Πολιτική Ορθότητα και Identity Politics

Το 1968 το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής ψήφισε ένα νόμο, ο οποίος ποινικοποιούσε την παρεμπόδιση άσκησης κάποιων ομοσπονδιακών δικαιωμάτων, όταν αυτή λαμβάνει χώρα εξαιτίας της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας ή της εθνικής καταγωγής του παρεμποδιζομένου. Το 1994 ψήφισε άλλον έναν νόμο, ο οποίος επιβάρυνε την ποινή των εγκλημάτων όταν το θύμα επιλέγεται από το δράστη για τους ως άνω λόγους. Αντίστοιχα, το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών (Supreme Court of Justice), στην υπόθεση Wisconcin vs. Mitchell, έκρινε ότι η επιβάρυνση της ποινής των εγκλημάτων που τελούνται με κίνητρα διάκρισης είναι συμβατή με το Ομοσπονδιακό Σύνταγμα. Παράλληλα, η πλειονότητα των Πολιτειών υιοθέτησε νομοθεσία που είτε ποινικοποιούσε αυτού του είδους τις διακρίσεις, είτε, συνηθέστερα, είχε τη μορφή της επιβάρυνσης ποινής. Πρόκειται για τα λεγόμενα «Hate Crimes» (εγκλήματα μίσους).

Πράγματι, η θεσμοθέτηση των «εγκλημάτων μίσους» (hate crimes) είναι μια προσπάθεια εξάλειψης των διακρίσεων. Ωστόσο εγείρουν σημαντικά προβλήματα, τόσο λογικής φύσεως, όσο και νομικής. Ειδικότερα, ο όρος μίσος είναι ανακριβής, διότι στην ουσία δεν πρόκειται για αισθήματα μίσους, αλλά για προκαταλήψεις-διακρίσεις. Οι προκαταλήψεις και διακρίσεις, όμως, εκτός ότι είναι δύσκολο να οριστούν, είναι πασίδηλο ότι ενυπάρχουν στο κίνητρο του δράστη σχεδόν πάντα και, επομένως, η φιλοδοξία εξάλειψής τους θα έκανε τη λίστα απεριόριστη. Εν προκειμένω, όμως, γίνεται μια επιλογή συγκεκριμένων προκαταλήψεων, και όχι μια γενική ποινικοποίηση αυτών, με αποτέλεσμα κάποιες να θεωρούνται καλές, και κάποιες κακές. Έτσι, ανακύπτει ένα ζήτημα ποινικοποίησης ιδεών, πράγμα αδιανόητο στο δυτικό κόσμο.

Identity Politics

Πρέπει κανείς να έχει στο μυαλό του ότι τα ως άνω ζητήματα σχετίζονται με μια συγκεκριμένη πολιτική φιλοσοφία, αυτήν των «Πολιτικών Ταυτότητας» (Identity Politics). Οι πολιτικές ταυτότητας στηρίζονται στην ιδέα ότι το άτομο διαπλάθει την ταυτότητά του, εντασσόμενο, με βάση τα χαρακτηριστικά του, σε ομάδες ταυτότητας – δηλαδή, σε ομάδες ατόμων που έχουν κάποιο κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα, οι οποίες αντιμετωπίζονται ως μονάδες στην άσκηση πολιτικής. Συχνότερα χαρακτηριστικά που διαπλάθουν αυτές τις ομάδες είναι η φυλή, το χρώμα, η θρησκεία, το φύλο, η γλώσσα, ο γενετήσιος προσανατολισμός και η εθνική ή εθνοτική καταγωγή.

Τα προβλήματα λογικής φύσεως της θεωρίας αυτής είναι πολλά. Πρώτον, έρχεται σε πλήρη αντίφαση με τη λογική διάπλασης ταυτότητας -όπως αυτή νοείται στον σύγχρονο δυτικό κόσμο-, δηλαδή της μοναδικότητας του κάθε ατόμου. Δεύτερον, αγνοεί ότι ένα άτομο μπορεί να ανήκει σε πολλές ομάδες, και, πολύ περισσότερο, ότι η λογική διάπλασης ομάδων ταυτότητας, με βάση κάποιο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό, είναι ατέρμονη, αφού κανείς μπορεί να επικαλεστεί οποιοδήποτε χαρακτηριστικό προκειμένου να διαπλάσει μια υποτιθέμενη ομάδα ταυτότητας. Επομένως, η έννοια δεν μπορεί να οριστεί με λογικούς κανόνες, αφού δεν υπάρχουν επαρκή όρια σε αυτήν.

Η Πολιτική Έκφραση των Identity Politics (Social Justice Warriors)

Η θεωρία των Πολιτικών Ταυτότητας αποτελεί, επίσης, ένα πολιτικό κίνημα, του οποίου οι επιδιώξεις υποπίπτουν σε σοβαρότερα λογικά σφάλματα. Όπως προαναφέρθη, οι πολιτικές ταυτότητας αντιμετωπίζουν τις ομάδες αυτές ως μονάδες στην άσκηση πολιτικής – εκλαμβάνουν, δηλαδή, τους ανθρώπους ως μέρη μιας ομάδας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, και όχι ως ιδιαίτερες προσωπικότητες. Η θεωρία συμπληρώνεται από την ιδέα ότι ορισμένες ομάδες καταπιέζουν άλλες.

Οι οπαδοί των πολιτικών ταυτότητας, αναφερόμενοι συχνά -συνήθως ειρωνικά- ως «Social Justice Warriors» (μαχητές κοινωνικής δικαιοσύνης), εμφορούνται από την ιδέα ότι πρέπει να λαμβάνονται μέτρα θετικής διάκρισης υπέρ των ομάδων που θεωρούν ότι καταπιέζονται, και ότι, κατά αυτόν τον τρόπο, απονέμεται κοινωνική δικαιοσύνη και ισότητα. Πάλι υποπίπτουν, όμως, σε λογικά σφάλματα:

  • Πρώτον, επιλέγουν με τελείως αυθαίρετα κριτήρια τις «αδύναμες» -κατά αυτούς- ομάδες, σύμφωνα με την πολιτική τους προτίμηση.
  • Δεύτερον, θεωρούν εκ προοιμίου υπάρχουσα την καταπίεση προς αυτές, χωρίς αυτή να διαπιστώνεται πάντα. Αποδίδουν, δηλαδή, την καταπίεση στις ομάδες «καταπιεστών» συλλήβδην, χωρίς να εξετάζουν κάθε ξεχωριστό πρόσωπο και περίπτωση (π.χ. ο λευκός άνδρας από το Texas θεωρείται εκ προοιμίου ρατσιστής).
  • Τρίτον, ισχυρίζονται ότι μάχονται για την εξάλειψη των διακρίσεων -έναν πράγματι δημοκρατικό σκοπό-, αλλά προτείνουν ως λύση τη θέση νέων διακρίσεων, απλά διαφορετικών από εκείνων που υπήρχαν πριν. Δεν πρόκειται, επομένως, για εξάλειψη των διακρίσεων, αλλά για τη δημιουργία νέων, ως εκδίκηση απέναντι στις παλαιές (πχ. υπάρχει παράδειγμα συγγραφέα που έχει προτείνει τη θεσμοθέτηση ειδικής φορολογίας μόνον στους λευκούς, επειδή θεωρεί ότι το να είσαι λευκός είναι προνόμιο έναντι των υπολοίπων – το λεγόμενο «white privilege tax»).
  • Τέταρτον, διατείνονται ότι επιδιώκουν την ισότητα, ενώ πραγματικά επιδιώκουν τη θεσμοθέτηση κανόνων, οι οποίοι δεν ισχύουν καν για όλους, αλλά μόνο για κάποια μέρη της κοινωνίας.
  • Πέμπτον, αυτό που κάνουν, ουσιαστικά, είναι να υποτιμούν τις ομάδες που θέλουν να προστατέψουν, διότι τις θεωρούν εκ προοιμίου αδύναμες να επιτύχουν ό,τι και οι άλλες.
  • Τέλος, ακριβώς επειδή επιλέγουν αυθαίρετα τις ομάδες που θέλουν να προστατεύσουν, έχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά (double standards). Δεν αναγνωρίζουν, δηλαδή, τις πράξεις διάκρισης (ή και άλλες άδικες πράξεις), όταν αυτές τελούνται από τις ομάδες που θεωρούν αδύναμες, αλλά μόνο σε αυτές που θεωρούν ομάδες «καταπιεστών» (π.χ. θεωρούν δικαιολογημένο το κίνημα «Black Lives Matter», το οποίο, στην ουσία, έχει καταλήξει να κηρύττει τη βία κατά των λευκών, και καμιά σχέση δεν έχει με την ισότητα των φυλών).

Πολιτική ορθότητα

Οι πολιτικές ταυτότητας, προκειμένου να πετύχουν το σκοπό τους, ουσιαστικά καταλήγουν σε εκφραστικές και ιδεολογικές απαγορεύσεις, δια της ιδέας της πολιτικής ορθότητας.

Ο όρος πολιτική ορθότητα εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1793, σε μια απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών (Chisholm vs. Georgia), όπου χρησιμοποιήθηκε κατά κυριολεξία (σήμαινε τη συμφωνία με την κρατούσα πολιτική άποψη χωρίς κάποια αξιολόγηση). Ωστόσο, με τον τρόπο που προσιδιάζει περισσότερο στη σημερινή του χρήση, ο όρος χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τον Mao Zedong, ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, με την έννοια ότι υπάρχει μία μόνο αποδεκτή άποψη, και αυτή είναι του κόμματος.

Ειδικότερα, σήμερα, πολιτική ορθότητα σημαίνει να εκφράζεται κανείς με τρόπο τέτοιον ώστε να μην προσβάλλονται άλλοι και, κυρίως, για λόγους που αφορούν την ταυτότητά τους. Η έννοια έχει εξελιχθεί ιδιαιτέρως προβληματικά, αφού -σύμφωνα με τους κανόνες της λογικής- δεν μπορεί επαρκώς να οριστεί ένα όριο στο τί προσβάλλει τον καθένα. Αντιθέτως, όλο το σύστημα στηρίζεται σε μια αυθαίρετη αξιολόγηση, γεμάτη υποκειμενισμό. Συνήθως, μάλιστα, οι προσβολές αφορούν τις ομάδες που χαρακτηρίζονται από την πολιτική προτίμηση των identity politics, χρησιμοποιώντας πάλι δύο μέτρα και δύο σταθμά. Το λογικό επακόλουθο είναι ότι, προκειμένου να αποφευχθούν κάποιες προσβολές, πρέπει να απαγορεύεται η χρήση ορισμένων λέξεων, και η έκφραση ορισμένων απόψεων, με δικαιολογία ότι υπάρχουν καλές και κακές απόψεις.

Αποτέλεσμα της πολιτικής ορθότητας είναι να αλλάζει η χρήση λέξεων που περιγράφουν έννοιες, με συνεπακόλουθο την ίδια τη στρέβλωση των εννοιών [π.χ. απαγορεύει τη λέξη «μαύρος», και χρησιμοποιεί στη θέση της τον όρο «έγχρωμος» (person of colour), υπονοώντας ότι οι υπόλοιποι δεν έχουν χρώμα, κάτι προφανώς άτοπο, ενώ, παράλληλα, αφορίζει τη λέξη «μαύρος», που από μόνη της ουδεμία αρνητική έννοια φέρει]. Φυσικά, ακόμα και στο χώρο του ποινικού δικαίου, η πολιτική ορθότητα εισχωρεί με την ποινικοποίηση της λεγόμενης «ρητορικής μίσους» (hate speech), η οποία αναφέρεται σε έκφραση απόψεων με όρους προκατάληψης και διάκρισης (κυρίως ρατσιστικών). Το εννοιολογικό πρόβλημα εντοπίζεται, πάλι, στο πού βρίσκονται τα όρια της προσβλητικής έννοιας. Τέλος, το μεγαλύτερο πρόβλημα, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι συνταγματικό, αφού η Πρώτη Τροπολογία του Αμερικανικού Συντάγματος κατοχυρώνει απόλυτη ελευθερία έκφρασης, χωρίς τη δυνατότητα περιορισμού. Σε αντιστοιχία, το 1992 το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, στην υπόθεση R.A.V. vs. City of St. Paul, Minnesota, έκρινε ότι μόνο οι λέξεις που προτρέπουν σε βία (fighting words) δεν καλύπτονται από το Ομοσπονδιακό Σύνταγμα, ενώ αυτές που απλώς υποδηλώνουν προκατάληψη ή διάκριση εμπίπτουν στην ελευθερία έκφρασης.

Κριτική

Οι ως άνω αντιλήψεις πλήττουν τον ίδιο τον πυρήνα της σύγχρονης φιλελεύθερης Δημοκρατίας. Η μεγαλύτερη κατάκτηση του σύγχρονου κόσμου, τους τελευταίους αιώνες, είναι ότι η άσκηση εξουσίας στηρίζεται σε αρχές, και όχι συγκυρίες και υποκειμενισμούς, σεβόμενη την ιδιαιτερότητα του ατόμου, με τις ατομικές ελευθερίες και την αριστοτελική ισότητα (την ισότητα κατ’ αξίαν). Οι πολιτικές ταυτότητας και η πολιτική ορθότητα εισάγουν ένα μεταφυσικό στοιχείο στην άσκηση πολιτικής. Αντιλαμβανόμενες τους ανθρώπους ως σύνολα, και όχι ως ιδιαίτερες προσωπικότητες, με αυτοτελή αξία η κάθε μία, δημιουργούν την τάση περιορισμού της ελευθερίας, και θεωρούν ότι κάποιοι είναι μοναδικοί κάτοχοι της αλήθειας της κοινωνικής δικαιοσύνης και, άρα, πρέπει οι απόψεις αυτών να επιλέγονται αυτομάτως ως ορθές, και των υπολοίπων να απορρίπτονται αυτομάτως ως απαράδεκτες. Πρόκειται, στην ουσία, για μια ηθικολογία, και όχι για έκφραση αξιών, στηριγμένων σε αρχές. Όλο το σύστημα του δημοκρατικού πολιτεύματος και η φιλοσοφία της Δημοκρατίας στηρίζονται στην ελευθερία έκφρασης όλων των απόψεων, ακόμα και αυτών που την αντιμάχονται (όπως είναι και οι απόψεις διακρίσεων).

Οι πολιτικές ταυτότητας και η πολιτική ορθότητα, παρά την κοινή πεποίθηση για το αντίθετο, δεν είναι καθόλου καινούριες έννοιες. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μαρξιστικές αντιλήψεις, τις οποίες εφάρμοσαν -σε ακραία μορφή- ολοκληρωτικά καθεστώτα. Τόσο η χιτλερική Γερμανία, όσο και η Σοβιετική Ένωση αντελήφθησαν τους ανθρώπους ως ομάδες, βάσει συγκεκριμένων χαρακτηριστικών (με βάση τις τάξεις στην ΕΣΣΔ, με βάση την φυλή στο Τρίτο Ράιχ), οι οποίες αντιμάχονται η μία την άλλη. Έτσι, θεωρώντας ότι ο ηγέτης (ή το κόμμα) είναι ο μοναδικός κάτοχος της αλήθειας, και πως μόνο αυτός γνωρίζει το απόλυτο καλό της κοινωνίας -και, άρα, ποιες ομάδες πρέπει να κυριαρχήσουν επί των ετέρων και, κατ’ επέκταση, ποιες ιδέες είναι αποδεκτές και ποιες όχι-, προχώρησαν στις μεγαλύτερες θηριωδίες που έχει δει η ανθρωπότητα.

Επομένως, πρόκειται για βαθιά ολοκληρωτικές αντιλήψεις, οι οποίες παρουσιάζονται ως ενάντιες στον φασισμό και τις διακρίσεις, αντιπροσωπεύοντας το απόλυτο καλό (όπως, άλλωστε, έκαναν στην αρχή όλα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα)· στην πραγματικότητα, όμως, είναι έντονα επικίνδυνες για την ελευθερία και τη Δημοκρατία.

 

Συμπέρασμα

Ο ρατσισμός, ο σεξισμός, αλλά και κάθε μορφής διάκριση, παρά την τεράστια πρόοδο των τελευταίων αιώνων, παραμένουν ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα για την κοινωνία και τη Δημοκρατία στο δυτικό κόσμο, και η εξάλειψή τους πρέπει να είναι επιδίωξη κάθε δημοκρατικού πολίτη. Σε αυτό έγκειται ο βαθύς λαϊκισμός των πολιτικών ταυτότητας και της πολιτικής ορθότητας: προτείνουν μια ψεύτικη λύση σε ένα υπαρκτό πρόβλημα. Δεν μπορείς να επιδιώκεις, όμως, την εξάλειψη των διακρίσεων με την εισαγωγή νέων διακρίσεων και τον περιορισμό της ελευθερίας, γιατί τότε γίνεσαι η άλλη όψη του ίδιου κίβδηλου νομίσματος.

Πηγές:

  1. Justice.gov. (2017). Hate Crime Laws. [online] Available at: https://www.justice.gov/crt/hate-crime-laws [Accessed 21 Mar. 2017].
  2.  Adl.org. (2017). HATE CRIME LAWS — THE ADL APPROACH. [online] Available at: https://www.adl.org/sites/default/files/documents/assets/pdf/combating-hate/Hate-Crimes-Law-The-ADL-Approach.pdf [Accessed 21 Mar. 2017].
  3. Adelman, L. and Moorshead, P. (1993). Bad Laws Make Hard Cases: Hate Crime Laws and the Supreme Court’s Opinion in Wisconsin v. Mitchell. [online] Available at: https://www.law.gonzaga.edu/law-review/files/2012/10/AdelmanMoorshead2.pdf [Accessed 21 Mar. 2017].
  4. Adl.org. (2017). HATE CRIME LAWS. [online] Available at: https://www.adl.org/sites/default/files/documents/assets/pdf/combating-hate/Hate-Crimes-Law.pdf [Accessed 21 Mar. 2017].
  5. Roleff, T. (2001). Hate crimes. San Diego, CA: Greenhaven Press.
  6. Perry, B. (2017). Hate crime and identity politics. [online] Available at: http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.823.7651&rep=rep1&type=pdf [Accessed 21 Mar. 2017].
  7. Heyes, C. (2017). Identity Politics. [online] Plato.stanford.edu. Available at: https://plato.stanford.edu/entries/identity-politics/ [Accessed 21 Mar. 2017].
  8. Wesplain. (2017). It’s Time for White People to Pay for Privilege: The Equality Tax. [online] Available at: http://www.wesplain.com/privilege/white-people-its-time-to-pay-for-privilege-the-equality-tax/ [Accessed 21 Mar. 2017].
  9. Davis, A. (2017). Introduction: The Politics of Identity After Identity Politic. [online] Available at: http://openscholarship.wustl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1063&context=law_journal_law_policy [Accessed 21 Mar. 2017].
  10. Rooshv.com. (2014). What Is A Social Justice Warrior (SJW)?. [online] Available at: http://www.rooshv.com/what-is-a-social-justice-warrior-sjw [Accessed 21 Mar. 2017].
  11. Rooshv.com. (2014). What Is A Social Justice Warrior (SJW)?. [online] Available at: http://www.rooshv.com/what-is-a-social-justice-warrior-sjw [Accessed 21 Mar. 2017].
  12. Stranahan, L. (2016). A Short List of Black Lives Matter’s Cop-Killing Heroes. [online] Available at: http://www.breitbart.com/big-government/2016/07/17/short-list-black-lives-matters-cop-killing-heroes/ [Accessed 21 Mar. 2017].
  13. Spencer, M. (2017). Multiculturalism, «Political Correctness» and the Politics of Identity. [online] Available at: http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.138.7662&rep=rep1&type=pdf [Accessed 21 Mar. 2017].
  14. Justia Law. (2017). Chisholm v. Georgia 2 U.S. 419 (1793). [online] Available at: https://supreme.justia.com/cases/federal/us/2/419/case.html [Accessed 21 Mar. 2017].
  15. Irvine, S., Kline, M., Nitzberg, A., Kincaid, C. and Kline, M. (2000). The Origins of Political Correctness. [online] Accuracy In Academia. Available at: https://www.academia.org/the-origins-of-political-correctness/ [Accessed 21 Mar. 2017].
  16. Kupelian, D. (2012). Meet world’s most politically correct mass murderer. [online] WND. Available at: http://www.wnd.com/2012/05/worlds-most-politically-correct-mass-murderer/ [Accessed 21 Mar. 2017].
  17. Ely, R., Meyerson, D. and N. Davidson, M. (2017). Rethinking Political Correctness. [online] Harvard Business Review. Available at: https://hbr.org/2006/09/rethinking-political-correctness [Accessed 21 Mar. 2017].
  18. Fisch, W. (2002). Hate Speech in the Constitutional Law of the United States. [online]. Available at: http://scholarship.law.missouri.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1413&context=facpubs [Accessed 21 Mar. 2017].
  19. Justia Law. (2017). R. A. V. v. St. Paul 505 U.S. 377 (1992). [online] Available at: https://supreme.justia.com/cases/federal/us/505/377/case.html [Accessed 21 Mar. 2017].
  20. Μπαντές, Θ. (2017). Ο Αριστοτέλης, η έννοια της ισότητας και η υπεροχή των πολλών [online]. Available at: http://eranistis.net/wordpress/2015/03/ [Accessed 21 Mar. 2017].

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This