Σαουδαραβική κηδεμονία των γυναικών: το τέλος μιας νέας αρχής;

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Η διαβίωση μιας γυναίκας σε μια χώρα όπως η Σαουδική Αραβία μπορεί να χαρακτηριστεί ως κατόρθωμα, αφού οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει είναι πάρα πολλές. Μια από αυτές αποτελεί η επιβολή της κηδεμονίας εκ μέρους των ανδρών. Προκειμένου μια γυναίκα να μορφωθεί, να εργαστεί, να καταφύγει στην δικαιοσύνη, να ταξιδέψει στο εξωτερικό, αλλά και να νοσηλευτεί σε νοσοκομεία, απαιτείται η άδεια ενός αρσενικού μέλους της οικογένειάς της. Ο σύζυγος, ο πατέρας ή ο αδελφός είναι εκείνος που θα παραχωρήσει την έγκρισή του, ακόμα και για τα πιο απλά πράγματα που επιχειρεί μια γυναίκα στη χώρα, ενώ όταν εκείνη είναι χήρα και έχει γιο, αυτός την κηδεμονεύει. Αξιοσημείωτο είναι πως όλα τα παραπάνω έχουν κατοχυρωθεί επίσημα στη Σαουδαραβική νομοθεσία.

Ο θεματοφύλακας καθεμιάς εκ των γυναικών στη Σαουδική Αραβία έχει όχι μόνο δικαιώματα, αλλά και καθήκοντα έναντι αυτής, σε διαφορετικές πτυχές της κοινωνικής της ζωής. Μια έκθεση από τον Ειδικό Εισηγητή των Ηνωμένων Εθνών (Ertürk Yakin, 14 Απριλίου 2009) αναφορικά με το εν λόγω ζήτημα υπογραμμίζει τα εξής: «Η νόμιμη κηδεμονία των γυναικών από ένα αρσενικό ασκείται σε διαφορετικό βαθμό και περιλαμβάνει σημαντικές πτυχές της ζωής τους. Το σύστημα αυτό θεωρείται ότι προέρχεται από κοινωνικές συμβάσεις, καθώς και από θρησκευτικά διδάγματα, ενώ η απαίτηση εφαρμογής του αναμφισβήτητα περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις».

Ανάλογα με τον κηδεμόνα, οι γυναίκες ενδέχεται να χρειαστούν την έγκρισή του για τον γάμο ή το διαζύγιο, για ταξίδια αν είναι κάτω των 45 ετών, για την εκπαίδευση, για την εργασία, για τη δημιουργία τραπεζικού λογαριασμού και, τέλος, ακόμα και για μια εκλεκτική χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο, η επίσημη νομοθεσία που απαιτεί την άδεια ενός κηδεμόνα για την αναζήτηση εργασίας καταργήθηκε το 2009 -όχι όμως και το έθιμο-, ενώ το 2013 η Σαουδαραβική κυβέρνηση, επιθυμώντας να βελτιώσει τα προβλήματα που προέκυπταν από τους περιορισμούς στις μετακινήσεις των γυναικών, προχώρησε στην εξής μεταρρύθμιση: κάθε φορά που μια γυναίκα εγκαταλείπει τη χώρα, οι άνδρες-κηδεμόνες λάμβαναν ένα μήνυμα στα κινητά τους τηλέφωνα, με σκοπό την ενημέρωσή τους για την εν λόγω κίνηση. Η φεμινίστρια-ακτιβίστρια της Σαουδικής Αραβίας, Μanal al-Sharif, σχολίασε ότι «η τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση του σκοπού αυτού κρατά τις γυναίκες φυλακισμένες».

Παρ’όλα αυτά, η απαίτηση κηδεμονίας αποτελεί έθιμο για τη Σαουδαραβική κουλτούρα, και εφαρμόζεται όχι μόνο σύμφωνα με αυτή, αλλά και σύμφωνα με την αντίληψη που έχουν σχηματίσει συγκεκριμένοι υπάλληλοι σε δημόσιες υπηρεσίες και ιδρύματα, όπως νοσοκομεία, αστυνομικά τμήματα και τράπεζες, αναφορικά με το ζήτημα αυτό. Οι επίσημες συναλλαγές που έχουν ξεκινήσει από γυναίκες συχνά εγκαταλείπονται εξαιτίας των υπαλλήλων, οι οποίοι ζητούν επίσημη άδεια από τον κηδεμόνα τους, ενώ, σε πολλές περιπτώσεις, απαιτείται η παρουσία κηδεμόνα όταν η γυναίκα αδυνατεί να αποδείξει με επίσημα έγγραφα την ταυτότητά της. Ωστόσο, ένα περιορισμένο ποσοστό του γυναικείου πληθυσμού της Σαουδικής Αραβίας θεωρεί την αρσενική κηδεμονία ως “ατομικό του δικαίωμα”, όπως αυτό αποδεικνύεται από τη συνέντευξη που παραχώρησε το 2010, στην εφημερίδα New York Times, η Noura Abdulrahman, μια γυναίκα υπάλληλος του Υπουργείου Παιδείας της Σαουδικής Αραβίας. Η Abdulrahman, υπερασπιζόμενη την αρσενική κηδεμονία, υπογράμμισε, μάλιστα, πως αυτή αποτελεί ένδειξη παροχής προστασίας και αγάπης.

Έντονα αντιτιθέμενη στην παραπάνω δήλωση φαίνεται να είναι μια ομάδα φιλελεύθερων ακτιβιστών, η οποία απορρίπτει την κηδεμονία ως ταπεινωτική για τη γυναικεία προσωπικότητα. Πιο συγκεκριμένα, η διαφωνία τους έγκειται στο γεγονός πως οι γυναίκες συχνά αντιμετωπίζονται ως «υφιστάμενες» και «παιδιά». Τονίζει ιδιαίτερα πως πολλές γυναίκες εγκατέλειψαν την καριέρα τους, ή έχασαν τα παιδιά τους, εξαιτίας της έλλειψης των δικαιωμάτων επιμέλειας. Τέλος, αντιστρατεύεται την πρακτική κατά την οποία η κυριότητα μιας γυναίκας περνά από το ένα άτομο στο άλλο – δηλαδή από τον πατέρα στον αδελφό ή το σύζυγο, μετατρεπόμενη η ίδια παράλληλα σε ένα εμπορικό «προϊόν».

Λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης που επικρατεί στο συντηρητικό βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, και της καταπίεσης που υφίστανται οι συγκεκριμένες γυναίκες, μπορούμε ευλόγως να δικαιολογήσουμε την εκστρατεία που ξεκίνησαν με σκοπό την καταπολέμηση της αρσενικής κηδεμονίας. Ειδικότερα, περισσότερες από 14.500 γυναίκες στη Σαουδική Αραβία έχουν υπογράψει μια αίτηση επιζητώντας ένα τέλος στο καθεστώς της κηδεμονίας στη χώρα, ενώ η ηγέτης της καμπάνιας, Aziza al-Yousef, παρέδωσε πρόσφατα την αναφορά στο βασιλικό δικαστήριο. Σε συνέντευξή της στο BBC ανέφερε πως, σημαντικό ζήτημα είναι να αντιμετωπίζονται οι γυναίκες ως «πλήρεις» πολίτες σε κάθε πτυχή, και τόνισε πως βασικό σημείο της εκστρατείας είναι η αντιμετώπιση των γυναικών που βρίσκονται στην ηλικιακή ομάδα 18-21 ως «ενήλικες».

