Σαουδική Αραβία: Το δίλημμα και οι κίνδυνοι για μια επικείμενη αλλαγή πλεύσης

Λίγα εισαγωγικά για το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας

Το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας είναι χώρα της Αραβικής χερσονήσου με πληθυσμό που φτάνει περίπου τα 32 εκατομμύρια πολίτες, εκ των οποίων το 30% είναι Σαουδάραβες. Η χώρα και οι κάτοικοί της έχουν ως κύρια ασχολία τους την εξόρυξη και εξαγωγή πετρελαίου, το οποίο είναι άφθονο σε όλο το υπέδαφός της. Έχει υπολογισθεί πως το 75% των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού της χώρας προέρχεται από το πετρέλαιο, ενώ το 90% των εξαγωγών της είναι μόνο «μαύρος χρυσός». Ο λόγος για τον οποίο, σε αυτή την περιοχή, η εξόρυξη του πετρελαίου αποτελεί τόσο φθηνή και απλή διαδικασία, στηρίζεται στο γεγονός ότι τα κοιτάσματα του «μαύρου χρυσού» βρίσκονται πάρα πολύ κοντά στην επιφάνεια της γης, και έτσι είναι πολύ απλό και οικονομικό να γίνεται η εξόρυξή του. Επίσης, ένα ακόμα πολύ σημαντικό στοιχείο που θα πρέπει να αναφερθεί για την χώρα είναι οτι, ναι μεν είναι ένας επίγειος παράδεισος για τους ανθρώπους που ασχολούνται με το πετρέλαιο αλλά, από την άλλη πλευρά, δεν έχει ακόμα τη δυνατότητα να φέρει επενδύσεις σε άλλους τομείς της οικονομίας. Παραδείγματος χάριν στην ένδυση, την ψηφιακή τεχνολογία και τα πυρηνικά εργοστάσια, τα οποία είναι στα προσεχή σχέδια των κυβερνώντων.

Ο λόγος της διαφοροποίησης

Είναι φανερό πως η Σαουδική Αραβία θέλει να κάνει μία μεγάλη και πρωτοφανή -για τα δεδομένα της εποχής- επένδυση  στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ο λόγος για τον οποίο θέλει να διαφοροποιηθεί και να επενδύσει πολλά δις δολάρια στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (όπως για παράδειγμα είναι η αιολική και η ηλιακή) είναι ότι, μέχρι στιγμής, ο τομέας της οικονομίας -στον οποίο έχει επικεντρωθεί και αφοσιωθεί όλα αυτά τα χρόνια- είναι το πετρέλαιο. Άρα, εν ολίγοις, το μεγαλύτερο βάρος της πολιτικής για την οικονομία αυτής της χώρας ήταν το πόσο πετρέλαιο θα εξορύξει, πόσο πετρέλαιο θα εξάγει σε όλο τον κόσμο, και σε πoια τιμή θα γίνουν οι εξαγωγές αυτές.

O λόγος για τον οποίο μια χώρα ή -πιο συγκεκριμένα και πιο απλά για τον μέσο πολίτη- μία επιχείρηση προβαίνει στην τακτική της διαφοροποίησης ενός προϊόντος, είναι γιατί αυτόματα, με τον μηχανισμό αυτόν, γίνεται μία προσπάθεια ελαχιστοποίησης και διάσπασης του κινδύνου σε περισσότερα κομμάτια. Πώς γίνεται, όμως, αυτό πρακτικά στο θέμα που αναλύουμε; Καθώς το 45% του ονομαστικού Α.Ε.Π της Σαουδικής Αραβίας εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από την πετρελαιοβιομηχανία της, μπορούμε να καταλάβουμε πολύ εύκολα πως μία πετρελαϊκή κρίση θα οδηγούσε ολόκληρη τη χώρα σε τεράστιο κίνδυνο – εξάλλου, ήδη από το 2013 και μετά, βλέπουμε μια μεγάλη πτώση του «μαύρου χρυσού» σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Άρα, είναι πολύ σημαντικό η χώρα να επενδύσει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από τη στιγμή που έχει όλο τον φυσικό πλούτο να το κάνει αυτό.

Αιολικό πάρκο. Πηγή: saveplanet.gr

Η προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας εποχής για την χώρα

Ένας άλλος πολύ σημαντικός λόγος για τον οποίο το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας προβαίνει στην κατασκευή τόσο μεγάλων έργων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι επειδή βρίσκεται πολύ ψηλά στη σχετική λίστα με τις χώρες που εκπέμπουν τόσο μεγάλο αριθμό διοξειδίου του άνθρακα ανά πολίτη. Με τη δημιουργία μεγάλων εργοστασίων ηλεκτρικής, αιολικής, ηλιακής ενέργειας, και φραγμάτων για την δημιουργία υδροηλεκτρικής ενέργειας, θα δημιουργηθούν πάρα πολλές νέες θέσεις εργασίας για τους ανθρώπους της περιοχής και, επιπλέον, θα μπορέσει η Σαουδική Αραβία να αποβάλλει, με την πάροδο του χρόνου, τον προσδιορισμό που την χαρακτηρίζει όλα αυτά τα χρόνια – δηλαδή, αυτόν της χώρας που ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με το πετρέλαιο, και δεν την ενδιαφέρει καθόλου η πράσινη ενέργεια και η πράσινη ανάπτυξη.

Το πρόγραμμα υλοποίησης του «Οράματος 2030»

Ο υπουργός ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, Khalid A. Al Falih, στην ετήσια συνάντηση του World Economic Forum στο Νταβός της Ελβετίας, αλλά και στην ετήσια σύνοδο κορυφής ανανεώσιμης ενέργειας του Διεθνούς Oργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, έδωσε κάποια πρακτικά και οικονομικά δεδομένα για την τεράστια και πολλά υποσχόμενη επένδυση που η χώρα του είναι διατεθειμένη να κάνει. Η Σαουδική Αραβία, στον βραχυπρόθεσμο ορίζοντα των έξι χρόνων, δηλαδή μέχρι το 2023, αναμένεται να επενδύσει περίπου 30 έως 50 δις δολάρια, και το ποσό των 100 δις δολαρίων σε έναν μακροπρόθεσμο ορίζοντα υλοποίησης των έργων το 2030. Επίσης, το αραβικό βασίλειο έχει δεσμευτεί να προμηθεύεται το 30% της ενέργειάς του από μη ορυκτές πηγές -όπως είναι ο «μαύρος χρυσός»- μέχρι το 2030. Το θέμα είναι πως μία τέτοιου είδους επένδυση, που προϋποθέτει τεράστια υποδομή και ατελείωτες ώρες εργασίας για να φτιαχτούν μεγάλα εργοστάσια, δεν στοιχίζει μόνο χρήματα και ανθρώπινη εργασία, αλλά και ατελείωτες ώρες έρευνας από εξειδικευμένο εργατικό και ερευνητικό δυναμικό. Άλλωστε, η ίδια η κυβέρνηση είχε προαναγγείλει το 2013 ότι θα επενδύσει 100 δις δολάρια μέχρι το 2030 για την κατασκευή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με ισχύ 50 γιγαβάτ (τα βατ είναι μονάδα μέτρησης της ισχύος, και τα γίγαβατ είναι πολλαπλάσια του βατ). Όμως, το μόνο που έχει καταφέρει μέχρι σήμερα είναι να κατασκευάσει μια μονάδα ηλιακής ενέργειας στην πόλη Νταχράν, μια εγκατάσταση που μπορεί να παράγει μόλις 10 μεγαβάτ. Όπως μπορεί να καταλάβει κανείς, το εγχείρημα αυτό θα είναι δύσκολο να αποφέρει «καρπούς» τόσο γρήγορα όσο πιστεύουν οι περισσότεροι, και θα χρειαστεί υπομονή για να δούμε εάν το Αραβικό κράτος είναι διατεθειμένο να ξοδέψει πολλά δις δολάρια στον βωμό της διαφοροποίησης.

Η αντίδραση των άλλων οικονομικών γιγάντων στο εγχείρημα της Σαουδικής Αραβίας

Είναι λογικό, μετά από την ανακοίνωση του «Οράματος 2030», το οποίο η Σαουδική Αραβία έχει αποφασίσει να πραγματοποιήσει, να υπάρξουν κάποιες αντιδράσεις από τις άλλες μεγάλες χώρες του πλανήτη. Το θέμα που έχει προκύψει είναι ότι, η χώρα που θα ξεκινήσει πρώτη να παράγει και να πουλάει τέτοιου είδους ενέργεια στις μεγάλες αγορές του πλανήτη -όπως για παράδειγμα στην Ευρώπη, τη Β.Αμερική, τη Ρωσία και την Ασία- θα έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα αυτής της πρωτοπορίας/καινοτομίας, και είναι λογικό να θέτει η ίδια τους όρους στις μετέπειτα εισερχόμενες δυνάμεις. Είναι σαν να λέμε ότι η χώρα που θα κατορθώσει να το κάνει αυτό πρώτη, θα έχει το μονοπώλιο σε αυτή την αγορά, έως ότου μια νέα χώρα μπει στο παιχνίδι. Είναι φανερό πως, πριν καν η χώρα ξεκινήσει να παράγει άλλου είδους ενέργεια, ξέρει ήδη πού θα την πουλήσει, και αυτό φάνηκε από τις δηλώσεις του Khalid A. Al Falih στο World Economic Forum, όπου ανέφερε πως «η Ευρώπη θα μπορέσει να είναι ένας πιθανός αγοραστής της ενέργειας που θα παράγει η χώρα μας στο μέλλον».

Είναι πολύ ενδιαφέρον και σημαντικό να δούμε τί θα γίνει με τον νέο ηγέτη των Η.Π.Α, Donald Trump. Τί πολιτική θα αποφασίσει να ακολουθήσει, δηλαδή, στον τομέα της ενέργειας και, πιο συγκεκριμένα, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και, τέλος, εάν θα είναι απέναντι από την Σαουδική Αραβία ή αν είναι πρόθυμος να συνεργαστεί μαζί της μέσω διμερών σχέσεων, μιας και οι Η.Π.Α καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στη σχετική λίστα με τις χώρες που παράγουν αιολική ενέργεια. Μην υποτιμάμε όμως και τον Vladimir Putin που είναι πάντα σε ετοιμότητα, καραδοκώντας σε θέματα ενέργειας. Γεγονός το οποίο έχει αποδείξει ουκ ολίγες φορές όπως, για παράδειγμα, στο θέμα του φυσικού αερίου.

Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε καθόλου τους παράγοντες Κίνα και Ευρώπη στο παιχνίδι της πίτας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Όσων αφορά την Κίνα, μέχρι στιγμής είναι η μεγαλύτερη χώρα σε παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, παράγοντας 1064 τέραβατ τον χρόνο. Ενώ, από την πλευρά της Ευρώπης, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τη Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Σκωτία και την Ιρλανδία, που θέλουν να εισχωρήσουν στην αγορά της αιολικής ενέργειας με έναν πολύ δυναμικό τρόπο.

Εν κατακλείδι, το ζήτημα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι ένα παιχνίδι στρατηγικής ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις του πλανήτη, και έχει αρχίσει να γίνεται πολύ ενδιαφέρον το να δούμε ποιος από όλους αυτούς τους παίκτες θα βγει νικητής στην αγορά αυτή, καθώς και ποιος θα είναι τελικά ο χαμένος. Άρα, είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι, η Σαουδική Αραβία δεν χρειάζεται μόνο χρήματα και χρόνο ώστε να κατασκευάσει ανεμογεννήτριες για την αιολική ενέργεια, ή φράγματα για την υδροηλεκτρική ενέργεια, αλλά χρειάζεται και σωστή στρατηγική και πλάνο ώστε, όταν αρχίσει να παράγει τέτοιου είδους ενέργεια, να ξέρει ότι θα βρει αγοραστές για την ήδη υπάρχουσα προσφορά που θα έχει δημιουργήσει στον τομέα αυτόν.

 Πηγές:

  1. Abbas, F.J. and Habriri, N. (2017) Saudi Arabia to become ‘major exporter’ of renewable energy. Available at: http://www.arabnews.com/node/1041346/business-economy# (Accessed: 31 January 2017).
  2. JCole, J. (2016) Reinventing Saudi Arabia after oil: The prince’s $2 Trillion gamble’. Available at: http://www.juancole.com/2016/04/reinventing-saudi-arabia-after-oil-the-princes-2-trillion-gamble.html (Accessed: 31 January 2017).
  3. Martinko, K. (2013) Saudi Arabia to invest $109 billion (!) to get 1/3 of its energy from renewables by 2032. Available at: http://www.treehugger.com/energy-policy/saudi-arabia-invest-109-billion-get-13-its-energy-renewables-2032.html (Accessed: 31 January 2017).
  4. Johnston, I. (2017) Saudi Arabia seeks £40bn renewable energy investment to turn oil-producing country into a ’solar powerhouse’. Available at: http://www.independent.co.uk/environment/saudi-arabia-50-billion-renewable-energy-investment-solar-powerhouse-oil-producer-middle-east-opec-a7531326.html#gallery (Accessed: 31 January 2017).
  5. Naftemporiki (2017) Σαουδική Αραβία: Επενδύσεις 45 δισ. Ευρώ σε έργα καθαρής ενέργειας. Available at: http://www.naftemporiki.gr/story/1194786/saoudiki-arabia-ependuseis-45-dis-euro-se-erga-katharis-energeias (Accessed: 31 January 2017).
  6. Naftemporiki (2016) Σαουδική Αραβία: Οικονομικές μεταρρυθμίσεις για τη μείωση της εξάρτησης από τα πετρελαϊκά έσοδα. Available at: http://www.naftemporiki.gr/story/1097811/saoudiki-arabia-oikonomikes-metarruthmiseis-gia-ti-meiosi-tis-eksartisis-apo-ta-petrelaika-esoda (Accessed: 31 January 2017).
  7. Naftemporiki (2016) Σαουδική Αραβία: Οικονομική απεξάρτηση από το πετρέλαιο ως το 2035; Available at: http://www.naftemporiki.gr/story/1087331/saoudiki-arabia-oikonomiki-apeksartisi-apo-to-petrelaio-os-to-2035 (Accessed: 31 January 2017).
  8. World Economic Forum (2017) Davos 2017 – Saudi Arabia’s path to 2030. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=ef8fjnTFGGo&t=1798s (Accessed: 31 January 2017).

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest