Ο απόηχος του αλβανικού μεγαλοϊδεατισμού στη διαμόρφωση της σύγχρονης βαλκανικής πραγματικότητας

Τα χρόνια μετά τη λήξη του Ψυχρού πολέμου παρατηρείται μια εγγενής αστάθεια στο διεθνές σύστημα, καθώς το τέλος του διπολισμού περιστέλλει σημαντικά το βαθμό σταθερότητας που διασφάλιζε ο διπολισμός στο σύστημα της ισορροπίας ισχύος, ανεξαρτήτως των μέσων που μετέρχονταν για τη διατήρησή του (σφαίρες επιρροής, ιδιάζον καθεστώς επέκτασης της εκφρασμένης κατά τον 18ο και 19ο αιώνα αποικιοκρατίας).Το παραπάνω γεγονός αποτυπώνεται εναργέστερα στη Βαλκανική χερσόνησο, καθώς και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη εν γένει, καθώς σημειώνεται η έξαρση των εθνοτικών – και συνεπαγόμενα εθνικιστικών – αισθημάτων των άλλοτε καταπιεσμένων από τη Σοβιετική επιρροή μειονοτήτων, ύστερα από τη δημιουργία κενού ισχύος στην ευρύτερη περιοχή.

πρώτη εικόνα άρθρουΗ κρίση στη χερσόνησο του Αίμου κλιμακώνεται σταδιακά και τροφοδοτείται ως τις μέρες μας από την επιθυμία των εθνών, που απάρτιζαν κυρίως την Ομοσπονδία της  Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας, να αποσχιστούν και να διεκδικήσουν το δικαίωμα στην εθνική αυτοδιάθεση μέσω των αναθεωρητικών εδαφικών επιδιώξεών τους. Αναντίρρητα, η περιοχή των Βαλκανίων αποτελούσε πεδίο εθνοτικών συρράξεων, φτάνοντας στο αποκορύφωμα εκδήλωσής τους κατά την περίοδο του Αλβανικού μεγαλοϊδεατισμού, κατά την περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου και της ΠΓΔΜ αντίστοιχα.

Η υπερύψωση της σημαίας της Μεγάλης Αλβανίας στον ποδοσφαιρικό αγώνα Σερβία-Αλβανία προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων.Οι πολιτικές διεκδικήσεις είναι εμφανείς σε κάθε έκφανση ευγενούς άμιλλας

Η υπερύψωση της σημαίας της Μεγάλης Αλβανίας στον ποδοσφαιρικό αγώνα Σερβία-Αλβανία προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων.Οι πολιτικές διεκδικήσεις είναι εμφανείς σε κάθε έκφανση ευγενούς άμιλλας.

Στην περιοχή του Κοσόβου, αναφερόμαστε στην ύπαρξη δύο εθνοτικών μειονοτήτων, των Σέρβων και των μουσουλμάνων Αλβανών (Κοσοβάροι), που οι τελευταίοι επιδίδονται στην εδαφική αλλαγή του υπάρχοντος status quo της περιοχής, στηριζόμενοι στην επιθυμία της αυτοδιάθεσης που αποτυπώνεται στην εδαφική κυριαρχία (δημιουργία Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου). Αξίζει να σημειωθεί πως στην περιοχή εντοπίζεται μια επαυξημένη σερβική παρουσία, εκδηλωμένη κυρίως στο διοικητικό επίπεδο, η οποία ωστόσο απειλείται έντονα από τα αυξημένα ποσοστά γεννητικότητας που παρουσιάζει η μουσουλμανική μειονότητα. Το αίσθημα κοινωνικού παραγκωνισμού που βιώνουν οι τελευταίοι οδήγησε σε εκφάνσεις εθνικιστικών τάσεων, που φανερώς εκδηλώθηκαν με το αίτημα ανεξαρτησίας του Κοσόβου. Το παραπάνω γεγονός, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε έντονα τη διεθνή κοινότητα η οποία, στην παρούσα στιγμή, δεν επιθυμούσε την εδαφική αναθεώρηση των κρατικών συνόρων. Το 1999, περίοδος αιτήματος απόσχισης της μουσουλμανικής αλβανικής μειονότητας, συνέπεσε χρονικά με τον εορτασμό των 50 χρόνων από την ίδρυση του ΝΑΤΟ. Μεταψυχροπολεμικά, η Βορειοατλαντική Συμμαχία κλονίστηκε δομικά και λειτουργικά, καθώς εκπλήρωσε τον στόχο δημιουργίας της (περιστολή επέκτασης Σοβιετικής επιρροής μέσω του κομμουνισμού).Συνεπώς, επιδόθηκε στην επέκταση των αρμοδιοτήτων που αρμόζουν σε μια υπερδύναμη, δηλαδή στην εξασφάλιση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας μέσω της διεξαγωγής ειρηνευτικών αποστολών για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης.πγδμ εικόνα

Στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου, οι ΗΠΑ επενέβησαν με κύριο στόχο την αρχική κατάπαυση πυρός, αλλά προβάλλοντας παράλληλα και έναν πιο ανθρωπιστικό λόγο, ο οποίος εδραζόταν στη διασφάλιση των δικαιωμάτων της μειονότητας, βασισμένος στα ιδανικά της φιλελεύθερης δημοκρατίας ως κύριοι θιασώτες της. Παράλληλα, ένας επιπλέον στόχος τους ήταν η καταστολή εξτρεμιστικών δράσεων από πλευράς της μουσουλμανικής μειονότητας, προς αποφυγή περαιτέρω βίαιων εκδηλώσεων με τη μορφή τρομοκρατικών ενεργειών, στόχος που προσπάθησε να επιτευχθεί μέσω της συμφωνίας του Ραμπουγιέ, σύμφωνα με την οποία προβλεπόταν η παραχώρηση δικαιωμάτων στη μουσουλμανική κοινότητα από πλευράς των Σέρβων. Η στρατιωτική εμπλοκή του ΝΑΤΟ πραγματοποιήθηκε λαμβάνοντας τη συναίνεση του ΟΗΕ, σύμφωνα με το Κεφάλαιο 8 του Καταστατικού Χάρτη, αποτελώντας μια μεικτή ειρηνευτική αποστολή με στόχο την αναγνώριση μειονοτικών δικαιωμάτων εντός της υπάρχουσας εδαφικότητας. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη δράση της ΔΑΣΕ (Διάσκεψη για την Ανάπτυξη και την Συνεργασία στην Ευρώπη) καθώς και μέσου της ψήφισης του Συμφώνου Σταθερότητας στην περιοχή. Τελικά, το Κόσοβο ανεξαρτητοποιήθηκε το 2008, ωστόσο εκκρεμεί η αναγνώρισή του από μέλη της διεθνούς κοινότητας όπως της Ρωσίας, της Κίνας και της Ελλάδας κ.α. Η μεν Ρωσία αντιτίθεται λόγω της ύπαρξης, επίσης, μειονοτήτων στο εσωτερικό της (Τσετσένοι), με το φόβο ότι ενδεχομένως κηρύξουν και αυτοί – ακολουθώντας το παράδειγμα της μουσουλμανικής μειονότητας -την ανεξαρτησία τους από τη »Μητέρα-πατρίδα», και όχι τόσο λόγω της θρησκευτικής της εγγύτητας με το σέρβικο πληθυσμό. Αντιστοίχως η Κίνα, έχοντας νωπές τις μνήμες ενός αποικιοκρατικού παρελθόντος, εκφράζει την άρνηση της στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

σκοπιανοΟ αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός επεκτείνεται και στην ΠΓΔΜ, καθώς η ύπαρξη εξίσου δύο εθνοτήτων στην περιοχή, των Σλαβομακεδόνων και των Αλβανών αντίστοιχα, αυξάνει το όραμα των τελευταίων για τη δημιουργία της ‘’Μεγάλης Αλβανίας ‘’ και την εφαρμογή της πολιτικής της ‘’περιφεριοποίησης’’ ως συνέχεια του εγχειρήματός τους στο Κόσοβο. Η  επιθυμία δημιουργίας ενός ενιαίου αλβανικού κράτους, που να εμπεριέχει τα σημερινά εδάφη της Αλβανίας, του Κοσόβου και της ΠΓΔΜ, καθώς και ένα μέρος της νοτιοδυτικής Σερβίας (Πρέσεβο), είναι ακόμη εμφανής. Παρά την υπογραφή της συμφωνίας της Αχρίδας (13 Αυγούστου 2001), η οποία εξασφάλιζε κάποιες εκτεταμένες παραχωρήσεις στην αλβανική πλευρά όπως : α) κατοχύρωση ονόματος ως ‘’Δημοκρατία της Μακεδονίας’’, β) ισοτιμία χριστιανικής και μουσουλμανικής εκκλησίας γ) αύξηση των αρμοδιοτήτων των δήμων κάθε κοινότητας, εδραιώνοντας κατά αυτόν τον τρόπο  ένα άτυπο καθεστώς διοικητικής αποκέντρωσης  δ) η υπερύψωση  της αλβανικής σημαίας  δίπλα στην αντίστοιχη των Σκοπίων στα τοπικά δημαρχεία περιοχών όπου ο μειονοτικός πληθυσμός αποτελούσε την πλειοψηφία (το ίδιο καθεστώς υιοθετήθηκε και στην περίπτωση των Αθίγγανων και των τουρκογενών πληθυσμών) καθώς και η ένταξη της αλβανικής γλώσσας στο κοινοβούλιοπαρατηρούνται ακόμη αναθεωρητικές  τάσεις εκ μέρους της αλβανικής πλευράς .

 

Τα διλήμματα και οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η διεθνής κοινότητα στη σύγχρονα διαμορφωμένη βαλκανική πραγματικότητα

Και στις δύο περιπτώσεις η επέμβαση των ΗΠΑ θεωρήθηκε άκαρπη και αναποτελεσματική ως προς  την επίτευξη των αρχικών της επιδιώξεων, που στόχευαν κυρίως στην κατάπνιξη του μουσουλμανικού εξτρεμισμού. Μάλιστα τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, καθώς και η ανάδυση του θρησκευτικού μορφώματος ISIS που επιδιώκει την ίδρυση μουσουλμανικού χαλιφάτου στη σύγχρονη εποχή, αποδεικνύουν το προαναφερθέν γεγονός και αποτυπώνουν νέα διλήμματα ασφαλείας για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, δεδομένου ότι η Τουρκία συμβάλει επικουρικά στις τρομοκρατικές ενέργειές του. Επιπλέον, σε ευρωπαϊκό επίπεδο τίθενται ζητήματα περαιτέρω εμβάθυνσης ή διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς τόσο η Αλβανία όσο και η ΠΓΔΜ (2005) έχουν εκφράσει ενταξιακά αιτήματα. Η ένταξή τους θεωρείται ανέφικτη λόγω της δεινής οικονομικής κατάστασης των προαναφερθέντων κρατών, παρά την προϋπάρχουσα σύναψη οικονομικών συνεργασιών με την Ένωση, καθώς και λόγω των εδαφικών αξιώσεων της ΠΓΔΜ στη Μακεδονία, συνοδευόμενη από το εκκρεμές ζήτημα της ονοματοδοσίας ανάμεσα σε Ελλάδα-Σκόπια. Φανερή είναι, επίσης, και στις δύο περιπτώσεις, η ανίσχυρη παρουσία της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής (τρίτος πυλώνας- Συμφωνία Μάαστριχ 1992) παρά τη δημιουργία της ΚΕΠΠΑ (Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας) και η συνεπαγόμενη αντικατάστασή της από τη δράση της Ατλαντικής Συμμαχίας. Τέλος, η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου (2008) ήγειρε, ύστερα από την οικονομική της ανασυγκρότηση, τις επιθετικές βλέψεις της Ρωσίας, η οποία προέβη στην κατάληψη της Ν.Οσετίας στη Γεωργία και στην πρόσφατη απόσπαση της Κριμαίας (2014), έπειτα από τη διατύπωση απειλών προς τις ΗΠΑ κατά την περίοδο της εμπλοκής τους στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου.

 

 

Συνοπτικά, η Βαλκανική Χερσόνησος αποτέλεσε και αποτελεί πεδίο εθνοτικών εντάσεων, γεγονός που την καθιστά αποσταθεροποιητικό παράγοντα στο διεθνές σύστημα, αλλά και μια περιοχή στην οποία η εμπλοκή ξένων δυνάμεων θα χαρακτηρίσει ενδεχομένως μελλοντικά την ύπαρξη ή όχι νέων αναδυόμενων δυνάμεων, καθώς και νέων συμμαχιών, τόσο στο πολιτικό όσο και στο οικονομικό επίπεδο.

 

 

Tagged under:

Φοιτήτρια του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This