νυχτερινές ώρες έχουν υπάρξει αναφορές για ζημιές σε περιουσιακά στοιχεία, καθώς και άλλα γενικότερα προβλήματα. Οι διαμαρτυρίες έχουν ερμηνευθεί με ποικίλους τρόπους, όμως η αλήθεια φαίνεται να βρίσκεται κάπου στην μέση. Για κάποιους δημιουργείται ένα συναίσθημα αναταραχής, αλλά και ανησυχίας πως η εικόνα του δημοκρατικού μοντέλου καταστρέφεται. Για άλλους, αντιθέτως, το γεγονός πως ο λαός δεν φοβάται να βγει στους δρόμους και να διαμαρτυρηθεί σε περιόδους κρίσεως είναι δείγμα ελευθερίας της έκφρασης η οποία συναντάται στον Δυτικό κόσμο (Smith-Spark, 2018).

Οι συμμετέχοντες καλύπτουν όλο το φάσμα των ηλικιών, αν και οι εκπρόσωποι των νεότερων φαίνεται να υπερτερούν. Αυτοί, άλλωστε, είναι οι δέκτες της ανεργίας που πλήττει την χώρα, καθώς δεν μπορούν να έχουν προοπτικές για το μέλλον. Πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαδηλώσεις έχει παίξει και ένα ανεπίσημο κίνημα νέων, το «Fech Nestannew» (Τι περιμένουμε;), το οποίο, έχοντας ως σύμβολο ένα ρολόι, παροτρύνει τον πληθυσμό να ξυπνήσει και να συνεχίσει να διαμαρτύρεται έως ότου οι απαιτήσεις τους πραγματοποιηθούν (Smith-Spark, 2018).

Πηγές κάνουν λόγο για χιλιάδες συλλήψεις διαμαρτυρόμενων οι οποίοι, μάλιστα, κατηγορούνται για βανδαλισμό κατά την διάρκεια συμμετοχής τους στις εκδηλώσεις, ενώ και η αστυνομία κατηγορείται για σύλληψη ακτιβιστών και άλλων ατόμων που συμμετέχουν ειρηνικά σε αυτές (Βurke & Speakman Cordall, 2018). Αξίζει να αναφερθεί η καταγραφή ενός περιστατικού συμπλοκής στην πόλη Tebourba, κοντά στην πρωτεύουσα, με αποτέλεσμα το θάνατο ενός διαδηλωτή και την αστυνομία να αποποιείται των ευθυνών (Smith-Spark, 2018).

Οι οικονομικές ρυθμίσεις που θέλει να περάσει η κυβέρνηση

Η βασική αιτία για τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου είναι οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις που προσπαθεί να εφαρμόσει η κυβέρνηση με το Οικονομικό Νομοσχέδιο του 2018 (Financial Act, 2018). Με εναρκτήρια ημερομηνία την 1η Ιανουαρίου, αυξήθηκε η φορολογία σε μία μεγάλη ομάδα προϊόντων και αγαθών ευρείας κατανάλωσης με μεγάλη σημασία για την οικονομία, καθώς ανακοινώθηκε και η συρρίκνωση του δημόσιου τομέα. Πιο συγκεκριμένα, τα προϊόντα που επηρεάζονται υπό το νέο νομοσχέδιο είναι τα καύσιμα, το αλκοόλ, οι χρεώσεις του διαδικτύου, τα ξενοδοχειακά καταλύματα και άλλα (Smith-Spark, 2018).  Μεγάλο μέρος αυτών των προϊόντων είναι αγαθά και υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται στην καθημερινότητα των πολιτών, ενώ άλλα συνδέονται άμεσα με τον τουριστικό τομέα, που αποτελεί επωφελή τομέα για την οικονομία της χώρας.

Η αύξηση της φορολογίας είναι ένα από τα μέτρα λιτότητας που έχει κληθεί να  εφαρμόσει η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια, μετά την εκταμίευση δανείου από το ΔΝΤ το 2016 (Smith-Spark, 2018). Η οικονομία της χώρας τα τελευταία χρόνια είναι παραπαίουσα, με υψηλά ποσοστά ύφεσης και αύξησης του χρέους της (Βurke & Speakman Cordall, 2018). Ακόμη, ο τουριστικός τομέας έχει πληγεί μετά από δυο τρομοκρατικές επιθέσεις που σημειώθηκαν το 2015, και μέχρι σήμερα δεν έχει καταφέρει ακόμα να επανέλθει (Smith-Spark, 2018).

Όπως κρίνεται λογικό, η εφαρμογή νέων μέτρων λιτότητας έχει ως αποτέλεσμα τη δυσαρέσκεια του λαού που βιώνει την πτώση του βιοτικού επιπέδου, με παράλληλη αυξανόμενη οικονομική πίεση. Στόχος του κινήματος Fech Nestannew και της μεγάλης μερίδας των διαμαρτυρόμενων είναι να ανακαλέσει η κυβέρνηση τα μέτρα που προσπαθεί να θεσπίσει (Smith-Spark, 2018).

Ασκούν επιρροή οι διαδηλωτές;

Οι διαδηλώσεις έχουν πυροδοτηθεί ήδη απ’ την εφαρμογή του νέου φορολογικού καθεστώτος και συνεχίζονται καθ’ όλη την διάρκεια του Ιανουαρίου. Σύμφωνα με διαδηλωτές, μάλιστα, προβλέπεται πως θα συνεχίσουν να προγραμματίζονται τέτοιου είδους συγκεντρώσεις, καθώς η αντίδραση της κυβέρνησης δεν φαίνεται να τους ικανοποιεί.

Η στάση της κυβέρνησης έχει περιοριστεί σε μία κατευθυντήρια γραμμή, η οποία περιλαμβάνει την προσπάθεια μείωσης του μεγέθους που παίρνουν οι διαδηλώσεις -από φόβο, ίσως, μίας γενικότερης αναταραχής και αποσταθεροποίησης- (Guesmi,2018) με την προβολή των συμβάντων που αφορούν ζημιές και επεισόδια απ’ αυτές.

Επιπρόσθετα, έχουν ανακοινωθεί προγράμματα υποστήριξης των ασθενέστερων στρωμάτων και οικογενειών. ύψους 70,3 εκατομμυρίων, καθώς και ανοικοδόμηση κέντρων νέων σε περιοχές που είχαν καταστραφεί κατά την περίοδο της Αραβικής Άνοιξης. Η συγκέντρωση ενδιαφέροντος και πόρων προς την ενίσχυση των κατώτερων οικονομικών στρωμάτων και των νέων που πλήττονται από την ανεργία φαίνεται πως είναι μία προσπάθεια της κυβέρνησης να δείξει πως προσπαθεί να αυξήσει τις παροχές, και ότι ενδιαφέρεται για την επίλυση των ζητημάτων των κοινωνικά ευπαθών ομάδων (Blaise, 2018).

Καθώς τα μέτρα λιτότητας έχουν ως στόχο να δείξουν την προσπάθεια της τυνησιακής κυβέρνησης να βελτιώσει τα οικονομικά της στοιχεία μετά τον δανεισμό από το ΔΝΤ, προβλέπεται δύσκολο να ανακαλέσει πλήρως τα πλάνα για οικονομική μεταρρύθμιση. Από την άλλη πλευρά, η εικόνα του «δημοκρατικού παραδείγματος» που ενστερνίζεται η Τυνησία δεν ταιριάζει με το προφίλ ενός κράτους στο οποίο μεγάλο μέρος του πληθυσμού διαδηλώνει στους δρόμους εναντίον της κυβέρνησης (Guesmi,2018). Έχοντας το βλέμμα στο μέλλον και στις επόμενες εκλογές, η κυβέρνηση πιθανότητα να προσπαθήσει να βρει βραχυχρόνιες λύσεις στα θέματα της οικονομίας και της ανεργίας.

Οι διαδηλώσεις ως ανάμνηση και ταυτόχρονη επίπτωση της Αραβικής Άνοιξης

Η 14η Ιανουαρίου είναι η ημέρα επετείου της καθαίρεσης από την εξουσία του πρώην Προέδρου Ben Ali, ως αποτέλεσμα των διαδηλώσεων που πυροδότησαν την Αραβική Άνοιξη σε όλο των αραβικό κόσμο. Τα πρώτα χρόνια, η ημέρα αυτή εκλαμβανόταν σαν ημέρα γιορτής και ανάμνησης των όσων κατάφεραν οι Τυνήσιοι, με το να διεκδικήσουν μια καλύτερη διακυβέρνηση. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, βλέποντας την οικονομία να παραπαίει, την ανεργία -ειδικά στους νέους- να αυξάνεται, και το γενικότερο επίπεδο ζωής να μην βελτιώνεται, αποδεικνύεται πως η μάχη για ένα καλύτερο αύριο δεν τελείωσε τότε, αλλά ακόμα συνεχίζει επτά χρόνια αργότερα, με διαδηλώσεις, όμως, μικρότερης έντασης (Βurke & Speakman Cordall, 2018).

Φέτος, οι πολίτες έχουν έναν πολύ σημαντικότερο λόγο να βγουν και να διαδηλώσουν. Έχοντας ήδη μια φορά στο παρελθόν καταφέρει την επίτευξη των διεκδικήσεών τους, μπορούν να ελπίζουν πως οι αγώνες τους, για μια ακόμη φορά, θα έχουν το επιθυμητό για αυτούς αποτέλεσμα.

Η Αραβική Άνοιξη είχε επιφέρει, ωστόσο, επιπτώσεις και στην Τυνησία. Πιο συγκεκριμένα, ούσα η χώρα που κατάφερε την απομάκρυνση του Προέδρου της με τις λιγότερες δυνατόν «ζημίες», και με την αποφυγή εμπλοκής της σε πόλεμο -όπως άλλα κράτη-, αποτελεί «παράδειγμα δημοκρατίας» για τον αραβικό κόσμο. Ο χαρακτηρισμός αυτός, εκτός του ότι έχει σημαδέψει την εξωτερική εικόνα της Τυνησίας, αποτελεί και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι Τυνήσιοι βλέπουν το κράτος τους (Guesmi, 2018). Αυτό έχει δυο βασικά αποτελέσματα. Από την μία, δεν θέλουν να πληγεί το status του κράτους, θέλοντας να διατηρηθεί η εικόνα ενός πρότυπου κράτους με επιτυχημένη μετάβαση πολιτεύματος. Από την άλλη, είναι βασικό χαρακτηριστικό μίας επιτυχημένης δημοκρατίας το δικαίωμα του λαού να αντιτίθεται σε πολιτικές που θεωρούνται επιζήμιες προς αυτόν.

Θα πετύχουν το στόχο τους οι διαδηλωτές;

Οι διαδηλωτές φαίνονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις συγκεντρώσεις, έως ότου η κυβέρνηση αποφασίσει να ανακαλέσει τα οικονομικά μέτρα που προσπαθεί να εφαρμόσει. Η επιμονή του λαού, και η ευαισθητοποίηση να συμμετέχουν στα πολιτικά ζητήματα του κράτους μπορούν να αποτιμηθούν θετικά, καθώς δείχνει πως οι μηχανισμοί της συμμετοχικής δημοκρατίας των πολιτών έχει πιάσει ρίζες στην Τυνησία.

Η δημοκρατική συνείδηση, δυστυχώς, όμως, δεν μπορεί να προκαταβάλει με σιγουριά πως η θέληση του λαού θα υπερισχύσει. Είναι συχνό φαινόμενο, ακόμη και σε γηραιότερες δημοκρατίες, η θέληση των πολιτών να υπερνικάται από την ισχύ που μπορούν να ασκήσουν οι διεθνείς θεσμοί. Στην Τυνησία, πιθανότατα, η έκβαση των λαϊκών διεκδικήσεων να εξαρτηθεί από το πόσο δύναται να ρισκάρει το πολιτικό της μέλλον η παρούσα κυβέρνηση.

Πηγές:

  1. Blaise, L. (2018), Tunisia’s government pledges improvements after protests https://www.nytimes.com/2018/01/14/world/africa/tunisia-protests-economy.html
  2. Burke, J and Speakman Cordall, S. (2018), Tunisia protests : authorities accused of indiscriminate crackdown https://www.theguardian.com/world/2018/jan/11/tunisia-hundreds-arrested-violent-protests-army-deployed-cities
  3. Guesmy, H. (2018), The myth of Tunisia’s exceptionalism http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/myth-tunisia-exceptionalism-180117123750140.html
  4. Smith-Spark, L. (2018), Tunisia Protests:Why are people taking to the streets? http://edition.cnn.com/2018/01/10/africa/tunisia-protests-intl/index.html

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest