Ο Δράκος και το λιοντάρι: Τι επιδιώκει η Κίνα στην Αφρική;

Το 2015 η Κίνα προσπάθησε να αναδειχτεί σε κορυφαίο παίχτη της διεθνούς σκηνής, χτίζοντας ένα δίκτυο συμμαχιών με λιγότερο αναπτυγμένα κράτη του κόσμου. Τα κράτη αυτά χρειάζονται επενδύσεις και διεθνή βοήθεια, ώστε να αποκτήσουν υποδομές που θα τα κάνουν πιο ανταγωνιστικά στον 21ο αιώνα. Αυτή που επωφελήθηκε ιδιαίτερα από την συγκεκριμένη πολιτική του Πεκίνου είναι η αφρικανική ήπειρος καθώς, το 2015, οι σινο-αφρικανικές σχέσεις αναπτύχθηκαν ραγδαία.

Πιο συγκεκριμένα, η Κίνα υπέγραψε 245 συμφωνίες οικονομικής βοήθειας και διέγραψε τμήματα του χρέους από 31 χώρες της Αφρικής. Ακόμα, υπέγραψε συμφωνίες για παροχή ιατρικής βοήθειας με 41 από τα κράτη της ηπείρου. Παράλληλα με τις καλές σχέσεις που διατηρεί με μεμονωμένα κράτη, υπέγραψε πέρσι μνημόνιο συνεργασίας και με την Αφρικανική Ένωση, για τη βελτίωση του δικτύου των μεταφορών και των βιομηχανικών υποδομών.

Επίσης το 2015 πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ η δεύτερη συνεδρίαση του forum για τη συνεργασία Κίνας-Αφρικής (Forum on China-Africa Cooperation -FOCAC), με την πρώτη συνεδρίαση να λαμβάνει χώρα στο Πεκίνο το 2006. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μέλη του forum συναντώνται κάθε 3 χρόνια, από το 2000, σε επίπεδο υπουργών. Οι συναντήσεις αυτές είναι σημεία καμπής στην εξέλιξη των διμερών σχέσεων της Κίνας με την Αφρική, καθώς κατά τη διάρκειά τους ανακοινώνονται νέες συμφωνίες, επενδυτικά προγράμματα και προγράμματα βοήθειας που θα παράσχει η Κίνα.

Έτσι συνέβη και στο Γιοχάνεσμπουργκ όπου ο Πρόεδρος της Κίνας, Xi Jinping, παρουσίασε ένα πακέτο βοήθειας ύψους 60 δις $ που θα δαπανηθεί τα επόμενα τρία χρόνια σε διάφορα κράτη της αφρικανικής ηπείρου. Τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στον εκσυγχρονισμό της γεωργικής παραγωγής, την ενίσχυση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, την κατασκευή υποδομών και τη βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης.

Στόχος αυτής της συνεχιζόμενης προσπάθειας, πέρα από το να ενισχύσει το πνεύμα καλής θέλησης και συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών, είναι να διευκολύνει την πρόσβαση της Κίνας στις πρώτες ύλες της Αφρικής και τις εξαγωγές κινεζικών προϊόντων, και να δημιουργηθούν κοινά έργα υποδομών που θα διευκολύνουν το εμπόριο. Ήδη, το 2015, ξεκίνησαν να λειτουργούν στην Κίνα και τη Νότια Αφρική τα πρώτα Κέντρα Κοινής Διαιτησίας (China-Africa Joint Arbitration Centres), τα οποία θα είναι υπεύθυνα για την εξωδικαστική διαχείριση και επίλυση διαφορών που σίγουρα θα προκύψουν από τις αυξανόμενες εμπορικές συναλλαγές. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι πέρυσι το εμπόριο μεταξύ Κίνας και Αφρικής έφτασε τα 220 δις $, με τις επενδύσεις να κυμαίνονται στα 32,4 δις $, ενώ για το 2016 το εμπόριο Κίνας-Αφρικής προβλέπεται να ανέλθει στα 300 δις $.

Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη στις οικονομικές επαφές της Κίνας με κράτη της Αφρικής είναι, αναμφίβολα, η απόφαση της Ζιμπάμπουε να υιοθετήσει ως νόμισμά της το κινέζικο γουάν, που ανακοινώθηκε κατά την επίσκεψη του Προέδρου Xi στα τέλη του 2015. H χώρα σταμάτησε να χρησιμοποιεί ως νόμισμα το δικό της δολάριο το 2009, λόγω ενός εκτός ορίων υπερπληθωρισμού στο 500%, ο οποίος το είχε καταστήσει πρακτικά άχρηστο. Από τότε η χώρα είχε δοκιμάσει να εισάγει διάφορα ξένα νομίσματα, όπως το αμερικανικό δολάριο και το νοτιο-αφρικανικό ραντ, με το γουάν να προστίθεται τελευταίο.

Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ζιμπάμπουε τα τελευταία χρόνια, καθώς η χώρα απομονώθηκε από τους συμμάχους της στη Δύση, οι οποίοι κατηγορούν το καθεστώς Mugabe για ελλειπή σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η προσέγγιση της Κίνας και άλλων ασιατικών δυνάμεων από τον Πρόεδρο Mugabe ήρθε ως φυσική αντίδραση, η οποία μπορεί και να οφελήσει την οικονομία της χώρας.

Η ανακοίνωση για υιοθέτηση του γουάν ήρθε μετά την επιβεβαίωση του Πεκίνου ότι θα διαγράψει 40 εκατ $ από το χρέος της Ζιμπάμπουε προς την Κίνα. Το οικονομικό επιτελείο της Ζιμπάμπουε θα ολοκληρώσει σύντομα τις απαραίτητες διαδικασίες για αυτή τη μετάβαση, ώστε το γουάν να γίνεται δεκτό στις συναλλαγές εντός της χώρας, αλλά και να διευκολύνει το εμπόριο με την Κίνα.

Οι καλές σχέσεις του Πεκίνου με την Αφρική ενδέχεται να εξελιχθούν σύντομα και στους τομείς της άμυνας και ασφάλειας. Τα τελευταία χρόνια αναφέρεται συχνά η επιθυμία της Κίνας να δημιουργήσει μια ναυτική βάση στο Κέρας της Αφρικής, πιο συγκεκριμένα στο βόρειο Τζιμπουτί, ένα λιμάνι στρατηγικής σημασίας για τον αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Μέχρι τώρα δεν έχει υπάρξει κάποιo σαφές χρονοδιάγραμμα για τη δημιουργία της βάσης, παρά μόνο η προφορική επιβεβαίωση από τον Υπουργό Εξωτερικών του Τζιμπουτί, Mahamoud Ali Youssouf, μετά τη σύνοδο του Γιοχάνεσμπουργκ.

250px-Djibouti_sm03 (2)

Σίγουρα πρόκειται για μια εξέλιξη που θα αναβαθμίσει ακόμα περισσότερο τη στρατηγική σημασία αυτής της μικρής αφρικανικής χώρας, η οποία ελέγχει την είσοδο στην Ερυθρά Θάλασσα και, κατ’ επέκταση, στο Σουέζ, και είναι το κοντινότερο ασφαλές λιμάνι για τη διεθνή ναυτική δύναμη που μάχεται την πειρατεία στα ανοιχτά της γειτονικής Σομαλίας. Μπορεί οι επιθέσεις των πειρατών να σπανίζουν πια, όμως το κινεζικό ναυτικό θέλει να εδραιώσει την παρουσία του στην περιοχή μέσω της συμμετοχής του σε ανθρωπιστικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Εθνών και σε νέου είδους επιχειρήσεις, όπως η απομάκρυνση κινέζων πολιτών από εμπόλεμες ζώνες, όπως η Λιβύη το 2011 και πέρσι η Υεμένη. Μια βάση, λοιπόν, κρίνεται απαραίτητη για να εξυπηρετηθούν οι υλικοτεχνικές ανάγκες του ναυτικού στις νέες διευρυμένες του δραστηριότητες.

Επίσης θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πως θα συνυπάρξουν στο Τζιμπουτί η κινεζική βάση και αντίστοιχες εγκαταστάσεις, που διατηρούν ήδη στη χώρα οι Η.Π.Α., η Ιαπωνία και η πρώην αποικιοκρατική δύναμη, Γαλλία. Οι ίδιοι οι Κινέζοι τονίζουν ότι δεν θα πρόκειται για στρατιωτική εγκατάσταση σαν τις υπόλοιπες, αλλά για έναν σταθμό ανεφοδιασμού, ένα λιμάνι, όπου τα πλοία τους θα απολαμβάνουν, απλά, περισσότερα προνόμια και διευκολύνσεις. Η επιλογή του Τζιμπουτί, σαν πρώτη βάση στην Αφρική, δείχνει τις ειρηνικές προθέσεις της Κίνας να μην έρθει σε ρίξη με τη Δύση, υπερασπιζόμενη παράλληλα και τα δικά της συμφέροντα.

Η αλήθεια είναι ότι η εδραίωση της κινεζικής επιρροής στις αφρικανικές δημοκρατίες δεν γίνεται πάντα με τις πιο διαφανείς διαδικασίες, και συντηρεί στην εξουσία διεφθαρμένους αξιωματούχους. Όσο, όμως, η οικονομική παρουσία της Κίνας στην Αφρικανική ήπειρο, και η πολιτική επιρροή που συνεπάγεται, διευρύνονται, είναι πολύ πιθανό να συμφωνηθεί η δημιουργία κινεζικών βάσεων και σε άλλες περιοχές.

Σε αυτήν την περίπτωση, η Δύση θα πρέπει να επανεξετάσει την προσέγγιση Κίνας- Αφρικής και να μη μείνει σε στείρες κατηγορίες για νεο-αποικισμό από την πλευρά των Κινέζων. Θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους και οι δυτικοί ότι οι μεγάλες συγκρούσεις στην Αφρική σιγά σιγά σταματούν, επομένως υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση για καταναλωτικά αγαθά από την ανερχόμενη μεσαία τάξη πολλών χωρών, και αρκετές επενδυτικές ευκαιρίες, τις οποίες δεν θα πρέπει να αφήσουν να εκμεταλλευτεί μόνο το Πεκίνο.

Πηγές:

  • http://atimes.com/2015/12/2015-was-banner-year-for-china-africa-relations/
  • http://www.defensenews.com/story/defense/international/mideast-africa/2015/12/04/china-navy-base-djibouti/76786990/
  • http://www.lowyinterpreter.org/post/2015/12/02/Chinas-first-overseas-military-base-in-Djibouti-likely-to-be-a-taste-of-things-to-come.aspx
  • http://www.theguardian.com/world/2015/dec/22/zimbabwe-to-make-chinese-yuan-legal-currency-after-beijing-cancels-debts

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest