Οι οικονομικές δραστηριότητες του Μαυροβουνίου εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το Μαυροβούνιο είναι ένα κράτος στα δυτικά των Βαλκανίων, το οποίο άρχισε να έχει “βαριά” βιομηχανία, και να παράγει πλούτο σε αυτόν τον τομέα κατά τα τέλη του 20ου αιώνα. Στη χώρα δεν δόθηκε η δυνατότητα να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει σταθερή και δυνατή οικονομία μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, για τον λόγο ότι ήταν ένα μικρό κράτος με λίγους κατοίκους, οι οποίοι δεν είχαν ασχοληθεί μέχρι πρότινος με τον δευτερογενή και τον τριτογενή τομέα παραγωγής, καθώς ούτε και με τις οικονομίες κλίμακας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι τελευταίοι να στερούνται των απαραίτητων τεχνικών γνώσεων ως προς την πώληση και μεταποίηση των παραγόμενων προϊόντων τους, ώστε να προσδοθεί σε αυτά μία επιπρόσθετη αξία. Επίσης, η μη ύπαρξη άμεσων ξένων επενδύσεων (Α.Ξ.Ε.) στη χώρα δεν επέτρεπε την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της, συγκριτικά με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μόλις μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου το Μαυροβούνιο έβαλε τις βάσεις και, εν τέλει, στα τέλη της δεκαετίας του ’80 γνώρισε μια πρωτόγνωρη ανάπτυξη όσον αφορά στην εκβιομηχάνιση και αστικοποίηση, η οποία το βοήθησε να προσαρμοστεί στα δεδομένα της τότε παγκόσμιας οικονομίας, και να γίνει μια υπολογίσιμη δύναμη στον τομέα της οικονομίας και των επενδύσεων.

Οικονομικά δεδομένα της χώρας

Το Μαυροβούνιο είναι ένα κράτος που κατά τα τελευταία χρόνια προσπαθεί να εισέλθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Όπως όλα τα κράτη κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης για την εισχώρησή τους στην Ε.Ε, έτσι και το Μαυροβούνιο δέχεται βοήθεια στον τομέα της οικονομίας και της διοίκησης, αλλά και σε τεχνικά θέματα που μπορεί μια χώρα να αντιμετωπίζει και να μην την αφήνουν να προχωρήσει στην ένταξή της στην Ένωση – όπως, για παράδειγμα, η γραφειοκρατία. Όσον αφορά σε κάποια πιο συγκεκριμένα στοιχεία και δεδομένα, το ακαθάριστο εθνικό προϊόν (Α.Ε.Π.) της χώρας ανήλθε το 2016 στο ποσό των 9 περίπου δισεκατομμυρίων ευρώ. Πιο κατατοπιστικό νούμερο είναι το κατά κεφαλήν Α.Ε.Π. (το οποίο δείχνει το ποσό -σε ευρώ- που εισπράττει ένας μέσος πολίτης ενός εκάστοτε κράτους ανά χρόνο), που είναι της τάξης των 13,5 χιλιάδων ευρώ ετησίως, ανά κάτοικο του Μαυροβουνίου. Είναι, επομένως, εμφανές ότι η χώρα δεν απέχει των δεδομένων που χαράσσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τα νούμερα αυτά είναι αρκετά ενθαρρυντικά.

Ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο είναι η αναγνώριση του ευρώ ως εθνικού νομίσματος του Μαυροβουνίου, καθώς δίνεται η δυνατότητα στο τελευταίο να αναπτύξει ελεύθερο εμπόριο με όλες τις χώρες της Ευρωζώνης, χωρίς την επιβολή δασμών στις εισαγωγές και στις εξαγωγές του. Πράγματι, οι δασμοί δημιουργούν μια επιφυλακτικότητα στον εκάστοτε αγοραστή ή πωλητή -όπως οι μεγάλες πολυεθνικές-, με τον οποίο έρχεται σε επαφή μια χώρα (Document of the World Bank, 2012).

Οι εκτός Ευρώπης σύμμαχοι της χώρας στον κόσμο των επενδύσεων

Αναφορικά με τον τομέα των επενδύσεων, η αρχική καθυστέρηση στην εκβιομηχάνιση της χώρας λειτούργησε ως έναυσμα, και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση και στην καθιέρωση ενός οργανωμένου συστήματος υποδοχής Α.Ξ.Ε.

Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά στην εξωστρέφεια του Μαυροβουνίου και στα ανοίγματα που έχει προς ξένα κράτη και ξένες πολυεθνικές, η χώρα που καταλαμβάνει δεσπόζουσα θέση στην επενδυτική κατοχή του είναι η Ρωσία. Το 1/3 των Α.Ξ.Ε. στο Μαυροβούνιο προέρχονται από επιχειρηματίες και εταιρείες που έχουν την έδρα τους στη Ρωσία, όπως αναφέρουν στοιχεία από την MONSTAT (Στατιστική Υπηρεσία του Μαυροβουνίου). Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί ένα ευνοϊκό κλίμα προς τις ξένες επιχειρήσεις που εδρεύουν στο Μαυροβούνιο, καθώς δεν υπάρχει κανένας περιορισμός ως προς τη μεταφορά των κερδών τους από τη μία χώρα στην άλλη -ήτοι, τα κέρδη που έχει η θυγατρική μιας μητρικής πολυεθνικής ρωσικής εταιρείας στο Μαυροβούνιο δεν απομειώνονται κατά τη μεταφορά τους στην έδρα της μητρικής-, ενώ δίνεται και η δυνατότητα παραμονής του ξένου επενδυτή στο Μαυροβούνιο χωρίς βίζα, απαλλάσσοντάς τον από τη γραφειοκρατία και τη σπατάλη χρόνου (Balkaninsight, 2016).

Μια δεύτερη πηγή εξωστρέφειας της χώρας ακούει στο όνομα Κίνα. Η Κίνα είναι μια χώρα που κατά τα τελευταία χρόνια προσπαθεί να δημιουργήσει μια αυτοκρατορία Α.Ξ.Ε. σε ολόκληρο τον κόσμο, επιδιώκοντας κυρίως την κερδοφορία της επένδυσης. Μεταξύ της Κίνας και του Μαυροβουνίου έχει δημιουργηθεί, κατά τη σύγχρονη εποχή, μια πολύ δυνατή σχέση σε πολλούς τομείς της οικονομίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κατασκευή του αυτοκινητόδρομου που συνδέει την Podcorica με το Kolasin. Το εν λόγω έργο κόστισε περίπου 810 εκατομμύρια ευρώ, και χρηματοδοτήθηκε αποκλειστικά από την Κίνα. Μια δεύτερη πολύ σημαντική επένδυση είναι το δάνειο της κινεζικής τράπεζας Chinese Poly Group, της τάξεως των 56 εκατομμυρίων ευρώ, για την αγορά από την εταιρεία Montenegrin Maritime δύο πλοίων το 2012, με ένα πολύ μικρό επιτόκιο – της τάξεως του 3%. Το δάνειο αυτό επέτρεψε τη σταδιακή, αλλά δυναμική είσοδο του Μαυροβουνίου στον τομέα της ναυτιλίας. Ταυτόχρονα, η Κίνα αποκόμισε όφελος από τους τόκους, αλλά και από το γεγονός ότι η εν λόγω ναυτιλιακή εταιρεία είναι κινεζική. Τέλος, η Κίνα προχώρησε και σε ένα τρίτο εγχείρημα επένδυσης, στον τομέα της ενέργειας αυτή τη φορά – όπου το συνολικό κόστος ανήλθε, κατά τα τελευταία πέντε χρόνια, στο ποσό του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ (Balkanalysis, 2016).

Από την άλλη μεριά, και η Ε.Ε. συμβάλει με τη σειρά της στον “εξευρωπαϊσμό” του Μαυροβουνίου, με την προοπτική να μπορεί το κράτος στο εγγύς μέλλον να εισέλθει σε αυτή. Αναλυτικότερα, το λεγόμενο μέσο προενταξιακής βοήθειας (IPA) της Ε.Ε. στοχεύει σε τρεις κατηγορίες: την επένδυση σε συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, την επένδυση στις υποδομές για μεταφορές εντός της χώρας και, τέλος, στη χρηματοδότηση όλου του εγχειρήματος διαχείρισης της επένδυσης – από τα διοικητικά έως τα πιο χαμηλά κλιμάκια της εργασίας της επένδυσης. Το τελικό ποσό του IPA και  για τους τρεις τομείς ανέρχεται στα 22 εκατομμύρια ευρώ, με τη συμβολή της ίδιας της χώρας να βρίσκεται στην τάξη των 4 εκατομμυρίων ευρώ. Μετά τα προαναφερθέντα, είναι ορατή η συμβολή της Ε.Ε. στον επενδυτικό κλάδο του Μαυροβουνίου, και αναδεικνύεται η εντατικοποίηση των προσπαθειών ένταξης του εν λόγω κράτους στην Ε.Ε., καθώς πρόκειται για μία χώρα ανταγωνιστική στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, που έλκει το ενδιαφέρον -όπως προαναφέρθηκε- πολύ μεγάλων εταιρικών κολοσσών από χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία.

Οι προοπτικές της χώρας στο εγγύς και μακροπρόθεσμο μέλλον

Το Μαυροβούνιο θα μπορούσε εδώ και πολλά χρόνια να είναι μια από τις πιο εξελιγμένες και ανεπτυγμένες χώρες στα Βαλκάνια. Όμως, ο αντίκτυπος των παγκοσμίων πολέμων, των βαλκανικών πολέμων, αλλά και της δυσκαμψίας της χώρας να αναπτυχθεί γρήγορα, λειτούργησαν ανασταλτικά για την οικονομική της πορεία. Ωστόσο, η χώρα κατά τα τελευταία δέκα χρόνια έχει αρχίσει να θέτει γερούς πυλώνες για την είσοδό της στην Ε.Ε., ανταγωνιζόμενη μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης – όπως είναι, για παράδειγμα, η Ιταλία και η Γαλλία. Οι σωστές επιλογές, η διαμόρφωση ευνοϊκού θεσμικού πλαισίου Α.Ξ.Ε., καθώς και η παροχή επενδυτικών κινήτρων όσον αφορά στις εκτός Ε.Ε. σχέσεις του, προσφέρουν στο Μαυροβούνιο την απαραίτητη ευελιξία ως προς τους συμμάχους του, έτσι ώστε να μην εξαρτιέται η οικονομία και οι επενδυτικές του αποφάσεις αποκλειστικά και μόνο από τη συμβολή της Ε.Ε.

Πηγές:

  1. BalkanInsight, (2016). Russians Dominate Foreign Ownership of Montenegrin Companies http://www.balkaninsight.com/en/article/russians-own-every-third-company-in-montenegro-report-08-17-2016
  2. Bilsana Bibic (2016). Chinese Investment Developments in the Balkans 2016: Focus on Montenegro [Balkanalysis.com] http://www.balkanalysis.com/montenegro/2016/08/09/chinese-investment-developments-in-the-balkans-2016-focus-on-montenegro/ 
  3. Document of the World Bank (2012) Montenegro: Preparing for Prosperity https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2276180

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest