Πόλεμος στη γωνιά του Ατλαντικού : η σημασία του πολέμου των Falkland Islands

Κατά τα τελευταία στάδια του Ψυχρού Πολέμου, συγκεκριμένα τον Απρίλιο του 1982 έλαβε χώρα μια ένοπλη σύγκρουση για την οποία λίγα ακούγονται πλέον. Οι περισσότεροι από τους κατοίκους της μίας εκ των εμπλεκομένων χωρών, δεν γνώριζαν καν που βρίσκεται η υπό διαμάχη περιοχή. Ο πόλεμος κράτησε περίπου 10 εβδομάδες και έφερε σημαντικά πολιτικά αποτελέσματα και στις δύο πλευρές. Ο λόγος για τον πόλεμο στα Νησιά Falkland (καθώς και τα νησιά South Georgia και South Sandwich) που βρίσκονται στον Νότιο Ατλαντικό, νοτιοανατολικά της Αργεντινής, βρετανικές αποικίες από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Με τη δικαιολογία της ανάκτησης του κυρίαρχου εδάφους της, το στρατιωτικό καθεστώς της Αργεντινής, με αρχηγό τον Leopoldo Galtieri εισέβαλε και κατέλαβε στις 2 Απριλίου 1982 τα νησιά. Η Βρετανία απάντησε με αποστολή ναυτικής δύναμης και οδηγήθηκε στην μεγαλύτερη αεροναυτική σύγκρουση μεταξύ σύγχρονων δυνάμεων μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Αργεντινή παραδόθηκε στις 14 Ιουνίου του ίδιου έτους.
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην έκβαση της κρίσης των Νήσων Falkland έπαιξαν τρίτες χώρες, είτε από τυχαία γεγονότα είτε καθαρά για πολιτικούς λόγους. Στο γενικότερο ψυχροπολεμικό περιβάλλον, ο πόλεμος αυτός ήταν τελείως αναπάντεχος, αν και στη συνέχεια θα δούμε πως δεν ήταν διόλου τυχαίος. Πολλές κυβερνήσεις έσπευσαν να μετριάσουν τη σημασία της σύγκρουσης υπό τον φόβο αποσταθεροποίησης του συστήματος λόγω ατυχήματος. Οι ΗΠΑ, αρχικά θεωρώντας πως η χούντα της Αργεντινής θα ζητούσε τη βοήθεια της Σοβιετικής Ένωσης έκανε κινήσεις προς την εξομάλυνση της κατάστασης και πρότυνε μια συμφωνία ειρήνης, την οποία η Αργεντινή απέρριψε. Έτσι η κυβέρνηση Reagan αποφάσισε το εμπάργκο όπλων προς την Αργεντινή ενώ ταυτόχρονα διέθεσε υλική βοήθεια στη Μεγάλη Βρετανία. Σημαντική ήταν και η συνεισφορά της Χιλής, ήδη από παλαιότερα σε διαμάχη με την Αργεντινή για την περιοχή της Παταγονίας. Η Χιλή παρείχε πληροφορίες για τις κινήσεις του Εθνικού Στρατού της Αργεντινής στη Μεγάλη Βρετανία, ενώ, ο κίνδυνος χιλιανής εισβολής στην Παταγονία δέσμευσε σημαντικό μέρος των στρατιωτικών μονάδων της Αργεντινής στην περιοχή.
Ίσως η πιο αναπάντεχη βοήθεια προς τον Βρετανικό στρατό ήρθε από έναν δέκτη στην κεντρική Νορβηγία, στην περιοχή Φάουσκε. Ο δέκτης κατάφερε να «κλέψει» πληροφορίες από Σοβιετικό δορυφόρο που είχε εκείνη την περίοδο την αποκλειστικότητα στην κάλυψη του Νότιου Ατλαντικού, προσφέροντάς τες στο στρατό της Μεγάλης Βρετανίας.
Τα γεγονόταν καλύφθηκαν από τις εφημερίδες τις Αργεντινής με έντονο το εθνικό-πατριωτικό στοιχείο της ανακατάληψης. Χαρακτηριστικό είναι πως ο τύπος δημοσίευε φωτογραφίες από βρετανικά πολεμικά πλοία να φλέγονται, εικόνες που αποδείχθηκαν πλαστές. Από την άλλη, με μερικές εξαιρέσεις ηχηρών πρωτοσέλιδων, ο βρετανικός τύπος παρουσίασε το θέμα με σχετική μετριοπάθεια, χωρίς τα παραδοσιακά πολεμικά συνθήματα που έχουμε δει κατά τους δύο μεγάλους πολέμους.
Ο πόλεμος στα Νησιά Falkland έφερε σοβαρές εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό, τόσο στην στρατιωτική δικτατορία της Αργεντινής όσο και στην δημοσκοπικά βυθισμένη κυβέρνηση Θάτσερ. Στην Αργεντινή, η κυβέρνηση επέλεξε τον πόλεμο για να ανυψώσει το πατριωτικό ηθικό των κατοίκων και να στρέψει τα βλέμματα, εγχώρια και διεθνώς, από τις βιαιότητες που διέπρατε κυρίως καταπατώντας ανθρώπινα δικαιώματα. Ακόμη, ήλπιζε πως ένας πόλεμος για εθνικά θέματα θα αποτελούσε μια παραπάνω νομιμοποιητική πράξη του καθεστώτος. Αντιθέτως, μετά το τέλος του πολέμου, ξεκίνησε ένα μεγάλο κύμα διαμαρτυρίας στο εσωτερικό, περαιτέρω απομόνωση από το εξωτερικό και τελικά η χούντα της Αργεντινής έπεσε δύο χρόνια αργότερα, με τις πρώτες ελεύθερες δημοκρατικές εκλογές μετά από μία δεκαετία, και με το στρατό να έχει χάσει τον επίπλαστο χαρακτήρα του προστάτη των εθνικών συμφερόντων.
Αντιθέτως, για το κόμμα των Συντηρητικών στη Βρετανία, ο πόλεμος αποδείχθηκε πως ήρθε ως «από μηχανής θεός». Το κόμμα της Θάτσερ, που για μήνες βρισκόταν κατά πολλές μονάδες πίσω από τη συμμαχία του Εργατικού κόμματος και των Φιλελευθέρων στις δημοσκοπήσεις, λόγω των κάθετων νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων που είχε επιβάλλει στα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης, βρέθηκε, με το τέλος του πολέμου να σημειώνει ραγδαία αύξηση στα ποσοστά και τελικά να κερδίζει τις εκλογές της 9ης Ιουνίου 1983 με μεγάλη άνεση.
Το Μάρτιο του 2013 οι κάτοικοι των νησιών ψήφισαν σε ένα δημοψήφισμα για τον αν θέλουν να παραμείνουν τα νησιά ως υπερθαλάσσια περιοχή του Ηνωμένου Βασιλείου. Από το 91,9% που ψήφισε, η θετική απάντηση απέσπασε το 99,8% των ψήφων.

Εξώφυλλο της Newsweek (19 Απριλίου 1982)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This