Μια έκθεση της διεθνούς οργάνωσης Human Rights Watch, αναφορικά με τα δικαιώματα των γυναικών στη χώρα και τη σχετική εκστρατεία, αφορμώμενη από το καθεστώς της ανδρικής κηδεμονίας, διαπίστωσε ότι “η ζωή μιας γυναίκας” στη Σαουδική Αραβία “ελέγχεται από έναν άνθρωπο από τη γέννηση μέχρι το θάνατο“, περιορίζοντας την ικανότητά της να ακολουθήσει μια καριέρα ή να πάρει αποφάσεις ζωής. Παρά τις περιορισμένες μεταρρυθμίσεις το 2009 και το 2013, στις οποίες προέβη η Σαουδαραβική κυβέρνηση για να μειώσει τον έλεγχο των κηδεμόνων πάνω στις γυναίκες που πλέον δεν χρειάζονται άδεια για να εργαστούν ή να καταγγείλουν περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, η έκθεση διαπίστωσε πως το σύστημα παραμένει σε μεγάλο βαθμό στη θέση του, εμποδίζοντας την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών. Η εν λόγω έκθεση οδήγησε έτσι σε μια κοινωνική εκστρατεία των μέσων ενημέρωσης και, από τον Ιούλιο του 2016, έκανε την εμφάνισή του στα αραβικά το hashtag με τίτλο: «οι γυναίκες στη Σαουδική Αραβία θέλουν να απαλλαγούν από το σύστημα της κηδεμονίας». Ωστόσο, μια μερίδα γυναικών αντιτίθεται στην εκστρατεία, και δημιούργησε ένα αντίστοιχο hashtag, μέσω του οποίου υποστηρίζει έμπρακτα πως η κηδεμονία από τους άνδρες λειτουργεί υπέρ των γυναικών.

Παρά το γεγονός πως η κυβέρνηση δεν έχει τοποθετηθεί επίσημα ως τώρα για το σχετικό αίτημα, η εν λόγω δράση εκ μέρους του καταπιεσμένου γυναικείου πληθυσμού της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί το εναρκτήριο λάκτισμα όχι μόνο για την προώθηση, αλλά και για την προστασία των επανειλημμένως καταπατημένων δικαιωμάτων του, όπως, χαρακτηριστικά, έχει αναφέρει και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Ευελπιστούμε πως, μέσω της εκστρατείας αυτής, οι γυναίκες θα καταφέρουν, με αργά και σταθερά βήματα, να εδραιώσουν τη θέση τους ισότιμα σε μια κοινωνία που, μέχρι πρότινος, στεκόταν εμπόδιο στην ατομική τους πρόοδο.

Πηγές:

  1. Osborne, S. (2016) Saudi Arabian women file petition with over 14, 500 signatures to end male guardianship. Available at: http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabian-women-file-petition-over-14500-signatures-end-male-guardianship-a7332436.html (Accessed: 17 October 2016).
  2. Easton, N. (2014) Οι γυναίκες τής Σαουδικής Αραβίας βρίσκουν τον δρόμο τους. Available at: http://www.foreignaffairs.gr/articles/69677/nina-easton/oi-gynaikes-tis-saoydikis-arabias-briskoyn-ton-dromo-toys (Accessed: 17 October 2016).
  3. Sidahmed, M. (2016) Thousands of Saudis sign petition to end male guardianship of women. Available at: https://www.theguardian.com/world/2016/sep/26/saudi-arabia-protest-petition-end-guardianship-law-women (Accessed: 17 October 2016).
  4. Rowe, D. (2016) Thousands of Saudis call for an end to male guardianship. Available at: http://time.com/4508920/saudi-arabia-women-male-guardianship/ (Accessed: 17 October 2016).
  5. Ensor, J. (2016) Saudis file first-ever petition to end male guardianship. Available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/09/26/saudis-file-first-ever-petition-to-end-male-guardianship/ (Accessed: 17 October 2016).
  6. Boxed in (2016) Available at: https://www.hrw.org/report/2016/07/16/boxed/women-and-saudi-arabias-male-guardianship-system (Accessed: 17 October 2016).

Tagged under:

Η ΄Αννα Θαλασσοχωρίτη είναι προπτυχιακή φοιτήτρια στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ενδιαφέρεται για όχι μόνο για το διεθνές δίκαιο και την διπλωματία, γεγονός που δικαιολογείται από την συμμετοχή της σε μοντέλα προσομοίωσης των Ηνωμένων Εθνών αλλά και για τις ευρύτερες δράσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας αφού συμμετέχει ενεργά στη μη κυβερνητική οργάνωση European Law Students’ Association.

[email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Google Profile

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest