Ποιες προκλήσεις θα έχει να αντιμετωπίσει ο νέος/η νέα Πρόεδρος των Η.Π.Α. στην Ασία;

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Οι προεδρικές εκλογές που θα διεξαχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι αναμφίβολα η σημαντικότερη εκλογική αναμέτρηση της χρονιάς. Το αποτέλεσμά τους θα είναι καθοριστικής σημασίας για την επίλυση σημαντικών εσωτερικών προβλημάτων των Η.Π.Α. και διεθνών κρίσεων, καθώς η χώρα παραμένει η ηγέτιδα δύναμη του φιλελεύθερου και δημοκρατικού κόσμου.

Κατά την προεκλογική περίοδο φαίνεται ότι η εσωτερική πολιτική μονοπωλεί την ατζέντα των υποψηφίων Προέδρων. Από την άλλη, έχουν δείξει -μέχρι στιγμής- λίγη προσοχή στην πιο σημαντική περιοχή του πλανήτη, αυτή της Ασίας-Ειρηνικού. Μάλιστα ο Donald Trump έχει αφήσει να εννοηθεί πως δεν θα διστάσει να εγκαταλείψει παραδοσιακούς συμμάχους των Η.Π.Α. στην Ασία, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, αν δεν συνεισφέρουν στο εξής περισσότερα από τη μεριά τους στη συμμαχία.

Η Ανατολική Ασία θα πρέπει να απασχολήσει τον επόμενο/την επόμενη Πρόεδρο, όχι μόνο γιατί είναι η “ατμομηχανή” της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και γιατί την περιμένει ένα όλο και πιο ασταθές μέλλον, εξαιτίας πολύπλοκων προκλήσεων που αυξάνονται εκθετικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τους συμμάχους τους, και δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς που σταθμεύουν σε αυτές ως στρατιωτικό προσωπικό. Σημαντικότερες είναι οι απειλές από τον δικτάτορα της Βόρειας Κορέας, που εντείνει το πυρηνικό του πρόγραμμα, και από την Κίνα, που αναπτύσσει προηγμένα όπλα και στρατιωτικοποιεί τεχνητές νήσους στη Νότια Κινεζική Θάλασσα, με το βλέμμα και στα διεκδικούμενα και από την Ιαπωνία νησιά Senkaku/Diaoyu. Ακόμα, η απόσυρση των Η.Π.Α. από τη Νότια Κορέα δεν θα της άφηνε κανένα αντίβαρο ενάντια στην αυξανόμενη κινεζική ισχύ, και θα της δημιουργούσε νέες αμφιβολίες σχετικά με την Ιαπωνία (ότι θα μπορούσε να επανεξοπλιστεί και να αποκτήσει πυρηνικά απουσία της αμερικανικής δέσμευσης).

Η στάση της Κίνας μπορεί να θεωρηθεί ως η μεγαλύτερη απειλή. Κρίνοντας από τις υπερβολικές απαιτήσεις κυριαρχικού χαρακτήρα στην Ανατολική και Νότια Κινεζική Θάλασσα που έχουν μικρή βάση στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, το στρατιωτικό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού -που περιλαμβάνει απαγόρευση πρόσβασης σε ορισμένες περιοχές, με στόχο τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας δυνάμεων των ΗΠΑ στον κοντινό θαλάσσιο και εναέριο χώρο- και τις μερκαντιλιστικές πολιτικές που περιλαμβάνουν κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, ο καθένας μπορεί να συμπεράνει ότι η Κίνα ενεργεί ως επίδοξος περιφερειακός ηγεμόνας, με αυτοκρατορική νοοτροπία του 19ου αιώνα.

Η Βόρεια Κορέα έρχεται με μικρή διαφορά δεύτερη. Με πυρηνικές δυνατότητες, ένα στρατό ενός εκατομμυρίου ανθρώπων, και ένα οπλοστάσιο με πυραύλους μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, η Pyongyang απειλεί την ευρύτερη περιοχή – αλλά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Περαιτέρω βελτίωση στις πυραυλικές δυνατότητες θα μπορούσε να κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Παράλληλα, δεδομένης της αστάθειας του καθεστώτος, μια εσωτερική κατάρρευση θα μπορούσε να οδηγήσει εκατομμύρια Βορειοκορεάτες να εγκαταλείψουν την χώρα τους για την Κίνα, τη Νότια Κορέα, και -ενδεχομένως- την Ιαπωνία. Αν λάβουμε υπόψιν τη δυσάρεστη εμπειρία του παρελθόντος με τον Πόλεμο της Κορέας, ένα κενό στη χερσόνησο θα μπορούσε να τραβήξει την Κίνα και τις Η.Π.Α. σε μια ανεπιθύμητη σύγκρουση.

Στην πραγματικότητα αυτά τα δύο κράτη είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου στις προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο/η διάδοχος του Obama στην Ασία. Αξίζει να αναφερθούν ακόμα οι συνεχιζόμενες εντάσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν -που είναι και οι δύο πυρηνικές δυνάμεις-, και η δυνατότητα για ύφεση στις σχέσεις Κίνας – Ταϊβάν μετά τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές στην δεύτερη. Οι Η.Π.Α. ανησυχούν, επίσης, για την επαναδραστηριοποίηση του ρωσικού στρατού στην Άπω Ανατολή, την πειρατεία που απειλεί περιφερειακές θαλάσσιες οδούς, τη διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής και, τέλος, την κλιματική αλλαγή και οικολογική υποβάθμιση που θα μπορούσε να προκαλέσει μαζική μετανάστευση πληθυσμών από τις ακτές που είναι χαμηλότερα από το επίπεδο της θάλασσας.

Οι υποψήφιοι για το Λευκό Οίκο θα πρέπει να εκφράσουν ξεκάθαρα το όραμά τους για την περιοχή, και πώς θα χειριστούν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που τους θέτει, προστατεύοντας παράλληλα τα αμερικανικά συμφέροντα. Προς τιμήν της, η κυβέρνηση Obama αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία της Ασίας και την ανάγκη διατήρησης της ισορροπίας σε αυτή. Για την ακρίβεια, ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία των Η.ΠΑ. που ο Πρόεδρος έδωσε προτεραιότητα σε περιοχή που δεν ήταν η Ευρώπη ή η Μέση Ανατολή. Ωστόσο, επειδή κανένας υποψήφιος για το 2016 δεν έχει δείξει το ίδιο ενδιαφέρον για την Ασία, δεν είναι βέβαιο ότι η ισορροπία αυτή θα διατηρηθεί.

Ο επόμενος/η επόμενη Πρόεδρος πρέπει σε κάθε περίπτωση να αναγνωρίσει ότι η χώρα του δεν μπορεί να δρα μόνη της εκεί. Αυτός ή αυτή θα πρέπει να στηρίξουν το έθνος που είναι σε θέση να βοηθήσει περισσότερο τις Ηνωμένες Πολιτείες όσον αφορά την επίτευξη των στόχων τους. Καμία άλλη χώρα δεν μπορεί να παίξει αυτό το ρόλο καλύτερα από την Ιαπωνία.

Αν και οι Η.Π.Α. έχουν αρκετούς περιφερειακούς συμμάχους βάσει συνθηκών, η Ιαπωνία είναι ο κεντρικός άξονας για την εμπλοκή τους στην Ασία. Εκεί σταθμεύει μεγάλος αριθμός αμερικανικών στρατευμάτων. Ακόμα, η Ιαπωνία είναι σημαντικός σύμμαχος, καθώς πρόκειται για μια χώρα που υποστηρίζει σθεναρά το κράτος δικαίου, εργάζεται για να ενισχύσει την περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, και είναι ένας από τους κορυφαίους παρόχους βοήθειας παγκοσμίως και ενεργός σταυροφόρος έναντι της κλιματικής αλλαγής. Επιπροσθέτως, προσχώρησε με τις ΗΠΑ στην Trans-Pacific Partnership, μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που επιδοξεί να γίνει η μεγαλύτερη του είδους στον κόσμο.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η σχέση των Η.Π.Α. με την Νότια Κορέα, που αντιμετωπίζει σοβαρή απειλή με πυρηνικό χτύπημα από τη Βόρεια Κορέα. Μετά τον πόλεμο η συνεργασία των δύο χωρών περιελάμβανε ενίσχυση της νοτιοκορεατικής άμυνας με αμερικανική βοήθεια, αλλά και συμμετοχή στρατευμάτων από τη Νότια Κορέα  στο στον πόλεμο του Βιετνάμ πλαϊ στις Η.Π.Α.. Επίσης, το 2004 η Νότια Κορέα απέστειλε χερσαία δύναμη 3000 ατόμων στο Ιράκ μετά από αίτημα της κυβέρνησης των ΗΠΑ., έναν αριθμό παρόμοιο με πολλούς νατοϊκούς συμμάχους.

Η.Π.Α. και Νότια Κορέα δουλεύουν μαζί και για την αντιμετώπιση διεθνών προβλημάτων, όπως οι παγκόσμιες πανδημίες, η πειρατεία, καθώς και σε επιχειρήσεις σταθεροποίησης μετά το πέρας των συγκρούσεων στο Αφγανιστάν, και πιθανότατα θα συνεχίσουν να το κάνουν – εκτός αν ο Πρόεδρος Trump γυρίσει την πλάτη του στη συμμαχία, όπως έχει προειδοποιήσει.

Προς το παρόν οι υποψήφιοι ένοικοι του Λευκού Οίκου συνεχίζουν να επικεντρώνουν τα οράματα της εξωτερικής πολιτικής τους στους συμμάχους του ΝΑΤΟ και τις απειλές από τη Μέση Ανατολή. Εντούτοις, με αυτό τον τρόπο δείχνουν περιορισμένη αντίληψη των προκλήσεων και των ευκαιριών που οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν τα επόμενα χρόνια.

Το κέντρο βάρους του κόσμου μετατοπίζεται προς την Ασία. Ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ καλό θα είναι να το αναγνωρίσει άμεσα αυτό, και να αξιοποιήσει τη σχέση με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, ώστε να εξασφαλιστεί η επιτυχημένη παρουσία της χώρας του εκεί και τις επόμενες δεκαετίες. Μια μοναχική πορεία σίγουρα δεν θα  κάνει την Αμερική μεγάλη και πάλι, αλλά θα προκαλέσει αργά ή γρήγορα αισθήματα νοσταλγίας για τον τελευταίο αμερικανικό αιώνα, όταν η Ουάσιγκτον εξήγε τα ιδανικά της όντας παγκόσμια ηγετική δύναμη, αντί να εστιάζει ναρκισσιστικά στο άμεσο προσωπικό της συμφέρον.

  • http://thediplomat.com/2016/02/where-is-asia-in-the-us-presidential-debates/
  • http://thediplomat.com/2016/04/the-united-states-cant-afford-trumps-policies-toward-northeast-asia/

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest