Ο νέος αντιτρομοκρατικός νόμος στη Γαλλία

Ιστορική αναδρομή – Ζητήματα ασφαλείας

Η Γαλλία έχει μακρόχρονη ιστορία τρομοκρατικών επιθέσεων, οι οποίες πραγματοποιούνται από διάφορες ομάδες από όλο το φάσμα του ιδεολογικού τοπίου, από μειονοτικές ομάδες εντός του κράτους με τάσεις αυτονομίας, από αλγερινές ομάδες ανταρτών και από ισλαμιστές εξτρεμιστές. Οι περισσότερες επιθέσεις ήταν βομβιστικές με αυτοσχέδιες εκρηκτικές συσκευές (IEDs). Οι αναρχικοί πραγματοποίησαν μια σειρά βομβιστικών επιθέσεων, και προέβησαν σε απόπειρες δολοφονίας κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Αργότερα, πολλές επιθέσεις συνδεόμενες με τον πόλεμο της Αλγερίας έλαβαν χώρα κατά τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 – συμπεριλαμβανομένης και της πιο θανατηφόρας τρομοκρατικής επίθεσης στη Γαλλία κατά τον 20ο αιώνα: του βομβαρδισμού της αμαξοστοιχίας “Vitry-le-François” το 1961. Την ευθύνη της αποτρόπαιας αυτής πράξης ανέλαβε ο προ-αποικιοκρατικός γαλλικός εθνικιστικός οργανισμός “Armée Secrète”. Οργανώσεις της Μέσης Ανατολής έκαναν αισθητή την παρουσία τους κυρίως στο Παρίσι με πυροβολισμούς και βομβαρδισμούς κατά το διάστημα 1970-1980, ενώ κατά την περίοδο του Αλγερινού Εμφύλιου Πολέμου της δεκαετίας του 1990 οι αντάρτες από την Ένοπλη Ισλαμική Ομάδα διενήργησαν επιθέσεις σε βάρος του δικτύου δημόσιων συγκοινωνιών του Παρισιού. Επιπλέον, οι εθνικιστές από τις κοινότητες των Βάσκων, των Βρετόνων και της Κορσικής ανέλαβαν την ευθύνη δολοφονιών και στοχευμένων βομβιστικών επιθέσεων κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000.

Μεταξύ άλλων, εξτρεμιστές από τον χώρο του Ισλάμ έχουν σπείρει τον τρόμο κατά την τελευταία πενταετία – με τις πολλαπλές επιθέσεις του Παρισιού της 13ης Νοεμβρίου 2015 να είναι οι πιο αιματηρές μέχρι σήμερα, αφού τα θύματα και οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 500, και θορύβησαν σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο την Ευρώπη, αλλά και ολόκληρη την οικουμένη. Ο τότε Γάλλος Πρόεδρος, François Hollande, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η χώρα του μετά από αυτή την εξέλιξη θα βρισκόταν επίσημα σε μία μάχη ενάντια στην τρομοκρατία. Βέβαια, είχε προηγηθεί τον Ιανουάριο του ιδίου έτους επίθεση σε βάρος δημοσιογράφων της σατυρικής εφημερίδας Charlie Hebdo – με τους νεκρούς να φτάνουν τους 12. Αν και το 2015 υπήρξε το πιο θανατηφόρο έτος μέχρι στιγμής όσον αφορά στις τρομοκρατικές επιθέσεις, ο αριθμός κατά τα προηγούμενα χρόνια ήταν πολύ υψηλότερος. Ο μεγαλύτερος αριθμός επιθέσεων που καταγράφηκαν σε ένα μόνο έτος ήταν 270 το 1996, ενώ το τελευταίο έτος χωρίς καταγεγραμμένες τρομοκρατικές επιθέσεις ήταν το 1971. Το τελευταίο στοιχείο δείχνει ότι τα ζητήματα ασφαλείας που προκύπτουν είναι ποικίλης φύσεως, και συνδέονται με το κύριο ερώτημα, αν δηλαδή είναι ικανή η παρούσα γαλλική Κυβέρνηση -της οποίας προεδρεύει ο Emmanuel Macron- να αποσοβήσει κάθε πιθανό νέο τρομοκρατικό χτύπημα.

Παρούσα κατάσταση και ενέργειες της γαλλικής Κυβέρνησης

Η κατάσταση εντός των γαλλικών συνόρων εξακολουθεί να παραμένει τεταμένη δύο χρόνια μετά το εν λόγω ισχυρό τρομοκρατικό χτύπημα, που είχε ως επίκεντρο το ψυχαγωγικό κέντρο Bataclan του Παρισιού. Η Κυβέρνηση Hollande είχε αποφασίσει τον ενδελεχή έλεγχο σε όλα τα μέσα μεταφοράς, αλλά και την ενίσχυση της αστυνόμευσης σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα. Μολονότι η πρακτική αυτή αποδείχθηκε καθοριστική για την επαγρύπνηση των πολιτών λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης, και αποφεύχθηκαν έτσι ορισμένες απόπειρες τρομοκρατικών ενεργειών, δεν κατέστη δυνατός ο περιορισμός της δράσης ατόμων που πρόσκεινται στις τάξεις αυτών των οργανώσεων. Αυτό οφείλεται στην ύπαρξη εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας μεταξύ τους, μέσω ειδικά διαμορφωμένων δικτύων. Το διαδίκτυο λειτουργεί ως πολύτιμος αρωγός για τη συνδιαλλαγή των ομάδων. Ως εκ τούτου, έχουν επεκταθεί οι δυνάμεις ασφαλείας και στα αεροδρόμια, καθώς αυτά θεωρούνται πιθανοί στόχοι για νέο τρομοκρατικό χτύπημα, αλλά και γιατί πιστεύεται ότι θα είναι ευκολότερη η σύλληψη ατόμων συνδεόμενων με τον εν λόγω χώρο, σε περίπτωση φυγής τους από τη χώρα. Φυσικά, η συγκεκριμένη στάση -που υιοθετείται ανελλιπώς και στους δρόμους των πόλεων- δεν βοηθά στη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, αφού δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαμαρτύρονται, και αισθάνονται αμήχανα στη θέα των αστυνόμων έξω από το σπίτι τους.

Η Κυβέρνηση Macron διατηρεί ανάλογη στάση, και δείχνει πρόθυμη να προβεί σε αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας, προκειμένου να προστατευθούν οι Γάλλοι πολίτες. Παρόλο που η “κατάσταση πολέμου” (state of war) θα διαρκούσε -σύμφωνα με την προηγούμενη Κυβέρνηση- μέχρι τον Ιούλιο, η παρούσα πολιτική ηγεσία παρέτεινε το συγκεκριμένο καθεστώς μέχρι το φθινόπωρο, και φαίνεται αντίθετη σε οποιαδήποτε συζήτηση για ριζική μεταβολή της συγκεκριμένης πρακτικής -τουλάχιστον μέχρι τώρα-, η οποία έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων από μερίδα πολιτών. Μάλιστα, είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Υπουργού Εσωτερικών της χώρας, Gérard Collomb, πως η Γαλλία παραμένει ακόμα σε κατάσταση πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι αντιτρομοκρατικές έρευνες για τον εντοπισμό δραστών από προηγούμενες επιθέσεις έχουν ενταθεί αισθητά σε όλες τις πόλεις-στόχους, καθώς και σε πιθανά σημεία δραστηριοποίησης των συγκεκριμένων ατόμων. Βέβαια, το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενοι σε τέτοια περιστατικά συχνά είναι είτε Γάλλοι πολίτες είτε πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθιστά το έργο των δυνάμεων ασφαλείας ιδιαίτερα δυσχερές, αφού η πλειονότητα διέθετε μέχρι τη στιγμή του χτυπήματος λευκό ποινικό μητρώο. Απότοκο αυτού είναι η ενίσχυση της καχυποψίας στην καθημερινότητα των πολιτών – μία εξέλιξη που δεν συνάδει με τη φιλοσοφία των Γάλλων.

Το περιεχόμενο και οι αντιδράσεις σχετικά με τον νέο νόμο

Στις 18 Οκτωβρίου εγκρίθηκε από το γαλλικό Κοινοβούλιο το νέο αντιτρομοκρατικό πλαίσιο, μετά από πρόταση της Κυβέρνησης για τροποποιήσεις του υφισταμένου περιεχομένου του, ώστε να υπάρχει επαρκέστερη αντιμετώπιση και αποφυγή τυχόν τρομοκρατικών ενεργειών. Εν τέλει, από την 1η Νοεμβρίου η κατάσταση έκτακτης ανάγκης παύει να ισχύει, και τίθεται προτεραιότητα στην εσωτερική ασφάλεια μέσα από μια σειρά μέτρων, όπως η ανάληψη περισσότερων εξουσιών από την πολιτική ηγεσία. Συγκεκριμένα, ο Υπουργός Εσωτερικών αναφέρει πως οι κυβερνητικές αρχές, οι νομαρχίες και οι τοπικές αρχές θα έχουν τη δυνατότητα απαγόρευσης ή απομάκρυνσης πιθανών υπόπτων από μια συγκεκριμένη περιοχή – και όχι από το σπίτι τους, όπως ίσχυε μέχρι πρότινος. Επιπλέον, θα είναι σε θέση να προβούν στη διεξαγωγή ερευνών κοντά σε χώρους λατρείας, ή να πραγματοποιούν ελέγχους ταυτότητας κοντά στα σύνορα. Μεταξύ άλλων, όλες οι έρευνες θα μπορούν να διεξάγονται χωρίς την προέγκριση των δικαστικών αρχών. Η Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με την προηγούμενη αντιτρομοκρατική ρύθμιση απετράπησαν 30 περαστικά, και ευελπιστεί ότι αυτές οι αλλαγές θα κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση.

Ωστόσο, ο νέος νόμος έχει προκαλέσει έντονες αναταράξεις στην πολιτική σκηνή της Γαλλίας. Εξάλλου, καταψηφίστηκε από 127 νομοθέτες -ενώ 415 τάχθηκαν υπέρ αυτού-, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν ήδη προγραμματίσει πορείες για την έκφραση της αντίθεσής τους στην απόφαση του γαλλικού Κοινοβουλίου. Πρόσφατα, η αστυνομία έθεσε σε ισχύ τον νέο νόμο για μια επιχείρηση εντοπισμού υπόπτων στο νοτιοανατολικό τμήμα της Γαλλίας, κυρίως στην ευρύτερη περιοχή της Νίκαιας, ειδικά μετά το περιστατικό που κλόνισε την περιοχή τον Ιούλιο του 2016, όταν φορτηγό πέρασε μέσα από το πλήθος, και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 86 ανθρώπων και τον τραυματισμό 458. Ένοχος κρίθηκε ο οδηγός του οχήματος, ο τυνησιακής καταγωγής Mohamed Lahouaiej-Bouhlel. Στο σημείο αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι περισσότεροι από 240 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στη Γαλλία από τις αρχές του 2015 σε χτυπήματα που έγιναν είτε από ισλαμιστές μαχητές, είτε από δράστες που είχαν ως έμπνευσή τους το Ισλαμικό Κράτος. To πιο πρόσφατο περιστατικό -που αρχικά συνδέθηκε με την τρομοκρατία- συνέβη στα περίχωρα της Τουλούζης (10 Νοεμβρίου), όταν ένας άνδρας επεδίωξε να χτυπήσει νέους με το αυτοκίνητό του έξω από σχολείο της περιοχής, με δύο από αυτούς να νοσηλεύονται σε σοβαρή κατάσταση. Τελικά, διαγνώστηκε ότι ο οδηγός έπασχε από σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα.

Η θέση της διεθνούς κοινότητας – Στάσεις κρατών της Ε.Ε.

Η διεθνής κοινότητα έχει διατυπώσει την έντονη διαφοροποίησή της σε σχέση με τον νέο αντιτρομοκρατικό νόμο, καθώς υποστηρίζεται ότι αυτός δεν δίνει τέλος στην αγωνία των Γάλλων πολιτών, αλλά παρατείνει την περίοδο αβεβαιότητας. Στο εν λόγω ζήτημα προστίθενται και πολλές ανησυχίες από την πλευρά ανθρωπιστικών οργανώσεων για την επίδραση που θα έχει ο νόμος αυτός στη συναναστροφή με άτομα που ναι μεν ανήκουν στον χώρο του Ισλάμ, αλλά δεν εντάσσονται σε τρομοκρατική οργάνωση. Ειδικότερα, Μη-Κυβερνητικές Οργανώσεις, ο Σύλλογος κατά της ισλαμοφοβίας στη Γαλλία (CCIF) και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) διαμαρτύρονται για τη θρησκευτική κατηγοριοποίηση των πολιτών. Συγχρόνως, έχει υποστηριχθεί από την Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (CNCDH) και τον Παρατηρητή της γαλλικής Κυβέρνησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα πως οι κινήσεις της πολιτικής ηγεσίας δεν συμβαδίζουν με τη διαχρονική στάση της Γαλλίας στον τομέα αυτό. Ο Διαμεσολαβητής για τα ανθρώπινα δικαιώματα της Γαλλίας έχει επίσης εκφράσει την ανησυχία του για το θρησκευτικό προφίλ που συστήνεται. Ακόμη, έχει επανειλημμένα τονιστεί ότι η νέα νομοθεσία θα υπονομεύσει τις προσωπικές ελευθερίες, και ενδέχεται να τροφοδοτήσει τις προκαταλήψεις εναντίον της μουσουλμανικής μειονότητας.

Στις 31 Οκτωβρίου ο Γάλλος Πρόεδρος μίλησε ενώπιον των δικαστών του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, και υποστήριξε τον νέο νόμο που η Κυβέρνησή του πρότεινε, και ο οποίος εν συνεχεία εγκρίθηκε από το γαλλικό Κοινοβούλιο. Ο κύριος Macron επεσήμανε ότι η “τρομοκρατία των τζιχαντιστών” αποτελεί το βασικό μέλημα της εσωτερικής ασφάλειας, και η άμεση και καίρια αντιμετώπισή του έχει τεθεί ως προτεραιότητα, προκειμένου να επιστρέψει η κανονικότητα στην καθημερινότητα των Γάλλων πολιτών. Στον λόγο του αναφέρθηκε και στις αξίες που πρεσβεύει η Γαλλική Δημοκρατία, και ότι αυτές αποτελούν την πρωταρχική αιτία για τη σωρεία επιθέσεων που έχει δεχθεί η χώρα κατά τα τελευταία χρόνια. Μέχρι στιγμής, τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν λάβει ξεκάθαρη θέση ως προς τον πολυσυζητημένο νόμο, αν και επικροτούν της κινήσεις Macron. Όμως, επικρατεί ανησυχία για το διάστημα που θα διαρκέσει το νέο καθεστώς, αφού με την ψήφιση του νέου νόμου υπάρχει τάση να εισαχθούν αυτά τα μέτρα και στην επίσημη νομοθεσία του κράτους – μία κίνηση που δεν συμβαδίζει με την παράδοση της Γαλλίας στο κομμάτι αυτό.

Συμπεράσματα

Συμπερασματικά, η Γαλλία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο, και θεωρείται απαραίτητη η λήψη ουσιαστικών μέτρων, χωρίς την επικράτηση του αισθήματος του φόβου. Η νέα Κυβέρνηση μετά την ψήφιση του νόμου καλείται να συζητήσει με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες -αλλά και σε επίπεδο Ηνωμένων Εθνών- τυχόν βελτιώσεις επ’ αυτού, με γνώμονα τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη μείωση των προστριβών στο εσωτερικό της χώρας. Λαμβάνοντας υπόψη τα δύο αυτά στοιχεία, θα γίνει εφικτή η μείωση των διαφωνιών μεταξύ των πολιτών, αλλά και η ανίχνευση τρομοκρατικών ενεργειών.

Πηγές:

  1. Kern, S. (2017). France: New Anti-Terrorism Law Takes Effecthttps://www.gatestoneinstitute.org/11258/france-terrorism-law
  2. The Guardian. (2017). Macron’s counter-terror bill risks France’s human rights record, say UN expertshttps://www.theguardian.com/world/2017/sep/28/macrons-counter-terror-bill-risks-frances-human-rights-record-says-un
  3. RFI. (2017). France adopts tough new anti-terror lawhttp://en.rfi.fr/france/20171004-france-adopts-tough-new-anti-terror-law
  4. The Conversation. (2017). Inside Emmanuel Macron’s draconian anti-terrorism lawhttps://theconversation.com/inside-emmanuel-macrons-draconian-anti-terrorism-law-83834
  5. Qazi, S. (2017). French parliament approves new anti-terrorism lawhttp://www.aljazeera.com/news/2017/10/anti-terrorism-law-boost-security-france-171002073720302.html
  6. The Washington Post. (2017). Macron defends counterterrorism law at European Court. https://www.apnews.com/5665f574a80b48cb8b4d79652d0063ca/Macron-defends-counterterrorism-law-at-European-Court

Tagged under:

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 19 Μαΐου 1996 και μεγάλωσε στο Ναύπλιο. Είναι προπτυχιακός φοιτητής στο τμήμα Διεθνών κι Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Στα φοιτητικά του χρόνια έχει συμμετάσχει σε διπλωματικά συνέδρια (Model United Nations, Model European Union), ενώ έχει αξιοσημείωτη συνεισφορά σε ερευνητικές ομάδες του Πανεπιστημίου Πειραιώς (Εργαστήριο Μελέτης Κρατών BRICS). Η καταγραφή διεθνών γεγονότων σε συνδυασμό με την εκμάθηση ξένων γλωσσών συνθέτουν μία δυναμική προσωπικότητα με έντονο το στοιχείο της πολύπλευρης ενημέρωσης.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest