Νικαράγουα-Κολομβία…ή καλύτερα Ελλάδα-Τουρκία;

Η υπόθεση «Νικαράγουα vs. Κολομβία» μπορεί εκ πρώτης όψεως να δείχνει ότι σε τίποτα δεν θυμίζει την αιώνια διαμάχη της Ελλάδας με την Τουρκία, καθώς αναφερόμαστε σε χώρες που δεν ανήκουν στην Ευρωπαική Ένωση και χιλιομετρικά μας χωρίζουν η Μεσόγειος θάλασσα και ο Ατλαντικός Ωκεανός. Ωστόσο, το ζήτημα που προέκυψε το 2001 δείχνει να είναι προσκύμμενο στα ελληνοτουρκικά δεδομένα.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΔΙΚΑ ΜΕΡΗ
Η Κολομβία είναι μια χώρα στη βορειοδυτική πλευρά της Λατινικής Αμερικής με έκταση 1.141.748 τ.χλμ. και πληθυσμό πάνω από 48.000.000 κατοίκους. Από την άλλη πλευρά, η Νικαράγουα χώρα της Κεντρικής Αμερικής εκτείνεται στα 124.494 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της δεν ξεπερνάει τους 7.000.000 κατοίκους. Είναι εύλογο, λοιπόν, πώς μια χώρα κατά πολύ μικρότερη της Κολομβίας μπήκε στη διαδικασία διαμάχης- σε διεθνές επίπεδο- για την κυριαρχία επτά νήσων (Alburquerque, Este Dudeste, Roncador, Serrana, Quiatasueno, Serranilla και Bajonuero που απέχουν 775 χλμ.από την ακτή της Κολομβίας και 230 χλμ. από την ακτή της Νικαράγουας) και κατ’ επέκταση τον επανακαθορισμό των θαλάσσιων ορίων της.

ΑΠΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΙΚΙΑΣ
Η Νικαράγουα το Δεκέμβριο 2001 προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με την αξίωση κυριαρχίας επί 7 νήσων της Καραιβικής θάλασσας και επαναπροσδιορισμού των υδάτων της.
ΔΔΧ: Πώς οδηγήθηκε στην απόφασή του.
Η διαμάχη των δύο χωρών διήρκησε πάνω από δέκα χρόνια- όντας ακόμα αρκετά μελανά σημεία. Η απόφαση εκδόθηκε τον Νοέμβριο 2012. Το Δικαστήριο της Χάγης για να αποφανθεί με τον πλέον αμερόληπτο τρόπο, επικαλέσθηκε αφενός την άσκηση δικαιωμάτων επί των επτά αυτών νησίδων μετά την αποαποικιοποίηση τους από τις ισπανικές αρχές και αφετέρου κατά πόσο η οργάνωση αυτών των νήσων είναι αποτελεσματική. Σύμφωνα με την Συνθήκη 1928 και υπό την Αρχή του utis possidetis1 η Κολομβία ήταν αυτή που κατείχε κυρισρχικά δικαιώματα εξ’ ολοκλήρου. Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος της υπόθεσης, το Δικαστήριο της Χάγης εξέτασε διεξοδικά ποια από τα δύο αντίδικα μέρη ασκεί μεγαλύτερη δραστηριότητα (π.χ. σύνταξη νομοθεσίας, οργάνωση δημόσιας διοίκησης, επιβολή νόμου, κλπ.). Το έργο της Κολομβίας ήταν αδιαμφισβήτητο και συνεχές. Πλοιρώντας όλες τις απαραίτητες προυποθέσεις η κυριότητα των επτά νήσων πέρασε στην Κολομβία . Η απόφαση του Δικαστηρίου ως προς το πρώτο σκέλος ήταν ξεκάθαρη και καθ’όλα δίκαιη. Το δεύτερο αίτημα της προσφυγής ήταν πιο περίπλοκο. Η πολυπλοκότητα του ζητήματος έγκειται στον περίεργο γεωγραφικό χώρο. Η Νικαράγουα υποστήριξε ότι οι επτά διεκδικούμενες νησίδες βρίσκονται γεωγραφικά επί της υφαλοκρηπίδας της. Ως επακόλουθο, τα ύδατα και ο βυθός γύρω από αυτές αποτελούν φυσική προέκταση της χώρας. Επιπλέον, επικαλέθηκε βασικό κανόνα του διεθνούς δικαίου της θαλάσσιας οριοθέτησης σύμφωνα με την οποία δεν ίθισται να αποκόβεται ένα κράτος από τις ακτές, ούτε από τις θαλάσσιες περιοχές από τις οποίες ππαεριβάλλεται.
Το Δικαστήριο της Χάγης χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της μέσης γραμμής2 επαναοριοθέτησε ωφελώντας σ’αυτήν την περίπτωση τη Νικαράγουα. Αρχικά, καθιέρωσε μια πρωταρχική μέση γραμμή ως προς τα σημεία βάσης μέτρησης. Έπειτα, λαμβάνοντας υπόψην ειδικές περιστάσεις, προσάρμοσε τη μέση γραμμη υπέρ της μίας χώρας. Τέλος, επανεξετάστηκε η νέα οριοθέτηση ώστε να μην υπάρξε μείζον πρόβλημα ανάμεσα στα δύο κράτη.

ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ
Η πραγματικότητα, όμως, διέφερε από τη θεωριτική προσέγγιση της κατάστασης. Η Κολομβία απαίτησε το Δικαστήριο της Χάγης να θέσει ως «γραμμή βάσης» τις ακτές των νεοαποκτειθέντων νήσων ενώ από την άλλη η Νικαράγουα πρόσθεσε ότι η προσέγγιση της Κολομβίας στην υπόθεση μεταχειρίζεται τις δυτικές ακτές των νησιών της ως τείχος που φράσσει κάθε πρόσβαση της Νικαράγουας στη σημαντική περιοχή μεταξύ των ανατολικών ακτών τους και της γραμμής των 200 ναυτικών μιλίων από τις νικαραγουανές γραμμές βάσης, μια περιοχή που δικαιούται με βάση τη φυσική προέκταση της ακτής της. Στην περίπτωση που το ΔΔΧ είχε λάβει υπόψην του τον ισχυρισμό της Κολομβίας, η έκβαση θα ήταν άνιση και υπέρ της (ακτές της μεν Νικαράγουα είναι 531 χλμ ενώ των νήσων της Κολομβίας 65 χλμ.). Έτσι, εφαρμόστηκε το σύστημα «cut-off effect», δηλαδή τα νησιά μπορούν να έχουν χωρικά ύδατα 12 ν.μ. χωρίς θαλάσσια ζώνη. Δημιούργησε τόξα ν.μ. γύρω από την Κολομβία που περικυκλώνονται από 200 ν.μ. υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ Νικαράουας.

Νικαράγουα vs. Κολομβία-Ελλάδα vs. Τουρκία: Κοινοί άξονες;
Σε πολλά σημεία παρατηρείται αντικατοπτρισμός των ελληνοτουρκικών δεδομένων. Μήπως, τελικά, μας αφορά περισσότερο απ’όσο γνωρίζουμε;
Βασικό στοιχείο του ΟΗΕ είναι ότι τα κράτη-μέλη που τον συναποτελούν, υπογράφουν διεθνείς συμβάσεις, τις επιταγές των οποίων υπακούουν. Ωστόσο, εν προκειμένω στις δύο περιπτώσεις το ενα μέρος της αντιδικίας δεν έχει υπογράψει τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της θάλασσας, στην περίπτωση της Κολομβίας και της Νικαράγουας η πρώτη, ενώ στη δική μας η Τουρκία, η οποία δεν την αναγνωρίζει. Σημασία όμως- όπως φάνηκε- δεν είχε εάν το κράτος είχε υπογράψει αφού το Δικαστήριο εφαρμόζει την Σ΄μβαση ως εθιμικό δίκαιο, ισχύει δηλαδή για όλα τα κράτη ανεξαιρέτως. Από την άλλη, μια αντίστοιχη τριμερής μέθοδος επαναποσδιορισμού στο Αιγαίο θα ήταν αναποτελεσματική καθώς θα τίθεντο υπό αμφισβήτηση ζώνες αρκετών νήσων.
Η Κολομβία αντέδρασε στην απόφαση του Δικαστηρίου, γνωρίζοντας βέβαια ότι δεν μπορεί να υποβληθεί σε έφεση. Υποστήριξε ότι η Νικαράγουα έχει επεκτατικές βλέψεις. Επιπλέον, κατήγγειλε το Σύμφωνο της Μπογκοτά, διεθνή συμφωνία του 1948, με την οποία αναγνωριζόταν αρμοδιότητα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, για συνοριακές διαφορές με άλλες χώρες.
Γνωρίζοντας οτι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας έχουν χαρακτηρισθεί ως τεταμένες και ανταγωνιστικές, με το όφελος της μίας πλευράς να εκλαμβάνεται ως απώλεια της άλλης, συντηρείται έτσι μια νοοτροπία μηδενικού αθροίσματος μεταξύ των δύο. Η επίλυση των ελληνοτουρκικων ζητημάτων διεθνούς δικαίου βρίσκονται υπό συζήτηση και επιδιώκεται καλή γειτονία, αμοιβαίος σεβασμός και ειρινική επίλυση.
1 utis possidetis> utis possidetis, ita possideatis: προέρχεται από το ρωμαικό δίκαιο. Η πιο ελέυθερη μετάφραση είναι «ούτως εχόντων των πραγμάτων». Αρχή του διεθνούς δικαίου σύμφωνα με την οποία έδαφος και άλλα περουσιακά στοιχεία παραμένουν στον κάτοχό του στο τέλος της σύγκρουσης , εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά από κάποια Συνθήκη. Εάν δεν περιλαμβάνεται κάποιος ειδικός όρος, τότε θα επικρατήσει η αρχή του utis possidetis.
2 Με τις συμβάσεις της Πρώτης Συνδιάσκεψης για το Δίκαιο της Θάλασσας το 1958 η αρχή της ίσης απόστασης (equidistance principle, μέση/πλάγια γραμμή), θεσπίστηκε ως ο βασικός κανόνας οριοθέτησης της αιγιαλίτιδας ζώνης με την εξαίρεση των «ειδικών περιστάσεων». Πιο συγκεκριμένα το άρθρο 12 παρ. 1 της Σύμβασης της Γενεύης 1958 για την Αιγιαλίτιδα και τη Συνορεύουσα Ζώνη προέβλεπε πως, σε περίπτωση ελλείψεως συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών η οριοθέτηση επιτελούνταν με βάση τη μέση γραμμή που χαράσσονταν από τα πλησιέστερα σημεία επί των γραμμών βάσης, από τις οποίες μετριούνταν η αιγιαλίτιδα ζώνη των κρατών.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest