Πρόσφυγες: Το δίλημμα που θέτουν οι τρομοκρατικές επιθέσεις

Με την τρομοκρατική επίθεση στην καρδιά του Παρισιού, την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, υπενθυμίστηκε στον Δυτικό κόσμο, με τον πιο βάναυσο τρόπο, ότι το Ισλαμικό Κράτος δεν αποτελεί μια περιφερειακή απειλή στη Μέση Ανατολή, αλλά μια παγκόσμια εξτρεμιστική οργάνωση ικανή να εκτελεί πολύπλοκες τρομοκρατικές επιθέσεις στην καρδιά της Ευρώπης.

Στην επαύριο αυτών των τρομοκρατικών επιθέσεων κάποιοι Ευρωπαίοι – αλλά και Αμερικανοί – πολιτικοί έσπευσαν να συνδέσουν τις επιθέσεις με την προσφυγική κρίση στην Ευρώπη. Η οργή από τη βιαιότητα των επιθέσεων στο Παρίσι οδήγησε επιπλέον, όπως ήταν αναμενόμενο, στη λήψη αντιποίνων. Η Γαλλία έχει ήδη ξεκινήσει δεκάδες αεροπορικές επιδρομές στην de facto πρωτεύουσα του Ισλαμικού Κράτους, τη Raqqa, και ανανέωσε τις συζητήσεις για το κλείσιμο των συνόρων της Ευρώπης στους αιτούντες άσυλο. Ο Υπουργός Ευρωπαϊκών Σχέσεων της Πολωνίας και ο Πρωθυπουργός της Σλοβακίας συνέδεαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις με την προσφυγική κρίση, πολύ πριν ακόμα γίνει γνωστό ότι ένας από τους τρομοκράτες του Παρισιού είχε στην κατοχή του ένα συριακό διαβατήριο (στο οποίο είχε καταχωρηθεί ότι εισήλθε στην Ευρώπη μέσω του ελληνικού νησιού της Λέρου, στις 3 Οκτωβρίου).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες οι επιθέσεις του Παρισιού οδήγησαν σε παρόμοιες εκκλήσεις για τον τερματισμό της επανεγκατάστασης προσφύγων από τη Συρία, ακόμη και πριν ένας σημαντικός αριθμός προσφύγων εγκατασταθούν εκεί. Ήδη 28 κυβερνήτες έχουν δηλώσει ότι δεν θα δεχτούν καθόλου Σύριους πρόσφυγες στις πολιτείες τους.

Η σχέση μεταξύ των επιθέσεων στο Παρίσι και της προσφυγικής κρίσης βέβαια είναι, στην καλύτερη περίπτωση, αδύναμη. Η μεταχείριση των προσφύγων ως δυνητικών τρομοκρατών και η ανέγερση τειχών αποτελεί ακριβώς την αντίδραση στην οποία αποβλέπουν οι εξτρεμιστές ισλαμιστές. Η προσπάθεια να κλείσουν τα σύνορα της Ευρώπης θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα.

Στην πραγματικότητα η συντριπτική πλειοψηφία όσων καταφεύγουν στη Δυτική Ευρώπη από τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, δραπετεύουν ακριβώς από την ίδια εξτρεμιστική βία που συγκλόνισε το Παρίσι. Οι πρόσφυγες που εισέρχονται στην Ευρώπη είναι οι ίδιοι πολίτες που αντιμετωπίζουν την αδιάκριτη βία και την απάνθρωπη μεταχείριση σε εδάφη που ελέγχονται από το ISIS, στο Ιράκ και τη Συρία. Οι τζιχαντιστές έχουν δολοφονήσει πολύ περισσότερους Σύριους και Ιρακινούς από ότι Δυτικούς, και μάλιστα το έχουν πράξει με απόλυτη βιαιότητα και κτηνωδία (μεταξύ άλλων μέσω αποκεφαλισμών, σταυρώσεων, μαζικών εκτελέσεων και βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας). Ο τρόμος αυτός πλησιάζει πλέον και το Αφγανιστάν, σημειώνοντας τις πρώτες αναφορές για αποκεφαλισμούς από το Ισλαμικό Κράτος. Στη Συρία οι πολίτες αντιμετωπίζουν επίσης τη βιαιότητα του καθεστώτος του Προέδρου Bashar al-Assad, ενώ οι Ιρακινοί έχουν να αντιμετωπίσουν τα σιιτικά τάγματα θανάτου, για να αναφέρουμε μόνο μερικές από τις πρόσθετες βιαιότητες που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι της περιοχής.

Ποίοι έχουν τελικά δεσμούς με τους εξτρεμιστές ισλαμιστές?

Μπορεί βέβαια να αποδειχθεί ότι ένας ή περισσότεροι από τους επιτιθέμενους στο Παρίσι έφτασαν πράγματι στην Ευρώπη με βάρκα μέσω της Ελλάδας, παραμένει όμως το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ταυτοποιημένων επιτιθέμενων ήταν Ευρωπαίοι πολίτες ή κάτοικοι μακράς διαρκείας. Από τους εννέα ύποπτους στην επίθεση, πέντε είναι γνωστό ότι ήταν Γάλλοι πολίτες, μεταξύ των οποίων οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ότι ανήκουν και δυο αδέρφια που ζούσαν στην περιθωριοποιημένη γειτονία Molenbeek των Βρυξελλών. Μια περιοχή που απασχολεί ιδιαίτερα τις αντιτρομοκρατικές έρευνες, λόγω της παλαιότερης σύνδεσης της με εξτρεμιστές ισλαμιστές και του μεγάλου απομονωμένου και φτωχού μουσουλμανικού πληθυσμού που ζει εκεί.

Με χιλιάδες καθαρά Ευρωπαίους πολίτες να προσχωρούν στο Ισλαμικό Κράτος, η Ευρώπη δεν πρέπει να αποσπάται από το κύριο πρόβλημα. Δηλαδή την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού, της αποξένωσης, και άλλων σύνθετων παραγόντων, που οδηγούν στη ριζοσπαστικοποίηση ομάδων πληθυσμού εντός των κοινωνιών της.

Δεν είναι λοιπόν, αναγκαστικά, οι πρόσφυγες αυτοί που έχουν δεσμούς με τον Ισλαμικό Κόσμο. Υπάρχουν αρκετοί Ευρωπαίοι που ασπάστηκαν το Ισλάμ και ταξίδεψαν ώστε να ενταχθούν στo ISIS, καθώς υπάρχει και τεράστιος αριθμός Ευρωπαίων Μουσουλμάνων που επανειλημμένα έχουν καταδικάσει τις ενέργειες του ISIS.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο τεράστιος αριθμός των προσφύγων και των μεταναστών που φθάνουν στην Ευρώπη αντιπροσωπεύουν κάποιο είδος απειλής για την ασφάλεια, όπως θα αποτελούσε άλλωστε οποιαδήποτε ενέργεια που περιλαμβάνει την άφιξη τόσων πολλών ανθρώπων σε τέτοια χαοτική σύγχυση. Ωστόσο είναι άδικο, αλλά και υπεραπλουστευμένο, να ανάγουμε τους πρόσφυγες ως το κύριο πρόβλημα της εξίσωσης.

Αν ένας ή και περισσότεροι επιτιθέμενοι στο Παρίσι εισήλθαν μεταμφιεσμένοι ως πρόσφυγες, αυτό θα μπορούσε να αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας από το Ισλαμικό Κράτος να ενορχηστρώσει στη Δύση μια αρνητική αντίδραση προς τους αιτούντες άσυλο. Το ISIS άλλωστε είναι πολύ εχθρικό προς τους πρόσφυγες που διαφεύγουν από τις περιοχές που έχουν στον έλεγχό τους, στη Συρία και το Ιράκ, απεικονίζοντας τους ως προδότες που το σκάνε από το «χαλιφάτο». Η αποξένωση των προσφύγων από την Ευρώπη, και επομένως η εξάλειψη αυτής της οδού διαφυγής, θα μπορούσε να είναι ακριβώς αυτό το οποίο αποσκοπούν να εκπληρώσουν οι τρομοκράτες.

Ενορχηστρωμένη η αντίδραση της Ευρώπης;

Η Ευρώπη πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να πέσει στην παγίδα του Ισλαμικού Κράτους και να χάσει τον ανθρωπισμό της. Τον τελευταίο χρόνο η Ευρώπη διαχειρίστηκε ανεπαρκώς και φοβισμένα την προσφυγική κρίση, αποτυγχάνοντας να ελέγξει τις προσφυγικές ροές και να φιλοξενήσει αξιοπρεπώς τους πρόσφυγες.

Η ικανότητα της Ευρώπης να παρέχει ένα ασφαλές καταφύγιο στους Μουσουλμάνους που ζητούν άσυλο θα μπορούσε να υπονομεύσει τη νομιμότητα του ISIS. Η στρατηγική του ISIS είναι, σύμφωνα με κάποιους αναλυτές , φανερή. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις, όπως αυτή στο Παρίσι, σκοπό έχουν να καταστρέψουν την εύθραυστη «γκρίζα ζώνη» στην οποία βρίσκονται πολλοί Μουσουλμάνοι της Δύσης. Η δημιουργία στη Δύση καχυποψίας για τον Μουσουλμανικό κόσμο εξαναγκάζει το Μουσουλμανικό πληθυσμό να περιθωριοποιηθεί. Με αυτό τον τρόπο τους κατευθύνει στη λήψη μιας οριστικής επιλογής. Δηλαδή, είτε να αποκηρύξουν τη θρησκεία τους (ώστε να ενσωματωθούν ευκολότερα στη Δύση), είτε να ακολουθήσουν τους εξτρεμιστές ισλαμιστές. Το ISIS υπολογίζει ότι ένας σχετικά μικρός αριθμός επιθέσεων μπορεί να μετατοπίσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η ευρωπαϊκή κοινωνία βλέπει τα 44 εκατομμύρια Μουσουλμανικά μέλη της και, ως εκ τούτου, τον τρόπο που οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι Μουσουλμάνοι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους.

Μερικοί υποστήριξαν ότι αυτός είναι ο λόγος που το ISIS έστειλε σκόπιμα στην επίθεση του Παρισιού κάποιον που θα αναγνωριζόταν ότι εισήλθε ως πρόσφυγας στην Ευρώπη. Η αλήθεια είναι πως με δεδομένη τη διαθεσιμότητα πλαστών Συριακών διαβατηρίων στην Τουρκία και σε άλλα μέρη, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι το διαβατήριο που βρέθηκε κοντά στο σώμα ενός από τους επιτιθέμενους του Παρισιού θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί για να εγείρει ακριβώς τέτοια ζητήματα. Αυτό που διαφαίνεται είναι ότι το ISIS επιθυμεί η Δύση να εξομοιώσει τους πρόσφυγες με τους τρομοκράτες, και αντίστοιχα οι πρόσφυγες να εξισώσουν τη Δύση με την προκατάληψη κατά των Μουσουλμάνων και των αλλοδαπών.

Η απάντηση της Ευρώπης στις επιθέσεις του Παρισιού

Η απάντηση στην επίθεση του Παρισιού θα πρέπει να είναι τα ανοιχτά σύνορα για τους ανθρώπους που διακινδυνεύουν τη ζωή τους για να αναζητήσουν την ασφάλεια της Δυτικής Ευρώπης. Η απάντηση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι να τεθεί σε εφαρμογή μια συνεκτική πολιτική της ΕΕ που επιτρέπει τον αποτελεσματικό έλεγχο και καταγραφή των προσφύγων. Ένας μηχανισμός που να προσφέρει – σε εκείνους που χρειάζονται προστασία – ασφαλείς και νόμιμες εναλλακτικές λύσεις για την απόκτηση καταφυγίου στην Ευρώπη.

Η αντικατάσταση του χάους της τρέχουσας διαδικασίας, με συνεκτικές και αποτελεσματικές πολιτικές, θα μπορούσε να περιορίσει την τρομακτική απώλεια ανθρώπινων ζωών που προσπαθούν απεγνωσμένα να φτάσουν στην Ευρώπη. (Υπήρξαν μέχρι στιγμής φέτος 3.500 θάνατοι στη θάλασσα.) Θα μπορούσε επίσης να φέρει ένα τέλος στην άσκοπη ταλαιπωρία των δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που διέρχονται τα Βαλκάνια, πολλοί από τους οποίους κοιμούνται έξω στην ύπαιθρο, χωρίς καταφύγιο και βοήθεια.

Μια πιο συνεκτική δέσμη πολιτικών και διαδικασιών της ΕΕ θα μπορούσε να επιτρέψει επίσης στην Ευρώπη να εστιάσει περισσότερο την προσοχή στον προσδιορισμό πιθανών απειλών για την ασφάλεια μεταξύ εκείνων που ζητούν άσυλο. Με την τρέχουσα διαδικασία, πέρα από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του ταξιδιού των προσφύγων εναποτίθεται στα χέρια βάναυσων λαθρεμπόρων οι οποίοι κερδίζουν εκατομμύρια από το δράμα των απελπισμένων προσφύγων, η Ευρώπη έχει χάσει σημαντικό μέρος του ελέγχου σχετικά με το ποιος μπαίνει και σε ποιόν «απαγορεύεται» η είσοδος στην ΕΕ. Αυτή η συνεκτική αντιμετώπιση του προβλήματος θα μπορούσε να επιφέρει μεγαλύτερο πλήγμα στο Ισλαμικό Κράτος από οποιαδήποτε αεροπορική επιδρομή.

Βέβαια αυτό δεν θα σταματήσει την ροή των προσφύγων. Η αναταραχή στο μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής σημαίνει ότι ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων θα συνεχίσει να προσπαθεί να φτάσει στην Ευρώπη. Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις για την προσφυγική κρίση. Οι άνθρωποι που εγκαταλείπουν τον πόλεμο χρειάζονται καταφύγιο. Αποτελώντας ένα θέμα δικαίου και κοινών αξιών, μέρος της ευθύνης φέρουν οι κυβερνήσεις της ΕΕ. Είναι μια ευθύνη που δεν μπορούμε να αποφύγουμε, αλλά μία που μπορούμε να διαχειριστούμε καλύτερα.

Συμπέρασμα

Η οικοδόμηση διαρκώς ψηλότερων τειχών και η αντιμετώπιση κάθε αιτούντα άσυλο σαν επίδοξου τρομοκράτη αποτελεί την αντίδραση στην οποία αποσκοπούν οι επιτιθέμενοι στο Παρίσι. Όσοι ζητούν άσυλο αξίζουν να αντιμετωπίζονται με σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για την αξιοπρέπειά τους. Είναι προς το ευρύτερο συμφέρον της ασφάλειας της Ευρώπης να διαφυλάξει ότι αυτά τα δικαιώματα γίνονται σεβαστά.

Τραυματικές επιθέσεις – όπως αυτές του Παρισιού – συχνά οδηγούν σε εκκλήσεις για αποφασιστική δράση, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των δράσεων που δεν συμβαδίζουν με τις υποχρεώσεις μας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλά, πριν σπεύσουμε σε άλλη μια απερίσκεπτη στρατιωτική σύγκρουση, θα πρέπει να προβληματιστούμε με όσα μας έμαθε η ιστορία. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελούν οι επιπτώσεις των πολιτικών που ακολούθησε η αμερικανική κυβέρνηση μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Πολιτικές οι οποίες ξεφεύγουν από τις ανθρωπιστικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τις Συμβάσεις της Γενεύης και οι οποίες – βέβαια – κατέληξαν σε απόλυτη αποτυχία, συνεπικουρώντας στη δημιουργία της απειλής για την ασφάλεια που αντιμετωπίζουμε σήμερα στο Ισλαμικό Κράτος.

Ο αγώνας για την αντιμετώπιση του εξτρεμισμού δεν μπορεί να είναι μόνο στρατιωτικός, αλλά θα πρέπει να είναι μια μάχη για να κατακτηθεί η εμπιστοσύνη και των ομάδων που το ISIS προσπαθεί να προσηλυτίσει. Η νίκη μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν όσοι αντιτίθενται στο Ισλαμικό Κράτος ακολουθήσουν έναν διαφορετικό δρόμο από την βαρβαρότητά του και ανταποκριθούν σε αυτή την εξύμνηση της βίας με τη δέσμευση στα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τις δημοκρατικές αξίες, στα οποία στηρίζονται οι κοινωνίες μας.

Διαβάστε επιπλέον:
https://www.washingtonpost.com/opinions/hating-muslim-refugees-is-exactly-what-the-islamic-state-wants-europe-to-do/2015/11/15/dfe0ca84-87d1-11e5-be39-0034bb576eee_story.html
http://www.independent.co.uk/news/world/europe/paris-attacks-hating-refugees-is-exactly-what-isis-wants-you-to-do-a6737336.html
http://foreignpolicy.com/2015/11/18/syrian-refugees-are-not-the-problem/
https://www.washingtonpost.com/opinions/hating-muslim-refugees-is-exactly-what-the-islamic-state-wants-europe-to-do/2015/11/15/dfe0ca84-87d1-11e5-be39-0034bb576eee_story.html
https://www.hrw.org/node/283398

 

Tagged under:

Η Ιφιγένεια Πιλάτου είναι φοιτήτρια στο Μεταπτυχιακό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Βιέννης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ασχολείται με τις ξένες γλώσσες, τον εθελοντισμό και κατέχει εμπειρία εργασίας σε ΜΚΟ. Ως άτομο παρουσιάζει έντονη κοινωνική ανησυχία και θεωρεί τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πηγή έμπνευσης και προσωπικής εξέλιξης.

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest