Νέος χρόνος, Νέες ιδιωτικοποιήσεις

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα του πλαισίου δημοσιονομικής προσαρμογής, το οποίο επέβαλλε η ελληνική κυβέρνηση σε συνεργασία με τους αντιπροσώπους των «θεσμών» της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ στην ελληνική κοινωνία, σχετίζεται με την αποκρατικοποίηση/ιδιωτικοποίηση της περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου μέσω του ΤΑΙΠΕΔ.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο όρος ιδιωτικοποίηση είναι αδόκιμος, καθώς ο κοινωνικός χαρακτήρας των δημόσιων επιχειρήσεων του κράτους έχει, προ πολλού, χαθεί, ανεξάρτητα από την μετοχική σύνθεση της εκάστοτε ΔΕΚΟ. Με βάση την παραπάνω παραδοχή, προκύπτουν εύλογα ερωτήματα: κατά πόσο είναι «δημόσια» πχ. η ΔΕΗ από τη στιγμή που κόβεται το ρεύμα σε εργατικές οικογένειες που δεν έχουν να πληρώσουν το ηλεκτρικό ρεύμα, ή κατά πόσο είναι δημόσιες η ΔΕΗ ή η ΕΥΔΑΠ από τη στιγμή που όχι μόνο είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο, αλλά είναι και κομμάτι του δείκτη μεγάλης κεφαλαιοποίησης FTSE 25 του χρηματιστηρίου;

Ωστόσο, παρά τις παραπάνω επισημάνσεις και το ιδεολογικό υπόβαθρο της παραπάνω κουβέντας, το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων του Δημοσίου αναμένεται εντός του 2018 να ενταθεί, και πολλά σημαντικά στοιχεία του ενεργητικού του Δημοσίου αναμένεται να βγουν προς πώληση. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάλυση των ιδιωτικοποιήσεων που αναμένεται να συντελεστούν εντός του 2018 αποκτά μια ιδιαίτερη βαρύτητα.

Πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων εντός του 2018

Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2018 που κατατέθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, η κυβέρνηση προβλέπει έσοδα 2,74 δισεκατομμυρίων από το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Η πλειονότητα θα αφορά νέες ιδιωτικοποιήσεις, με τις δεσμευτικές προσφορές να κατατίθενται εντός του 2018 (Μανδραβέλης, 2017). Το ποσό αυτό είναι ιδιαίτερα υψηλό, αν λάβει κανείς υπόψιν ότι το Ελληνικό Δημόσιο μέχρι σήμερα έχει εισπράξει 7,6 δισεκατομμύρια από τις ιδιωτικοποιήσεις τις οποίες έχει ήδη ολοκληρώσει. Στους επόμενους 12 μήνες οι κύριες ιδιωτικοποιήσεις που αναμένεται να υλοποιηθούν, και στις οποίες το συγκεκριμένο άρθρο βασίζεται και αναλύει, αφορούν στην πώληση μεριδίων του ΤΑΙΠΕΔ στα ΕΛΠΕ, τον ΟΤΕ, το Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (ΔΑΑ) και τη ΔΕΗ.

Προφανώς, το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων εντός του 2018 δεν εξαντλείται μόνο στις τέσσερις που αναφέρθηκαν παραπάνω. ΔΕΣΦΑ, ΔΕΠΑ, ΟΛΘ, μαρίνες και άλλα λιμάνια ανά τη χώρα αποτελούν κομμάτι της περιουσίας του κράτους που θα «αποκρατικοποιηθεί» εντός της χρονιάς. Η επιλογή των παραπάνω ιδιωτικοποιήσεων έγινε γιατί από μόνες τους όχι μόνο αναμένεται να φέρουν πάνω από 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ (που αποτελεί και τη μερίδα του λέοντος του ποσού στόχου), αλλά και ταυτόχρονα θα προκαλέσουν κοινωνική αναταραχή και εκτενές πεδίο αντιπαράθεσης.

1. Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ)

Την συγκεκριμένη χρονική στιγμή η μετοχική σύνθεση των ΕΛΠΕ διαμορφώνεται ως εξής: το 45,5% κατέχεται από την εταιρεία Paneuropean Oil & Industrial Holding S.A συμφερόντων της οικογένειας Λάτση, το 35,5% είναι στα χέρια του ΤΑΙΠΕΔ και το υπόλοιπο 19% ανήκει σε θεσμικούς και ιδιώτες επενδυτές (ΕΛΠΕ, 2018).

Με βάση της τρέχουσες τιμές (2/3/2018), η κεφαλαιοποίηση των ΕΛΠΕ ανέρχεται σε 2,47 δισεκατομμύρια ευρώ, και η τιμή της κάθε μετοχής σε €8,04 (Capital, 2018). Με απλή αναγωγή μπορούμε να εξάγουμε το συμπέρασμα ότι η αγορά αποτιμά τη δεδομένη χρονική στιγμή την αξία των μετοχών του δημοσίου σε 865 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, το ελληνικό δημόσιο έχει προϋπολογίσει έσοδα από τη συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση που φτάνουν τα 500 εκατομμύρια ευρώ. Συνεπώς, το ακριβές ποσοστό πώλησης δεν είναι προσδιορισμένο, με το Δημόσιο να επιθυμεί είτε την πώληση του 35,5% που διαθέτε – είτε, για λόγους εντυπώσεων, ένα χαμηλότερο ποσοστό.

Το μεγάλο ερώτημα που, επίσης, παραμένει αναπάντητο αφορά στο ποιος προτίθεται να καταβάλει το συγκεκριμένο τίμημα. Η πλευρά Λάτση, που θα είχε κίνητρο να το πράξει, φαίνεται να έχει μετατοπίσει το ενδιαφέρον της στην επένδυση του Ελληνικού, το οποίο απέκτησε μέσω της Lamda Developments (η εταιρεία επίσης κατέχει και 3 εμπορικά κέντρα με αιχμή του δόρατος το the Mall Athens στο Μαρούσι), κάτι που αναμένεται να απαιτήσει αρκετή ρευστότητα. Ένα σενάριο που κυκλοφορεί στους κύκλους της αγοράς έχει να κάνει με την πιθανότητα το ΤΑΙΠΕΔ και η Paneuropean να πουλήσουν ένα ποσοστό από κοινού σε ένα στρατηγικό επενδυτή, ο οποίος όχι μόνο θα αποκτήσει ένα μεγάλο ποσοστό, αλλά και το management των ΕΛΠΕ – το οποίο σήμερα ασκούν από κοινού το Δημόσιο και η Paneuropean (Λιάγγου, 2017).

Ταυτόχρονα, τα ΕΛΠΕ κατέχουν και το 35% της ΔΕΠΑ, και συνεπώς η τύχη των Ελληνικών Πετρελαίων δεν μπορεί να φανεί αποκομμένη από αυτή της ΔΕΠΑ. Αδιαμφισβήτητα, ο πλειοδότης του συγκεκριμένου διαγωνισμού θα αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο στα τεκταινόμενα της Ελληνικής αγοράς ενέργειας (Λιάγγου 2017). Η εμπλοκή ενεργειακών κολοσσών όπως η Total, η Shell και η ΕΝΙ σίγουρα προμηνύει ενδιαφέρουσες ανακατατάξεις στον συγκεκριμένο τομέα, με πιθανή την συμμετοχή μίας εκ των παραπάνω εταιρειών.

2. Η περίπτωση του ΟΤΕ

Στην περίπτωση του ΟΤΕ, η Deutsche Telekom κατέχει το 40% των μετοχών του οργανισμού, ενώ την ίδια στιγμή το ελληνικό δημόσιο κατέχει ποσοστό της τάξης του 5%, με ένα αντίστοιχο ποσοστό να ανήκει στο ΤΑΙΠΕΔ. Η ιδιωτικοποίηση, επομένως, αφορά στην πώληση του 5% που έχει περάσει στην κυριότητα του ταμείου αποκρατικοποιήσεων.

Τα σενάρια που προκρίνονται στην συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται πως είναι δύο. Από την μία πλευρά, το ΤΑΙΠΕΔ μπορεί να ξεκινήσει διεθνή διαγωνισμό για την πώληση του 5% – με την Deutsche Telekom όμως να κατέχει το δικαίωμα της πρώτης άρνησης (right of first refusal). Στην πράξη, δηλαδή, η Deutsche Telekom έχει το δικαίωμα να «ισοφαρίσει» την υψηλότερη προσφορά που θα κάνει ο οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος που θα επιλεχθεί, αποκτώντας εκείνη το συγκεκριμένο ποσοστό. Από την άλλη πλευρά, προκρίνεται η απευθείας διαπραγμάτευση μεταξύ ΤΑΙΠΕΔ και Deutsche Telekom, με το τίμημα να καθορίζεται με βάση τη χρηματιστηριακή αξία των μετοχών του ΤΑΙΠΕΔ (Capital, 2017). Πιο συγκεκριμένα η αγοραία αξία των μετοχών του ΤΑΙΠΕΔ ανέρχεται σε πάνω από 280 εκατομμύρια ευρώ – ποσό που ξεπερνάει κατά 80 εκατομμύριο εκείνο που έχει προϋπολογιστεί ως έσοδο από τη συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση (Reuters, 2018).

3. Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών

Η ανάλυση της συγκεκριμένης ιδιωτικοποίησης είναι ελαφρώς πιο πολύπλοκη. Το Ελληνικό Δημόσιο, μέσω του ΤΑΙΠΕΔ, αντλεί έσοδα από το ΔΑΑ μέσα από δύο διαφορετικά κανάλια. Το πρώτο είναι η σύμβαση παραχώρησης του αεροδρομίου στην εταιρεία που έχει συσταθεί για τη λειτουργία του, και το δεύτερο έχει να κάνει με τη διαγραφόμενη πώληση κομματιού από το ποσοστό (55%) που κατέχει το ΤΑΙΠΕΔ στη συγκεκριμένη εταιρεία (Μπέλλος, 2017). Εντός του 2017, η ολοκλήρωση της πρώτης διαδικασίας έφερε στα ταμεία του δημοσίου καθαρά 483 εκατομμύρια ευρώ για τα επόμενα 20 χρόνια, ενώ εντός του 2018 αναμένεται η πώληση του 30% των μετοχών που κατέχει το ΤΑΙΠΕΔ. Τη δεδομένη χρονική στιγμή, η μετοχική σύνθεση του ΔΑΑ διαμορφώνεται ως εξής: Ελληνικό Δημόσιο 25%, ΤΑΙΠΕΔ 30%, PSP Investments 40% και Κοπελούζος 5%.

Το ενδιαφέρον παραγόντων από την Κίνα παραμένει εξαιρετικά ισχυρό, και το δημόσιο έχει προϋπολογίσει να εισπράξει από τη συγκεκριμένη πώληση 500 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί το γεγονός ότι το Δημόσιο δεσμεύεται με μια ρήτρα που του απαγορεύει να παραχωρήσει ποσοστό άνω του 50% σε εταιρεία διαφορετική από το fund καναδικών συμφερόντων PSP Investments.

4. ΔΕΗ

Η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ, πέρα από ιδεολογικά φορτισμένη, είναι και η πιο πολύπλοκη. Το σχέδιο ιδιωτικοποίησής της περιλαμβάνει διάφορα στάδια, και ξεκινά με τον διαχωρισμό του ΑΔΜΗΕ (διαχειριστής συστήματος) από τη ΔΕΗ (Energy Press, 2013). Ο ιδιοκτησιακός διαχωρισμός του ΑΔΜΗΕ συνοδεύεται με την πώληση του 24% του ΑΔΜΗΕ στην State Grid Europe Limited (θυγατρική της αντίστοιχης κινεζικής ΔΕΗ), με το δημόσιο πλέον να κατέχει μόνο το 51% του ΑΔΜΗΕ. Η συγκεκριμένη εξέλιξη ανοίγει και το μονοπάτι και την ιδιωτικοποίηση και της ίδιας τη ΔΕΗ.

Το δεύτερο κομμάτι του σχεδίου περιλαμβάνει τη δημιουργία της λεγόμενης «μικρής ΔΕΗ», στην οποία η μητρική είναι υποχρεωμένη να μεταφέρει κομμάτι της παραγωγικής της δυναμικής και του πελατολογίου της με στόχο, στη συνέχεια, να πουληθεί. Άλλωστε, αποτελεί υποχρέωση της ΔΕΗ για λόγους ανταγωνισμού, έπειτα από καταδικαστική απόφαση της Ελλάδας από την ΕΕ, να ρίξει το μερίδιο της αγοράς της μέχρι το 2019 σε κάτω από 50%.

Το τρίτο και τελευταίο στάδιο της αποκρατικοποίησης της ΔΕΗ έχει να κάνει με την πώληση ποσοστού της ίδιας της μητρικής. Στο γράφημα παρακάτω φαίνεται με σαφήνεια η μετοχική σύνθεση της εταιρείας. Η πώληση θα αφορά το 17% που είναι στην κατοχή του ΤΑΙΠΕΔ, με τα προσδοκώμενα έσοδα να ανέρχονται σε 200 εκατομμύρια ευρώ.

(https://www.dei.gr/el/i-dei/enimerwsi-ependutwn/xrimatistiriaka-stoixeia/metoxiki-sunthesi)

Επίλογος

Μέσω του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, οι ελληνικές κυβερνήσεις και οι αντιπρόσωποι των «θεσμών» μοίρασαν την πίτα της ελληνικής περιουσίας σε διαφορετικούς παίκτες ανά τον κόσμο με τέτοιο τρόπο, ώστε τα συμφέροντα όλων ικανοποιήθηκαν. Σε αυτό το παιχνίδι εξουσίας κερδισμένοι βγήκαν οι Γερμανοί (περιφερειακά αεροδρόμια, ΟΤΕ), οι Κινέζοι (ΟΛΠ, ΔΕΗ), οι Ιταλοί (ΤΡΕΝΟΣΕ), οι Καναδοί (ΔΑΑ), καθώς και εγχώριοι παίκτες – όπως φάνηκε στις περιπτώσεις του ΟΠΑΠ και του Ελληνικού.

Η συζήτηση περί του κατά πόσο οι ιδιωτικοποιήσεις είναι κάτι επιθυμητό είναι αρκετά εκτεταμένη. Υπάρχουν εκείνοι που είναι υπέρ, κατά, υπέρ με προϋποθέσεις, κοκ. Τα δεδομένα όμως -από καθαρά οικονομικής σκοπιάς- είναι πιο κοντά στην αντικειμενικότητα σε σχέση με αυτά που αφορούν την πολιτική σκοπιά.

Η Ελλάδα δυστυχώς είναι υποχρεωμένη να πουλήσει, και οι αγοραστές το γνωρίζουν. Επιπλέον, καλείται να πουλήσει άμεσα, και αυτό οι αγοραστές επίσης το γνωρίζουν, όπως γνωρίζουν ότι τα έσοδα για αποκρατικοποιήσεις θα πάνε στην εξυπηρέτηση των τοκοχρεολυσίων – υποχρέωση που η χώρα έχει δεσμευτεί να υλοποιήσει. Οι τελευταίοι τρεις παράγοντες καθιστούν την διαδικασία της διαπραγμάτευσης ένα «παίγνιο» εξαρχής χαμένο.

Συνεπώς, οι ιδιωτικοποιήσεις βασικών και ζωτικών εθνικών πλουτοπαραγωγικών πηγών όχι μόνο δε συμβαδίζουν με τα συμφέροντα της κοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα είναι και οικονομικά ασύμφορες.

Πηγές: 

  1.  Capital. (2017). Αποκρατικοποιήσεις: “Πράσινο φως” για ΔΑΑ και ΟΤΕ. http://www.capital.gr/epixeiriseis/3251109/apokratikopoiiseis-prasino-fos-gia-daa-kai-ote
  2. Capital. (2018). ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. http://www.capital.gr/finance/quote/ΕΛΠΕ
  3. Energy Press. (2017). Σε τρία στάδια η αναδιάρθρωση και αποκρατικοποίηση της ΔΕΗ –Ολόκληρο το σχέδιο. https://energypress.gr/news/se-tria-stadia-i-anadiarthrosi-kai-apokratikopoiisi-tis-dei-olokliro-shedio
  4. Reuters. (2018). Hellenic Telecommunications Organization SA (OTEr.AT). https://www.reuters.com/finance/stocks/overview/OTEr.AT
  5. ΕΛΠΕ. (2018). Μετοχική Σύνθεση. https://www.helpe.gr/investor-relations/key-data/shareholders-structure/
  6. Λιάγγου. (2017). Το σχέδιο Β για την πώληση των ΕΛΠΕ μέσω χρηματιστηρίου. http://www.kathimerini.gr/945459/article/oikonomia/epixeirhseis/to-sxedio-b-gia-thn-pwlhsh-twn-elpe-mesw-xrhmatisthrioy
  7. Λιάγγου. (2017). Η συμφωνία αποκρατικοποίησης των ΕΛΠΕ, ΔΕΠΑ και ΔΕΗ. http://www.kathimerini.gr/937734/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/h-symfwnia-apokratikopoihshs-twn-elpe-depa-kai-deh
  8. Μανδραβέλης. (2017). Προϋπολογισμός 2018: Έσοδα 2,7 δισ. από αποκρατικοποιήσεις. http://www.kathimerini.gr/935665/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/proupologismos-2018-esoda-27-dis-apo-apokratikopoihseis
  9. Μπέλλος. (2017). Σε δύο στάδια η ιδιωτικοποίηση του Ελ. Βενιζέλος. http://www.kathimerini.gr/911409/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/se-dyo-stadia-h-idiwtikopoihsh-toy-el-venizelos

 

 

Tagged under:

Είμαι τελειόφοιτος φοιτητής του τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του ΟΠΑ (πρώην ΑΣΟΕΕ) με κατεύθυνση τη Θεωρία Οικονομικής Πολιτικής. Τα κύρια ενδιαφέροντα μου κινούνται γύρω από το διάβασμα (εξω-πανεπιστημιακών βιβλίων για να είμαι πιο σαφής), τις ξένες γλώσσες και τα ταξίδια. Επιπλέον, καθώς θεωρώ ότι η οικονομία δεν είναι επιστήμη αλλά πρωτίστως ένας απαραίτητος κρίκος στην δόμηση-δικαιολόγηση πολιτικών επιλογών και ‘κατευθύνσεων’ (κυρίως ωστόσο το αντίστροφο) προσπαθώ να συνδυάζω στην καθημερινότητα μου την μελέτη των παραπάνω δύο. Στο πλαίσιο της Power Politics ελπίζω να μπορέσω να δώσω ερμηνείες της πολιτικής πραγματικότητας υπό το πρίσμα της οικονομίας και των τάσεών της.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest