Πόσο κοστίζει ένα διαζύγιο : η επόμενη ημέρα του Brexit

Αυτό το άρθρο είναι το 2ο μέρος από τα 4 με τίτλο: BREXIT εφ'όλης της ύλης

Πέμπτη 23 Ιουνίου 2016, η ημέρα όπου πρόκειται να κορυφωθεί η αγωνία όλων των Ευρωπαίων ηγετών και πολιτών σχετικά με την έκβαση του δημοψηφίσματος. Τί θα γίνει και ποια θα είναι η συνεχεία, τί επιπτώσεις θα έχει αυτό στην Ένωση, είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που κυβερνούν τον τελευταίο χρόνο επηρεάζοντας το Ευρωπαϊκό Οικοδόμημα.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 24ης Ιουνίου πρόκειται να γραφτεί μια νέα σελίδα στην ιστορία του συγχρόνου κόσμου. Όποια άποψη και αν επικρατήσει θα έχει την δίκη της σημασία, γιατί θα δώσει μια απάντηση στο ερώτημα εκείνων των χωρών περί εγκατάλειψης της Ένωσης. Η απαντηση θα είναι, είτε θετική είτε αρνητική, αντιστρόφως ανάλογη του αποτελέσματος.

Από την ήμερα κήρυξης του δημοψηφίσματος έχουν γίνει πολλές αναλύσεις, βασιζόμενες στο κατά πόσο η έκβαση αυτού θα έχει θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα για την μια ή την άλλη πλευρά. Τί συνέπειες όμως θα επιφέρει ένα πιθανό Brexit, τόσο στην εσωτερική οικονομία της Βρετανίας, όσο και στις οικονομικές σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο;

Αν η Βρετανία πεί Όχι ;

Μπορεί όλη η προεκλογική διαδικασία να έχει φανεί κρίσιμη, όμως εξίσου κρίσιμη είναι και η επομένη μέρα. Το πρώτο βήμα  θα γίνει με την έναρξη των διαδικασιών «διαζυγίου», γεγονός που θα βασιστεί στο άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισσαβόνας, με βάση το όποιο μια χώρα έχει το δικαίωμα να διαπραγματευτεί την έξοδο της από την Ένωση σε ένα διάστημα 2 χρόνων, προκείμενου να εξασφαλίσει τους όρους εξόδου. Βέβαια είναι σημαντικό να αναφερθεί πως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν αποτελεί την έναρξη των διαδικασιών, και ούτε αποτελεί επίσημη απάντηση προς την Ένωση. Οι διαδικασίες θα ξεκινήσουν μόνο εφόσον η Βρετανία κάνει επίσημη ανακοίνωση προς αυτήν, αναφέροντας την έκβαση του δημοψηφίσματος και ζητώντας διαπραγματεύσεις. Μάλιστα ο Donald Tusk ανέφερε πως «μπορεί να χρειαστούν έως και 7 χρόνια για την οριστικοποίηση του διαζυγίου.» Και ενώ από τη μία οι υποστηρικτές του Βrexit ισχυρίζονται πως το διαζύγιο θα γίνει με ήπιο τρόπο, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Jean – Claude Juncker, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι λιποτάκτες δεν αποχαιρετούνται με ανοιχτές αγκάλες», αυξάνοντας έτσι την ένταση μεταξύ των δύο στρατοπέδων.

Η έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Οι οικονομικοί θεσμοί είναι αυτοί οι οποίοι θα αντιδράσουν πρώτα. Το Υπουργείο Οικονομικών και η Τράπεζα της Αγγλίας θα εφαρμόσουν μια σειρά μέτρων στην προσπάθεια τους να αποφύγουν την ελεύθερη πτώση των τιμών. Την ίδια τακτική θα ακολουθήσει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (που θέλει να δείξει πως το δημοψήφισμα δεν είναι  η εύκολη λύση) θα φανεί αποφασισμένη να συνεχίσει. Οι διαπραγματεύσεις θα γίνουν στα πλαίσια  έκτακτης  Συνοδού Κορυφής. -Επικρατεί γενικά η άποψη ότι, τα χαρτιά παραμένουν στην πλευρά εκείνη του τραπεζιού όπου κάθονται όσοι παραμένουν, επομένως η Βρετανία είναι πιθανόν να αποκλειστεί από τις Συνεδριάσεις και αυτές να γίνουν μεταξύ των 27, προκειμένου να συζητηθεί η διαπραγματευτική γραμμή. Βέβαια, και μεταξύ αυτών που μένουν θα υπάρξει κάποιου είδους ‘διχασμός’, με την Μάλτα, την Κύπρο και την Πολώνια να υποστηρίζουν τα αιτήματα της Βρετανίας, ενώ η ανάληψη της προεδρίας από την Σλοβακία το 2ο εξάμηνο του 2016 θα έχει κάποιο ρόλο, καθώς η χώρα έχει δηλώσει ανοιχτά ότι δεν επιθυμεί καθόλου ένα Brexit.

Από την στιγμή που μπαίνει σε  εφαρμογή το άρθρο 50, το συμβούλιο υπουργών της Ένωσης θα  δώσει την διαπραγματευτική κατεύθυνση προς την Επιτροπή.   Η Βρετανία θα πρέπει να διαπραγματευτεί εκ νέου 80.000 σελίδες συμφωνιών με την Ένωση, ποιες θα διατηρήσει και ποιες θα εγκαταλείψει. Στη συνέχεια πρέπει να αποφασιστεί τί είδους σχέση θα έχουν πλεόν η Ε.Ε. και η Βρετανία. Υπάρχουν δύο πιθάνα μοντέλα που μπορούν να αποτυπώσουν τις σχέσεις μεταξύ τους. Είτε με μια συμφωνία Ελβετικού τύπου, με μια σειρά διμερών συμφωνιών ώστε να επιτευχθεί πρόσβαση σε τομείς της ενιαίας αγοράς, είτε με μια  Συμφωνία Ελευθέρου Εμπορίου.

Σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων πρόκειται να έχουν η Γαλλία και η Ιρλανδία, δυσκολεύοντας τις διαπραγματεύσεις προκείμενου να εξασθενήσουν την επιχειρηματική κυριαρχία του Λονδίνου, ενώ χώρες όπως η Κίνα είναι πιθανό να μην ενδιαφερθούν για σύναψη ξεχωριστής εμπορικής συμφωνίας με τη Βρετανία.

Brexit στην  Οικονομία.

Η Βρετανιία επιθυμεί την πρόσβασή της σε ενιαία αγορά, απαλλαγμένη όμως από τις υποχρεώσεις και τον παρεμβατισμό και την επικράτηση του κανόνα περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Αν η Βρετανία επιθυμεί να διατηρήσει την πλήρη πρόσβαση στην ενιαία αγορά, μπορεί να χρειαστεί να κρατήσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ένωσης – όμως  είναι πολύ πιο πιθανό να περιοριστεί ο αριθμός σε εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης. Η ενιαία αγορά παρέχει ευκαιρίες για οικονομίες κλίμακας -τον ανταγωνισμό και την καινοτομία- που ενισχύουν την παραγωγικότητα, κάτι το οποίο θα ήταν δύσκολο να επιτευχθεί εκτός Ευρώπης. Η Ευρώπη επιθυμεί εξίσου μια συμφωνία προκείμενου να επέλθει η σταθερότητα.

Σήμερα το 50% των Βρετανικών εξαγωγών έχει ως προορισμό την υπόλοιπη Ευρώπη, υπό μηδενικούς δασμούς και τελωνειακά εμπόδια, ενώ μόνο το 8% αυτών που εξάγει η Ένωση πηγαίνει στη Βρετανία, καθιστώντας αναγκαία μια συμφωνία το ταχύτερο δυνατό. Βέβαια οι σύνδεσμοι συναλλαγών είναι μεγαλύτεροι καθώς, συμπεριλαμβανομένων των χωρών με τις οποίες το Ηνωμένο Βασίλειο διαπραγματεύεται ελεύθερα μέσω της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ποσοστά αγγίζει το 63% των εξαγωγών της Βρετανίας.

Γεννιούνται, έτσι, σενάρια τα οποία θέλουν την Βρετανία να μην καταφέρνει εύκολα να ανακτήσει της δυνάμεις της, με αναστάτωση στο εμπόριο, περιορισμό στην παραγωγή και μείωση του εισοδήματος. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, σε έκθεσή του, προέβλεψε ότι ένα Brexit θα μπορούσε να μειώσει την οικονομική ανάπτυξη έως και 5,6 % κατά τα επόμενα τρία χρόνια, λόγω της αναμενόμενης -αλλά απότομης- πτώσης της στερλίνας. Η Τράπεζα της Αγγλίας, μάλιστα, σχολίασε το δημοψήφισμα ως «τον μεγαλύτερο άμεσο κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές του  Ηνωμένου Βασιλείου, και πιθανώς και οι παγκόσμιες». Βεβαία είναι πολύ πιθανό η Βρετανία να παραμείνει ένας σημαντικός προορισμός για τις άμεσες ξένες επενδυτικές ροές, ακόμη και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ίσως υπάρξει μια περίοδος εξασθένησης των εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων, ωστόσο, αν η Βρετανία είναι σε θέση να αποκτήσει ευνοϊκούς όρους, στη συνέχεια οι άμεσες ξένες επενδύσεις θα επιστρέψουν. Όμως ο εχθρός της Βρετανίας δεν είναι τόσο το αποτέλεσμα που θα προκύψει, όσο το αβέβαιο κλίμα που ήδη έχει καλλιεργηθεί. Η μεταβλητότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές αυξάνεται επηρεαζόμενη από τις δημοσκοπήσεις, και η αβεβαιότητα είναι ένα αίσθημα που δεν αρέσει σε όσους έχουν μάθει να ελέγχουν τα πάντα, είναι ένα αίσθημα που απεχθάνονται οι επιχειρήσεις. Ως συνέπεια αυτού, η Βρετανία θα μπορούσε να στείλει κύματα σοκ σε όλη την παγκόσμια οικονομία. Αυτή τη στιγμή απειλούνται μάλιστα περισσότερο από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια στις επενδύσεις και το εμπόριο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τι έχει προκαλέσει μέχρι σήμερα το Δημοψήφισμα;   

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν ήδη αρχίσει να αισθάνονται τις δονήσεις. Το νόμισμα της Βρετανίας κυμάνθηκε απειλητικά, ενώ οι μεγάλοι χρηματιστηριακοί δείκτες του Λονδίνου βυθιστήκαν σχεδόν 6% σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, ακουμπώντας το χαμηλότερο επίπεδό σε τέσσερις μήνες. Παράλληλα, το δημοψήφισμα βρίσκει την Ευρώπη σε μια προσπάθεια εξομάλυνσης των οικονομιών της, έπειτα από μια σειρά οικονομικών κρίσεων σε χώρες όπως η Ελλάδα. Η προσφυγική κρίση δημιουργεί πολιτικές και πολιτιστικές αναταραχές, και υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την οικονομική ισχύ των κυριότερων εμπορικών εταίρων της Ευρώπης, όπως η Κίνα.

Η άλλη άποψη

Στον αντίποδα βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι το Brexit θα δώσει στη Βρετανία μια σημαντική ευκαιρία, επιτρέποντάς της να μεσολαβήσει για τις δικές της εμπορικές συμφωνίες με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Βρετανία, ισχυρίζονται, θα μπορούσε να έχει ακόμη και μια μονομερή πολιτική του ελεύθερου εμπορίου. Οι οπαδοί του Brexit προτάσσουν την γεωργία και τις ιχθυοκαλλιέργειες ως σχετικά εύκολα θέματα για διαπραγμάτευση, παρόλο που το 60% των εξαγωγών σε φαγητά και ποτά, και αντίστοιχο ποσοστό σε ψάρια, πηγαίνουν στην ΕΕ. Οι απόψεις των υποστηρικτών του Brexit βασίζονται στο ότι η Βρετανία θα καταφέρει να πετύχει τις εμπορικές συμφωνίες που επιθυμεί, χωρίς το βάρος του παρεμβατισμού από την Ένωση.

Το Διαζύγιο

Οι διαπραγματεύσεις μπορούν να παραταθούν με την θετική ψήφο όλων των μελών. Τα ζητήματα που πρέπει να καλύψουν αφορούν : πληρωμές από τον προϋπολογισμό της Ένωσης από και προς τη Μεγάλη Βρετανία, βασικά δικαιώματα των Βρετανών στην Ευρώπη και των πολιτών της Ένωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις συντάξεις των Βρετανών δημοσίων υπαλλήλων οι οποίοι εργάζονται στους θεσμούς και τις υπηρεσίες της Ένωσης,  και την επανατοποθέτηση των ευρωπαϊκών πρεσβειών που βρίσκονται στην Βρετανία. Ωστόσο, τα εμπορικά  ζητήματα αποτελούν ξεχωριστή συμφωνία.

-Πιθανό σενάριο Νο.1 : Η κακή τροπή των πραγμάτων είναι να καθυστερήσουν αρκετά οι διαπραγματεύσεις, και η συμφωνία να μην περιλαμβάνει μια ατζέντα ελεύθερου εμπορίου, όπως την επιθυμεί η Βρετανία.  Το χειρότερο σενάριο προβλέπει μείωση του AEΠ 2,2% το 2030, σε αντίθεση με αυτό που θα είχε εάν έμενε.

-Πιθανό σενάριο Νο.2 : Το καλό σενάριο είναι να επιτευχθεί μια συμφωνία με την οποία να εξασφαλιστεί ανοιχτό εμπόριο με τον υπόλοιπο κόσμο. Σε αυτhν την περίπτωση το Α.Ε.Π προβλέπεται αυξημένο κατά 1,6% εώς το 2030.

Και αν η Βρετανία πει ναι στην Ευρώπη ;

Και αυτό θα είναι κάποιο μήνυμα, και σίγουρα δεν σημαίνει ότι από την 24η Ιουνίου όλα θα επιστρέψουν στην κανονική ροή. Τι θα γίνει με τη συμφωνία της 19ης Φεβρουαρίου;  Πρόκειται για  μια σειρά μέτρων τα οποία θα προκαλέσουν αντιδράσεις στα υπόλοιπα μέλη της Ένωσης στην περίπτωση της επαναδιαπραγμάτευσης των συμφωνιών μεταξύ Ένωσης και Βρετανίας. Ενδεικτικά, την 19η Φεβρουαρίου 2016 δημοσιεύτηκε η Απόφαση των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, συνελθόντων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σχετικά με νέα διευθέτηση για το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου και αποφασίστηκαν τα εξής: «τα σχετικά με τον μηχανισμό εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας και τον μηχανισμό εφαρμογής της μείωσης του φόρτουΗ Επιτροπή θα θεσπίσει μηχανισμό για την επανεξέταση της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ όσον αφορά τη συμμόρφωσή της προς τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, αξιοποιώντας υφιστάμενες διαδικασίες και με σκοπό την εξασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των αρχών αυτών…Αναγνωρίζεται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της ιδιαίτερης θέσης του δυνάμει των Συνθηκών, δεν έχει αναλάβει δέσμευση για περαιτέρω πολιτική ολοκλήρωση στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ουσία του παρόντος θα ενσωματωθεί στις Συνθήκες κατά την επόμενη αναθεώρησή τους σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών και τις αντίστοιχες συνταγματικές επιταγές των κρατών μελών, ούτως ώστε να καταστεί σαφές ότι οι αναφορές σε ακόμη στενότερη ένωση δεν εφαρμόζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο.»

 Ανεξάρτητα βέβαια από τα παραπάνω, σε ένα σενάριο παραμονής της Βρετανίας, η οικονομική  ανάπτυξη -η οποία έχει επηρεαστεί αρνητικά- αναμένεται να επανακάμψει λίγο πριν την εκπνοή του 2016. Το ΔΝΤ, το οποίο έχει προειδοποιήσει  την παγκόσμια οικονομία για το 2016, θεωρεί πως η Βρετάνια θα είναι πιο ευαίσθητη σε οικονομικούς κλυδωνισμούς.

Εν αναμονή αποτελεσμάτων και εξελίξεων, λοιπόν, καθώς τα σημαντικά ξεκινούν την επομένη ημέρα, με το ένα ή το άλλο αποτέλεσμα, και δεν αποκλείει φυσικά κανείς το ενδεχόμενο η Βρετανία -μέσα στα 2 χρόνια  διαπραγμάτευσης- να αποφασίσει να παραμείνει τελικά στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια. 

Τα σενάρια είναι πολλά και οι απόψεις διίστανται, κανείς δεν ξέρει με ασφάλεια να πει εάν θα συμβεί το ενα ή το άλλο. Σημασία δεν έχει ποιοι θα είναι οι νικητές ή ποιοι οι ηττημένοι. Γιατί κάτι τετοίο δεν μπορεί να διαπιστωθεί παρά μετά από αρκετό καιρό. Ως άμεση συνέπεια όμως, oι δονήσεις ενός Brexit θα γίνουν αισθητές σε πολλές χώρες, καθώς η Κύπρος, η  Ολλανδία και η Ιρλανδία έχουν στενή οικονομική σχέση με τη Βρετανία, ενώ η Ισπανία έχει ρόλο άμεσου επενδύτη σε αυτήν. Όλες οι χώρες, πάντως, θα έρθουν αντιμέτωπες με τον κίνδυνο απώλειας της επιρροής και αξιοπιστίας της Ένωσης. Η διάβρωση στους πυλώνες της θα είναι σημαντική, εάν μια χώρα όπως η Βρετανία επιλέξει την επιστροφή στην απόλυτη εθνική κυριαρχία.

 

ΠΗΓΕΣ:

  1. http://www.consilium.europa.eu/el/european-council/
  2. http://www.theguardian.com/politics/2016/may/31/what-happens-next-if-britain-votes-to-leave-the-eu
  3. http://openeurope.org.uk/intelligence/britain-and-the-eu/what-if-there-were-a-brexit/

 

Πλοήγηση στις σειρές<< Should I stay or should I go : Η Βρετανία ψηφίζει για το μέλλον (της) στην ΕυρώπηBrexit ή Bremain: το τελευταίο «ντέρμπι» σήμερα >>

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest