Ρομά: Ένας νομαδικός τρόπος ζωής

Ρομά, Αθίγγανοι ή Τσιγγάνοι. Ένας νομαδικός λαός με τη δική του ιστορία, χωρίς γραπτή γλώσσα, που φέρει ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά, τα οποία διατηρούνται ανά τους αιώνες περιπλάνησής του.

Σύμφωνα με ερευνητές και ανθρωπολόγους επιστήμονες, οι Ρομά φαίνεται να έχουν ινδική καταγωγή (Romafacts.uni, 2017). Σήμερα, φυλές Ρομά υπάρχουν διάσπαρτες στον ευρωπαϊκό χώρο, ενώ υπολογίζεται ότι ο πληθυσμός τους αγγίζει τα 12 εκατομμύρια. Το Τμήμα των Ρομά και Ταξιδιωτών του Συμβουλίου της Ευρώπης (Counsil Of Europe’s Roma and Travellers Division) εξέδωσε μια λίστα με τις χώρες όπου βρίσκονται πληθυσμοί Ρομά στην Ευρώπη: 2,75 εκατομμύρια στην Τουρκία, 1,85 εκατομμύρια στη Ρουμανία, 825.000 στη Ρωσία, 750.00 στη Βουλγαρία, 725.000 στην Ισπανία, 700.000 στην Ουγγαρία, 600.000 στη Σερβία, 500.000 στη Σλοβακία, 400.000 στη Γαλλία και 265.000 στην Ελλάδα (Euronews, 2012).

Η γλώσσα των Ρομά λέγεται Ρομανί, και μοιάζει αρκετά με τα σανσκριτικά και άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες της Βόρειας Ινδίας (Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας, Ακαδημία Αθηνών, εκδ. 2014). Πέρα, όμως, από τη δική τους γλώσσα, το άλλο βασικό χαρακτηριστικό των Ρομά είναι η έντονη κινητικότητά τους. Όταν ήρθαν στην Ευρώπη, οι Ρομά βρέθηκαν στο περιθώριο, λόγω του σκούρου χρώματος του δέρματός τους. Η εικόνα που σχημάτισαν οι Ευρωπαίοι για αυτούς ήταν ότι πρόκειται για μια μυστηριώδη φυλή, της οποίας τα μέλη επιδίδονται σε κλοπές, πριν μεταναστεύσουν εκ νέου (Livescience.com, 2017). Για τους Ρομά, η συνεχής μετακίνηση ήταν απαραίτητο στοιχείο για την επιβίωσή τους και τη διάσωση του πολιτισμού τους. Ωστόσο, αυτή η αέναη μη μόνιμη εγκατάστασή τους σε ένα μέρος είχε ως αποτέλεσμα τα παιδιά να μην πηγαίνουν στο σχολείο ώστε να μορφωθούν, οπότε ό,τι είναι γνωστό για αυτούς μέχρι σήμερα προέρχεται από δια στόματος ιστορίες και τραγούδια (Livescience.com, 2017).

Οι Ρομά μπορεί να μην έχουν δική τους χώρα, ωστόσο έχουν δική τους σημαία, η οποία αναγνωρίζεται από πολλούς Ρομά, έστω και αν βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες.

Η σημαία αυτή εγκρίθηκε το 1971 στο Λονδίνο, στο Πρώτο Παγκόσμιο συνέδριο των Ρομά. Το πράσινο και το μπλε συμβολίζουν τη γη και τον παράδεισο, ενώ η ρόδα τη διαρκώς κινούμενη ζωή τους.

Τι συμβαίνει με τους Ρομά σήμερα;

Κύριο γνώρισμα είναι πως, ενώ αναγνωρίζονται ως λαός, δεν έχουν κάποια νομικά αναγνωρισμένη ιθαγένεια ή πολιτική εκπροσώπηση (δηλαδή, μια Αθιγγάνικη υπηκοότητα) στις χώρες όπου κατοικούν. Από τη δεκαετία του 1990, εμφανίστηκαν κινήματα στην Τσεχία, Σλοβακία και Πολωνία, που απώτατο στόχο είχαν να αποκτήσουν οι Ρομά θεσμική αναγνώριση και πολιτική εκπροσώπηση. Η βάση του αιτήματος αυτού εκκινούσε από το γεγονός ότι όλες οι μειονότητες χρειάζονται ένα τέτοιο νομικό πλαίσιο αναγνώρισής τους, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματά τους. Μια τέτοια αλλαγή, φυσικά, δεν είναι κάτι που μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία. Και αυτό, διότι η ίδια η ιστορία έδειξε ότι, όταν κατέβηκαν σε εκλογές οι Ρομά (αρχές δεκαετίας 1990 – Τσεχία, Σλοβακία, Ρουμανία), δεν εξελέγησαν.

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι πώς θα δοθεί υπηκοότητα ή, γενικώς, ένα καθεστώς αναγνώρισης στους Ρομά, με δεδομένο ότι η ιθαγένεια είναι ένας όρος που συνδέεται με το άτομο που είναι πολίτης ενός συγκεκριμένου κράτους, εδαφικά ορισμένου. Αυτό που φαίνεται να αλλάζει, περνώντας στη δεκαετία του 2000, είναι ότι οι Ρομά επανέρχονται με ένα πιο συγκεκριμένο αίτημα, και διεκδικούν το καθεστώς “Μη Εδαφικού Έθνους” (Non Territorial Nation Status). Συγκεκριμένα, στο Πέμπτο Παγκόσμιο Συνέδριο για τους Ρομά, το οποίο έλαβε χώρα το καλοκαίρι του 2000 στην Πράγα, όπως επίσης και σε άλλα συνέδρια που ακολούθησαν, όπως στο Παγκόσμιο Συνέδριο Κατά του Ρατσισμού του ΟΗΕ το 2001 (ERRC.ogr, 2004).

Προς το παρόν, το αίτημα για αναγνώριση “Μη Εδαφικού Έθνους” δεν έχει προωθηθεί αρκετά. Ωστόσο, αυτό που γίνεται από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η βελτίωση της θέσης και της ζωής των Ρομά, με την ένταξη στην ευρωπαϊκή ατζέντα (Εurope 2020) οδηγιών για την ενσωμάτωσή τους στις τοπικές κοινωνίες, ώστε να καταπολεμηθούν τα φαινόμενα διάκρισης που υφίστανται. Τα ευρωπαϊκά όργανα, αλλά και κάθε κράτος μέλος της Ε.Ε, οφείλει να συμβάλλει στην προσπάθεια αυτή. Συγκεκριμένα, το 2012 κάθε κράτος-μέλος παρουσίασε μια στρατηγική που επρόκειτο να ακολουθήσει, ως πρώτο βήμα, ανάλογα με τις ξεχωριστές ανάγκες κάθε κράτους-μέλους ( (Eur-lex.europa.eu, 2012) ). Το Δεκέμβριο του 2013, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε μια πρόταση που αφορούσε την ουσιαστική ενσωμάτωση των Ρομά. Με βάση την πρόταση αυτή, κάθε κράτος-μέλος, σεβόμενο τις αρχές της ισότητας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της προστασίας της ανθρώπινης ζωής, θα πρέπει να λάβει μέτρα ώστε να εξασφαλίζει στους Ρομά την ελεύθερη πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην αγορά εργασίας, στη στέγαση και στο σύστημα υγείας (Eur-lex. Europa.eu, 2013). Επιπλέον, τα κράτη-μέλη οφείλουν να μεριμνήσουν για την προστασία των γυναικών και των παιδιών Ρομά, να ευαισθητοποιήσουν την κοινή γνώμη, και να λάβουν μέτρα σχετικά με την εξάλειψη κατά των διακρίσεων εναντίον τους.

Συμπερασματικά, φαίνεται να έχουν γίνει προσπάθειες και ενέργειες, ώστε να ενταχθούν ομαλά οι Ρομά στις τοπικές κοινωνίες. Ωστόσο, οι διάφορες αναφορές που γίνονται στις εκθέσεις ελέγχου των Εποπτικών Οργάνων της Ε.Ε, σχετικά με την πρόοδο του όλου εγχειρήματος, (η τελευταία πραγματοποιήθηκε μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο: “Assessing the implementation of the EU Framework for National Roma Integration Strategies and the Council Recommendation on effective Roma integration measures in the Member States”), δείχνουν ότι έχει βελτιωθεί αρκετά η κατάστασή τους. Παρ’ όλα αυτά, απαιτείται να συνεχιστούν οι κινήσεις για ενσωμάτωση, καθώς ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς.

Πηγές :

  1. Romafacts.uni-graz.at. (n.d.). Roma Culture: An Introduction. [online] Available at: http://romafacts.uni-graz.at/index.php/culture/introduction/roma-culture-an-introduction [Accessed 10 Jul. 2017].
  2. Arbutina, Z. (2014). Roma minority lacks political representation Europe | European Elections 2014. [online] DW.COM. Available at: http://www.dw.com/en/roma-minority-lacks-political-representation-europe/a-17517717 [Accessed 10 Jul. 2017].
  3. Sobotka, E. (2002). Political Repr esentation of the Roma: Roma in Politics in the Czech Republic, Slovakia and Poland. [online] Available at: http://www.policy.hu/sobotka/researchpolicypaper.pdf [Accessed 10 Jul. 2017].
  4. Marsh, A. (2013). Gypsies, Roma, Travellers: An Animated History. [online] Open Society Foundations. Available at: https://www.opensocietyfoundations.org/voices/gypsies-roma-travellers-animated-history [Accessed 10 Jul. 2017].
  5. News.bbc.co.uk. (2009). On the road: Centuries of Roma history. [online] Available at: http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8136812.stm [Accessed 10 Jul. 2017].
  6. Παπαδόπουλου, Σ. (2017). Αφιέρωμα στους Ρομά 8η Απριλίου – Παγκόσμια Ημέρα των Ρομά. [online] Available at: http://6dim-diap-elefth.thess.sch.gr/Greek/Ekpaidefsi_Tsigganopaidon/PagkosmiaHmeraRoma/afieroma_stous_roma.pdf [Accessed 10 Jul. 2017].
  7. Protothema.gr. (2016). Ρομά ή Ρομ ή Τσιγγάνοι ή Γύφτοι: Από πού κατάγονται τελικά;. [online] Available at: http://www.protothema.gr/stories/article/625108/roma-i-rom-i-tsigganoi-i-guftoi-apo-pou-katagodai-telika/ [Accessed 10 Jul. 2017].
  8. Euronews. (2012). Who are the Roma people?. [online] Available at: http://www.euronews.com/2012/04/30/who-are-the-roma-people- [Accessed 10 Jul. 2017].
  9. Bradford, A. (2017). Gypsy (Roma) Culture: Customs, Traditions & Beliefs. [online] Live Science. Available at: https://www.livescience.com/44512-gypsy-culture.html [Accessed 10 Jul. 2017].
  10. Goodwin, M. (2004). The Romani Claim to Non-Territorial Nation Status: Recognition from an International Legal Perspective. [online] Errc.org. Available at: http://www.errc.org/article/the-romani-claim-to-non-territorial-nation-status-recognition-from-an-international-legal-perspective/1849 [Accessed 10 Jul. 2017].
  11. Ec.europa.eu. (n.d.). EU and Roma – European Commission. [online] Available at: http://ec.europa.eu/justice/discrimination/roma/index_en.htm [Accessed 10 Jul. 2017].
  12. Eur-lex.europa.eu. (2013). COUNCIL RECOMMENDATION of 9 December 2013 on effective Roma integration measures in the Member States. [online] Available at: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:32013H1224%2801%29 [Accessed 10 Jul. 2017].
  13. Eur-lex.europa.eu. (2012). National Roma Integration Strategies: a first step in the implementation of the EU Framework. [online] Available at: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1444910230246&uri=CELEX:52012DC0226 [Accessed 23 Jul. 2017].

Tagged under:

Η Μαρία Αλεξίου είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής Αθηνών, ενώ συνεργάζεται με δικηγορικό γραφείο , ως ασκούμενη. Πιστεύει ότι μέσω της παιδείας θα έρθει αλλαγή και ότι η νεώτερη γενιά μπορεί να κάνει την διαφορά και να διαμορφώσει το πολιτικο-κοινωνικό-οικονομικό μέλλον της χώρας.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest