Παρελθόν, παρόν και μέλλον της ελληνικής πολεμικής βιομηχανίας

Τον τελευταίο καιρό γίνεται ιδιαίτερη συζήτηση σχετικά με τα Ε.Α.Σ., αλλά και με το μέλλον της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Αφορμή στάθηκε η παραίτηση του επίτιμου Α/ΓΕΝ Ναυάρχου, Κοσμά Χρηστίδη, από τη θέση του Διευθύνοντα Συμβούλου των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων – γεγονός που πυροδότησε μπαράζ σχολίων από τον Τύπο και τα πολιτικά κόμματα, αναζωπυρώνοντας το ερώτημα »Τί τη θέλουμε την αμυντική βιομηχανία; ».

Οι απαντήσεις ποικίλουν, ανάλογα με τη σκοπιά με την οποία θα εξετάσει κανείς το ζήτημα. Έτσι, έχουμε τα αμιγώς οικονομικά οφέλη, και τα στρατιωτικά-εξοπλιστικά. Στη συνέχεια θα αναλυθούν τα δύο αυτά σκέλη, θα παρατεθούν λόγοι που οδήγησαν τον τομέα στη σημερινή του παρακμή, και θα πραγματοποιηθεί σύγκριση με άλλες χώρες.

Οικονομία και εξοπλισμοί

Όπως κάθε βιομηχανικός κλάδος, έτσι και ο αμυντικός συνεισφέρει τα μέγιστα στην οικονομική ζωή ενός κράτους. Αρχικά, αυτό επιτυγχάνεται μέσω της δημιουργίας θέσεων εργασίας, γεγονός που συμβάλει στην καταπολέμηση της ανεργίας. Μόνο τα Ε.Α.Σ. -στις ημέρες της δόξης τους- απασχολούσαν 1.800 εργαζομένους. Αν σε αυτούς συνυπολογιστούν οι θέσεις εργασίας των λοιπών εταιριών (ΕΛΒΟ, ΕΑΒ κλπ.), τότε οι αριθμοί αυξάνονται θεαματικά. Επιπλέον, η βιομηχανία αποτελεί μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για την απορρόφηση δυναμικού από διάφορα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας.

ΤΟΜΑ BOXER της γερμανικής KMW. Τον εξοπλισμό τους με συστήματα ενδοεπικοινωνίας έχει αναλάβει η ελληνική εταιρεία IDE.

Οι εξαγωγές υλικού είναι μια ακόμα πηγή κέρδους. Αναμφίβολα, η Ελλάδα δεν έχει τις δυνατότητες κρατών όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Γερμανία κ.α., ωστόσο έχει να επιδείξει αρκετά αξιόλογα αποτελέσματα. Το πιο πρόσφατο είναι η συμφωνία της INTRACOM Defence Electronics με την γερμανική KMW (ύψους 2 εκατ. ευρώ) για την προμήθεια συστημάτων ενδοεπικοινωνίας WiSPR στα ΤΟΜΑ BOXER.

 

Αντίστοιχες δραστηριότητες έχουν σημειώσει κι άλλες εταιρίες, όπως η Elmon για την παροχή αλεξίσφαιρων γιλέκων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (αξίας 20 εκατ. ευρώ). Εκτός από τις εξαγωγές, υπάρχει πάντα και η δυνατότητα συνεργασίας με άλλους κολοσσούς για τη συμπαραγωγή, αναβάθμιση ή συντήρηση δικών τους προϊόντων.

Κράτη και βιομηχανίες με τις οποίες συνεργάζεται η ελληνική αμυντική βιομηχανία.

Εκτός, όμως, από τα οικονομικής φύσεως οφέλη, υπάρχουν και τα στρατιωτικής φύσεως. Μία ανεπτυγμένη εγχώρια βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες των εθνικών Ε.Δ. σε υψηλής ποιότητας οικονομικό υλικό, καθιστώντας τις αυτάρκεις -ως ένα βαθμό-, και περιορίζοντας την εξάρτηση από αγορές του εξωτερικού, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως μοχλός πίεσης. Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι Ε.Δ. εξοπλίζονται με ελαφρά όπλα, πυρομαχικά, ΤΟΜΑ, ΤΟΜΠ, Α/Α και ηλεκτρονικό εξοπλισμό. Για παράδειγμα, το πεζικό μας εξοπλίζεται -μεταξύ άλλων- με τυφέκια G3A3 ελληνικής κατασκευής, ενώ προσφάτως τοποθετήθηκαν σε πλοία του Π.Ν. σταθεροποιημένοι ηλεκτροπτικοί αισθητήρες της Miltech.

Προβλήματα

Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί τα Ε.Α.Σ. βρίσκονται σε τόσο δεινή θέση σήμερα. Αν λάβουμε υπόψιν την επιστολή παραίτησης του Ναυάρχου Χρηστίδη, τότε κύριες αιτίες είναι η κακή διοίκηση της επιχείρησης και ο μη υγιής συνδικαλισμός. Ως προς το δεύτερο, δεν υπάρχει κάτι να σημειώσουμε. Δυστυχώς, είναι μια από τις πολλές περιπτώσεις όπου γίνεται κατάχρηση ενός δικαιώματος. Αντίστοιχες συμπεριφορές οδήγησαν μεγάλο αριθμό βιομηχανικών μονάδων -διαφόρων τομέων- στο κλείσιμο, και έχουν δυσφημίσει τον κλάδο σε μεγάλο βαθμό. Ως προς το πρώτο, υπάρχουν αρκετά πράγματα.

Αν και η οικονομική αδυναμία των Ε.Α.Σ άρχισε να γίνεται αισθητή από το 2000 και μετά -γεγονός που οδήγησε σε συγχώνευσή τους με ΠΥΡΚΑΛ και ΕΒΟ το 2004-, το πραγματικό πρόβλημα είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα. Επί αρκετές δεκαετίες, καμία κυβέρνηση δεν ασχολήθηκε με την ουσία του προβλήματος, ούτε φρόντισε να προωθήσει την εγχώρια βιομηχανία. Γιατί όμως;

  1. Αρκετές φορές βρέθηκαν στη θέση του Υπουργού Εθνικής Αμύνης άτομα με πλήρη άγνοια επί του θέματος (για να μην κατονομαστεί  περίπτωση υπουργού που δεν είχε κάνει ούτε στρατιωτική θητεία).
  2. Καμία κυβέρνηση δεν είχε μακρόπνοο σχέδιο σχετικά με τον βιομηχανικό τομέα της χώρας, και αν είχε, απαξίωνε τον αμυντικό.
  3. Η εσωτερική αγορά δεν προσφερόταν για μεγάλες »παροχές» -ή, κοινώς, μίζες-, όπως η εξωτερική.
  4. Η εκάστοτε πολιτική ηγεσία απέρριπτε επενδυτικές προτάσεις.

Δυστυχώς, οι τοποθετήσεις των »ημετέρων» σε αυτήν τη χώρα αποτελούν τον κανόνα, ασχέτως των ικανοτήτων τους. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο αυτό. Ξεκινά όταν οι ημέτεροι επιθυμούν να επιβάλουν τη γραμμή τους ή, ορθότερα, το συμφέρον τους. Έτσι, προέκυψαν αναρίθμητα σκάνδαλα και προβλήματα: υπερκοστολόγηση υποβρυχίων που έγερναν, άρματα μάχης χωρίς βλήματα που παρουσίασαν βλάβες μετά την εκτέλεση μερικών βολών, και χρηματισμοί πολιτικών προσώπων είναι μόνο μερικά. Αρκεί να δει κανείς την υπόθεση Τσοχατζόπουλου για να πάρει μια γεύση. Απτή απόδειξη των προαναφερθέντων αποτελεί πρόσφατο δημοσίευμα της Frankfurter Allgemeine Zeitung, το οποίο αναφέρει ότι η εισαγγελία της Βρέμης απήγγειλε κατηγορίες εναντίον πέντε πρώην μάνατζερ εξοπλιστικών εταιρειών (4 Γερμανοί και ένας Έλληνας), υπόπτων για δωροδοκία αξιωματούχων στην Ελλάδα. Επιπλέον, πρώην συνεργάτες της Rheinmetall Defense Electronics κατέβαλαν, μεταξύ 1998 και 2011, χρήματα σε Έλληνες αξιωματούχους, προκειμένου να εξασφαλίσουν την παραγγελία για παράδοση του συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας Asrad, ενώ, μέσω της δωροδοκίας αυτής, προωθήθηκε και η παράδοση συστημάτων ελέγχου πυρός για τα Leopard 2, τα οποία παρέδωσε η Krauss-Maffei-Wegman (KMW).

FREMM και F-35, δύο χαμένες ευκαιρίες συμπαραγωγής.

Πέραν της διαφθοράς, υπάρχουν και οι χαμένες ευκαιρίες. Αναρίθμητες είναι οι περιπτώσεις όπου κληθήκαμε να συμμετάσχουμε σε πρόγραμμα ανάπτυξης οπλικών συστημάτων, και το απορρίψαμε -για άγνωστους λόγους-, και τώρα το μετανοιώνουμε. Απορρίψαμε συμπαραγωγή των φρεγατών FREMM με Γαλλία και Ιταλία, πρόταση συμπαραγωγής των F-35 κ.α. Σημειωτέον πως σήμερα έχουμε εκδηλώσει ενδιαφέρον απόκτησης και των δύο αυτών οπλικών συστημάτων, αλλά η υψηλή τιμή τους τα καθιστά απαγορευτικά.

Το Μάιο του 2016, ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης, Πάνος Καμμένος, ανακοίνωσε τη συμπαραγωγή καλάσνικοφ με τη Ρωσία (ένα φιλόδοξο σχέδιο το οποίο, μέχρι στιγμής, δεν έχει υλοποιηθεί), ενώ ένα χρόνο πριν (2015) η Ε.Λ.Β.Ο. υπέγραφε προσύμφωνο συνεργασίας για ανακατασκευή στρατιωτικών οχημάτων με την Αίγυπτο (η τύχη του οποίου επίσης αγνοείται έκτοτε, καθώς η εταιρεία είχε περιέλθει σε καθεστώς εκκαθάρισης).

Παραδείγματα προς μίμηση

Την ίδια στιγμή που εμείς κλείνουμε και περιορίζουμε τη βιομηχανία μας, τα γειτονικά μας κράτη την προωθούν αδιάκοπα. Η Σερβία κλείνει συμφωνίες για παροχή πυρομαχικών με τρίτα κράτη, και στο ίδιο μήκος κύματος δρα και η Ρουμανία, ενώ η Τουρκία προχωρά στη δημιουργία κολοσσών. Η τελευταία θα αποτελέσει τόσο παράδειγμα προς μίμηση, όσο και σύγκρισης με την Ελλάδα.

Τουρκική αμυντική βιομηχανία

Με μεγάλο αριθμό εταιριών -ιδιωτικών και δημοσίων-, η Τουρκία βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις της παγκόσμιας αγοράς. Όπως έχει αναφερθεί και σε προηγούμενο άρθρο, η τουρκική πολεμική βιομηχανία είναι σε θέση να καλύπτει μεγάλο τμήμα των αμυντικών αναγκών της χώρας. Στα κορυφαία επιτεύγματά της συγκαταλέγεται η παραγωγή εθνικού επιθετικού ελικοπτέρου, η ναυπήγηση κορβετών και αεροπλανοφόρου, η παραγωγή αρμάτων μάχης ΤΟΜΑ και ΤΟΜΠ, και πλήθος οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών. Πέραν όλων αυτών, η Τουρκία προχωρά στην παραγωγή εθνικού άρματος μάχης του Altay, σε σχεδίαση εθνικού αεροσκάφους, βαλλιστικού πυραύλου και πολλών άλλων (αν λάβουμε υπόψιν τις εξαγγελίες της Άγκυρας).

Το ζήτημα δεν είναι μόνο η εγχώρια παραγωγή και κατανάλωση, αλλά και η εξάπλωση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας σε τρίτα κράτη. Σύμφωνα με ανακοίνωση του τουρκικού Γ.Ε.Ε.Θ.Α., οι πρεσβείες της χώρας σε 120 κράτη έλαβαν εντολή προώθησης της εγχώριας βιομηχανίας και των προϊόντων της. Εκτός αυτού, η Τουρκία ενημερώνεται διαρκώς για τις εξελίξεις στη διεθνή αγορά, και επιδιώκει τη συμμετοχή σε κάθε είδους συμπαραγωγή και ανάπτυξη οπλικού συστήματος. Από τις αρχές του 2000, μπήκε στη συμπαραγωγή των F-35 έχοντας εκφράσει ενδιαφέρον για τα εν λόγω αεροσκάφη, και σήμερα έχει ήδη προβεί σε αγορά τους. Πληροφορίες τη θέλουν να διεκδικεί θέση στη συμπαραγωγή των ρωσικών Α/Α πυραύλων S-300 και S-400, παρά τις δυσμενείς σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

Στην παρούσα φάση απαιτείται άμεση αναδιάρθρωση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Υπάρχουν αρκετές συμβάσεις οι οποίες εκκρεμούν και περιμένουν αποπεράτωση, ενώ στον ορίζονται διαφαίνονται πιθανές ευκαιρίες. Οι επαφές που είχε ο κ. Καμμένος στην INDEX 2017 ενδεχομένως να προσελκύσουν νέες παραγγελίες, και να ανοίξουν νέες πιθανές αγορές για τη βιομηχανία μας. Διακινδυνεύοντας, πάντως, μια θέση, συνιστάται η παραχώρηση και υπαγωγή όλων των δημοσίων, εγχώριων αμυντικών βιομηχανικών μονάδων στο ΥΠΕΘΑ. Δεν μιλάμε για έναν οποιονδήποτε τύπο βιομηχανίας. Η πολεμική απαιτεί συγκεκριμένες γνώσεις και σταθερό πλάνο προόδου. Καλώς ή κακώς, οι Ε.Δ. έχουν αποδειχθεί αρκετά σταθερότερες από τις εκάστοτε κυβερνήσεις σε αυτόν τον τομέα. Πέραν της προσαρμογής της βιομηχανίας για την κάλυψη ίδιων αναγκών, θα μπορούσε να διευρυνθεί το αναπτυξιακό και επιχειρηματικό τους πλαίσιο, επιτυγχάνοντας πολλαπλούς στόχους ταυτόχρονα:

  • Κάλυψη αναγκών, με υλικό υψηλής ποιότητας σε χαμηλό κόστος.
  • Δημιουργία θέσεων εργασίας.
  • Σταθερό επαγγελματικό πλάνο.
  • Μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων.
  • Οικονομική ενίσχυση των Ε.Δ.

Πηγές:

  1. Otokar (2005) ALTAY. Available at: https://www.otokar.com/en-us/products/Pages/altay.aspx (Accessed: 26 February 2017).
  2. Euro2day (2015) ΕΛΒΟ: Για συμφωνία συνεργασίας με την Αίγυπτο κάνουν λόγο οι εργαζόμενοι. Available at: http://www.euro2day.gr/news/economy/article/1338221/elvo-gia-symfonia-synergasias-me-thn-aigypto-kano.html (Accessed: 26 February 2017).
  3. Frankfurter Allgemeine Zeitung (2017) Steuerhinterziehung: Anklage gegen Rüstungs-Manager und ehemalige SPD-Abgeordnete. Available at: http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/steuerhinterziehung-anklage-gegen-ruestungs-manager-und-ehemalige-spd-abgeordnete-14890409.html (Accessed: 26 February 2017).
  4. Τσιμπούκης, Γ. (2015) Elmon: Μια ελληνική αμυντική βιομηχανία με καινοτόμα προϊόντα και εξαγωγές. Available at: http://www.viadiplomacy.gr/elmon-mia-elliniki-amintiki-viomichania-me-kenotoma-proionta-ke-exagoges/ (Accessed: 26 February 2017).
  5. Charalabopoulos, P. (2015) Η γιγαντιαία πολεμική βιομηχανία που φτιάχνει ο Ερντογάν στην Τουρκία. Available at: http://www.iplus.gr/index.php/gr/2016-04-25-13-28-46/2014-10-09-22-21-37/7406-2015-10-03-16-30-26 (Accessed: 26 February 2017).
  6. Pike, J. (2008) The Greek defense industry. Available at: http://www.globalsecurity.org/military/world/europe/gr-industry.htm (Accessed: 26 February 2017).

Tagged under:

Προπτυχιακός φοιτητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έντονο ενδιαφέρον για ιστορία, γεωπολιτική και θέματα στρατιωτικής φύσεως. Κατά κάποιους '' ένας σύγχρονος Πρώσσος ''. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest