Ο ρόλος της CIA στον πόλεμο της Συρίας

Την 19η Ιουλίου, η Washington Post γνωστοποίησε ότι η CIA ανακοίνωσε το τέλος της διαμάχης της με την κυβέρνηση του Bashar-al Assad. Το πρόγραμμα -το οποίο μετρά πλέον 4 χρόνια- υποστήριξε δυνάμεις που συνεργάστηκαν με τον Free Syrian Army (FSA), o οποίος λειτουργεί αυτόνομα. Έχει υποστηρίξει περίπου 20.000 μαχητές, συμπεριλαμβανομένων των ομάδων Division 13 και Hamza Battalion, οι οποίες βρίσκονται βορειοδυτικά της Συρίας, όπως και των Eastern Lions, που βρίσκονται νοτιοδυτικά. Όμως, πέρα από το υπέρογκο κόστος αυτής της επιχείρησης ανατροπής της συριακής κυβέρνησης,η έλλειψη χρηματοδότησης επηρέασε και την ικανότητα των εξτρεμιστικών ομάδων να μάχ ονται εναντίον της κυβέρνησης. Το τέλος του προγράμματος καταδεικνύει τη στρατιωτική πραγματικότητα, με την απόφαση των ΗΠΑ να παραχωρήσουν την κυριαρχία της Συρίας στη Ρωσία. Η πιο σημαντική συνέπεια αυτού του πολέμου, ωστόσο, είναι η έμπρακτη ήττα της Ουάσιγκτον στις περιοχές της Μέσης Ανατολής.

Τα τεκταινόμενα στην Μέση Ανατολή και η αναποτελεσματικότητα των αμερικανικών στρατευμάτων

Το πρόγραμμα της CIA ξεκίνησε επίσημα τον Ιούνιο του 2013, παρ’όλο που οι ΗΠΑ προσέφεραν στρατιωτική βοήθεια στους Σύριους αντάρτες από το 2012. Ο απώτερος στόχος της μυστικής υπηρεσίας ήταν να θωρακιστεί ο FSA έναντι άλλων Ισλαμιστικών φατριών, ειδικά έναντι του Jabhat al-Nusra, το οποίο είναι πλέον είναι γνωστό και ως Hayat Tahrit al-Sham (HTS), και αποτελεί το παρακλάδι της al Qaeda.

Έχουν αποδοθεί κατηγορίες στον πρώην Πρόεδρο των ΗΠΑ, Barack Obama, αλλά και σε μέλη του Κογκρέσου ότι χρηματοδοτούσαν προγράμματα της CIA, ακόμη και μετά τη γνωστοποίηση για την ρίψη χημικών όπλων σε συριακό έδαφος, και ότι ενίσχυσαν εγκεκριμένες στρατιωτικές ομάδες, ενώ τούς εξόπλισαν με μερικώς σύγχρονα όπλα, στρατιωτική εκπαίδευση και μισθό στρατιωτών, όπως επίσης και ότι έγιναν εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων σε εδάφη της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον αρνείται πεισματικά ότι εξόπλισε εξτρεμιστικές ομάδες με βαρύτερους αμυντικούς μηχανισμούς, οι οποίοι μάλιστα πέρασαν από τα χέρια και των HTS, καθώς οι FSA συχνά συμμαχούν με την HTS και άλλες ριζοσπαστικές Ισλαμιστικές ομάδες, όπως την Ahrar al-Sham, ενώ οι Ισλαμιστές αγοράζουν όπλα αποδεδειγμένα από την FSA. Στην πραγματικότητα, η CIA υποστηρίζει το αντάρτικο μέτωπο που αντιτίθεται στο καθεστώς Assad στο βόρειο (Aleppo,Idbib, Hama ) κεντρικό (Homs ) και νότιο (Δαμασκός ,Quneitra, Sweida και Deraa) τμήμα της Συρίας. Βέβαια, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή, κυρίως δε η απόσχιση της Ιορδανίας και της Τουρκίας από τους εχθρικά προκείμενους στο καθεστώς Assad, έχουν αφήσει τις αντάρτικες μονάδες απομονωμένες, χωρίς σχετική καθοδήγηση.

Στο νότιο μέτωπο οι προσπάθειες για κατάκτηση της Δαμασκού απέτυχαν, όπως και οι σχετικά μετριοπαθείς προσπάθειες να καταλάβουν τις παρακείμενες πόλεις, Deraa και Sweida. Οι εχθροπραξίες σταμάτησαν με το ξεκίνημα της εμπλοκής της Ρωσίας,τον Σεπτέμβριο του 2015.

Χάρτης ΣυρίαςΗ αμφίρροπη στάση της Ιορδανίας

Η Ιορδανία σταμάτησε να υποστηρίζει τις ανταρτικές ομάδες, ενώ διέταξε να σταματήσουν να αντιμάχονται τον Συριακό στρατό. Αν ήθελαν να λάβουν προστασία και μισθό έναντι των Ισλαμιστών, θα έπρεπε οι αντάρτες να υπακούσουν;

Παράλληλα, είναι απαραίτητο να αναφερθεί το εξής, παρά το γεγονός ότι ο Υπουργός Εξωτερικών, John Kerry, ήταν ιδιαίτερα ικανοποιημένος με αυτήν την έκβαση της συμμαχίας Ρωσίας-Ιορδανίας, στην πραγματικότητα δεν είχε άλλη επιλογή. Ο βασιλιάς Abdullah II της Ιορδανίας ήθελε να αποτρέψει τους Ρώσους από το να βομβαρδίσουν ανηλεώς τις περιοχές που υπάγονται στους αντάρτες της Deraa στα σύνορα Συρίας-Ιορδανίας, διότι ήθελε να προλάβει το τεράστιο μεταναστευτικό ρεύμα στην πόλη του, ενώ η Αμερική φοβάται, επίσης, ότι το χάος στη νότια Συρία θα ενίσχυε περαιτέρω τις εξτρεμιστικές ομάδες, καθιστώντας την Ιορδανία ευάλωτη σε τρομοκρατικά χτυπήματα. Ως αποτέλεσμα της συμφωνίας, οι μετριοπαθείς αντάρτικες ομάδες στο νότο έχουν περιοριστεί όσον αφορά στις εξεγέρσεις εναντίον του Ισλαμικού Καθεστώτος (ISIS και HTS).

Η στάση της Τουρκίας

Η Τουρκία, ωστόσο, που μάχεται εναντίον του καθεστώτος Assad έχει επαναπροσεγγίσει τις σχέσεις της με την Ρωσία από τον Αύγουστο του 2016, ενώ χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι μετατόπισε τους στόχους της από την ανατροπή των Κούρδων και του Democratic Union Party (DUP) στην καθιέρωσή του, και εν τέλει στην κυριαρχία του στην Συριακή περιοχή.

Η Τουρκία υποστήριξε έκδηλα τις εξτρεμιστικές οργανώσεις, πολεμώντας στο ανατολικό Aleppo στα τέλη του 2016, επιταχύνοντας την ήττα στα χέρια των Σύριων. Σήμερα, η Τουρκία υποστηρίζει την κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ρωσίας και Ιράν. Οι Τουρκικές στρατιωτικές αντάρτικες δυνάμεις, όπως η Asrar al-Sham, παροτρύνονται να αναμετρηθούν με τον ΗTS, αλλά δεν μάχονται πλέον εναντίον του Assad. Η Άγκυρα έχει, πλέον, αποφασίσει ότι χρειάζονται σταθερό Συριακό καθεστώς για να ανακόψουν την επιρροή του PYD στο νότιο μέτωπο. Το μοναδικό μέτωπο το οποίο χρηματοδοτείται στρατιωτικά από τις ΗΠΑ, είναι στην περιοχή al-Tanf, η οποία βρίσκεται νοτιοανατολικά της Συρίας. Οι αμερικανικές στρατιωτικές ομάδες -γνωστές ως Eastern Lions και Revolutionary Commando Army- τοποθετήθηκαν για να ασκήσουν πιέσεις στη Δαμασκό, σε στρατηγικά σημαντικές περιοχές του Qalamoun, καθώς και σε άλλες ορεινές περιοχές κοντά στα Συριακά-Λιβανικά σύνορα, προκειμένου να αναχαιτιστούν οι τουρκικές επιθέσεις. Την άνοιξη του ίδιου έτους εκμεταλλεύτηκαν την απόσυρση των στρατευμάτων του ISIS από τη νότια συριακή έρημο μεταξύ της Ιορδανίας και της Παλμύρας, ούτως ώστε να καταλάβουν μεγάλη έκταση μεταξύ του al-Tanf και Qalamoun. Μολαταύτα, η αντεπίθεση που έλαβε χώρα από το συριακό στρατό και το σιιτικό στρατιωτικό Ιράκ γρήγορα ανέτρεψε τις εξτρεμιστικές οργανώσεις στο al-Tanf. Παρ’όλο που η Αμερική, διαπιστώνοντας τις εξελίξεις αυτές, επιζητούσε να μεταφέρει τα στρατεύματα στη βορειοανατολική Συρία προκειμένου να αναμετρηθούν με τον ISIS, οι στρατιώτες δεν είχαν πλέον κίνητρο να πολεμήσουν.

Χωρίς την υποστήριξη της Ιορδανίας και της Τουρκίας, το πρόγραμμα της CIA θα είχε μικρή επιρροή. Η τελευταία επιθετική ενέργεια εκ μέρους των ΗΠΑ ήταν η επίθεση στην Δαμασκό το καλοκαίρι του 2013 – δηλαδή τέσσερα χρόνια πριν. Έκτοτε, Ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ομάδες, με τη μερική στήριξη των γηγενών της Τουρκίας και του Περσικού Κόλπου, έχουν κερδίσει τα μεσαία στρώματα ως οι πιο ισχυρές των αντιμαχόμενων του Συριακού καθεστώτος.

Την ίδια στιγμή, στην βόρεια Συρία, ο HTS και ο ISIS έχουν περιορίσει πολύ τις δυνάμεις των ΗΠΑ ενώ, στη νότια πλευρά της Συρίας, οι μετριοπαθείς δυνάμεις δεν ανταπάντησαν στις πιο πρόσφατες βιαιοπραγίες που διενεργήθηκαν από την al-Nusra, για την κατάληψη της Deraa. Την ίδια στιγμή, στην Δαμασκό αντιστέκεται μόνο το ανατολικό τμήμα της Ghouta – η οποία τελικά θα υποχωρήσει και αυτή με τη σειρά της τους επόμενους μήνες. Δυστυχώς, το πρόγραμμα για υποστήριξη εξτρεμιστικών ομάδων απεδείχθη άκαρπο καθώς, κατά πάσα πιθανότητα, δεν θα επηρεάσει περισσότερο τις ισορροπίες στην Συρία, ωστόσο φαίνεται χρήσιμο στην εξασθένιση του ηθικού του αντάρτικου μετώπου, επιταχύνοντας την ήδη γρήγορη κατάρρευση του. Ακόμη και το ενδεχόμενο για χαμηλής έντασης πόλεμο στην Συρία έχει εγκαταλειφθεί.

Ο συριακός στρατός μπορεί να προσηλωθεί απερίσπαστος στις εχθροπραξίες με τις εξτρεμιστικές ομάδες που εξακολουθούν να μάχονται στην Δυτική Συρία, κυρίως τις ισλαμιστικές οργανώσεις ή και αντιστασιακές ομάδες, οι οποίες χρηματοδοτούνται από την Σαουδική Αραβία, Islam Army (Jaysh al-Jslam). Αυτά συμβαίνουν, πλέον, στη Ghouta και την Deraa. Και οι δυο περιοχές έχουν κηρύξει την αποκλιμάκωση περιοχών, το οποίο σημαίνει, φυσικά, ότι ο συριακός στρατός και οι εξτρεμιστικές οργανώσεις πρέπει να σεβαστούν την κατάπαυση του πυρός. Στην πραγματικότητα, η Συριακή κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται, καθώς το συριακό καθεστώς θα εκμεταλλευτεί το καταστροφικό πλήγμα που υπέστησαν οι Αμερικανοί στρατιώτες στο ηθικό τους. Πιο συγκεκριμένα, επισύρει αναμνήσεις από το Aleppo στα τέλη του 2016, το οποίο δέχτηκε τεράστια επίθεση, ενώ υποκινήθηκαν πολλές οργανώσεις γύρω από την Δαμασκό για να διαπραγματευτούν μία καλύτερη λύση για την Συρία. Κάποιοι κινήθηκαν προς κατειλημμένες από εξτρεμιστές πόλεις του Idlib, ενώ άλλοι επέλεξαν την προσφερθείσα αμνηστία και στελέχωσαν τα σώματα ασφαλείας. Ένα μικρό μέρος επαναστατών συντάχθηκε με ακραίες οργανώσεις, όπως το HTS, παρά το γεγονός ότι δεν μοιράζονται ούτε την ίδια ιδεολογία, ούτε την ίδια θέληση για πόλεμο.

Νίκη για τον Putin

Μετά την απότομη διακοπή στήριξης των αμερικανικών στρατευμάτων εναντίον του Assad, ο Πρόεδρος Trump κατέδειξε ότι η αλλαγή συριακού καθεστώτος δεν αποτελεί, πλέον, κυρίαρχο στόχο για τις ΗΠΑ. Στη συνάντηση των G20, η κίνηση αυτή ερμηνεύθηκε σαν τη μεγάλη εδαφική παραχώρηση προς την Ρωσία – η οποία, στην πραγματικότητα, δεν ήταν. Η Ουάσιγκτον επαφίεται τώρα στην Ρωσία για να αναχαιτίσει εκείνη την Ιρανική επιρροή στη Συρία, εφόσον, πλέον, δεν μπορεί να το κάνει η ίδια. Υπό αυτήν τη σκοπιά, είναι καλύτερο να υπάρχουν ρωσικά στρατεύματα νότια της Συρίας έναντι της Hezbollah και της Επαναστατικής Φρουράς του Ιράν. Ενώ για την Ουάσιγκτον και το Tel Aviv, η παράταξη Ρωσικών στρατευμάτων στην ευρύτερη περιοχή θεωρείται το λιγότερο άσχημο από τα δυο κακά.

Δεδομένης της αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ, ο συριακός στρατός μπορεί να επανακτήσει τον έλεγχο της Deir al-Zour στα ανατολικά της χώρας (τώρα την κυριαρχία της περιοχής την έχει ο ISIS), χωρίς να υπάρξει το ενδεχόμενο κάποιου τρομοκρατικού χτυπήματος μέσα στη χώρα. Προκειμένου να λειτουργήσει το σχέδιο των Σύριων, η Αμερική παραιτήθηκε του ελέγχου των ιρανο-συριακών συνόρων, παρέχοντας τη δυνατότητα στο Ιράν να κατασκευάσει την από καιρό επιδιωκόμενη γέφυρα-δίαυλο από την Τεχεράνη έως και την Μεσόγειο, με ενδιάμεσους σταθμούς το Ιράκ, τη Συρία και τον Λίβανο. Πριν εγκατασταθούν τα αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράν, οι αραβικές σουνιτικές δυνάμεις δεν μπόρεσαν να προβλέψουν αυτό το αποτέλεσμα, ενώ οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) δεν είχαν καμία πρόθεση να πολεμήσουν ενάντια σε αυτό το καθεστώς, ούτε επίσης να εγκατασταθούν σε εκτάσεις πέρα από τις Κουρδικές.

Πιο συγκεκριμένα, ο κύριος άμεσος εχθρός του SDF είναι η Τουρκία. Οι αξιωματικοί του SDF θα πρέπει να αναρωτηθούν τί θα επακολουθήσει σε περίπτωση που η πόλη Raqqa πέσει, αφήνοντας τον ISIS να διαφεντεύει στην περιοχή.Το πιο πιθανό σενάριο θα είναι να αναλωθεί από τις διαρκείς επιθέσεις του τουρκικού στρατού, το οποίο θα χρειαστεί συνεργασία με την Ουάσιγκτον προκειμένου να επιτευχθεί η Ιρανική επέκταση. Αυτό θα ενθάρρυνε το SDF να μεταφερθεί εγγύτερα στην Ρωσία, η οποία θα διασφάλιζε την προστασία του δημοκρατικού συριακού στρατού από τις βουλές της Τουρκίας.

Ουσιαστικά, η Αμερική προσφέρει τη νίκη στο καθεστώς Assad και στους συμμάχους του. Το αποκορύφωμα της χρονιάς θα είναι ο συριακός στρατός να επιστρέψει στην ανατολική Συρία. Όσον αφορά την πόλη Raqqa, ο SDF δεν είχε άλλη επιλογή από το να εγκαταλείψει την πόλη στον Assad, με αντάλλαγμα μία άτυπη αυτονομία σε μία διοικητική περιοχή της πόλης.

Εν κατακλείδι, ο Putin φανερώνεται ως ο μεγάλος νικητής από τον πόλεμο στην Συρία. Έχει επαναπροσδιορίσει την εικόνα της Ρωσίας ως εκείνη της μεγάλης εγγυήτριας της ασφάλειας. Αδιαμφισβήτητα, είναι η σημαντικότερη δύναμη στη Μέση Ανατολή. Στην αντίπερα όχθη, η Αμερική ευελπιστεί να δει τεταμένες τις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας, Ιράν και περιφερειακών συμμάχων στη Συρία. Μάλλον θα περάσει αρκετό διάστημα χωρίς να συμβεί θερμό επεισόδιο. Η Ρωσία, εν αντιθέσει με το Ιράν, δεν έχει διάθεση να χαλάσει τις καλές σχέσεις που διατηρεί με το Ισραήλ. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να προστεθεί ότι η Μόσχα και η Τεχεράνη έχουν κοινές εχθρικές βλέψεις έναντι της Σαουδικής Αραβίας. Το Ριάντ είναι ο πιο φιλόδοξος στόχος του Putin, καθώς και ο βασικός χρηματοδότης των Ισλαμιστικών οργανώσεων, ενώ το Ιράν, μέχρι στιγμής, τηρεί «σιγήν ιχθύος» σχετικά με τις βλέψεις του στη Μέση Ανατολή.

Νικητές θα αναδειχθούν όσοι έχουν μακροπρόθεσμη και σταθερή στρατηγική, καθώς και την ικανότητα να εξασφαλίσουν σταθερότητα και συνεργασία με το γηγενή πληθυσμό και τις περιφερειακές χώρες. Υπό αυτήν την έννοια, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν από καιρό απομακρυνθεί.

Πηγές:

  1. BBC News. (2017). Syria war: Trump ‘ends CIA arms programme for rebels’. http://www.bbc.com/news/world-middle-east-40667229
  2. Bertrand, N. (2017). ‘Putin won in Syria’: Trump is reportedly ending the CIA’s covert program to arm Syrian rebels. Business Insider. http://www.businessinsider.com/trump-cia-arm-syrian-rebels-2017-7
  3. Watson, K. (2017). Report: Trump ending secret CIA program to arm Syrian rebels. https://www.cbsnews.com/news/report-trump-ending-secret-cia-program-to-arm-syrian-rebels/.
  4. Sanger, D. and Schmitt, E. and Hubbard, B. (2017). Trump Ends Covert Aid to Syrian Rebels Trying to Topple Assad. Nytimes.com. https://www.nytimes.com/2017/07/19/world/middleeast/cia-arming-syrian-rebels.html.
  5. Osborne, S. (2017). Donald Trump just revealed a secret CIA mission on Twitter. The Independent. http://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/donald-trump-cia-syria-rebels-twitter-tweet-covert-operation-us-president-secret-a7858351.html.
  6. Wight, J. (2017). The End of the CIA’s Illegal Program in Syria Is a Major Victory. https://sputniknews.com/analysis/201708071056251595-syria-cia-illegal-program/.
  7. Lister, T. (2017). Why the end of a CIA program is a win for Russia. CNN. http://edition.cnn.com/2017/07/20/politics/cia-syria-program-russia/index.html.
  8. Joschka, F. (2014). Τι πραγματικά συμβαίνει στη Μέση Ανατολή. ΤΟ ΒΗΜΑ. http://www.tovima.gr/world/article/?aid=612584.
  9. Walcott, J. (2017). Trump ends CIA arms support for anti-Assad Syria rebels: U.S. officials. Reuters. https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-usa-syria/trump-ends-cia-arms-support-for-anti-assad-syria-rebels-u-s-officials-idUSKBN1A42KC.
  10. Hume, T. (2017). Trump ends covert CIA program and puts Syria’s rebels in jeopardy. https://news.vice.com/story/trump-ends-covert-cia-program-and-puts-syrias-rebels-in-jeopardy.
  11. Καρβουνοπούλου, Φ. (2016). Ο πραγματικός ρόλος της Αμερικής στη Συρία! Πόσο πραγματικά έχει εμπλακεί στρατιωτικά; Militaire.gr. http://www.militaire.gr/ο-πραγματικός-ρόλος-της-αμερικής-στη-σ/.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest