Καταπάτηση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Η περίπτωση της Λευκορωσίας ( Μέρος Β’ )

Στο Α’ Μέρος του εν λόγω άρθρου περιγράφηκε λεπτομερώς η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αφορούν στη θανατική ποινή, τη διαδικασία και την αντίδραση των πολιτών, το δικαίωμα συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι και το νομοθετικό πλαίσιο που περιβάλλει το συγκεκριμένο δικαίωμα, αλλά και τις καταπατήσεις που πραγματοποιήθηκαν εκ μέρους των λευκορωσικών αρχών. Ακολουθεί η καταπάτηση της ελευθερίας λόγου και η λευκορωσική μεταναστευτική πολιτική.

Ελευθερία Λόγου – Λογοκρισία

Η λογοκρισία, ένα συχνό φαινόμενο της λευκορωσικής πραγματικότητας, θεωρείται η καταπίεση της ελευθερίας του λόγου, της επικοινωνίας στη δημόσια σφαίρα ή άλλων πληροφοριών με τη δικαιολογία ότι τέτοιου είδους υλικό θεωρείται επιβλαβές, ευαίσθητο ή και πολιτικά μη ορθό σύμφωνα με τις κυβερνητικές αρχές. Στην περίπτωση της Λευκορωσίας, η λογοκρισία, αν και απαγορεύεται από το Σύνταγμα, ενισχύεται μέσα από διάφορες νομοθεσίες, οι οποίες αναφέρουν πως η προσβολή στο πρόσωπο του Προέδρου τιμωρείται με ποινή φυλάκισης έως και πέντε χρόνια.
Αναλυτικότερα, η ελευθερία του λόγου παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης υπόκεινται στην εξουσία του Προέδρου, ενώ οι παρεμβάσεις και η λογοκρισία που δέχονται τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης είναι ρουτίνα πια (Index on Censorship, 2016). Η κυβέρνηση φροντίζει να τους υποβάλει συστηματικούς πολιτικούς εκβιασμούς, ιδιαίτερα όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την επιδείνωση της οικονομίας και τις συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συχνό είναι το φαινόμενο τα τοπικά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης να ασκούν αυτολογοκρισία, ενώ έχουν καταγραφεί και πάμπολλα περιστατικά παρενόχλησης και επίθεσης σε δημοσιογράφους (Index on Censorship, 2016).
Η τηλεόραση αποτελεί τη μοναδική πηγή ενημέρωσης και πληροφόρησης για το κοινό, και εννιά κανάλια παρέχονται σε αυτό δωρεάν. Ένας αριθμός από αυτά είναι κρατικά ελεγχόμενα κανάλια και ακολουθούν την κυβερνητική γραμμή, ενώ κάποια άλλα είναι ρωσικά δίκτυα, τα οποία επικεντρώνονται στη μετάδοση της ρωσικής γνώμης στους Λευκορώσους (Onali, 2018). Το μόνο ανεξάρτητο κανάλι είναι το Belsat TV, του οποίου η χρηματοδότηση και η λειτουργία πραγματοποιείται από το έδαφος της Πολωνίας, αφού το υλικό των ρεπορτάζ διαμορφώνεται στην Πολωνία και αναμεταδίδεται στη Λευκορωσία (Onali, 2018). Το μεγάλο πρόβλημα που προκύπτει οφείλεται στη νομοθεσία για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, η οποία ορίζει ότι οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι δεν δικαιούνται διαπιστευτήρια με τα οποία θα μπορούν να επιβεβαιώσουν το χαρακτήρα τους ως ανεξάρτητοι. Ακόμη, οι δημοσιογράφοι χωρίς διαπιστευτήρια -άρα, εν ολίγοις, οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι- τιμωρούνται με την επιβολή προστίμου (Onali, 2018).

Το 2017, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύτηκαν από τη Λευκορωσική Ένωση Δημοσιογράφων, 101 δημοσιογράφοι συνελήφθησαν, οι περισσότεροι από τους οποίους κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών τον Μάρτιο και τον Απρίλιο ενώ, ταυτόχρονα, σε 69 δημοσιογράφους επιβλήθηκε πρόστιμο για “παράνομη” εργασία (Human Rights Watch, 2017). Στο πλαίσιο αυτό δεν προκαλεί εντυπώσεις το γεγονός πως πολλά κανάλια ή και εφημερίδες προχωρούν σε κάποιο είδους αυτο-λογοκρισίας, όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα, ώστε να είναι σύμφωνοι με την κυβερνητική γραμμή και να μην υποστούν τα πλήγματα (Human Rights Watch, 2017).
Από το 2010, το διαδίκτυο αναδεικνύεται σταδιακά ως μια πολύ σημαντική πηγή πληροφόρησης για εκατομμύρια πολίτες της Λευκορωσίας, παράλληλα όμως σταδιακά αυξανόμενη είναι και η προσπάθεια της κυβέρνησης να ελέγχει το περιεχόμενο και την πρόσβαση στο διαδίκτυο, καταπνίγοντας κάθε κριτική σκέψη, μέσω “φιλτραρίσματος” κάποιων ιστοσελίδων, αλλά και κλείνοντας ιστότοπους, μετά από προειδοποίηση δύο φορών στο χρονικό διάστημα του ενός χρόνου. Ο Πρόεδρος Lukashenko με αυτόν τον τρόπο έχει καθιερώσει μια ισχυρή πολιτική ασφάλειας πληροφοριών, και έχει δηλώσει την πρόθεσή του να ασκήσει έναν αυστηρό έλεγχο στο διαδίκτυο με το πρόσχημα της εθνικής ασφάλειας.

www.armradio.am

Ταυτόχρονα η Ρωσία, από το ξέσπασμα της Ουκρανικής Κρίσης το 2013 και έπειτα, ενέτεινε τις προσπάθειές της για χειραγώγηση του περιεχομένου όλων των μέσων μαζικής ενημέρωσης της Λευκορωσίας, στο πλαίσιο της ενημερωτικής της εκστρατείας με στόχο τον “Ρωσικό κόσμο”, με αποτέλεσμα η ρωσική προπαγάνδα και η παραπληροφόρηση να έχουν ολέθριο αντίκτυπο στους πολίτες της Λευκορωσίας, μιας και οι ρωσικές θέσεις αντηχούν στο διαδικτυακό χώρο της τελευταίας (Freedom House, 2017). Μάλιστα, το Δεκέμβριο του 2016 οι λευκορωσικές αρχές συνέλαβαν 3 bloggers από τους ιστότοπους ρωσικής γλώσσας Regnum, Lenta.ru, και EA.Daily με τις κατηγορίες της υποκίνησης εξτρεμισμού και διασπορά κοινωνικών διαφωνιών μεταξύ Ρωσίας και Λ.Δ.Λ. Είναι όλοι υπό κράτηση εν αναμονή έρευνας μέχρι και σήμερα (Human Rights Watch, 2017).

 

Μεταναστευτική Πολιτική και Παροχή Πολιτικού Ασύλου

Το πολιτικό άσυλο είναι μια μορφή προστασίας που παρέχει στο έδαφός της μια χώρα σε ένα άτομο το οποίο δεν είναι πολίτης της, και το οποίο διώκεται στην αλλοδαπή πατρίδα του με αιτιολογία τη φυλή του, την εθνικότητά του, τη θρησκεία του, τις πολιτικές του απόψεις ή τη συμμετοχή του σε κοινωνικές δραστηριότητες – λόγου χάρη στον ακτιβισμό (Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, 2018). Η Λευκορωσία συμμορφώνεται με τους διεθνείς κανονισμούς για τους πρόσφυγες, και έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για τους Πρόσφυγες, αλλά και στο Πρωτόκολλο του 1967 για το Καθεστώς των Προσφύγων (UNHCR, 2018). Αν και δεν διαθέτει camps για τη στέγαση των προσφύγων, υπάρχουν πολλά κέντρα προσωρινής στέγασης. Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, μετά από 7 χρόνια διαβίωσης στη χώρα, οι πρόσφυγες μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για απόκτηση της λευκορωσικής ιθαγένειας εφόσον μιλούν επαρκώς μια από τις κρατικές γλώσσες, και σέβονται το νομοθετικό πλαίσιο του κράτους (CARIM East, 2013).

Οι περισσότεροι αιτούντες άσυλο προέρχονται από χώρες εμπλεκόμενες σε πολέμους ή εθνοτικές, εμφύλιες συγκρούσεις. Τα ανοιχτά σύνορα Ρωσίας-Λευκορωσίας, αφενός, και τα κοινά εξωτερικά σύνορα γύρω από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου, συνέβαλαν στην αύξηση του αριθμού των προσφύγων από την Ασία στην Ευρώπη, με σκοπό των τελευταίων να αποφύγουν την δίωξη για παράνομη διέλευση συνόρων (Charnysh, 2014). Από το 2010 αυξάνονται οι αριθμοί ροών από το Αφγανιστάν και τις πρώην σοβιετικές ασιατικές χώρες, αλλά και τη Συρία. Ακόμη, πριν το 2010 η Λευκορωσία είχε δεχτεί πολλούς πρόσφυγες από τη Γεωργία αλλά και την Ουκρανία, αργότερα μετά την έκρηξη της Ουκρανικής Κρίσης. Τα τελευταία χρόνια πρόσφυγες και από τις Βόρειες Επαρχίες της Ρωσίας, όπως η Τσετσενία, περνούν από το έδαφος της Λευκορωσίας, με απώτερο σκοπό να φτάσουν στην Πολωνία και να αιτηθούν άσυλο εκεί. Πρόβλημα δημιουργείται όταν δεν έχουν τα απαραίτητα έγγραφα (Schegen visa), με αποτέλεσμα να επιστρέφονται στις λευκορωσικές αρχές, οι οποίες δεν προσφέρουν αποτελεσματική διεθνή προστασία και έχουν γνωστοποιηθεί περιπτώσεις έκδοσης πολιτικών αντιφρονούντων στις Ρωσικές αρχές, γεγονός που αποτρέπει και τους πρόσφυγες να αναζητήσουν καθεστώς προστασίας (Kachanovich-Shlyk, Matusevich, 2017). Το 2017, μάλιστα, 2 Τσετσένοι αιτούντες άσυλο στη Λευκορωσία επιστράφηκαν πίσω στην Τσετσενία, με την επιβεβαίωση ότι η τελευταία αποτελεί ασφαλή τόπο, θέτοντάς τους σε σοβαρό κίνδυνο κακομεταχείρισης (Petrovich, 2016).

https://en.eurobelarus.info

Συμπεράσματα

Όπως φαίνεται και από τα παραπάνω, με τις τακτικές και τις πολιτικές που ακολουθεί η Λευκορωσία και ο Πρόεδρος της χώρας, Α. Lukashenko, διατηρώντας ακόμη τη θανατική ποινή, βάζοντας εμπόδια στο δικαίωμα συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, λογοκρίνοντας τις πηγές ενημέρωσης των πολιτών, και ακολουθώντας μια δυσλειτουργική μεταναστευτική πολιτική, ωθεί και τους ίδιους τους πολίτες να φύγουν από τη χώρα γιατί θεωρούν ή ότι καταπατώνται τα δικαιώματά τους, ή ακόμη ότι και οι ίδιοι βρίσκονται σε κίνδυνο, δικαιολογώντας σε κάθε περίπτωση το χαρακτηρισμό της Λευκορωσίας ως “η τελευταία δικτατορία της Ευρώπης”. Το ερώτημα που γεννιέται είναι ποια είναι η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ζήτημα αυτό, και πώς μπορεί να συμβάλλει η ίδια ώστε να αλλάξει τα δεδομένα προς το καλύτερο, από τη στιγμή που μπαίνουν στη μέση ανθρωπιστικά ζητήματα; Για πόσο ακόμη θα εθελοτυφλεί όσον αφορά τον κίνδυνο που διατρέχουν οι πολίτες κάποιων χωρών σχετικά με την καταπάτηση των φυσικών τους δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα μάλιστα το διωγμό κάποιων από αυτούς;

Πηγές:

  1. Πολυχρόνη, Π. (2018). Καταπάτηση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Η Περίπτωση Της Λευκορωσίας (Μέρος Α’). https://powerpolitics.eu/βιβή-πολυχρόνη-λευκορωσία
  2. Human Rights Watch. (2017). World Report for Belarus. https://www.hrw.org/world-report/2018/country-chapters/belarus
  3. Onali A. (2018) Analysis: Downward Trend for Belarus Media Freedom Worsens https://ipi.media/analysis-downward-trend-for-belarus-media-freedom-worsens/
  4. Freedom House. (2017). Freedom on the Net Belarus https://freedomhouse.org/report/freedom-net/2015/belarus
  5. Petrovich, A. (2016). Refugees Head to the EU Through Belarus http://www.dw.com/en/refugees-head-to-the-eu-through-belarus/a-19463722
  6. Charnysh, V. (2014). Belarus Produces More Refugees Than It Saves https://belarusdigest.com/story/belarus-produces-more-refugees-than-it-saves/
  7. Index on Censorship. (2016). Belarus: Government Uses Accrediation to Silence Independent Press. https://www.indexoncensorship.org/2016/08/belarus-government-uses-accreditation-silence-independent-press/
  8. Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής (2018). Διεθνής προστασία: άσυλο και επικουρική προστασία. http://asylo.gov.gr/?page_id=414
  9. UNHCR (2018). States Parties to the 1951 Convention relating to the Status of Refugees and the 1967 Protocol http://www.unhcr.org/protection/basic/3b73b0d63/states-parties-1951-convention-its-1967-protocol.html
  10. CARIM-East (2013). Regional Migration Report: Eastern Europe. http://www.carim-east.eu/publications/regional-migration-report/
  11. Kachanovich-Shlyk, E. and Matusevich, Y. (2017). The Pushback of Asylum Seekers from the North Caucasus and Central Asia at the Polish Border. https://fpc.org.uk/pushback-asylum-seekers-north-caucasus-central-asia-polish-border/

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest