Πολιτική και περιβάλλον… ένα δυνατό bras de fer!

1/12/2015: Ο πρωθυπουργός της Κίνας, Σι Τσινπινγκ, σήμανε πορτοκαλί συναγερμό για την επιδείνωση των επιπέδων ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην πρωτεύουσα, το Πεκίνο, καθώς και σε άλλες μεγάλες, βιομηχανοποιημένου χαρακτήρα, πόλεις της Κίνας.

Το προαναφερθέν συμβάν θέτει περιβαλλοντικά ζητήματα που πλήττουν τη διεθνή κοινότητα, όπως η διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση. Στην προκείμενη περίπτωση, ο κίνδυνος λαμβάνει αυξημένες διαστάσεις καθώς κάνουμε λόγο για τον νούμερο ένα περιβαλλοντικό ρυπαντή παγκοσμίως, τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Και όλα τα παραπάνω λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια του COP21 στο Παρίσι με θέμα την περιβαλλοντική αλλαγή και την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στους 2 βαθμούς Κελσίου μέχρι το πέρας του μισού αιώνα.

Όμως, τι είναι το COP21;

Αρχικά, αξίζει να υπογραμμιστεί ότι το COP21 (Committee Of Parties) διοργανώνεται το διάστημα 30 Νοεμβρίου έως 11 Δεκεμβρίου στο Παρίσι, αποτελώντας τη συνέχεια διαδοχικά διοργανωμένων συνεδρίων σε εξαμηνιαία βάση, με κεντρικό άξονα θεματολογίας τις εκάστοτε περιβαλλοντικές μεταβολές και τις ενδεχόμενες πολιτικές προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα συνέδρια οργανώνονται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, με καθορισμένο αριθμό συμμετοχής στους 196 εκπροσώπους κρατών-μελών του οργανισμού συν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο θεσμός αυτός θεσπίστηκε στη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα στο Ρίο το 1992 και περαιτέρω ενισχύθηκε με την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Κιότο το 2005, κορυφώνοντας κατά αυτόν τον τρόπο το ρόλο και τη δράση του.

Ωστόσο, παρά τη σχετική δημοτικότητα του Πρωτοκόλλου, το οποίο έθετε ως θεμελιακή παράμετρο για τη μείωση της ενδεχόμενης αύξησης της μέσης θερμοκρασίας στους 2 βαθμούς Κελσίου την ελαχιστοποίηση των ρυπογόνων εκπομπών άνθρακα, το προαναφερθέν εγχείρημα απέτυχε λόγω της απουσίας οριοθέτησης συγκεκριμένου ποσοστού μείωσης των εν γένει ρύπων.

Η απάντηση, παρόλα αυτά, φαίνεται πως δόθηκε φέτος στο Παρίσι με την καθολική αποδοχή όλων των παρευρισκόμενων μελών για τη μείωση των παθογόνων για το περιβάλλον εκπομπών άνθρακα κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των τελευταίων στο 40%. Καθώς το συνέδριο βρίσκεται σε εξέλιξη, αναμένονται επιπλέον ενδεχόμενες προτάσεις για την επιχειρησιακή  χρηματοδότηση προγραμμάτων πράσινης ανάπτυξης και προσπάθειες δημιουργίας των λεγόμενων ‘’πράσινων πόλεων’’.

 

Είναι το COP21 ένα αμιγώς περιβαλλοντικό συνέδριο;

Ενδεχομένως όχι. Κρίνοντας από την έναρξη του συνεδρίου αυτό φαίνεται να ενδύθηκε έναν πολιτικό μανδύα, καθώς η πλειοψηφία των μελών εξέφρασε τη συμπαράστασή της προς τη Γαλλία για το πρόσφατο τρομοκρατικό πλήγμα που υπέστη, ενώ τόσο οι λοιπές δυνάμεις όσο και η εμπλεκόμενη Ρωσία αναφέρθηκαν στην τουρκική κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους, με τους τελευταίους να εκδηλώνουν έναν άμεσα εμφανή φιλοπόλεμο πατριωτισμό. Ταυτόχρονα, οι αναπτυσσόμενες χώρες, με κύριους εκφραστές την Κίνα και την Ινδία, ζήτησαν την όσο το δυνατόν γρηγορότερη επίτευξη συμφωνίας για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών τους προβλημάτων, όντες μάλιστα και οι μεγαλύτεροι ρυπαντές παγκοσμίως.

Το κατά πόσον αυτά θα επιλυθούν, αποτελεί ένα θέμα το οποίο εμπίπτει στη σφαίρα της πολιτικής  σκοπιμότητας και ισχύος.

Τόσο η Κίνα όσο και η Αφρική (συγκεκριμένα το νότιο τμήμα της) αποτελούν μέρη της οικονομικής συνεργασίας των κρατών BRICS, δηλαδή του συνόλου αναπτυσσόμενων χωρών που απειλούν με την ανάδειξή τους ως περιφερειακοί ηγεμόνες της εκάστοτε περιοχής γεωγραφικής δραστηριοποίησής τους τις υπάρχουσες «Μεγάλες Δυνάμεις», διαταράσσοντας κατά αυτόν τον τρόπο την καθεστηκυία ισορροπία ισχύος και τον υπάρχοντα συσχετισμό δυνάμεων. Μήπως τα περιβαλλοντικά προβλήματα διαιωνίζονται αποσκοπώντας στην παγίωση συγκεκριμένων status quo; Αλλιώς, πώς εξηγείται το παράδοξο ότι η Κίνα, παρά το γεγονός ότι αποτελεί τον κυριότερο επενδυτή «πράσινων» προγραμμάτων, αποτελεί συγχρόνως ένα διεθνές περιβαλλοντικό αγκάθι;

Ας μη λησμονούμε τον παράγοντα πυρηνικά, τα οποία κατά το παρελθόν αποτέλεσαν τροχοπέδη περιβαλλοντικής ανάπτυξης (Χιροσίμα, Τσέρνομπιλ) και συνεχίζουν να απειλούν τα κράτη σε διεθνή κλίμακα, καθώς ο κίνδυνος τόσο πυρηνικού ατυχήματος, όσο και πυρηνικού πολέμου σε περιφερειακό επίπεδο, ενδέχεται να διαδραματιστεί.

Στον αντίποδα αυτού του επιχειρήματος υπάρχει η πυρηνική αποτροπή, η οποία έγκειται στην απειλή χρήσης της εκ μέρους ενός εκ των εμπλεκόμενων στη διένεξη μερών, συμβάλλοντας έτσι στην αποφυγή του πολέμου και στη διαφύλαξη της ειρήνης, εφόσον η απειλούμενη πλευρά κάτοχος ή μη πυρηνικών, μη γνωρίζοντας το μέγεθος ενεργειακής ισχύος του εχθρού, κρίνει ως προσφιλέστερη τακτική την ενδεχόμενη συνθηκολόγηση.

 

Στο σημείο αυτό τίθεται το ερώτημα: υφίσταται όντως περιβαλλοντικό πρόβλημα και, αν ναι, η καταστροφή είναι τόσο κοντά όσο προβάλλεται;

Υπάρχει περιβαλλοντικό ζήτημα μεν, όχι τόσο εμφανές και τραγικό δε. Η περιβαλλοντική προπαγάνδα, η οποία αγγίζει τα όρια της καταστροφολογίας, συνεπάγεται τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από άλλα εξίσου μείζονα θέματα, όπως η οικονομική κρίση ή η διεθνής τρομοκρατία, συντελώντας παράλληλα στην αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας μέσω της πολιτικής ανεκτικότητας, αναφορικά με την εκχώρηση δυνατότητας εμπλοκής υπερεθνικών θεσμών στα εσωτερικά των εθνών-κρατών.

 

Λύσεις υπάρχουν τόσο σε διεθνές όσο και σε ενδοκρατικό επίπεδο. Στο διεθνές πλαίσιο, παραδείγματος χάριν αναφορικά με την Κίνα, την Ινδία, την Αμερική και την Ιαπωνία, η εφαρμογή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής και των αντίστοιχων θεσμών της, όπως το Green Capital Award, Green Leaf Initiative, European Network of Managing and Environmental Authorities και Green Action Plan of SMEs (small and medium size entrepreneurships), θα συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση των υπαρχουσών συνθηκών, καθώς η πραγμάτωσή της στα προαναφερθέντα κράτη κρίνεται εύκολα δυνατή. Στο ενδοκρατικό επίπεδο, θεωρείται αναγκαία η εφαρμογή πολιτικών διάχυσης εξουσιών (spillover policy) στα πλαίσια των πόλεων και η ενεργή συνταύτιση των κεντρικών εξουσιών με τα ποικίλα περιβαλλοντικά κινήματα, αυξάνοντας κατά αυτόν τον τρόπο την περιβαλλοντική συνείδηση στα κοινωνικά στρώματα. Συνεπώς, κάνουμε λόγο για συνοχή σχεδιασμού και εφαρμογής μεταξύ των διαφόρων ομάδων και κεντρικών οργάνων λήψεως αποφάσεων.

4 εικόνα άρθρου 3

 

Αδιαμφισβήτητα, ο παράγοντας περιβάλλον και πολιτική πολλές φορές ταυτίζονται, αλληλοαποκλείονται αλλά και αλληλοσυμπληρώνονται διαμορφώνοντας την εκάστοτε κατανομή ισχύος και συνακόλουθων συμφερόντων. Σε ένα διεθνές σύστημα το οποίο χαρακτηρίζεται αμιγώς άναρχο, το περιβάλλον φαίνεται να εξυπηρετεί ανήθικους σκοπούς και να προσανατολίζει τα διεθνή δρώμενα. Διαβάζοντας πρόσφατα τα πορίσματα ενός αγγλικού πανεπιστημίου, τα οποία υποδηλώνουν πως η ζωή σε μια πιο «πράσινη» κοινωνία μειώνει τα επίπεδα εγκληματικότητας, εγείρεται το ερώτημα: Μήπως η «πράσινη» ανάπτυξη αποτελεί παράγοντα ειρήνης και ενότητας σε μια τρομοκρατημένη παγκόσμια κοινότητα;

 

Μόνο ο χρόνος και η ανθρώπινη φύση ξέρουν…

Tagged under:

Φοιτήτρια του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιά. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest