Ο “ακέφαλος” Ιπτάμενος Ολλανδός

Στις 15 Μαρτίου 2017, οι πρώτες από μία σειρά -κατά συνθήκην- ιστορικών εκλογών έλαβαν χώρα στο κέντρο της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνάμα – την Ολλανδία. Έκτοτε, ένα άλλο γεγονός, εξίσου ιστορικό για τα δεδομένα της Ολλανδίας, λάμβανε χώρα εξακολουθητικά, έως και τις 10 Οκτώβρη του ιδίου έτους. Αυτό δεν είναι άλλο από τις αλλεπάλληλες και συνεχείς εξοντωτικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε τέσσερα, κυρίως, κόμματα (D66, VVD, CDA και ChristienUnen), με σκοπό τον σχηματισμό ενός συνασπισμού ικανού να δώσει στον Mark Rutte -αρχηγό του κόμματος VVD, που κέρδισε τις περισσότερες έδρες (συνολικά 33) μέσα στην ολλανδική Βουλή- τη δυνατότητα να σχηματίσει Κυβέρνηση. Συνολικά, το εγχείρημα εκλογής Κυβέρνησης διήρκεσε 208 ημέρες – ένα ιστορικό ρεκόρ για την ολλανδική πολιτική μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πληθώρα ερωτημάτων μπορούν να απασχολήσουν τον μέσο πολιτικό ερευνητή γύρω από το αξιοσημείωτο αυτό γεγονός. Πώς διοικείται η χώρα κατά το σύνολο των 7 αυτών μηνών ακυβερνησίας; Τί επιπτώσεις στην οικονομία της Ολλανδίας ενέχει μία τέτοιου είδους διαρκής πολιτική αστάθεια; Πώς αντισταθμίζεται, εν τέλει, η δημοκρατικότητα ενός εκλεκτικού συστήματος με την πρακτικότητά του;

Τα παραπάνω ενδέχεται να απαντηθούν μερικώς, αν πραγματοποιηθεί μία απόπειρα να περιγραφεί η σύγχρονη πολιτική της Ολλανδίας – αφενός, στο εσωτερικό και, αφετέρου, στο εξωτερικό της. Ως εφαλτήριο στην όλη συλλογιστική θα χρησιμοποιηθεί το πλάνο αλλά και οι έως τώρα πολιτικές της νέας Κυβέρνησης, υπό τον -για τρίτη συνεχόμενη φορά- Πρωθυπουργό της Ολλανδίας, Mark Rutte.

Αρχικά, η νέα Κυβέρνηση αποτελείται από 4 κόμματα γενικώς συγκλίνοντα στην πολιτική τους ιδεολογία. Το Κόμμα “Δημοκρατικοί 66” (Democraten 66) στηρίζεται κατά βάση σε φιλελεύθερες και προοδευτικές πολιτικές, όπως και το VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). Το Κόμμα CDA (Christen-Democratisch Appel) φέρει τόσο φιλελεύθερες απόψεις, όσο και μετριοπαθείς συντηρητικές -κυρίως όσον αφορά στην κοινωνική πολιτική-, ενώ το ChristienUnie βρίσκεται περισσότερο στο κέντρο, και θεωρείται το πιο “αριστερό” κόμμα σε σχέση με τα υπόλοιπα που συμμετέχουν στην Κυβέρνηση.

Το γεγονός ότι έχουν χρειαστεί περί των 208 ημερών συζητήσεις και διαπραγματεύσεις ανάμεσα στα 4 αυτά κόμματα φαντάζει -ειδικά για τον ολλανδικό λαό- υπερβολικό και ίσως περιττό, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν ριζικές διαφορές στην ιδεολογία τους, και ότι ο “κακός λαϊκισμός” είχε νικηθεί πραγματικά κατά την ημέρα των εκλογών. Κατά τη χρονική αυτή περίοδο, η χώρα διοικείται προσωρινά από την εξερχόμενη Κυβέρνηση, η οποία όμως θεωρείται -εθιμοτυπικά, και χωρίς να δεσμεύεται νομικά- ότι έχει περιορισμένο εύρος εφαρμογής πολιτικής. Σύμφωνα με έναν Ολλανδό καθηγητή συνταγματικού δικαίου, εν ονόματι Jan Vis, “συνήθως η βασίλισσα ζητεί από το επιτελείο να πράξει με οποιονδήποτε τρόπο που προσβλέπει στο μέγιστο συμφέρον της χώρας”. Αυτή η τόσο ασαφής “εντολή” επιδέχεται ευρύτατης ερμηνείας από την εκάστοτε προσωρινή Κυβέρνηση.

Η σημαντικότερη διαφορά μεταξύ της νομιμοποιημένης μετ’ εκλογών Κυβέρνησης και της αντίστοιχης προσωρινής βρίσκεται στη δημοκρατικότητα των ληφθέντων αποφάσεων. Θα υποστήριζε κανείς ότι μία προσωρινή Κυβέρνηση λαμβάνει πιο πολύ υπ’ όψιν της τις επιθυμίες του συνόλου της Βουλής, καθώς απουσιάζει πλέον η βέβαιη εύρεση πλειοψηφίας. Ειδικότερα, όσον αφορά σε αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής -όπου το πολιτικό κόστος των κομμάτων εσωτερικά της χώρας στοιχίζει σαφέστατα λιγότερο-, η ευελιξία είναι πιο εύκολη. Αν ανατρέξει κάποιος στο πρόσφατο παρελθόν, θα παρατηρήσει ότι η έγκριση χορήγησης γενικής αμνηστίας σε παράνομους μετανάστες το 2006, ή η ολλανδική υποστήριξη που δόθηκε στις Η.Π.Α. για την εισβολή στο Ιράκ το 2003, υπήρξαν δύο αποφάσεις που λήφθηκαν υπό την υπηρεσία προσωρινής Κυβέρνησης. Οι ειδικότερες -οικονομικές ή ηθικές- συνέπειες που επέφεραν τέτοιες αποφάσεις δεν θα εξεταστούν προς το παρόν. Όμως, παραμένει γεγονός ότι οι παραπάνω αποφάσεις δέχθηκαν την πραγματική πλειοψηφία της Κάτω Βουλής, και όχι απλώς και μόνο του εκάστοτε συνασπισμού.

Επιπλέον, η παύση λήψεως δραστικών μέτρων, καθώς και μία σχετική χαλάρωση της κρατικής παρέμβασης, ενδέχεται να βοηθήσουν την οικονομία μίας χώρας – υπό τις σωστές, όμως, συνθήκες. Συμβαίνει συχνά ότι “less is more” και, στην περίπτωση της Ολλανδίας, από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβρη του 2017 αυτό ίσχυσε εξόχως, σύμφωνα με την Marieke Blom, που βρίσκεται σε διευθύνουσα θέση στην ολλανδική ING. Η αλλαγή Κυβέρνησης συνήθως αποτελεί μία κοστοβόρα και -ειδικότερα στην περίπτωση της Ολλανδίας- χρονοβόρα διαδικασία. Οι νέες Κυβερνήσεις φέρουν συχνά μία νέα δυναμική (τουλάχιστον στο πρώτο μισό της θητείας τους), με μία σειρά αποφάσεων, αλλαγών και μεταρρυθμίσεων που ενδέχεται να αναταράξουν την οικονομία. Όμως, η συνέχεια της ανάπτυξης μίας οικονομίας -όπως αυτή που συμβαίνει στην Ολλανδία ύστερα από την κρίση- απαιτεί την ανυπαρξία αλλαγών. Σύμφωνα με την Blom, αυτό που χρειάζεται η Ολλανδία είναι να μη συμβεί απολύτως τίποτα.

Συνοψίζοντας, παρόλο που ένα πολιτικό σύστημα όπως αυτό της Ολλανδίας διασφαλίζει έναν υψηλό δείκτη δημοκρατικότητας, ενδέχεται να μην είναι πρακτικό διαδικαστικά. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και η μη πρακτικότητα μπορεί, εν τέλει, να αποβεί προσοδοφόρα. Σαφέστατα, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι ισορροπίες σε τέτοιες περιστάσεις είναι πάντοτε πολύ λεπτές, και ένα μοντέλο που μπορεί να φαίνεται υπόδειγμα στα μέτρα μίας έκαστης χώρας, πολύ απλά αποβαίνει μοιραίο όταν περιέρχεται σε μία άλλη – ακόμα και αν στατιστικά φαίνεται πως οι δυο τους ομοιάζουν. Το καταληκτικό ερώτημα που γεννάται, λοιπόν, είναι το εξής: κατά πόσο μπορεί ένα -κατά το προφανές- υγιές πολιτικό σύστημα να εξαγνίσει την εξουσία;

 Πηγές:

  1. Proper, E. (2017). The Dutch Are Doing Just Fine Without a Government. https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/dutch-doing-just-fine-without-government-on-decade-high-growth
  2. Henley, J. (2017). Dutch parties agree coalition government after a record 208 days. https://www.theguardian.com/world/2017/oct/09/dutch-politicians-ready-form-government-election-coalition
  3. RNW Media. (2017). Fall of Dutch cabinet: the implications abroad. https://www.rnw.org/archive/fall-dutch-cabinet-implications-abroad

Tagged under:

Ο Αιμίλιος Κλήμης φοιτά στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Στα ακαδημαϊκά και προσωπικά του ενδιαφέροντα εντάσσονται η πολιτική, οι διεθνείς σχέσεις, η οικονομία, και η φιλοσοφία. Στα πλαίσια της αρθρογραφίας, της έρευνας και ενημέρωσης θα τον βρείτε στο [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest