Οι διεθνείς διαστάσεις των επιθέσεων στο Ιράν

Εισαγωγή

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Ιουνίου στην Τεχεράνη αποτελούν μια ενδιαφέρουσα περίπτωση αναφορικά με το πώς μια φαινομενικά αμιγώς εσωτερική υπόθεση -αυτή της ασφάλειας του κράτους- επεκτάθηκε σε άλλα κράτη, και προσέλαβε διεθνή διάσταση. Πιο συγκεκριμένα, το Ιράν, θεωρώντας τη Σαουδική Αραβία συνυπεύθυνη για τα χτυπήματα, στράφηκε εναντίον της, και συγκρούστηκε με τις Η.Π.Α., αντιδρώντας αρνητικά στη δήλωση του Trump για τις επιθέσεις. Παράλληλα, προχώρησε σε επίθεση εναντίον του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Τέλος, τα παραπάνω τρομοκρατικά χτυπήματα συνέβαλαν επίσης στην υφιστάμενη αστάθεια στην περιοχή της Μέσης Ανατολής – με επίκεντρο το Qatar.

Βασικά στοιχεία για τις επιθέσεις

Στόχοι των επιθέσεων της 7ης Ιουνίου ήταν δύο συμβολικοί χώροι για το Ιράν: το μαυσωλείο του Ayatollah Khomeini, και το Κοινοβούλιο της χώρας. Συνολικά, 18 άτομα έχασαν τη ζωή τους στα δύο αυτά χτυπήματα (MacSwan & Russell, 2017). Σύμφωνα με πληροφορίες της ιρανικής Κυβέρνησης, μια τρίτη επίθεση αποφεύχθηκε την ίδια ημέρα (Η Καθημερινή, 2017).

Την ευθύνη για τα χτυπήματα ανέλαβε το Ισλαμικό Κράτος, το οποίο και απείλησε με περισσότερες επιθέσεις στο Ιράν (Η Καθημερινή, 2017). Στις 11 Ιουνίου, το Ιράν δήλωσε πως ο αρχηγός της ομάδας που σχεδίασε τις επιθέσεις εξουδετερώθηκε από τις υπηρεσίες ασφαλείας (Beavers, 2017). Η αντιτρομοκρατική δράση των κρατικών υπηρεσιών συνεχίστηκε, με τις τελευταίες να δηλώνουν -στις 24 Ιουνίου- πως έχουν εντοπίσει και συλλάβει μέλη ομάδας συνδεδεμένης με το Ισλαμικό Κράτος (MacSwan & Russell, 2017).

Η σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία και η περιοχή της Μέσης Ανατολής

Οι επιθέσεις στην Τεχεράνη έδωσαν αφορμή στο Ιράν να εξαπολύσει κατηγορίες εναντίον της Σαουδικής Αραβίας. Πιο συγκεκριμένα, ο Mohammed Ali Jafari, αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης (I.R.G.C.), δήλωσε ότι το Ιράν έχει “ακριβείς πληροφορίες” πως η Σαουδική Αραβία ζήτησε από τζιχαντιστές να πραγματοποιήσουν επιχειρήσεις στο προαναφερθέν κράτος (Erdbrink, 2017).

Το I.R.G.C. συνέδεσε, μάλιστα, τις επιθέσεις με την επίσκεψη του Trump στη Σαουδική Αραβία, θεωρώντας πως η ηγεσία των Η.Π.Α. ενθάρρυνε με αυτό τον τρόπο τη διεξαγωγή χτυπημάτων εναντίον του Ιράν (Taylor & Muñoz , 2017). Από την πλευρά της, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε οποιαδήποτε συμμετοχή, και κατηγόρησε -με τη σειρά της- το Ιράν για υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων.

Οι κατηγορίες του Ιράν υποδαυλίζουν -εκτός των άλλων- και την υπάρχουσα πολιτική κρίση μεταξύ των χωρών της Μέσης Ανατολής. Έχει υποστηριχθεί, άλλωστε, πως η διπλωματική απομόνωση του Qatar από τα κράτη του Κόλπου οφείλεται στην προσέγγιση της εν λόγω χώρας με το Ιράν (Tharoor, 2017). Πιο συγκεκριμένα, η Σαουδική Αραβία υποστήριξε πως το Qatar αναφέρθηκε θετικά στον σταθεροποιητικό ρόλο του Ιράν στην περιοχή, και πως υπήρξαν επαφές μεταξύ του Υπουργού Εξωτερικών του Qatar και του αρχηγού των Φρουρών της Επανάστασης (Hodali, 2017). Ανησυχητική για τη Σαουδική Αραβία είναι και η σχετικά πρόσφατη απόφαση του Qatar για άρση της απαγόρευσης εκμετάλλευσης του Βόρειου Πεδίου γεωτρήσεων φυσικού αερίου (North Field) (Finn, 2017), το οποίο μοιράζεται με το Ιράν. Από τη στιγμή που το Qatar αποφάσισε τη συνεκμετάλλευση του πεδίου, η κοινή ιδιοκτησία με το Ιράν προώθησε τη συνεργασία μεταξύ της Doha και της Τεχεράνης (Μαυραγάνης, 2017).

Έτσι, λοιπόν, η κρίση με το Qatar αποτελεί -εν μέρει- ένα “κάλυμμα” για τον περιορισμό της παρεμβατικής παρουσίας του Ιράν στην περιοχή. Ειδικότερα, μετά την επίσκεψη του Donald Trump στο Riyadh, η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να ανακόψει κάθε προσπάθεια του Ιράν για ανάληψη ενός πιο ηγεμονικού ρόλου, δεδομένου ότι οι Η.Π.Α. της έδωσαν το πράσινο φως για τη δράση αυτή. Σε αυτό το πλαίσιο, οι κατηγορίες του Ιράν εναντίον της Σαουδικής Αραβίας μπορούν να συμβάλλουν στην κλιμάκωση της κρίσης.

Η στάση των Η.Π.Α.

Ο Πρόεδρος των Η.Π.Α., Donald Trump, από τη μια πλευρά εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για τις επιθέσεις, από την άλλη, όμως, δεν παρέλειψε να τονίσει πως “οι χώρες που χρηματοδοτούν την τρομοκρατία, ρισκάρουν να πέσουν θύματα του κακού που αυτές οι ίδιες προωθούν” (The Huffington Post, 2017), υπονοώντας πως το Ιράν είναι εν μέρει υπεύθυνο για τα χτυπήματα που υπέστη. Οι Ιρανοί, με τη σειρά τους, απέρριψαν τις -όπως χαρακτηριστικά ανέφεραν οι ίδιοι- εκδηλώσεις φιλίας των Η.Π.Α., συμβάλλοντας στην όξυνση των ήδη τεταμένων σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών.

Οι σχέσεις μεταξύ των Η.Π.Α. και του Ιράν επιδεινώθηκαν σημαντικά μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Donald Trump. Ήδη, κατά τη διάρκεια της εκλογικής του καμπάνιας, ο τότε υποψήφιος Trump είχε ασκήσει κριτική στη συμφωνία με το Ιράν, και είχε δεσμευτεί να επαναδιαπραγματευτεί τους όρους της. Αργότερα, ακολούθησαν η απαγόρευση εισόδου σε μουσουλμάνους από 7 χώρες -συμπεριλαμβανομένου και του Ιράν-, η εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου από το Ιράν, αλλά και η επιβολή νέων κυρώσεων εκ μέρους των Η.Π.Α. Η επίσκεψη του Trump στη Σαουδική Αραβία απέδειξε -πρακτικά και συμβολικά- την απομάκρυνση των Η.Π.Α. από την πιο φιλική στάση προς το Ιράν, την οποία ακολουθούσε η διοίκηση του Barack Obama. Έτσι, λοιπόν, οι πρόσφατες δηλώσεις του Trump σχετικά με τα χτυπήματα δεν θα πρέπει να προκαλούν έκπληξη, καθώς βρίσκονται στο ίδιο μήκος κύματος.

Εμφύλιος πόλεμος στη Συρία

Τα τρομοκρατικά χτυπήματα στην Τεχεράνη πυροδότησαν σε κάποιον βαθμό και την ανάληψη στρατιωτικής δράσης από το Ιράν στη Συρία. Έτσι, στις 18 Ιουνίου, το Ιράν εξαπέλυσε επίθεση με βαλλιστικό πύραυλο μεσαίου βεληνεκούς στην επαρχία Deir-ez Zor της Συρίας, ως αντίποινα για τα τρομοκρατικά χτυπήματα (Iran fires missiles against ‘terrorist bases’ in E. Syria in retaliation for Tehran attacks (RT International, 2017). Σύμφωνα με τον Peter Ford, πρώην πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου στη Συρία και στο Bahrain, το χτύπημα στη Συρία είχε τόσο στρατιωτική όσο και πολιτική σημασία (Iran fires missiles against ‘terrorist bases’ in E. Syria in retaliation for Tehran attacks (RT International, 2017). Στρατιωτική, διότι προκάλεσε ζημιά στις βάσεις των τζιχαντιστών και στο ανθρώπινο δυναμικό τους. Πολιτική, επειδή αποτέλεσε μια ενέργεια προβολής ισχύος και προειδοποίησης πως θα υπάρξει απάντηση -ακόμη και στρατιωτική- σε οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια εκ μέρους των γειτονικών του Ιράν κρατών. Τέλος, το χτύπημα αυτό αποτελεί και μια σηματοδότηση προς τις Η.Π.Α. ότι το Ιράν μάχεται το Ισλαμικό Κράτος με τους δικούς του όρους.

Συμπεράσματα

Τα χτυπήματα της 7ης Ιουνίου αποτελούν την πρώτη επίθεση των Σαλαφιστών εξτρεμιστών του Ισλαμικού Κράτους εναντίον του κατά πλειοψηφία σιιτικού Ιράν. Μέχρι τώρα, η χώρα είχε γνωρίσει σταθερότητα και “ασφάλεια” σε σχέση με γειτονικά της κράτη. Η πραγματοποίηση, όμως, συντονισμένων επιθέσεων σε συμβολικούς χώρους του Ιράν δείχνει πως η παραπάνω τρομοκρατική οργάνωση έχει αποκτήσει έναν σημαντικό αριθμό υποστηρικτών στη χώρα. Σύμφωνα με το BBC, κατά τον τελευταίο καιρό η οργάνωση έχει προωθήσει προπαγανδιστικά μηνύματα στη γλώσσα Farsi, έχοντας ως στόχο τη σουνιτική μειονότητα του Ιράν (BBC News, 2017).

Από την πλευρά του Ισλαμικού Κράτους, οι επιθέσεις στο εσωτερικό του Ιράν αποτελούν την επίτευξη ενός μακροπρόθεσμου ιδεολογικού του στόχου, όπως ανέφερε και ο Charlie Winter, αναλυτής του International Center for the Study of Radicalization.

Η “επιτυχία” του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράν, ακόμη και αν αποτελέσει μια μεμονωμένη περίπτωση, δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί. Πρώτον, διότι αναδεικνύει την ικανότητα της οργάνωσης να προσηλυτίζει και να επεκτείνεται γεωγραφικά, αποδεικνύοντας πως υπάρχει πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη ισλαμιστικών εξτρεμιστικών κινημάτων.

Δεύτερον, η περίπτωση των επιθέσεων στο Ιράν δείχνει πως οι ενέργειες του Ισλαμικού Κράτους μπορούν να επιφέρουν ευρύτερες συνέπειες στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, ακόμη και σε πτυχές που -με μια πρώτη ματιά- φαίνονται μη σχετικές με τη δράση του. Όπως προαναφέρθηκε, το Ιράν συνέδεσε τα χτυπήματα στην επικράτειά του με τη Σαουδική Αραβία, γεγονός που εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο κρατών στη Μέση Ανατολή. Το πλέγμα γίνεται πιο περίπλοκο, δεδομένου ότι οι σχέσεις των δύο κρατών συνδέονται άμεσα με την κρίση του Qatar και των κρατών του Περσικού Κόλπου. Τέλος, οι επιθέσεις επηρέασαν άμεσα και τη στάση του Ιράν απέναντι στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας, όπου υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ δυνάμεων περιφερειακών και μη.

Πηγές:

  1. MacSwan, A. and Russell, R. (2017). Iran arrests Islamic State-linked group planning attacks: State TV. [online] Reuters. Available at: http://www.reuters.com/article/us-iran-security-arrests-idUSKBN19F0L4 [Accessed 6 Jul. 2017].
  2. Η Καθημερινή. (2017). Ιρανοί οι δράστες της επίθεσης στην Τεχεράνη – Στους 13 οι νεκροί. [online] Available at: http://www.kathimerini.gr/912736/gallery/epikairothta/kosmos/iranoi-oi-drastes-ths-epi8eshs-sthn-texeranh—stoys-13-oi-nekroi [Accessed 6 Jul. 2017].
  3. Beavers, O. (2017). Iran claims to have killed planner of Tehran terror attacks. [online] TheHill. Available at: http://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/337345-iran-claims-to-have-killed-mastermind-of-terrorist-attacks-sent [Accessed 6 Jul. 2017].
  4. Erdbrink, T. (2017). Raising Tensions, Iranians Again Link Saudis to Terror Attacks in Tehran. [online] The New York Times. Available at: https://www.nytimes.com/2017/06/13/world/middleeast/iran-saudi-arabia-terrorism.html [Accessed 6 Jul. 2017].
  5. Τaylor, G. and Muñoz, C. (2017). Islamic State claims deadly attacks in Tehran, but Iran points fingers at Saudi Arabia and Trump. [online] The Washington Times. Available at: http://www.washingtontimes.com/news/2017/jun/7/iran-blames-terrorist-attacks-on-saudi-arabia-dona/ [Accessed 6 Jul. 2017].
  6. Tharoor, I. (2017). The Persian Gulf crisis over Qatar, explained. [online] The Washington Post. Available at: https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/06/06/the-persian-gulf-crisis-over-qatar-explained/?tid=sm_fb_wd&utm_term=.c4b5eb693889 [Accessed 6 Jul. 2017].
  7. Hodali, D. (2017). Saudi Arabia vs. Qatar vs. Iran. [online] Deutsche Welle. Available at: http://www.dw.com/en/saudi-arabia-vs-qatar-vs-iran/a-39137531 [Accessed 6 Jul. 2017].
  8. Finn, T. (2017). Qatar restarts development of world’s biggest gas field after 12-year freeze. [online] Reuters. Available at: http://www.reuters.com/article/us-qatar-gas-idUSKBN175181 [Accessed 6 Jul. 2017].
  9. Μαυραγάνης, Κ. (2017). Το κοίτασμα αερίου που μοιράζονται το Κατάρ και το Ιράν και η διπλωματική κόντρα στη Μέση Ανατολή. [online] HuffPost Greece. Available at: http://www.huffingtonpost.gr/2017/06/06/eidhseis-diethnes-to-koitasma-aeriou-pou-moirazontai-to-qatar-kai-to-iran_n_16963908.html [Accessed 6 Jul. 2017].
  10. The Huffington Post. (2017). To Ιράν απέρριψε τα συλλυπητήρια του Τραμπ για τη διπλή επίθεση. [online] Available at: http://www.huffingtonpost.gr/2017/06/08/eidhseis-diethnes-to-iran-aperripse-ta-syllyphthria-tou-trump-gia-th-diplh-epi8esh_n_16997114.html [Accessed 6 Jul. 2017].
  11. RT International. (2017). Iran fires missiles against ‘terrorist bases’ in E. Syria in retaliation for Tehran attacks. [online] Available at: https://www.rt.com/news/392940-iran-fires-missiles-syria/ [Accessed 6 Jul. 2017].
  12. BBC News. (2017). Iran attacks: ‘IS’ hits parliament and Khomeini mausoleum. [online] Available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-40184641 [Accessed 6 Jul. 2017].
  13. Murphy , B. and Fahim, K. (2017). Islamic State claims new reach into Iran with twin attacks in Tehran. [online] The Washington Post. Available at: https://www.washingtonpost.com/world/rare-double-attacks-hits-irans-capital/2017/06/07/d9f101c2-4b50-11e7-9669-250d0b15f83b_story.html?utm_term=.9e380c5768b6 [Accessed 6 Jul. 2017].
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (11 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest