Ουκρανία: Καταπίεση των Τατάρων της Κριμαίας

Όσοι από εμάς δεν παρακολούθησαν την Eurovision 2016, έμαθαν μέσω των διάφορων social media και μέσων ενημέρωσης για τη νίκη της Ουκρανίας. Η Ουκρανίδα-Τατάρα τραγουδίστρια Jamala κέρδισε στη φετινή Eurovision με το τραγούδι «1944», το οποίο αποτελεί –όπως πολλοί επισήμαναν- μια πολιτική δήλωση. Συγκεκριμένα, το τραγούδι κάνει αναφορά στην απέλαση της εθνότητας των Τατάρων από τις Σοβιετικές δυνάμεις στην Κριμαία στις αρχές του 1940. Οι Τάταροι αποτελούν ένα μουσουλμανικό, αυτόχθονα πληθυσμό στη χερσόνησο της Μαύρης Θάλασσας, που αριθμεί περίπου 300.000. Όπως ήταν αναμενόμενο, πολλοί είδαν συσχετισμούς ανάμεσα στο τραγούδι και τα σύγχρονα γεγονότα της προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014, φέρνοντας την Κριμαία και πάλι στο επίκεντρο.

Η προσπάθεια της Ρωσίας να αποκτήσει τον έλεγχο της περιοχής της Κριμαίας στην Ουκρανία –η οποία έχει μια ρωσόφωνη πλειοψηφία, αλλά και σημαντικές μειονότητες Ουκρανών και Τατάρων της Κριμαίας- άρχισε στα τέλη του Φεβρουαρίου 2014, όταν σταδιακά ρωσικές ένοπλες δυνάμεις, μαζί με τη φιλορωσική εθνοφρουρά της Κριμαίας, εμπόδισαν τις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας να φύγουν από τις βάσεις τους, και σφετερίστηκαν τον έλεγχο στρατηγικής σημασίας εγκαταστάσεων, καθώς και των συνόρων της Κριμαίας με την υπόλοιπη Ουκρανία. Στις 16 Μαρτίου του 2014 οι τοπικές αρχές της Κριμαίας πραγματοποίησαν δημοψήφισμα –το οποίο η Ουκρανική κυβέρνηση αλλά και το μεγαλύτερο μέρος της Δύσης θεώρησαν παράνομο- για το αν Κριμαία θα πρέπει να αποσχιστεί από την Ουκρανία και να ενταχθεί στην Ρωσική Ομοσπονδία. Στις 17 Μαρτίου οι τοπικές αρχές ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα, δηλαδή ότι 97% του πληθυσμού ψήφισαν υπέρ της ένωσης με τη Ρωσία. Ενώ στις 18 Μαρτίου υπογράφεται συμφωνία ανάμεσα στον Πούτιν και την ηγεσία της Κριμαίας, η οποία μετέτρεπε την Κριμαία και την πόλη της Σεβαστούπολης σε τμήμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Δυο χρόνια έχουν περάσει, λοιπόν, από την κατοχή της Κριμαίας από τη Ρωσία και, όπως αναφέρουν οι περισσότερες ανθρωπιστικές οργανώσεις, οι Ρωσικές αρχές έχουν δημιουργήσει τα χρόνια αυτά ένα διάχυτο κλίμα φόβου και καταπίεσης στην περιοχή. Βέβαια η απομόνωση στην οποία έχει βυθιστεί η Κριμαία καθιστά εξαιρετικά δύσκολο το έργο της ολοκληρωμένης έρευνας και καταγραφής της κατάστασης στην περιοχή. Σε γενικές γραμμές, από την στιγμή της κατάληψης της Κριμαίας από τη Ρωσία, θεμελιώδη δικαιώματα (όπως η ελευθερία του λόγου, η ελευθερία του συναθροίζεσθαι και η ελευθερία) των ΜΜΕ έχουν πληγεί σημαντικά. Μάλιστα τα δύο τελευταία χρόνια, σύμφωνα με το Human Rights Watch, οι αρχές δεν έχουν καταφέρει να διεξάγουν ουσιαστικές έρευνες για τις δράσεις των ένοπλων παραστρατιωτικών ομάδων που εμπλέκονται σε βασανιστήρια, εκτελέσεις, εξαφανίσεις, καθώς και επιθέσεις σε Τατάρους και Ουκρανούς ακτιβιστές και δημοσιογράφους της Κριμαίας.

Οι αρχές ανάγκασαν τους κατοίκους της Κριμαίας είτε να καταγραφούν ως Ρώσοι πολίτες είτε, σε περίπτωση που αρνηθούν, να θεωρούνται αλλοδαποί στην Κριμαία. Δύο χρόνια μετά, είναι προφανές ότι οι κάτοικοι οι οποίοι επέλεξαν να μην δεχθούν τη ρωσική υπηκοότητα, γίνονται αντικείμενο διακρίσεων αναφορικά με τις θέσεις εργασίας και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Υπό το πρόσχημα της καταπολέμησης του εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας, οι αρχές έχουν παρενοχλήσει και εκφοβήσει τους Τατάρους της Κριμαίας – μια εθνοτική μειονότητα που ήταν ανοιχτά αντίθετη με την ένωση με τη Ρωσία. Οι Τάταροι της Κριμαίας, που συνειδητά επιλέγουν να μην αποκτήσουν ρωσική υπηκοότητα, βρίσκονται συχνά στο στόχαστρο των αρχών, οι οποίες διεξάγουν πολλές φορές αδικαιολόγητες έρευνες σε δεκάδες σπίτια υπό το πρόσχημα της έρευνας για ναρκωτικά, όπλα και απαγορευμένα βιβλία. Μεταξύ άλλων, οι τοπικές αρχές ανακηρύξαν δυο ηγέτες των Τατάρων της Κριμαίας personae non gratae, και τους απαγόρευσαν την είσοδο στην περιοχή. Επιπλέον, τα μέσα ενημέρωσης των Τατάρων υφίστανται εξονυχιστικούς ελέγχους, απειλούνται ή κλείνουν. Ενώ παράλληλα απαγορεύτηκαν οι ειρηνικές συγκεντρώσεις για τον εορτασμό ιστορικών γεγονότων, όπως η επέτειος της απέλασης των Τατάρων της Κριμαίας –το οποίο αποτελεί και το θέμα του νικητήριου τραγουδιού της Eurovision.

Οι ρωσικές αρχές, επιπλέον, έχουν διώξει ποινικά και ανθρώπους στη Ρωσία που μιλούσαν ανοιχτά online για το θέμα της Κριμαίας. Τον Ιούνιο του 2015 μπλόκαραν την ιστοσελίδα μιας ανεξάρτητης ομάδας που εδρεύει στη Μόσχα, και η οποία είχε αποκαλέσει την Κριμαία «κατεχόμενα εδάφη.» Η ανεξάρτητη ομάδα, με την ονομασία «Δημόσιος Έλεγχος», έγινε στόχος ποινικής έρευνας, καθώς ο γενικός εισαγγελέας ισχυρίστηκε ότι η ενέργειά της αυτή προσπαθεί να υπονομεύσει την εδαφική ακεραιότητα της Ρωσίας, κατά παράβαση της ρωσικής νομοθεσίας κατά του εξτρεμισμού. Τον Αύγουστο του 2015 ένα ρωσικό στρατιωτικό δικαστήριο καταδίκασε σε 20 χρόνια φυλάκισης ουκρανό σκηνοθέτη από την Κριμαία, τον Oleg Sentsov, σε μια πολιτικά παρακινούμενη δίκη λόγω της υποτιθέμενης συμμετοχής του σε τρομοκρατική οργάνωση.

Παρά τις εμφανείς διακρίσεις που υφίσταται η μειονότητα των Τατάρων, γεγονός είναι ότι η Eurovision δεν αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για την έκφραση τέτοιων πολιτικών μηνυμάτων, πόσο μάλλον όταν τα πολιτικά μηνύματα που προβάλλονται, επιλέγονται για να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένες σκοπιμότητες. Φυσικά, βάσει του διεθνούς δικαίου, η Ρωσική Ομοσπονδία είναι δύναμη κατοχής στην Κριμαία, καθώς ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στην περιοχή χωρίς τη συγκατάθεση της κυβέρνησης της Ουκρανίας, και χωρίς να έχει γίνει καμία νόμιμη μετάβαση της εξουσίας στην Ρωσία. Ούτε το δημοψήφισμα που διεξήχθη, αλλά ούτε και οι μονομερείς ενέργειες της Ρωσίας θεωρείται ότι πληρούν τα κριτήρια του διεθνούς δικαίου για τη νόμιμη μεταβίβαση της κυριαρχίας της Κριμαίας, η οποία συνεχίζει να θεωρείται ότι βρίσκεται υπό ξένη κατοχή. Παρόλο που διαφαίνεται ότι η διεθνής κοινότητα παρουσιάζει περιορισμένη βούληση ώστε να αποκατασταθεί η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, θα πρέπει τουλάχιστον να εξασφαλίσει ότι τα δικαιώματα όλων των κατοίκων της Κριμαίας θα γίνονται σεβαστά.

Πηγές:

 

Η Ιφιγένεια Πιλάτου είναι φοιτήτρια στο Μεταπτυχιακό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Βιέννης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ασχολείται με τις ξένες γλώσσες, τον εθελοντισμό και κατέχει εμπειρία εργασίας σε ΜΚΟ. Ως άτομο παρουσιάζει έντονη κοινωνική ανησυχία και θεωρεί τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πηγή έμπνευσης και προσωπικής εξέλιξης.

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest