Σύγχρονο Αεροπορικό Προληπτικό Χτύπημα

 

Το 1967, το Ισραήλ εισήγαγε στην στρατηγική θεωρία μια νέα έννοια, το Προληπτικό Χτύπημα. Πιο συγκεκριμένα, όταν η ισραηλινή πλευρά διέγνωσε ότι οι αραβικές χώρες θα πραγματοποιούσαν επίθεση μέσα σε λίγες ώρες, εξαπέλυσε πρώτη ένα σαρωτικό αεροπορικό χτύπημα στοχεύοντας το κέντρο βάρους των αντιπάλων, την Πολεμική Αεροπορία. Πετυχαίνοντας τον υπέρτατο αιφνιδιασμό, η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία κατάφερε τρομακτικά πλήγματα στους αντιπάλους καταστρέφοντας σχεδόν το σύνολο των εχθρικών αεροπορικών στόλων στο έδαφος. Το γεγονός αυτό έδωσε νέα τροπή στην μάχη που ακολούθησε: οι πολυάριθμες αραβικές δυνάμεις (με ηγέτιδα την Αίγυπτο) ήταν εκτεθειμένες στην ισραηλινή αεροπορία, η οποία συνόδευε το πεζικό στις επιχειρήσεις του. Χωρίς αντίμετρο γι’ αυτήν, οι Άραβες δεν κατάφεραν να χρησιμοποιήσουν τους πολλαπλασιαστές ισχύος τους και σύντομα οδηγήθηκαν σε μια οδυνηρή ήττα και μια ακόμα πιο οδυνηρή συνθηκολόγηση, σε μόλις 6 ημέρες.

Η επιτυχία του ισραηλινού προληπτικού χτυπήματος έγκειται σε μια σειρά από παράγοντες:

  • Επίτευξη απόλυτου αιφνιδιασμού
  • Άρτια λειτουργία της Πολεμικής Αεροπορίας
  • Άρτια λειτουργία των Μυστικών Υπηρεσιών
  • Τραγικές αραβικές δυσλειτουργίες
  • Ελλιπή αραβικά συστήματα πρόληψης
  • Απουσία ισχυρών αραβικών αντιμέτρων

Τα γεγονότα αυτά, θέτουν το ισραηλινό επίτευγμα σε ένα πλαίσιο αμφιβολίας ως προς την δυνατότητα επανάληψής του στην σύγχρονη εποχή καθώς οι παράγοντες που συνέτρεξαν το 1967, είναι σχεδόν αδύνατο να επανεμφανιστούν σήμερα. Η ιδέα του προληπτικού χτυπήματος ωστόσο, δεν έχει εγκαταλειφθεί.

Οι συνθήκες, τόσο στην Πολεμική Αεροπορία όσο και στην αεράμυνα, είναι πολύ διαφορετικές σήμερα από ότι ήταν το 1967. Το εγχείρημα της μαζικής αεροπορικής επίθεσης με το σύνολο του αεροπορικού στόλου ενάντιων ενός στόχου (και δει πολεμικού αεροδρομίου) φαντάζει σχεδόν ακατόρθωτο. Η σύγχρονη αντιαεροπορική τεχνολογία σε συνδυασμό με την ύπαρξη των ανεπτυγμένων ραντάρ, έχουν την δυνατότητα να ανακαλύψουν και να καταστείλουν μια τέτοια επιθετική απόπειρα εν τη γενέσει της. Παράλληλα, είναι δεδομένο πως κάθε χώρα-στόχος μιας τέτοιας επίθεσης διαθέτει, πέραν των συστημάτων, και μια αξιόμαχη Πολεμική Αεροπορία που θα έχει τον χρόνο να βρεθεί στον αέρα και να αγωνιστεί, κάτι που δεν συνέβη το 1967, όταν και σχεδόν το σύνολο των αραβικών αεροπορικών στόλων καταστράφηκε στο έδαφος. Τέλος, είναι εκτός της συζήτησης η πιθανότητα ύπαρξης σύγχρονου κράτους που θα παρουσιάσει τα συμπτώματα αμέλειας και αδράνειας που εμφάνισαν η Αίγυπτος και η Συρία κατά την διάρκεια του ισραηλινού προληπτικού χτυπήματος.

Παρά τα παραπάνω, το αεροπορικό προληπτικό χτύπημα δεν πρέπει να θεωρείται ένα απαρχαιωμένο εγχείρημα χωρίς πιθανότητες επιτυχίας. Το γεγονός ότι δεν μπορεί να εκτελεστεί με βάση το ισραηλινό μοντέλο δεν το καθιστά μη ρεαλιστικό αλλά αναδεικνύει την ανάγκη προσαρμογής του στα σύγχρονα δεδομένα.

Η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει δύο βασικές επιπτώσεις στην τακτική: την απώλεια του αιφνιδιασμού και την αδυναμία χρήσης μαζικών αεροπορικών δυνάμεων. Οι Ισραηλινοί εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο την ανυπαρξία των δύο παραπάνω παραγόντων και κατάφεραν να επιτύχουν θριαμβευτικά τους στόχους τους. Ο αιφνιδιασμός προσφέρει τόσο μεγαλύτερα πλήγματα στον εχθρό όσο και λιγότερες φίλιες απώλειες. Ο συνδυασμός του αιφνιδιασμού με την χρήση του συνόλου της φίλιας αεροπορίας επιφέρει σαρωτικά χτυπήματα με ελάχιστο κόστος. Έχοντας απολέσει το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού εξαιτίας των συστημάτων προειδοποίησης, που δεν επιτρέπουν στον εχθρό να πιαστεί εξ’ απήνης, η χρήση του συνόλου ή του μεγαλύτερου μέρος της αεροπορίας αυτομάτως καθίσταται λανθασμένη, καθώς μεγιστοποιούνται οι πιθανές απώλειες. Επομένως, ένα σύγχρονο προληπτικό χτύπημα πρέπει να επαναπροσδιορίσει όχι μόνο την δομή εκτέλεσής του και τον στόχο του, αλλά και το λόγο του.

Ο στόχος του Ισραήλ ήταν σαφής: η καταστροφή του εχθρικού κέντρου βάρους, δηλαδή των αραβικών Πολεμικών Αεροποριών. Σήμερα κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό. Ένα αεροπορικό προληπτικό χτύπημα δεν θα ξαναδώσει ποτέ στον επιτιθέμενο την πολλαπλασιαστική αξία που επέφερε στου Ισραηλινούς, λόγω του νέου περιβάλλοντος. Με άλλα λόγια, το σύγχρονο προληπτικό χτύπημα δεν πρέπει να στοχεύει στην καταστροφή του εχθρικού στρατιωτικού κέντρου βάρους, ώστε στην συνέχεια ο επιτιθέμενος να διαθέτει ένα τεράστιο πλεονέκτημα στην επικείμενη σύγκρουση, αλλά στην καταστροφή ενός σημαντικού στοιχείου του εχθρού, στοιχείου που θα του δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα, τόσο σε μια μάχη, όσο και στην οικονομική του ζωή, αν δεν ακολουθήσει χερσαία επέμβαση.

Το συμπέρασμα αυτό εδράζεται στα εξής στοιχεία: Ένα πιθανό αεροπορικό προληπτικό χτύπημα, όπως αναφέρθηκε, διαθέτει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας. Κατά την διάρκεια αυτού, η χώρα-θύμα δεν θα παρακολουθεί παθητικά (όπως έγινε το 1967) αλλά θα αντεπιτεθεί προξενώντας σημαντικές απώλειες στον επιτιθέμενο, μειώνοντας της δυνάμεις του. Στην ουσία, ο επιτιθέμενος, αν στοχεύει στο εχθρικό στρατιωτικό κέντρο βάρους (εχθρική πολεμική αεροπορία, ναύσταθμος, βιομηχανικές μονάδες) είτε δεν θα καταφέρει να επιτύχει το στόχο του ή θα καταφέρει όση ζημιά θα δεχθεί. Σε συγκριτική ανάλυση, η κίνηση αυτή είναι στρατηγικά ολοκληρωτικά λανθασμένη.

Επομένως, το προληπτικό χτύπημα με στόχο στρατιωτικές μονάδες θεωρείται μη αποδοτικό καθώς δεν αξίζει το ρίσκο. Αυτό που θεωρείται εντός ρεαλιστικών πλαισίων είναι η επίθεση σε στόχο που δεν θα έχει την βραχυπρόθεσμη αξία που πέτυχαν οι Ισραηλινοί, αλλά την μακροπρόθεσμη που θα πολλαπλασιάζεται συνεχώς.

Παράδειγμα για τα παραπάνω αποτελούν οι σκέψεις των Αμερικανών και των Ισραηλινών για προληπτικό χτύπημα εναντίων των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.1 Αν και θεωρείται εξαιρετικά πιθανό πως η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή θα επικρατήσει σε οποιαδήποτε επίθεση, το σχέδιο δεν προχώρησε γιατί η αμερικανοϊσραηλινές μελέτες κατέληξαν πως ένα τέτοιο εγχείρημα θα κατέληγε σε πύρρειο νίκη.

Αναφέρθηκε πως η δομή του σύγχρονου προληπτικού χτυπήματος δεν μπορεί να είναι ίδια με την ισραηλινή. Για το λόγο αυτό δεν θα ακολουθείτο ή ίδια διαδικασία. Το σχέδιο προέβλεπε ριπές εναντίων των ιρανικών αντιαεροπορικών και ανιχνευτικών συστημάτων (ίσως και την δράση χερσαίων Ειδικών Δυνάμεων) και στην συνέχεια, με μεγάλο μέρος της ιρανικής άμυνας εκτός μάχης, την εξαπόλυση της κύριας επίθεσης στις εγκαταστάσεις. Το σύνολο της επιχείρησης δεν θα διαρκούσε λίγες ώρες, αλλά μέρες. Το σκηνικό διαφέρει πολύ από ένα αιφνιδιαστικό χτύπημα, στην ουσία δεν υπάρχει αιφνιδιασμός. Ωστόσο, η μορφή αυτή είναι η μόνη βιώσιμη και ακόμα και με αυτή, είναι σίγουρο πως οι απώλειες του επιτιθέμενου θα είναι μεγάλες.

Η διαφορά έγκειται στον στόχο. Το 1967 οι Ισραηλινοί επιτέθηκαν για να προλάβουν μια επίθεση που αν είχε πραγματοποιηθεί, θα τους είχε φέρει σε πολύ δύσκολη θέση. Ο όρος προληπτικό χτύπημα αναφέρεται σε ακριβώς αυτή την ιδιότητα: της φίλιας δράσης πριν της εχθρικής. Με εκείνα τα δεδομένα, το εχθρικό κέντρο βάρους ήταν η Πολεμική Αεροπορία και η χρήση της στην χερσαία μάχη που θα ακολουθούσε. Ένα προληπτικό χτύπημα στο Ιράν, θα εξυπηρετούσε ακριβώς τον ίδιο σκοπό, αν και θα γινόταν εντελώς διαφορετικά.

Το κέντρο βάρους του Ιράν στο μέλλον, θα είναι η πυρηνική του δυνατότητα. Μια επίθεση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις θα αποτελεί μια προληπτική κίνηση για την διασφάλιση της μελλοντικής ασφάλειας των επιτιθεμένων. Το σκηνικό είναι ίδιο με το 1967, με διαφορετικούς συντελεστές.

Από τακτικής άποψης, το 1967 οι Ισραηλινοί εξαπέλυσαν ένα σαρωτικό χτύπημα με το σύνολο της αεροπορίας τους. Είναι βέβαιο, πως αν επιτύγχαναν τον στόχο τους και είχαν απολέσει πολύ περισσότερα αεροσκάφη, θα είχαν δεχθεί με χαρά το τίμημα, καθώς θα παρέμενε μια εξαιρετικά εκτελεσμένη επιχείρηση. Στην περίπτωση του Ιράν, οι πιθανές απώλειες θα είναι αποδεκτές, αν διαγνωστεί πως ο κίνδυνος από τα πυρηνικά είναι όντως τόσο μεγάλος, που αξίζει τις απώλειες. Κάτι τέτοιο ωστόσο δεν έγινε και γι’ αυτό η υπόθεση βρίσκεται στο διπλωματικό τραπέζι, με ουσιαστικές διπλωματικές νίκες των Αμερικανών.

Ο όρος του αεροπορικού προληπτικού χτυπήματος δεν θα εκλείψει λόγο της νέας τεχνολογίας και όσα αυτή καθιστά δυνατά, για τον λόγο ότι το αεροπορικό όπλο από μόνο του προσδίδει τεράστιες προοπτικές. Αυτό που έχει διαφοροποιηθεί είναι ο τρόπος και ο στόχος διεξαγωγής του, καθώς σήμερα είναι σαφές πως ένα τέτοιο εγχείρημα θα είναι ζημιογόνο για την επιτιθέμενη πλευρά, η οποία οφείλει να έχει υπολογίσει αναλυτικά τα οφέλη της, ώστε να τα πολλαπλασιάσει για κάθε χαμένη δική της μονάδα.

 

1. http://www.alaraby.co.uk/english/politics/2015/3/27/rethinking-a-pre-emptive-strike-on-iran

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest