Συρία. Ένας πόλεμος δίχως τέλος;

Ικανοποιώντας τις προβλέψεις κάποιων, η Ρωσία ενεπλάκη ενεργά πλέον, με αεροπορικές δυνάμεις, στη Συρία, στο τέλος του Σεπτεμβρίου, με σκοπό τη στήριξη του καθεστώτος Assad στον αγώνα κατά των τρομοκρατών του Ισλαμικού κράτους. Απομονωμένη από το διεθνές περιβάλλον λόγω του ουκρανικού ζητήματος και με τα συμφέροντά της στην περιοχή της Συρίας να απειλούνται έντονα τελευταία λόγω της κλιμάκωσης της κρίσης, η Μόσχα έκρινε πως ήρθε η κατάλληλη στιγμή να αναλάβει τα ηνία στην περιοχή, υποστηρίζοντας τις ενέργειες του προέδρου Assad. Παρά το γεγονός, όμως, ότι η ρωσική παρουσία είχε αυξηθεί ιδιαίτερα στην περιοχή τον τελευταίο καιρό, εγκαθιστώντας αεροπορικές βάσεις στο συριακό έδαφος, η απόφαση για έναρξη των αεροπορικών βομβαρδισμών προκάλεσε μεγάλη έκπληξη στη διεθνή γνώμη, καταφέρνοντας έτσι να στρέψει όλα τα φώτα πάνω της και να βγει από την απομόνωση. Κι όλα αυτά λίγα εικοσιτετράωρα μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου φάνηκε για ακόμη μία φορά το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας πάνω στο φλέγον θέμα.

Εύλογα, κατόπιν των τελευταίων γεγονότων, γεννούνται ερωτηματικά σχετικά με το δεσμό Ρωσίας -Συρίας. Η Μόσχα σήμερα αποτελεί τον πιο ισχυρό σύμμαχο του Assad, ρισκάροντας να ξεκινήσει έναν πόλεμο σε μια περίοδο που τα οικονομικά της δεν βρίσκονται στην καλύτερη κατάσταση. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών όμως δεν ξεκίνησαν ξαφνικά μετά τις σημερινές εξελίξεις, αλλά δείχνουν μια φιλία πιο βαθιά στο χρόνο. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και λίγο μετά την ανεξαρτητοποίησή της, η Συρία εντάχθηκε στην ανατολική σφαίρα επιρροής. Ο προκάτοχος και πατέρας του νυν προέδρου, Hafez Assad, εκπαιδεύτηκε στη Σοβιετική Ένωση, και λίγο μετά το πραξικόπημα στο οποίο ηγήθηκε το 1970, επισκέφθηκε το Μόσχα αναζητώντας υποστήριξη και στρατιωτικό εξοπλισμό. Η Σοβιετική Ένωση φάνηκε ιδιαίτερα γενναιόδωρη και έγινε ο μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων της Συρίας, με τον Bashar να συνεχίζει το έργο του πατέρα του ανανεώνοντας και εμπλουτίζοντας τα προηγούμενα συμβόλαια. Επιπλέον, η συνεργασία φάνηκε να εμβαθύνεται όταν παραχωρήθηκε στη Μόσχα το δικαίωμα να διατηρεί μια ναυτική βάση στο λιμάνι της Ταρτούς, που παραμένει μέχρι σήμερα το μοναδικό σημείο πρόσβασης της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, ενώ ηγετικά στελέχη του συριακού καθεστώτος έχουν μεταβεί στη Ρωσία για εκπαίδευση.

putin_assad-800x500_c

Πέραν όμως τούτου, υπάρχει και ένα παιχνίδι δυνάμεων που αναδεικνύει την ανάγκη το Κρεμλίνο να εναντιωθεί στη βούληση των δυτικών και να παλέψει να διατηρήσει μια σημαίνουσα θέση στη νευραλγικής σημασίας Μέση Ανατολή. Στα μάτια της Μόσχας η Αραβική Άνοιξη αποτελεί ένα ακόμη αποκύημα αμερικανικών συνωμοσιών, αφού δυσαρεστημένοι από την προϋπάρχουσα κατάσταση προκάλεσαν αλλαγή των καθεστώτων πολλών αραβικών χωρών. Ο Assad όμως φάνηκε πολύ πιο ανθεκτικός απ’ όσο αρχικά περίμεναν οι δυτικοί, και μετατράπηκε σε σύμβολο αντίστασης ενάντια στις προσπάθειες αλλαγής καθεστώτων. Έχοντας λοιπόν η Ρωσία υποστηρίξει το συριακό καθεστώς μέχρι στιγμής, δεν θα μπορούσε να υποχωρήσει αυτήν την κρίσιμη ώρα καθώς αυτό θα ήταν καθαρό σημάδι αδυναμίας απέναντι στο δυτικό συνασπισμό και θα υποδείκνυε ότι είναι αδύνατον να αντισταθεί στις αμερικανικές πιέσεις. Κατά συνέπεια, η μετωπική σύγκρουση με τα αμερικανικά συμφέροντα ήταν η μόνη δυνατή δίοδος που θα μπορούσε να προσφέρει στη Ρωσία ανάκτηση του κύρους της και την δυναμική επαναφορά της στη διεθνή σκηνή ως αδιαμφισβήτητος παράγοντας επίλυσης διεθνών κρίσεων.

Από την άλλη μεριά, οι ΗΠΑ που τελευταία φαίνονταν να έχουν μετριάσει σε έναν βαθμό την αδιαπραγμάτευτη στάση τους απέναντι στον πρόεδρο Assad, κατηγορούν δημόσια τις ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις για βομβαρδισμό ομάδων που δεν ανήκουν στην οργάνωση ISIS, αλλά υποστηρίζονται από την Ουάσινγκτον. Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η Ρωσία «πραγματοποίησε ασαφείς στρατιωτικές επιχειρήσεις ενάντια στη συριακή αντιπολίτευση» , ενώ ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Josh Earnest δήλωσε πως πολλές αεροπορικές επιδρομές έγιναν σε μέρη όπου υπήρχαν ελάχιστα έως και καθόλου μέλη του ISIS. [1] Είναι εμφανές ότι η ανάμειξη της Ρωσίας δεν ήρθε για να δώσει μια λύση στην κρίση της Συρίας και τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, αλλά μάλλον να περιπλέξει τα πράγματα. Η Ουάσινγκτον δήλωσε αρκετές φορές πως είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τη Μόσχα μόνο στην περίπτωση που η δεύτερη εγγυηθεί ότι η δράση της περιορίζεται αποκλειστικά ενάντια στο Ισλαμικό κράτος και όχι στις αντικαθεστωτικές δυνάμεις. Το Πεντάγωνο μάλιστα ζήτησε από το ρωσικό στρατό να επικεντρώσει τις επιθέσεις του ενάντια στις τρομοκρατικές οργανώσεις και όχι τους αντιπάλους του συριακού καθεστώτος. «Το σημαντικό είναι η Ρωσία να μην επεκτείνει τις δραστηριότητές της ενάντια σε κανέναν άλλον παρά μόνο τον ISIS. Είναι ξεκάθαρο. Αυτό το έχουμε ξεκαθαρίσει», δήλωσε ο John Kerry, ενώ στο μεταξύ Αμερικανοί και Ρώσοι ιθύνοντες κάνουν διαβουλεύσεις με σκοπό να εξασφαλίσουν ότι θα αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγκρουση μεταξύ των πολεμικών αεροσκαφών των δύο πλευρών.[2]

adamsky_putinssyriastrategy_lavrovkerryΟ Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Sergei Lavrov και ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, John Kerry, μιλούν στον Τύπο για την κατάσταση στη Συρία, 30 Σεπτεμβρίου 2015.

Αρκετοί κατηγορούν τον πρόεδρο Obama για έλλειψη πολιτικoύ σχεδίου όσον αφορά τη Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ αρνούνται, μέχρι στιγμής, να αποστείλουν στρατεύματα στην εμπόλεμη περιοχή, κρίνοντας πως μάλλον δεν θα κατορθώσουν να αλλάξουν τον ρου των γεγονότων σημαντικά ώστε να δημιουργηθεί ένας ισχυρός αντίπαλος ενάντια στο τρομοκρατικό κίνημα, ενώ υπάρχει και ο φόβος μήπως χαλάσει η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Μέχρι πρόσφατα η ακολουθούμενη τακτική περιοριζόταν στον εξοπλισμό και την εκπαίδευση των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, πρόγραμμα όμως που όπως φάνηκε δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία, με συνέπεια η Ουάσινγκτον να αναστείλει χρηματοδότηρη ύψους 500 εκ. δολαρίων για την εκπαίδευση των Νέων Συριακών Δυνάμεων (NSF), στις 9 Οκτωβρίου. Η εγκατάλειψη του προγράμματος αυτού σημαίνει μοιραία περιορισμό της δυνατότητας να παίξουν κάποιο ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων, σε μια στιγμή μάλιστα που είχε επιτευχθεί συνεννόηση με την Τουρκία, την Ιορδανία και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου. Οι δυνάμεις αυτές τώρα αναγκάζονται σε μονομερή δράση, καθώς δεν είναι δυνατόν να μην υπάρξει κανένα είδος αντιβάρου απέναντι στις ρωσικές και συριακές κυβερνητικές δυνάμεις, με τη Σαουδική Αραβία μάλιστα να εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης προκειμένου να αναγκάσει την αλλαγή καθεστώτος στη Δαμασκό.[3]

Για την ώρα, τα πράγματα στην περιοχή θα συνεχίσουν να περιπλέκονται όσο οι δύο πλευρές αλλά κατά κύριο λόγο οι σύμμαχοι αυτών δεν βρίσκουν ένα κοινό σημείο συμφωνίας και συνεργασίας για την επίλυση του προβλήματος. Η προσέγγιση του Assad δεν θα φέρει πολιτική ισορροπία ούτε θα νικήσει το Ισλαμικό κράτος, και όπως φαίνεται οι ενέργειες της Μόσχας δείχνουν να αποσκοπούν όχι τόσο στην αντιμετώπιση των τρομοκρατών όσο στην ανάκτηση των χαμένων εδαφών του Assad, καταπολεμώντας οποιονδήποτε πολεμάει εναντίον του. Η Ρωσία όμως οφείλει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική. Αν δεν καταφέρει να εφαρμόσει κάποια πολιτική λύση και να φέρει ένα είδος σταθερότητας μπορεί να παγιδευτεί στη δίνη ενός πολέμου από τον οποίο δύσκολα θα ξεμπλέξει, ενώ δεν μπορεί να αμφισβητήσει την πιθανότητα οι ενέργειές της στη Συρία να πυροδοτήσουν μεταφορά του εξτρεμιστικού κινήματος στην Κεντρική Ασία και τον Καύκασο, θέτοντας σε κίνδυνο το ίδιο το εσωτερικό της.

 

ΠΗΓΕΣ:

[1]http://www.theguardian.com/world/2015/oct/01/russia-targeting-non-isis-groups-syria-airstrikes

[2]http://www.theguardian.com/world/2015/oct/01/russia-targeting-non-isis-groups-syria-airstrikes

[3]http://www.euro2day.gr/specials/topics/article/1366151/pos-o-poytin-strimoxe-tis-hpa-sth-syria.html

https://www.foreignaffairs.com/articles/syria/2015-10-01/putins-syria-strategy

http://www.aljazeera.com/news/2015/09/analysis-plan-save-syria-150930083231637.html

http://www.huffingtonpost.gr/2015/09/28/diethnes-putin-syria_n_8209714.html

http://thediplomat.com/2015/10/everything-you-need-to-know-about-russias-intervention-in-syria/

http://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/09/economist-explains-22

Tagged under:

Η Μαρία Ελένη Κώστα είναι προπτυχιακή φοιτήτρια του τμήματος Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. [email protected]

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This