Ο Κέλτικος Τίγρης ξαναχτυπά

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Όταν μιλάμε για οικονομικές δυνάμεις το 2016, το μυαλό μας πηγαίνει αμέσως στην περίπτωση της Ιρλανδίας. Την ίδια στιγμή που η οικογένεια του Ευρώ περνάει δύσκολες στιγμές, ένα μικρό μέλος της ανοίγει το δρόμο προς μια νέα πορεία ανάπτυξης και πραγματοποιεί ένα οικονομικό θαύμα. Μέχρι πριν από τρία χρόνια, το σενάριο της επιτυχημένης ανάπτυξης αποτελούσε για το ιρλανδικό κράτος περισσότερο μια φαντασίωση. Το 2015, όμως, η ιρλανδική οικονομία κατάφερε να προσπεράσει δύο τεράστια αναδυόμενες οικονομίες: την Κίνα και την Ινδία. Έτσι, δεν είναι απορίας άξιο γιατί από τη δεκαετία του ’90 – με ένα διάλειμμα μεταξύ 2007 και 2013 – πολλοί είναι αυτοί που θα ήθελαν να είναι στη θέση της Ιρλανδίας. Πώς διέψευσε, όμως, όλες τις προβλέψεις και έκανε το όνειρο πραγματικότητα, φτάνοντας σήμερα σε ανάπτυξη 26.9% (26,3% μετά το Βrexit) έναντι του προβλεπόμενου 7,6% και αφήνοντας άφωνους και τους οικονομολόγους;

Η πορεία προς την επιτυχία

Κατά τη διάρκεια σχεδόν ολόκληρου του 20ού αιώνα, η Ιρλανδία ήταν το φτωχό κράτος της Βορειοδυτικής Ευρώπης, με το ένα τρίτο του πληθυσμού της να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας κατά τη δεκαετία του ’80. Η λέξεις ”φτώχεια” και ”στασιμότητα” περιγράφουν την κατάσταση που επικρατούσε, ενώ κύριος παράγοντας αυτού φαίνεται να αποτελούσε ο απομονωτισμός.

Τη δεκαετία του 1990 έγινε το οικονομικό Bing –Bang, οι δονήσεις του οποίου έφεραν ριζικές αλλαγές. Σημαντικό επακόλουθο ήταν η αύξηση της απασχόλησης σε διπλάσιο ποσοστό. Αυτό από μόνο του επιβεβαιώνει τον εξής κανόνα: ”η αγορά εργασίας εξαρτάται από την ανάπτυξη και, ταυτόχρονα, οδηγεί στην ανάπτυξη’’. Την ίδια χρονική περίοδο άρχισε να δημιουργείται μια ενιαία αγορά στην Ευρώπη, γεγονός που έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης από την Ιρλανδία, και συνέβαλλε στη μεταμόρφωσή της. Η Ιρλανδία κέρδισε τότε τον τίτλο Celtic Tiger”. Μεταξύ 1995 και 2000, η οικονομία της συνάντησε σημαντική ανάπτυξη.

Το “Ireland Dream”, όμως, συναντά την πραγματικότητα έπειτα από το κραχ του 2008. Τα ‘’προβλήματα στο σπίτι’’ είχαν ξεκινήσει, βέβαια, λίγο νωρίτερα, όταν μια ανεξέλεγκτη αύξηση τιμών των κατοικιών – σε ποσοστό διπλάσιο από το 2000 έως το 2006 – έφερε ως απότοκο μια κακή δανειοδότηση, η οποία δημιούργησε μια τεράστια ”φούσκα ακινήτων”. Το 2008 ήταν το αποκορύφωμα. Η  Ιρλανδία ήρθε αντιμέτωπη με τεράστια ύφεση. Ήταν η απότομη ανάπτυξη που δεν έδωσε τη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένα σταθερό έδαφος, ή η κρίση θα την έπληττε ούτως ή άλλως, λόγω του παγκόσμιου πανικού που επικράτησε; Όπως έχω αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο, “η Ιρλανδία είναι η πρώτη χώρα η οποία ήρθε αντιμέτωπη με τη χρηματοπιστωτική κρίση. {….} Οι Ιρλανδικές Τράπεζες βρέθηκαν εκτεθειμένες και η Κυβέρνηση ανέλαβε να τις στηρίξει, μεταφέροντας το βάρος των τραπεζών στο Δημόσιο Προϋπολογισμό. Το χρέος της, το 2010, άγγιξε το 96.2%.”

H Ιρλανδική κρίση συνδέθηκε πάντως με την κατάρρευση της στεγαστικής αγοράς: η χώρα γνώρισε μία από τις χειρότερες συντριβές στην αγορά ακινήτων στον κόσμο. Μεταξύ 2007 και 2009, η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 11,2%. Ως αποτέλεσμα, οι Ιρλανδικές τράπεζες κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης ζήτησαν ένα πακέτο διάσωσης ύψους 64 δισεκατομμυρίων ευρώ – σχεδόν τα 2/5 του ΑΕΠ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πρόσφεραν τότε οικονομική στήριξη ύψους 85 δισεκατομμυρίων ευρώ. Με ανάπτυξη 0% το 2010 και -1,1% το 2011, η χώρα μπήκε σε καθεστώς μνημονίου το Νοέμβριο του 2010 έως το 2013, οπότε και βγήκε, εφόσον πέτυχε τους στόχους της.

O καλός των μνημονίων’ – Τι πέτυχε και γιατί; 

Ακόμα και στα βάθη της ύφεσης, η ιρλανδική οικονομία συνέχισε να απευθύνεται επιχειρηματικά προς αμερικανικές πολυεθνικές, ως μια ευρωπαϊκή παραγωγική βάση, στηριζόμενη σε καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό, και έχοντας ως βασικό κίνητρο για την προσέλκυση επενδύσεων το χαμηλό εταιρικό φορολογικό συντελεστή σε ποσοστά 12,5%. Αυτό λειτούργησε ως πόλος έλξης για πολλές πολυεθνικές, και ιδιαίτερα για τις αμερικανικές εταιρείες που ήθελαν να ξεφύγουν από τα υψηλά ποσοστά συντελεστών στις ΗΠΑ μέσω της συγχώνευσης των αμερικανικών εταιριών  με ιρλανδικές. Έτσι, οι ξένες εταιρείες συνέχισαν να επενδύουν στη χώρα ακόμη και κατά τη διάρκεια της κρίσης. Ανάμεσα στις εταιρείες που έχουν επεκταθεί στην Ιρλανδία είναι η Facebook Inc.και η  Airbnb Inc. Επίσης, επτά από τις δέκα μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας είναι ξένες επιχειρήσεις.

Είναι, βέβαια, γεγονός ότι στη μεγάλη ανάπτυξη συνέλαβαν και άλλοι παράγοντες, όπως οι αγορές αεροσκαφών και η αναδιάρθρωση επιχειρήσεων. Σημαντική ανάπτυξη σημειώθηκε, επίσης, σε όλους τους τομείς της οικονομίας, με ένα εντυπωσιακό ποσοστό του 87% μάλιστα στον κατασκευαστικό τομέα.Ταυτόχρονα, η Ιρλανδία έλαβε δισεκατομμύρια λίρες από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία με στόχο την μεταρρύθμιση υποδομών, αλλά και την απόκτηση και ανάπτυξη δεξιοτήτων για την καλύτερη ανταπόκριση στις νέες βιομηχανίες. Φυσικά, είναι πιθανό τίποτα από όλα αυτά να μην είχε λειτουργήσει χωρίς την χάραξη μιας συγκεκριμένης βιομηχανικής πολιτικής που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νευραλγικών τομέων, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα, και στην προώθηση αναδυόμενων ”βιομηχανιών”, όπως είναι το λογισμικό.

Φαρμακευτικοί γίγαντες όπως η Pfizer ευνοούν την Ιρλανδία, η όποια επιπλέον μαγνητίζει προϊόντα τεχνολογίας και επιχειρήσεις μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως η Apple, το Facebook και η Google. Κατά αυτό τον τρόπο, η παρουσία των πολυεθνικών στην Ιρλανδία λειτούργησε και λειτουργεί με τρόπο αντισταθμιστικό προς την εσωτερική κρίση, και ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η οικονομία ήταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, παίρνοντας μαζί της το εμπορικό ισοζύγιο.

Στοχεύοντας στην ανάπτυξη, η Ιρλανδία έδωσε έμφαση σε υπηρεσίες υψηλής αξίας και ίδρυσε το Διεθνές Κέντρο Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών στο Δουβλίνο, το όποιο έδωσε 14.000 νέες, καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στον τομέα των οικονομικών και νομικών. Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες εξειδικευμένοι νέοι γύρισαν πίσω. Ακόμα είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι  σημαντικότεροι τομείς της ιρλανδικής οικονομίας είναι η βιομηχανία (22,4 %), η δημόσια διοίκηση, η άμυνα, η εκπαίδευση, η υγεία και η κοινωνική πρόνοια (17,5 %), καθώς και το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, οι μεταφορές και οι υπηρεσίες στέγασης και εστίασης (15,5 %). Οι βασικοί της εμπορικοί εταίροι είναι στις εξαγωγές οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο, και στις εισαγωγές το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ και η Γερμανία.

Παρά την ανάκαμψη της ανάπτυξης, οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί, παραμένουν ωστόσο κατά 1/3 χαμηλότερες από ότι το 2007. Η οικονομία, αν και δεν έχει ακόμη επιτύχει την πλήρη αυτάρκεια, έχει προσφέρει μείωση της ανεργίας σε μεγάλο βαθμό, από το μέγιστο ποσοστό του 15,2% στο 8,9%, αλλά υπάρχει ακόμη περιθώριο για περαιτέρω μείωση. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι θα μπορούσε να μειωθεί στο 6%, χωρίς να ξεχνούν τον πληθωρισμό.

Όλα αυτά φέρνουν την Ιρλανδία σήμερα σε μια ισχυρή θέση, καθώς είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία της Ένωσης για το 2016, θέση που πρόκειται να διατηρήσει και το 2017. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεωρεί τις προβλέψεις ανάπτυξης για την Ιρλανδία προς τα πάνω, στο 4,9%. Καθοριστικός παράγοντας πίσω από αυτήν την εκτίναξη, όπως προαναφέρθηκε, δεν ήταν άλλος από τη μετεγκατάσταση στην ιρλανδική επικράτεια μεγάλου αριθμού ξένων επιχειρήσεων που προσβλέπουν στην εξαιρετικά χαμηλή εταιρική φορολογία. Σύμφωνα μάλιστα με εκτιμήσεις, οι εξαγωγές και οι επιχειρηματικές επενδύσεις θα διατηρήσουν αναπτυξιακή πορεία, αλλά θα παραμείνουν σε στερεά κατάσταση.

Πάντως, είναι θετικό το γεγονός πως η αύξηση του αριθμού των ξένων επιχειρήσεων στη χώρα έχει προσθέσει στα έσοδα της Ιρλανδίας περίπου 7 δισ. ευρώ. Έσοδα που, όμως, στον αντίποδα, αυξάνουν τις υποχρεωτικές εισφορές της χώρας στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες είναι ευθέως ανάλογες του μεγέθους κάθε εθνικής οικονομίας.

Ο φόβος που προκαλεί το Brexit

Στον απόηχο του Brexit επικρατεί στη χώρα ανησυχία για το ενδεχόμενο νέας ύφεσης, καθώς η οικονομία της ενδέχεται να δεχθεί πλήγμα από μια ύφεση στη Βρετανία, η οποία είναι ο σημαντικότερος και στενότερος εμπορικός εταίρος της. Εταιρείες όπως οι Grafton Plc και Abbey Plc έχουν ήδη προειδοποιήσει πως η απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την Ένωση επισκιάζει τις προοπτικές τους για το υπόλοιπο έτος.

Επιπλέον, υπάρχει μια ανησυχία βασισμένη στο γεγονός ότι κάθε φόρα που η Ιρλανδία έχει καταφέρει να ”εντυπωσιάσει”, έχει οδηγηθεί σε βαρύτατες συνέπειες. Η Ιρλανδία έχει μια πολύ ανοικτή οικονομία που εξαρτάται από τις εξαγωγές, οι οποίες είναι σοβαρά ευάλωτες στην παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση. Επομένως, όποια και αν είναι η κατεύθυνση της παγκόσμιας οικονομίας, το σίγουρο είναι ότι θα επηρεάσει και την Ιρλανδία.

Στο μέλλον …

Σε γενικό βαθμό, προκύπτουν θετικές ενδείξεις για το μέλλον, σκεπτόμενοι μάλιστα και το γεγονός πως πριν από 6 χρόνια η κατάσταση ήταν σε τελείως διαφορετική τροχιά. Η Ιρλανδία φαίνεται ανθεκτική στην πρόσφατη επιβράδυνση της παγκόσμιας παραγωγής. Τα φορολογικά έσοδα βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, ενώ το σύνολο των δαπανών των νοικοκυριών αυξάνεται και το δημόσιο χρέος κατεβαίνει. Η μείωση του ελλείμματος είναι ευπρόσδεκτη από την Επιτροπή: μειώθηκε σημαντικά στο 2,3% του ΑΕΠ το 2015, σε σύγκριση με 3,8% το 2014, ενώ προβλέπεται περαιτέρω μείωση στο 1,3%.

Εάν η τάση αυτή συνεχιστεί, τότε οι αισιόδοξες ενδείξεις δικαιώνουν τις προβλέψεις για περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.

 

1). http://www.irishtimes.com/business/economy/ireland-to-be-eu-s-fastest-growing-economy-in-2016-1.2633205

2). https://www.theguardian.com/business/2016/jul/12/irish-economic-growth-revised-figures-foreign-investment-aircraft

3). https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/jun/17/ireland-economy-eu

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest