Ο εκτροχιασμός της πολιτικής κατάστασης της ΠΓΔΜ

Η πολιτική σκηνή στην ΠΓΔΜ  βρίσκεται σε κρίση από τον Απρίλιο 2016, όπου διαλύθηκε η Βουλή προκειμένου να διεξαχθούν πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της ΠΓΔΜ, που αφορούσε στην πρόωρη διάλυση της Βουλής, οδήγησε στην ακύρωση των βουλευτικών εκλογών που θα διεξάγονταν στις 5 Ιουνίου 2016 (Καθημερινή,2016). Ακολούθησαν αρκετοί μήνες πολιτικής αβεβαιότητας, καθώς η υπηρεσιακή κυβέρνηση που είχε αναλάβει την εξουσία από τον περασμένο Ιανουάριο, παρέτεινε την παρουσία της μέχρι την τελική διεξαγωγή των εκλογών στις 11/12/2016. Παρά τις αρχικές προσδοκίες για βελτίωση της κατάστασης μετά τη διεξαγωγή εκλογών, φαίνεται πως οι εξελίξεις περιέπλεξαν περισσότερο το πολιτικό σκηνικό.

Συγκεκριμένα, τα εκλογικά αποτελέσματα έδωσαν ένα μικρό προβάδισμα στο τέως κυβερνών κόμμα VMRO-DPMNE με ποσοστό 38,06%, καταλαμβάνοντας  51 έδρες, ενώ το αντιπολιτευόμενο κόμμα SDSM πέτυχε ποσοστό 36,69%, εξασφαλίζοντας 49 έδρες (Καθημερινή,2016). Το συντηρητικό-εθνικιστικό κόμμα VMRO-DPMNE, το οποίο έχει ως αρχηγό του τον Nikola Gruevski από το 2003 έως σήμερα, κατείχε την εξουσία από το 2006 μέχρι τον Ιανουάριο 2016. Η μακροχρόνια παραμονή στην εξουσία οφειλόταν είτε στην επίτευξη αυτοδυναμίας, είτε σε πολιτικές συνεργασίες με άλλα μικρότερα κόμματα. Από το 2003 έως σήμερα, το εν λόγω κόμμα έχει διαμορφώσει την πολιτική του ατζέντα ακολουθώντας συντηρητικές απόψεις για πληθώρα κοινωνικο-πολιτικών ζητημάτων(Chris Deliso, 2013). Η συγκεκριμένη πολιτική ατζέντα αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την επικράτηση του VMRO-DPMNE στις εκλογές του 2006. Στον αντίποδα, το κεντροαριστερό κόμμα SDSM έχει διέλθει από μία βαθιά κρίση. Απουσιάζοντας από την εξουσία για περίπου δέκα χρόνια, είχε χάσει μεγάλο μέρος της εμπιστοσύνης του λαού, καθώς στις εκλογές του 2006 έγινε αισθητή η έλλειψη συγκεκριμένου πολιτικού πλάνου από το εν λόγω κόμμα. Παράλληλα, το SDSM έχει κατηγορηθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους για «κυνισμό», καθώς οι πολιτικοί του ασκούσαν την αντιπολίτευσή τους μέσα από μια συνεχή παρουσία στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κουτί της πανδώρας για την πολιτική κατάσταση στην ΠΓΔΜ άνοιξε μετά την αποκάλυψη για τηλεφωνικές υποκλοπές από την πλευρά της τότε κυβέρνησης Gruevski (Euronews, 2016). Παράλληλα, τον Απρίλιο του περασμένου έτους πάρθηκε απόφαση για τη χορήγηση αμνηστίας στους 56 πολιτικούς και συνεργάτες που ενεπλάκησαν στις υποκλοπές, δυσχεραίνοντας περαιτέρω την κατάσταση.

Η κατάσταση από το Δεκέμβρη 2016 έως σήμερα

Οι δυσμενείς πολιτικές συνθήκες συνεχίζουν να υφίστανται για την ΠΓΔΜ, καθώς η οριακή νίκη του κόμματος VMRO-DPMNE το υποχρέωσε να ζητήσει την πολιτική συνεργασία άλλων κομμάτων, μικρότερης απήχησης, που εκπροσωπούν τα αλβανικά συμφέροντα, χωρίς, ωστόσο, να επιτύχει η εν λόγω συνεργασία. Ο Πρόεδρος της ΠΓΔΜ αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, εν προκειμένω, καθώς θα ήταν εύλογο, μετά την αποτυχία σχηματισμού κυβέρνησης για το VMRO-DPMNE, να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον ηγέτη του κόμματος SDSM. Ωστόσο, ο Gjorge Ivanov δεν έχει δώσει μέχρι στιγμής εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Zoran Zaev, παρά το γεγονός ότι πληρούνται από μέρους του δεύτερου οι συνταγματικές προϋποθέσεις. Παράλληλα, το πολιτικό πλεονέκτημα του Zaev έναντι του Gruevski αφορά στο γεγονός ότι τα μικρότερα αλβανικά κόμματα είναι πρόθυμα να συνεργαστούν μαζί του, οδηγώντας στο σχηματισμό μίας -κατά το δυνατό- νομιμοποιημένης συνταγματικά κυβέρνησης. Στον αντίποδα, ο Gruevski αντιδρά καιροσκοπικά, καθώς επιμένει, αφενός, στην εκ νέου διεξαγωγή εκλογών -γεγονός που θα οδηγούσε σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση της κατάστασης της χώρας-, αφετέρου, τάσσεται υπέρ της πόλωσης των οπαδών των δύο πλευρών, ως «πατριώτες» και ως «προδότες» (Καθημερινή, 2017). Η εν λόγω πόλωση οφείλεται στο γεγονός ότι ο αλβανικός πληθυσμός της ΠΓΔΜ αποτελεί περίπου το 25% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, καθιστώντας τους εκπροσώπους των δικαιωμάτων της αλβανικής μειονότητας «προδότες» για μία μερίδα του σλαβικού πληθυσμού. Στην έννοια των «προδοτών» εντάσσονται και όσοι δεν υποστηρίζουν την πολιτική Gruevski, όπως πολιτικοί και δημοσιογράφοι. Οι κατηγορίες από μέρους του Gruevski, ως ηγέτη του συντηρητικό-εθνικιστικού κόμματος VMRO-DPMNE, σχετίζονται με την υποστήριξη των αιτημάτων της αλβανικής μειονότητας από το κεντροαριστερό κόμμα SDSM. Μία τέτοια πυροδότηση πόλωσης θα αποτελέσει τροχοπέδη στις επιμέρους προσπάθειες εξομάλυνσης της πολιτικής κατάστασης στην περίκλειστη χώρα. Παράλληλα, η παρότρυνση του Gruevski, ώστε οι «πατριώτες» να διαδηλώνουν στους δρόμους εθνικιστικά συνθήματα, έχει προκαλέσει ανησυχίες στο πεδίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, αφορμή για τις διαδηλώσεις αποτελεί το αίτημα των αλβανικών κομμάτων (με τη συναίνεση της αλβανικής κυβέρνησης) προκειμένου να αναγνωρισθεί ως δεύτερη επίσημη γλώσσα της ΠΓΔΜ και η αλβανική. Οι φόβοι που εκφράζονται ανάμεσα στο λαό αφορούν στην προσπάθεια ομοσπονδοποίησης της ΠΓΔΜ, από την πλευρά της αλβανικής κοινότητας. Μάλιστα, είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι η αλβανική γλώσσα είναι δεύτερη επίσημη στις περιοχές όπου κατοικεί αλβανικός πληθυσμός, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20% (Γιώργος Παπαδόπουλος,2015). Η λύση αυτή είχε δοθεί μετά την ειρηνευτική συμφωνία του 2001 ανάμεσα στις δύο μεγάλες κοινότητες της ΠΓΔΜ.

Είναι πιθανή η επανάληψη της ιστορίας; 

Ανάμεσα στους κυριότερους φόβους των αναλυτών είναι η επανάληψη ιστορικών γεγονότων, όπως η εξέγερση του 2001 που διεξήχθη από αλβανικές ένοπλες δυνάμεις. Η εν λόγω εξέγερση οδήγησε στο θάνατο περίπου 200 ανθρώπων, τόσο από την πλευρά των Αλβανών, όσο και από την πλευρά των Σλάβων (Γιώργος Παπαδόπουλος,2015). Τα αιτήματα των Αλβανών που ζουν στην ΠΓΔΜ αντιμετωπίζονται με καχυποψία και -ίσως- φόβο από τον υπόλοιπο λαό, που καθίσταται έρμαιο στο εθνικιστικό κάλεσμα του τέως κυβερνώντος κόμματος. Οι φόβοι αυτοί πηγάζουν από την ιδέα της «Μεγάλης Αλβανίας», όπως αυτή αναζωπυρώθηκε κατά την προσπάθεια αυτονομίας του Κοσόβου. Με τα περιστατικά επιθέσεων στους πολιτικούς αντιπάλους του Gruevski και στους δημοσιογράφους να αυξάνονται άρδην, οι συνθήκες δεν καθιστούν την ομαλοποίηση της κατάστασης ως είναι μία πιθανή πρόβλεψη. Παρά τις επιμέρους -ανεπιτυχείς- προσπάθειες της Ε.Ε. μέσω της ύπατου Αρμοστή για τα για θέματα Άμυνας και Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε., Frederica Mogherini, η κατάσταση πυροδοτείται καθημερινά, καθώς τα θέματα που ανακύπτουν είναι τόσο εθνοτικά, όσο και «πατριωτικά» – θέτοντας τον εν λόγω όρο υπό τη στενή εθνικιστική-συντηρητική σκοπιά. Η ΠΓΔΜ, καθώς βρίσκεται σε πόλωση και αβεβαιότητα, είναι πιθανό να βιώσει ξανά τις «άσχημες αναμνήσεις» του 2001, καθώς η προσπάθεια συνεργασίας μεταξύ των «πατριωτών», των «προδοτών» και της αλβανικής μειονότητας μοιάζει ουτοπική.

Πηγές: 

  1. Deliso, C. (2013). Trends in Contemporary Macedonian Politics and Society. [online] Balkanalysis. Available at: http://www.balkanalysis.com/macedonia/2013/02/21/trends-in-contemporary-macedonian-politics-and-society/ [Accessed 20 Mar. 2017].
  2. EURACTIV. (2017). Macedonia’s political crisis takes ethnic turn. [online] Available at: https://www.euractiv.com/section/elections/news/macedonias-political-crisis-takes-ethnic-turn/ [Accessed 20 Mar. 2017].
  3. Euronews. (2016). Both sides in FYROM election claim victory. [online] Available at: http://www.euronews.com/2016/12/12/both-sides-in-fyrom-election-claim-victory [Accessed 20 Mar. 2017].
  4. Kathimerini. (2016). ΠΓΔΜ: Ακυρώθηκαν οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 5ης Ιουνίου. [online] Available at: http://www.kathimerini.gr/860257/article/epikairothta/kosmos/pgdm-akyrw8hkan-oi-prowres-voyleytikes-ekloges-ths-5hs-ioynioy [Accessed 20 Mar. 2017].
  5. Kathimerini. (2016). ΠΓΔΜ: Οι κάλπες έβγαλαν αβεβαιότητα. [online] Available at: http://www.kathimerini.gr/887594/article/epikairothta/kosmos/pgdm-oi-kalpes-evgalan-avevaiothta [Accessed 20 Mar. 2017].
  6. Kathimerini. (2017). ΠΓΔΜ: Απέτυχε η προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης μεταξύ VMRO – DPMNE και DUI. [online] Available at: http://www.kathimerini.gr/894025/article/epikairothta/kosmos/pgdm-apetyxe-h-prospa8eia-sxhmatismoy-kyvernhshs-meta3y-vmro—dpmne-kai-dui [Accessed 20 Mar. 2017].
  7. Παυλόπουλος, Γ. (2015). Η ΠΓΔΜ, η «Μεγάλη Αλβανία» και ο κίνδυνος ανάφλεξης στα Βαλκάνια. [online] Naftemporiki. Available at: http://www.naftemporiki.gr/story/951579/i-pgdm-i-megali-albania-kai-o-kindunos-anafleksis-sta-balkania [Accessed 20 Mar. 2017].

Tagged under:

Φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.Έχει εργαστεί ως δόκιμη ερευνήτρια στο Κέντρο Ρωσίας, Ευρασίας και Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης στον τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατίας και είναι νυν δόκιμη ερευνήτρια στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ι.ΔΙ.Σ. [email protected]

Website: http://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest