Στρατιωτικές ασκήσεις. Practice makes perfect.

Κάθε χρόνο εκτελείται από τις Ε.Δ. σειρά ασκήσεων, μικρής ή μεγάλης κλίμακας, ανά μονάδες ή συνδυασμένες, παίγνια επί χάρτου ή ασκήσεις πεδίου, με ή χωρίς πραγματικά πυρά και ούτω καθεξής. Αναμφίβολα, πρόκειται για μια δαπανηρή δραστηριότητα των Ε.Δ., η οποία έχει δεχθεί ποικίλες επικρίσεις – ιδίως τα τελευταία χρόνια της οικονομικής κρίσης. Είναι απαραίτητες, τελικά, αυτές οι ασκήσεις και, αν ναι, μπορούν να εγγυηθούν μια επιτυχή έκβαση εν καιρώ πολέμου;

Όσο ωφέλιμη για έναν μαθητή είναι η τακτική επανάληψη και επίλυση προβλημάτων, εξίσου ωφέλιμη για τις Ε.Δ. είναι η διεξαγωγή ασκήσεων ανά τακτά διαστήματα. Μέσω των εν λόγω ασκήσεων, οι Ε.Δ. εξασφαλίζουν, ταυτόχρονα, τόσο εξοικείωση με τα διάφορα οπλικά συστήματα, όσο και ένα υψηλό επίπεδο ετοιμότητας και προετοιμασίας για την αντιμετώπιση διαφόρων κρίσεων. Σε κάθε παίγνιο η προσέγγιση είναι ίδια. Ο εχθρός έχει προσβάλει την επικράτεια, ο στρατός επεμβαίνει δυναμικά και, αφού ανακαταλάβει το απολεσθέν έδαφος, τρέπει, σε σύντομο χρονικό διάστημα, τους εισβολείς σε φυγή. Πρόκειται για ένα ιδεατό σενάριο, όπου όλα βαίνουν σύμφωνα με το σχέδιο, συνηγορώντας υπέρ των ημετέρων δυνάμεων. Σε κάθε άσκηση, ο αντίπαλος φαίνεται ανίκανος να αντιδράσει, να σκεφτεί, να ανταποδώσει τα πυρά, περιοριζόμενος σε ρόλο ιδεατού και άβουλου στόχου, ευρισκόμενου πάντα -εν αντιθέσει με τις εθνικές Ε.Δ.- σε μειονεκτική θέση. Στον αντίποδα, οι εθνικές Ε.Δ. απολαμβάνουν όλα τα πλεονεκτήματα (αεροπορική και αριθμητική υπεροχή, πλεόνασμα πληροφοριών, καυσίμων, πυρομαχικών κ.ά).

Η καλλιέργεια του αισθήματος υπεροχής έναντι του αντιπάλου, προς υποβοήθηση του ηθικού, καθίσταται αναμφίβολα σημαντική. Αν, ωστόσο, περιοριστούμε μόνο σε αυτό, τότε κινδυνεύουμε να βρεθούμε προ δυσάρεστων εκπλήξεων. Αντίστοιχο τρόπο διεξαγωγής γυμνασίων είχαν -και εξακολουθούν να έχουν- οι γαλλικές Ε.Δ., με αποτέλεσμα, Γάλλος ταξίαρχος, το 1940, βλέποντας την μονάδα του να διαλύεται από την επέλαση των γερμανικών Panzer, να ρωτήσει με πόνο τον υπασπιστή του:

»Μα καλά; Πέρσι εμείς δεν κερδίζαμε εδώ στις ασκήσεις; »

Προς αποφυγή αντίστοιχης μοίρας, η διεξαγωγή ασκήσεων θα ήταν ωφέλιμο να πραγματοποιείται με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με την υπό εξέταση υπόθεση.

Ασκήσεις επί χάρτου.

Αποτελούν το Α και το Ω. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, δίνεται η δυνατότητα στους αξιωματικούς και διοικητές μονάδων να έχουν μια πανοραμική εικόνα του πεδίου δράσης των δυνάμεών τους. Γνωρίζοντας το τοπίο, τα σημεία στηρίγματος, τα φυσικά και τεχνικά κολλήματα, αλλά και τους ευάλωτους τομείς, θα είναι σε θέση να προετοιμάσουν το σχέδιο ενέργειάς τους. Αν, σε αυτές, τμήμα των αξιωματικών δράσει ως αντίπαλος, τότε τα αποτελέσματα μπορεί να αποτελέσουν προάγγελο της επιτυχίας. Τυπικό παράδειγμα αποτελεί η μάχη του Τάνενμπεργκ (1914). Η στρατιά της ανατολικής Πρωσίας είχε εκτελέσει πολλαπλές ασκήσεις επί χάρτου, οι οποίες πραγματοποιούνταν κάθε φορά με διαφορετική προσέγγιση. Συνεπώς, έχοντας εξαντλήσει όλα τα ενδεχόμενα, με πλήρη γνώση του πεδίου δράσης και υπό την κατάλληλη ηγεσία, οι Γερμανοί -καίτοι υστερούντες αριθμητικά- πέτυχαν τη συντριβή μιας ολόκληρης ρωσικής στρατιάς, όταν αυτή εισέβαλε στην περιοχή.

Ασκήσεις πεδίου.

Αιγυπτιακά άρματα διασχίζουν τη διώρυγα του Σουέζ. Ο αιγυπτιακός στρατός είχε εκτελέσει αναρίθμητες ασκήσεις με αυτό το θέμα, με ορισμένες μονάδες να έχουν εκτελέσει τη »διάβαση» μέχρι και 200 φορές.

Αν οι ασκήσεις επί χάρτου αποτελούν τη θεωρία, τα γυμνάσια αντιπροσωπεύουν την πράξη. Αναμφίβολα, όσο καλά καταρτισμένος και να είναι κάποιος στη θεωρία, πάντα πρέπει να έχει και πρακτική εξοικείωση. Οι επικεφαλής καλούνται να εφαρμόσουν στο πεδίο ό,τι προετοίμασαν και σχεδίασαν στο χάρτη. Και σε αυτή την περίπτωση, η συχνή επανάληψη αποτελεί μήτηρ μαθήσεως και μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία. Επί παραδείγματι, το 1973 ο αιγυπτιακός στρατός κατάφερε να διαβεί την διώρυγα του Σουέζ με μηδαμινές απώλειες, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, καθώς οι μονάδες του εκτελούσαν γυμνάσια διάβασης επί καθημερινής βάσεως.

Εξυπακούεται πως υπάρχουν αναρίθμητοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την έκβαση μιας επιχείρησης (καιρικές συνθήκες, δράση τρίτων κρατών και ομάδων, οικονομικό σύστημα κλπ). Ωστόσο, εν προκειμένω, δεν θα ασχοληθούμε με αυτούς καθώς, αφενός, ξεφεύγουν από το θέμα που εξετάζουμε και, αφετέρου, μπορούν να αποτελέσουν ξεχωριστό αντικείμενο εξέτασης.

Όταν αντιμετωπίζει ένας αξιωματικός συνέχεια τον ίδιο αντίπαλο, ο οποίος, μάλιστα, δρα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, ελλοχεύουν αρκετοί κίνδυνοι.

  • Αρχικά, οι αντιδράσεις/ενέργειές του γίνονται μηχανικές. Γνωρίζει ποια θα είναι η κίνηση του εχθρού και έχει ήδη έτοιμη την απάντηση σε αυτήν. Με αυτό τον τρόπο, ωστόσο, ο στρατιώτης περιορίζει τις εναλλακτικές του, εμμένοντας στο σχέδιο, αλλά όχι στο σκοπό. Όπως μας διδάσκει και ο Rommel: »Κανένα σχέδιο δεν επιβιώνει μετά την πρώτη επαφή με τον εχθρό, όσο καλό κι αν είναι. Μόνο ο ΑΝΣΚ παραμένει ο ίδιος.» Συνεπώς, σε περίπτωση που ο αντίπαλος εκτελέσει μια κίνηση διαφορετική από τη συνηθισμένη, αυξάνονται οι πιθανότητες αιφνιδιασμού, αμηχανίας και αδυναμίας αντίδρασης.
  • Επιπλέον, αυξάνεται ο κίνδυνος του φαινομένου του καθρεπτισμού (mirror imaging). Σε κάθε άσκηση, χρέη αντιπάλου εκτελεί είτε ο ίδιος ο διοργανωτής, είτε κάποιος με την ίδια κατάρτιση και σκέψη. Ως εκ τούτου, η λογική της κάθε ενέργειας είναι »Τί θα έκανα εγώ». Με αυτό τον τρόπο, όλα κρίνονται από τη σκοπιά του διενεργούντος την άσκηση, η οποία, ωστόσο, έχει κάποια όρια. Αποτέλεσμα είναι να ξεφεύγουν της προσοχής του κινήσεις που μπορεί, μεν, ο ίδιος να μην σκεφτόταν να πραγματοποιήσει ποτέ, για ποικίλους λόγους, αλλά ο αντίπαλός του, ενδεχομένως, να έκανε.

    Γερμανικά άρματα διασχίζουν τις Αρδέννες. Η κατά τους Γάλλους απροσπέλαστη περιοχή, δεν φάνηκε να εμπόδισε τους Γερμανούς.

    Απτή απόδειξη αποτελεί μάχη της Γαλλίας (1940 ). Οι Γάλλοι επιτελείς έκριναν τις διαβάσεις και τα δάση των Αρδεννών απροσπέλαστα για μηχανοκίνητες μονάδες γιατί, απλούστατα, οι ίδιοι δεν θα τις αξιοποιούσαν ποτέ – δεδομένων και των περιορισμένων δυνατοτήτων των γαλλικών τεθωρακισμένων. Ως εκ τούτου, οι δυνάμεις σε αυτόν τον τομέα ήταν εξαιρετικά ασθενείς. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά. Οι Γερμανοί εκμεταλλεύτηκαν αυτό το ασθενές σημείο, αξιοποιώντας την υπεροχή των δικών τους μηχανοκίνητων μονάδων και αρμάτων, διέσπασαν τη γαλλική άμυνα, και ξεχύθηκαν στα νώτα της αντίπαλης διάταξης.

  • Τέλος -όπως είναι γνωστό και στους σκακιστές-, από ένα σημείο και έπειτα, δεν μαθαίνεις μόνο εσύ τον αντίπαλό σου, αλλά μαθαίνει κι αυτός εσένα. Ως εκ τούτου, αυξάνονται οι πιθανότητες να ανακαλύψει αδυναμίες, προβλήματα και δόγματα τα οποία, εν συνεχεία, θα αποδομήσει, ώστε να επιτύχει μια συντριπτική νίκη εις βάρος σου.

Και εδώ, όμως, υπάρχει λύση. Η διενέργεια ασκήσεων με Ε.Δ. άλλων κρατών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διευρύνονται οι ορίζοντες των επιτελών, καθώς έρχονται αντιμέτωποι με διαφορετικά δόγματα και προσεγγίσεις παιγνίων, εντοπίζουν προτερήματα και μειονεκτήματα των εθνικών Ε.Δ., εξοικειώνονται στην αντιμετώπιση οπλικών συστημάτων τα οποία βρίσκονται στη διάθεση εν δυνάμει απειλών, και ούτω καθεξής.

Εν κατακλείδι, συμπεραίνουμε πως η διεξαγωγή ασκήσεων προς προετοιμασία αντιμετώπισης εν δυνάμει απειλών είναι επιτακτική. Κάθε κράτος, που σέβεται τον εαυτό του, διεξάγει γυμνάσια ανάλογης κλίμακας, είτε στο πλαίσιο των εθνικών του Ε.Δ., είτε από κοινού με άλλα κράτη ή οργανισμούς (ΝAΤΟ). Η τακτική διενέργεια και η επιτυχής διεξαγωγή θα κρίνει την έκβαση μίας μελλοντικά πιθανής -ή όχι- σύγκρουσης. Όπως λένε και οι Άγγλοι: » Practice makes perfect! »

Πηγές:

  • Rommel, E. (2010). Infanterie greift an. 1st ed. Eggolsheim: Dörfler.
  • Pollack, K. (2004). Arabs at war. 1st ed. Lincoln: University of Nebraska Press.
  • Black, J. (2012). Avoiding Armageddon. 1st ed. London: Continuum International Publishing Group, Limited.

Tagged under:

Προπτυχιακός φοιτητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έντονο ενδιαφέρον για ιστορία, γεωπολιτική και θέματα στρατιωτικής φύσεως. Κατά κάποιους '' ένας σύγχρονος Πρώσσος ''. csklivanos@powerpolitics.eu

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest