Οι νικητές και οι χαμένοι της Συμφωνίας της 19ης Φεβρουαρίου

Η Συμφωνία της Συνόδου Κορυφής της 19ης Φεβρουαρίου, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου, διαφημίστηκε ως ένα επιτυχημένο deal το οποίο θα κρατήσει (;) τη Μεγάλη Βρετανία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και θεωρήθηκε σημάδι σταθερότητας και ομοψυχίας. Όσοι βέβαια παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση τους τελευταίους μήνες, μάλλον θα χαμογέλασαν ειρωνικά με τον όρο «ομοψυχία» – και δικαίως. Αμέσως μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο David Cameron δήλωσε στο Twitter το αποτέλεσμα, και λίγες ώρες αργότερα ανήγγειλε την ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος, δηλαδή την Πέμπτη 23 Ιουνίου.

Ο Πρωθυπουργός τάχθηκε υπέρ της παραμονής της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού -θεωρητικά – πήρε αυτά που ήθελε, όπως είχε βέβαια διαβεβαιώσει και στην ομιλία του στο Bloomberg. Σε παλαιότερό μου άρθρο είχα υποστηρίξει ότι ο David Cameron αυτοπαγιδεύτηκε εξαιτίας των υπερβολικών – κάποιοι λένε και παράλογων – απαιτήσεων που είχε θέσει η συντηρητική πτέρυγα των Tories. Η πτέρυγα αυτή θα διαμορφώσει σημαντικά το επερχόμενο debate, καθώς ο Cameron επέλεξε να μην επιβάλει κομματική γραμμή. Έτσι το δημοψήφισμα θα κρίνει, εκτός από τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ίδιο το πολιτικό σκηνικό στο νησί, αλλά και το μέλλον της ιδέας της Ευρωπαϊκής Ένωσης – όσο κι αν αυτό τρομάζει τους εθελοτυφλούντες.

Ο David Cameron, παρά τα πολλά βήματα που έκανε πίσω (1) στη ρητορική του, η οποία γινόταν όλο και πιο προσεκτική όσο περνούσε ο καιρός, κατάφερε τελικά να αποσπάσει μια συμφέρουσα συμφωνία για το Ηνωμένο Βασίλειο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το αγκάθι των κοινοτικών μεταναστών, αλλά και τα επιδόματα τέκνων, πέρασαν – αν και στρογγυλεμένα. Αυτό όμως που πραγματικά ήθελε ο Cameron το πήρε. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα εξαιρείται από τις προσπάθειες για περαιτέρω ενοποίηση, -«…It is recognised that the United Kingdom, in the light of the specific situation it has under the Treaties, is not committed to further political integration into the European Union.» (2). Είναι δε ιδιαιτέρως σημαντικό ότι, σύμφωνα με τα Συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής, η εξαίρεση αυτή θα αποτυπωθεί και στις Συνθήκες με την πρώτη ευκαιρία αναθεώρησης. Αυτό το σημείο ήταν καθοριστικό στη ρητορική του Cameron πριν τη Συμφωνία, καθώς έκανε λόγο για ισχύ επίσημη, νομικά δεσμευτική και αμετάκλητη..in a formal, legally binding and irreversible way.»).

Ωστόσο ο Πρωθυπουργός βαδίζει ακόμη σε τεντωμένο σκοινί. Αν το δημοψήφισμα έχει θετικό αποτέλεσμα, πέρα από το προφανές της πολιτικής νίκης, ο Cameron θα αναδειχθεί ως ο προστάτης της βρετανικής κυριαρχίας, αυτός που θα μετουσιώσει το (ακόμη πιο) ιδιαίτερο στάτους της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αντίθετη περίπτωση, όμως, η χώρα του θα έχει βρεθεί εκτός μιας μεγάλης κοινής αγοράς, και ο Cameron θα είναι υπεύθυνος για τα επακόλουθα, όπως η εκ νέου σύναψη εμπορικών συμφωνιών με εταίρους.

Από την άλλη πλευρά του τραπεζιού, το όνομα κλειδί του debate είναι ο Boris Johnson, νυν δήμαρχος του Λονδίνου και υπέρμαχος της καμπάνιας του Leave. Ο Johnson έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ της εξόδου και έχει υποστηρίξει ότι τα συμφέροντα του Ηνωμένου Βασιλείου εξυπηρετούνται πλέον μόνο εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κέντρο βάρους της ρητορικής του βρίσκεται, αφενός, στην έννοια της εθνικής κυριαρχίας και, αφετέρου, στην έννοια του συγκεντρωτισμού των αρμοδιοτήτων από τις Βρυξέλλες. Ο Boris Johnson δηλώνει ευρωπαϊστής, αλλά σιχαίνεται την πολιτική ενοποίηση καθώς βλέπει οτι, χάριν αυτής, καταπατάται η αρχή της επικουρικότητας στην Ένωση.

Σε post στη σελίδα του στο Facebook, από άρθρο του στην Telegraph, επικαλέστηκε μέχρι και τον ιστορικό ρόλο του νησιού ως παράγοντα ισορροπίας έναντι της συσπείρωσης των ηγεμονικών ευρωπαϊκών δυνάμεων εναντίον του (3). Για τον Johnson το δημοψήφισμα είναι μια κατάσταση win-win. Σε περίπτωση που οι Βρετανοί ψηφίσουν για την παραμονή, θα έχει χτίσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο για τις επόμενες εκλογές. Αν όμως καταφέρει να πείσει τους ψηφοφόρους, θα είναι ο ηγέτης της επόμενη μέρας στο Ηνωμένο Βασίλειο, έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η τελευταία μεταβλητή στην εξίσωση είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε μια δύσκολη συγκυρία, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να χάνει κάθε προσανατολισμό – τουλάχιστον αυτόν που θα ήθελαν οι ευρωπαϊστές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βρεθεί σε μια ιδιαιτέρως άβολη θέση. Συγκεκριμένα, το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου θα είναι ένα δίκοπο μαχαίρι για το μέλλον της Ένωσης, σε σημείο που δεν είναι ξεκάθαρο ποιό αποτέλεσμα θα έχει το μικρότερο κόστος. Σε περίπτωση παραμονής του Ηνωμένου Βασιλείου, η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα δείξει ότι μπορεί να κρατήσει τα μέλη ενωμένα. Ή μήπως όχι;

Η εκπλήρωση των επιθυμιών της Μεγάλης Βρετανίας θα αποδείξει ότι κάποιο μέλος μπορεί να ζητήσει και να λάβει ειδική μεταχείριση. Αυτό θα δημιουργήσει προηγούμενο και, επομένως, τί θα σταματήσει την επόμενη χώρα να ζητήσει και αυτή ειδικό στάτους; Παρόμοια αιτήματα με το Ηνωμένο Βασίλειο, στο ζήτημα της κυριαρχίας, έχει θέσει από την είσοδό της η Δανία. Στην Ολλανδία έχει ήδη ξεκινήσει αντίστοιχη συζήτηση περί δικού τους δημοψηφίσματος. Ακόμη κι αν η Μεγάλη Βρετανία παραμείνει, θα δώσει το μήνυμα της ανοιχτής επαναδιαπραγμάτευσης σε όλες τις χώρες. Δεν μπορεί εξάλλου να μην προκαλεί κάποια αμηχανία η Συμφωνία για ειδική μεταχείριση της Μεγάλης Βρετανίας, και όχι της Ελλάδας, εάν δεχτούμε ότι όλα τα μέλη είναι ισότιμα.

Σε περίπτωση που το Ηνωμένο Βασίλειο αποχωρήσει, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει να αντιμετωπίσει το μεγάλο πλήγμα που θα φέρει η αποχώρηση μιας εμπορικής και χρηματοοικονομικής υπερδύναμης από το μπλοκ, τόσο σε επίπεδο οικονομίας, όσο και σε επίπεδο διεθνούς κύρους. Επιπροσθέτως, όμως, θα κληθεί να αντιμετωπίσει και τη βέβαιη επίδραση ντόμινο που θα προκληθεί στην Ευρώπη. Ο Τσέχος Πρωθυπουργός έχει απειλήσει με Czexit σε περίπτωση Brexit (4) και δεν αποκλείεται να αντιδράσουν αντίστοιχα κι άλλες χώρες οι οποίες βρίσκονται σε συχνή αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περάσει μέσα σε λίγα χρόνια στη φάση της αναπόφευκτης απο-ενοποίησης, και μόνο η ίδια είναι υπεύθυνη γι αυτό. Για τους φεντεραλιστές της Ευρώπης, η εικόνα αρχίζει να μοιάζει απογοητευτική.

Πηγές:

1. http://www.bbc.com/news/uk-politics-eu-referendum-35622105

2. http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/02/19-euco-conclusions/

3. http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/eureferendum/12167643/Boris-Johnson-there-is-only-one-way-to-get-the-change-we-want-vote-to-leave-the-EU.html

4. http://inserbia.info/today/2016/02/czech-republic-could-exit-eu-after-uk/

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest