Στον απόηχο της κινέζικης στρατιωτικής παρέλασης

 

Στις αρχές του μήνα έλαβε χώρα στο Πεκίνο η πομπώδης και μεγαλειώδης παρέλαση  για τον εορτασμό της συμπλήρωσης 70 ετών από τη λήξη του ‘’Λαϊκού Πολέμου της Αντίστασης‘’, όπως ονομάζονται τα χρόνια κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου στη Κίνα .Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, περισσότεροι από 12.000 στρατιώτες  έλαβαν μέρος στη παρέλαση. Ως επί το πλείστον οι ηγέτες της Δύσης δεν παρευρέθηκαν όπως και ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Shinzo Abe. Αντίθετα ο Ρώσος πρόεδρος,Vladimir Putin έδωσε ένα ηχηρό παρόν, καθήμενος δίπλα στον Κινέζο ηγέτη,Xi Jinping.Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε εν μέσω πανηγυρικής έξαρσης και επευφημιών. Άλλωστε για τον συγκεκριμένο πόλεμο ενάντια στους Ιάπωνες, περίπου 14 εκατομμύρια Κινέζοι έδωσαν με γενναιότητα  τη ζωή τους.

Κινέζικα στρατιωτικά αεροπλάνα σχηματίζουν τον επετειακό αριθμό ''70''

Κινέζικα στρατιωτικά αεροπλάνα σχηματίζουν τον επετειακό αριθμό »70»

Η συγκεκριμένη ημέρα εγκαινιάστηκε σαν εθνική γιορτή και αργία μόλις πέρσι. Αποτέλεσε την πρώτη  μεγάλου μεγέθους στρατιωτική παρέλαση στη Κίνα από το 2009.Συνήθως όμως, τέτοιες παρελάσεις , λαμβάνουν χώρα ανά δεκαετία, για τον εορτασμό της ίδρυσης της Λαϊκής  Δημοκρατίας  την  1η Οκτωβρίου του 1949. Η επόμενη παρέλαση, συνεπώς, αναμενόταν να διεξαχθεί  σε 4 χρόνια από τώρα.(1)Όμως μόνο τυχαία δεν φαντάζει η επιλογή του Xi Jinping να την επισπεύσει κατά 4 ολόκληρα χρόνια. Η συγκεκριμένη χρονική συγκυρία φάνταζε η ιδανική.

Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ  ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΤΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ

Πιο συγκεκριμένα είχε προηγηθεί τον περασμένο μήνα μια καταστροφική έκρηξη σε εργοστασιακή αποθήκη στην Tianjin (με αποτέλεσμα 700 νεκρούς) και  η κατάρρευση του Κινέζικου χρηματιστηρίου.

Παράλληλα αυτά τα συμβάντα ήρθαν να προστεθούν στον γενικότερο προβληματισμό για την  σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης της κινέζικης οικονομίας (η ετήσια ανάπτυξη για το 2015 υπολογίζεται στο 7% του ΑΕΠ.(2) Αν και έχει προκαλέσει ανησυχίες  διεθνώς-λόγω της παγκόσμιας οικονομικής  αλληλεξάρτησης – κρίνεται ως φυσιολογική έως ένα βαθμό, λόγω της μετάβασης  της από ένα μοντέλο βασισμένο στις εξαγωγές σε ένα καταναλωτικό μοντέλο, με τη συνεχή  μεγέθυνση της μεσαίας τάξης. Όμως η προσαρμογή στα νέα δεδομένα δεν είναι εύκολη.

Η παραπάνω εξέλιξη ενδέχεται να αποτελέσει πλήγμα για την εικόνα του Xi Jinping στο εσωτερικό, ο οποίος προσπαθεί να εδραιώσει την εικόνα του ως ενός ηγέτη του αναστήματος  του Mao και του Deng.Μέρος αυτής της προσπάθειας αποτελεί άλλωστε η εκστρατεία που εγκαινίασε κατά της διαφθοράς, που  αποσκοπεί στην αναγκαία αναβάθμιση του εξορθολογισμού της κρατικής  μηχανής  αλλά παράλληλα και στην παγίωση της επιρροής του Κινέζου ηγέτη εντός του κόμματος, με τη διαγραφή  εσωκομματικών αντιπάλων, συμπεριλαμβανομένων πολλών επιφανών ιστορικών μελών του κόμματος .(3)

Συνεπώς, μεταξύ άλλων, για τον Xi Jinping αυτή η παρέλαση αποτέλεσε μια πρώτης  τάξεως  ευκαιρία επίδειξης  της ισχύος του στο εσωτερικό και του ελέγχου του στο στρατό – στον οποίο προωθεί παράλληλα δομικές μεταρρυθμίσεις-  καθώς και τόνωσης του ηθικού του κινέζικου λαού. Ασφαλώς και το ατυχές περιστατικό της έκρηξης στην Tianjin  δεν θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί όταν λήφθηκε η απόφαση για τη διεξαγωγή της παρέλασης στις αρχές του έτους, ωστόσο η επιβράδυνση της κινέζικης οικονομίας ήταν κάτι το ευρέως αναμενόμενο.

        ΑΙΣΘΗΣΗ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ

Τα εθνικιστικά αντανακλαστικά στη Κίνα, τα οποία προσπάθησε να εκμεταλλευτεί και να κινητοποιήσει η κινέζικη ηγεσία, δεν είναι κάτι το πρωτόγνωρο ούτε κάτι το επίπλαστο .Οι ρίζες τους πρέπει να αναζητηθούν στη βαθειά και περήφανη ιστορία της Κινέζικης Αυτοκρατορίας ,την οποία χαρακτήριζε μια σινοκεντρική αντίληψη της ιστορίας . (4)    Κατά τον Dr.Kissinger , η άνοδος της Κίνας στον 21ο αιώνα αποτελεί μια φυσιολογική εξέλιξη στα πλαίσια μια επανάληψης ιστορικών μοτίβων και όχι κάτι το καινοφανές. Όμως πλέον η Κίνα συμμετέχει στη παγκόσμια τάξη με τη μορφή ενός έθνους κράτος προσαρμοζόμενη στο βεστφαλιανό μοντέλο που τόσο αγνοούσε και αντιμετώπιζε ως ξένο και μη αντάξιο του δικού της ‘’ανώτερου πολιτισμού’. (5)

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά Zbigniew Brzezinski , αιώνα στο βιβλίο του ‘’Η Μεγάλη Σκακιέρα’’, αναφερόμενος στη Κίνα στο κατώφλι του 21ου:

‘’Η ιστορία της Κίνας είναι ιστορία εθνικού μεγαλείου. Ο τωρινός έντονος εθνικισμός του κινέζικου λαού είναι νέος μόνο ως προς την κοινωνική διεισδυτικότητα του, γιατί αφορά τον αυτοκαθορισμό της ταυτότητας και τα αισθήματα μεγάλου αριθμού Κινέζων χωρίς προηγούμενο στην ιστορία’’ (6 )

Πράγματι η ιστορία προδιαθέτει την κινέζικη ελίτ να θεωρεί την Κίνα ως το φυσικό κέντρο του κόσμου, κατά τα πρότυπα του ‘’ Μέσου Βασιλείου’’ που βασίζεται σε μια οπτική ιεραρχικής διαβάθμισης , από το κέντρο στη περιφέρεια και βρίσκεται σε πλήρη εναρμόνιση με τις αξίες του Κομφουκιανισμού και του Ταοϊσμού, προσδοκώντας τον σεβασμό των  άλλων.

Βάσει των παραπάνω η βαθιά επίδραση γεγονότων του τελευταίου  ενάμιση αιώνα όπως ο πόλεμο του Οπίου (που αποτέλεσε την αφετηρία του ‘’αιώνα της ταπείνωσης’’ από τους Δυτικούς) καθώς και της Ιαπωνικής εισβολής το 1931 εξηγεί αυτή τη φυσική ροπή προς έναν συναισθηματικό εθνικισμό. Πρόκειται για τραυματικές ιστορικές εμπειρίες  χαραγμένες στο θυμικό του κινέζικου λαού, που αναπόφευκτα τροφοδοτούν αυτό το αίσθημα , καθιστώντας τον τελευταίο ενάμιση αιώνα ως ένα είδος παρεκτροπής από το ένδοξο μεγαλείο.

Ο υπόλοιπος κόσμος όφειλε σεβασμό στην Κίνα. Αυτή λοιπόν η σύγκρουση μεταξύ του ριζωμένου αισθήματος πολιτισμικής ανωτερότητας και ξεπεσμού καθιστούσε εντονότερη την ταπείνωση.

Δεδομένου ότι η ιδεολογία του μαρξισμού-λενινισμού αλλά και του μαοϊσμού έχει εκλείψει ως νομιμοποιητική βάση εντός του Κόμματος , από την εποχή των οικονομικών μεταρρυθμίσεων του Deng , επιδιώχθηκε-με επιτυχία- η άντληση νομιμοποίησης του μονοπωλίου της εξουσίας από την οικονομική ανάπτυξη, η οποία μέχρι πρότινος ακολουθούσε πρωτόγνωρους και εντυπωσιακούς ρυθμού. Όμως με την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης αυτή η πολιτική σταθερότητα  θα μπορούσε να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Το ΚΚΚ λοιπόν προσπαθεί να παρουσιάζεται ως ο προασπιστής της εθνικής υπερηφάνειας και των συμφερόντων της Κίνας μετά το πέρασμα του αιώνα των ταπεινώσεων ,προκειμένου να διατηρήσει την υπάρχουσα νομιμοποίηση (7) ΞΑΝΑΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Χαρακτηριστική των ανωτέρω αποτελεί η προσπάθεια αναγραφής μέρους της ιστορίας, όπως για παράδειγμα με την υποβάθμιση του ρόλου που επιτέλεσε ο τακτικός εθνικός στρατός (ΚΜΤ) της Δημοκρατίας της Κίνας   του  Chiang Kai-Shek ,όπου σήμερα αποτελεί τον πολιτικό πρόγονο της Ταιβάν. Στο στρατό του ΚΜΤ υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους περίπου 3.000.000 στρατιώτες από το 1937 έως το 1945 ενώ οι αντάρτες του Κόκκινου Στρατού του Μάο (CCP) κατά την περίοδο της εισβολής  του Τόκυο , ηττημένοι προσωρινά από τον Shek(στα πλαίσια του κινέζικου εμφυλίου) , είχαν πιο περιορισμένο ρόλο. Επιπλέον παρά την αδιαμφισβήτητη σημασία του Κινέζικου αγώνα στο μέτωπο του Β’ Παγκοσμίου με την εξόντωση 1.000.000 Ιαπώνων οι οποίοι θα μπορούσαν να διατεθούν στο μέτωπο του Ειρηνικού, κατά γενική ομολογία ως οι πλέον καταλυτικοί παράγοντες για τη τελική ήττα του Ιαπωνικού στρατού έδρασαν  οι  αμερικάνικες ατομικές βόμβες στο Ναγκασάκι και τη Χιροσίμα, καθώς και η επέμβαση της Σοβιετικής  Ένωσης του Στάλιν στη Μαντζουρία, κινέζικη επαρχία που τότε αποτελούσε ιαπωνικό προτεκτοράτο. Όμως όπως είναι φυσικό ο κινέζικος ρόλος  υπερτονίζεται  από τους προπαγανδιστές του κόμματος  ενώ  ο ρόλος των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ φαίνεται να υποτιμάται.(8)

Οι παλαίμαχοι του ''Λαϊκού Πολέμου της Αντίστασης'' έδωσαν το παρόν

Οι παλαίμαχοι του »Λαϊκού Πολέμου της Αντίστασης» έδωσαν το παρόν.

Ήδη ,από το 2013, σε μια από τις πρώτες του δημόσιες ομιλίες στην ηγεσία του Κ.Κ.Κ ο Xi Jinping είχε αποφύγει να δώσει ένα πιο συγκεκριμένο περιεχόμενο στον όρο  «Chinese dream» που χρησιμοποίησε αόριστα τροφοδοτώντας και τους εσωτερικούς υποστηρικτές του εθνικισμού και προετοιμάζοντας το έδαφος. Επρόκειτο για μια συναισθηματική έκκληση για εθνική αναστήλωση. (9 )

                          Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ  ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

Μόλις εξετάστηκε επίδραση ή έστω η επιδιωκόμενη επίδραση της εκδήλωσης στο εσωτερικό .Όσον αφορά τον απόηχο  της  προς  το εξωτερικό ,ερωτήματα γεννούνται από τις πραγματικές προθέσεις  των διοργανωτών. Τα μηνύματα που δόθηκαν προς  τα έξω κρίθηκαν ανησυχητικά καθώς παρατηρήθηκε μια αναντιστοιχία μεταξύ ρητορικής και της εικόνας  που προσέφερε η εκδήλωση. Ενώ από τη μία πλευρά  ο Xi Jinping δήλωσε ενώπιον του ακροατηρίου ότι η Κίνα θα συνεχίσει να ακολουθεί το μονοπάτι της ειρηνικής ανάπτυξης  προαναγγέλλοντας μείωση του στρατεύματος κατά 300.000 (στα 1.200.000 υπολογίζεται το σημερινό μέγεθος του στρατού  (10) ,από την άλλη πλευρά αίσθηση προκάλεσε η παρουσίαση ενός κατά 84 τοις εκατό –όπως εκτιμάται-ανανεωμένου  σε σχέση με το 2009 οπλοστασίου.  Η παρέλαση αποτέλεσε μια πρώτης τάξεως επίδειξη στρατιωτικής ισχύος. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η εμφάνιση των πυραύλων : Mεταξύ αυτών ήταν και βαλλιστικοί πύραυλοι μικρού και μέσου βεληνεκούς ,σύμφωνα με το Stratfor , ικανοί να πλήξουν  εντυπωσιακά τις αμερικανικές βάσεις στο θέατρο Ασίας-Ειρηνικού . (11),(12)

 Αντιπλοϊκοί βαλλιστικοί πύραυλοι, DF-21D, διασχίζουν τη πύλη Tiananmen

Αντιπλοϊκοί βαλλιστικοί πύραυλοι, DF-21D, διασχίζουν τη πύλη Tiananmen

Αυτή η αμφισημία λόγων και νοημάτων προκαλεί ερωτήματα και εντείνει τις ανησυχίες  των γειτονικών της  χωρών, δεδομένου  και του αναθεωρητισμού που επιδεικνύει η Κίνα στη προσπάθεια της να αναχθεί περιφερειακός ηγεμόνας και των ανοιχτών θεμάτων που κατ  επέκταση έχουν δημιουργηθεί. Ένα από αυτά αποτελεί η διακήρυξη μονομερών αξιώσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα στην οποία εμπλέκονται  διεκδικώντας μέρος από την ‘’πίτα’’,  οι Φιλιππίνες, το Μπρουνέι, η Μαλαισία, η Ταϊβάν, το Βιετνάμ  και η οποία αντιμετωπίζεται ως βασικός πυλώνας  για τη ναυτική επέκταση της, φιλοδοξώντας να τη μετατρέψει σε μια κινέζικη λίμνη.

Όμως οι πλέον θιγμένοι  θα πρέπει να είναι οι Ταϊβανέζοι και οι Ιάπωνες. Όσον αφορά τη Ταϊβάν, η οποία αντιμετωπίζεται ως επαρχία της ηπειρωτικής Κίνας η οποία κάποια στιγμή αναπόφευκτα θα ενωθεί με τη ‘’μητέρα χώρα’’, οι συμβολισμοί της  εκδήλωσης δικαιολογούν τους προβληματισμούς. Προαναφέρθηκε ήδη η υποτίμηση του ρόλου που είχε ο στρατός του ΚΜΤ( Εθνικός Στρατός ) στη μάχη εναντίον των Ιαπώνων, με την έμφαση να δίνεται στη δράση των ανταρτών του Μάο(CCP). Ως αντίδραση, η Ταϊβανέζος υπουργός  Άμυνας δήλωσε πως ως επί το πλείστον η 8ετής εκστρατεία κατά των Ιαπώνων διεξήχθη από τη Δημοκρατική Κίνα ( σημερινή Ταϊβάν) . Ενδεικτικό αποτελεί το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Ταϊπέι συνέστησε σε προσκεκλημένους παλαίμαχους του Δημοκρατικού Στρατού, να μην παρευρεθούν στην εκδήλωση. Η εντυπωσιακή στρατιωτική παρέλαση μόνο να διογκώσει θα μπορούσε τις ανησυχίες. Όμως τυχόν στρατιωτική ενέργεια για την ενσωμάτωση της Ταϊβάν θα οδηγήσει σε εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Όσον αφορά τους Ιάπωνες, οπού μετά τον καταστροφικό παγκόσμιο πόλεμο  τάχθηκαν με συνέπεια στο πλευρό της Δύσης και αποστρατικοποιήθηκαν σημαντικά στα πλαίσια μιας κάθαρσης  για το βαρύ μιλιταριστικό παρελθόν, ενοχλήσεις προκαλεί ο έντονος αντι-ιαπωνικός χαρακτήρας της εκδήλωσης. Ο πρωθυπουργός Shinzo Abe επέλεξε να μην παρευρεθεί, σε αντίθεση με το σημερινό σύμμαχο  της Κίνας, Vladimir Putin αλλά και τη νοτιοκορεάτισσα ομόλογο του Park Geun-hye.  Οι Ιάπωνες  έχουν ανοιχτά ζητήματα στην Ανατολική Θάλασσα σχετικά με την τύχη των νησιών Senkaku /Diaoyu των οποίων το μέλλον η Κίνα θέτει προς αναθεώρηση ενώ παράλληλα ενέχει η ρωσοιαπωνική διαφωνία για τους  Κουρίλες  Νήσους(Kuril Islands) , τους οποίους προσάρτησε η Σοβιετική Ένωση με τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου .

Ωστόσο  το κατά πόσο  ο χαρακτήρας αυτής της στρατιωτικής παρέλασης χρησιμοποιήθηκε απλά από την κινέζικη ηγεσία για εσωτερική κατανάλωση , στα πλαίσια της εργαλειακής χρησιμοποίησης του εθνικισμού από το Xi Jinping ή θα μεταφραστεί σε δρομολόγηση εξελίξεων αναφορικά με την εξωτερική πολιτική της Κίνας και τα ανοικτά εδαφικά της ζητήματα μένει να φανεί στο μέλλον. Ίσως όμως δεν δικαιολογείται ο βαθμός ανησυχίας και συζητήσεων που ακολούθησαν τη συγκεκριμένη εκδήλωση, εάν λάβουμε υπόψη πως ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε καταστροφικά αποτελέσματα (και) για τη Κίνα, κατά τη διάρκεια του οποίου καταλήφθηκαν 900 κινέζικες πόλεις από τους Ιάπωνες

υποφέροντας από μια 14ετή τραυματική εεπέμβαση, οι αναμνήσεις της οποίας δεν μπορούν να εκλείψουν. Υπό αυτή την οπτική γωνία είναι ίσως υπερβολή να αποδίδουμε αποκλειστικά τον κινέζικο ενθουσιασμό στον απόηχο αυτής της εκδήλωσης, σε προπαγανδιστικούς σκοπούς και εχθρότητα προς τη Δύση.

articlepic2

Vladimir Putin, Xi Jinping, Park Geun-hye

 

Όμως ακόμα και αν επρόκειτο για μια εκδήλωση που εξυπηρετούσε μόνο εσωτερικούς σκοπούς και δεν σκόπευε να  προειδοποιήσει τη Δυτική Συμμαχία, τότε κρίνεται μάλλον ως αποτυχημένη επικοινωνιακά: Δεδομένου του απόηχου  και  της ανησυχίας που δημιούργησε προς τα έξω, ενδέχεται να πέρασε  το λάθος μήνυμα τραβώντας αχρείαστα την προσοχή και τα βλέμματα…

ΠΗΓΕΣ: 1:  05/09/2015 ‘’Parade Ends’’ http://www.economist.com/news/china/21663278-real-purpose-rare-military-display-was-show-who-charge-parades-end

2: http://www.forbes.com/sites/jaysomaney/2015/08/19/chinese-gdp-growth-of-7-in-2015-dont-drink-the-kool-aid/

3: http://thediplomat.com/tag/china-anti-corruption-campaign/

4: : ‘’Η Κίνα και οι άλλοι‘’, (σελ.16-17), ,εκδ.Παπαζηση, 2011, επιμέλεια : Σωτήρης Πετρόπουλος, Αστέρης Χουλιάρας

5: Henry Kissinger : ‘’Παγκόσμια Τάξη’’ , (σελ303,306-7,321), εκδ.Λιβάνη,2014

6: Zbigniew Brzezinski: ’’Η Μεγάλη Σκακιέρα’’ (σελ.271-2, ,εκδ.Λιβάνη,1998)

7 :Χαράλαμπος Παπασωτηρίου: ‘’Η Κίνα από την ουράνια Αυτοκρατορία στην ανερχόμενη υπερδύναμη ’’σελ. 359, ,εκδ.Ποιότητα,2011)

8 : http://www.nytimes.com/2015/09/02/world/asia/as-economy-falters-military-parade-offers-chance-to-burnish-chinas-image.html

9 : (The Economist 4/05/2013 :»Chasing The Chinese Dream»)

10:https://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2015/09/03/china-showcases-advanced-ballistic-missiles-at-military-parade/

11:  http://www.thediplomat.com/2015/09/3-takeaways-from-chinas-military-parade/

12:https://www.stratfor.com/geopolitical-diary/narratives-chinas-military-parade

Για τις εικόνες: http://www.theatlantic.com/photo/2015/09/china-stages-a-massive-military-parade-to-commemorate-the-end-of-world-war-ii/403627/

Tagged under:

Τελειόφοιτος φοιτητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με κατεύθυνση τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στο Κέντρο Ρωσίας, Ευρασίας και Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ). Επίσης έχει ολοκληρώσει πρακτικές στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ) και στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This