Μια αναλυτικότερη μελέτη της πτώσης- ρεκόρ της Τουρκικής λίρας

Την 23η Μαίου 2018, σχεδόν ένα μήνα πριν από τις Τουρκικές εκλογές, η τουρκική λίρα, διαγράφοντας μια ανησυχητικά φθίνουσα πορεία ήδη από την αρχή του έτους, κατέγραψε ισχυρές απώλειες της τάξεως του 21% έναντι του δολαρίου. Συγκεκριμένα, εν μέσω των διαπραγματεύσεων με τις αγορές της Ασίας, τη νύχτα της 23ης Μαΐου η ισοτιμία του τουρκικού νομίσματος κατέγραψε πτώση, φτάνοντας στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 4,845 λιρών ανά δολάριο, ενώ σημείωσε και αισθητή πτώση έναντι του ιαπωνικού γεν.

Προσωρινή αλλά όχι σταθερή λύση

Στον απόηχο των εξελίξεων της 23ης Μαΐου, η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας αύξησε κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες (από 13,5% σε 16,5%) το ύψος του επιτοκίου του Late Liquidity Window Facility – δηλαδή, του επιτοκίου βάσει του οποίου η Κεντρική Τράπεζα, σε ρόλο έσχατου πιστωτή, δανείζει τις τράπεζες, προκειμένου οι τελευταίες να ανταποκριθούν στις ημερήσιες ανάγκες ρευστότητας (αργά το απόγευμα από τις 16:00 μέχρι τις 17:00), με απώτερο σκοπό να αποφευχθούν ελλείψεις στη διαδικασία των πληρωμών. Πρόκειται για τη δεύτερη αύξηση από τον Απρίλιο, όπου το ύψος του  επιτοκίου βρισκόταν στο 12,75%. Εντούτοις, η Κεντρική Τράπεζα διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια Overnight, του μεν δανεισμού στο 9,25%, της δε αποδοχής στο 7,25%, καθώς και το επιτόκιο του εβδομαδιαίου ρεπό στο 8,0% . Μετά από αυτή την παρέμβαση η ισοτιμία διαμορφώθηκε στις 4,6704 λίρες έναντι του δολαρίου.

Ποιες συγκυρίες οδήγησαν σε αυτήν τη κατάσταση;

Η ανησυχητική πτώση της τουρκικής λίρας έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου στην τουρκική κυβέρνηση, καθώς αναθερμαίνθηκε ο σκεπτικισμός γύρω από την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος, ο οποίος έχει απορρίψει ρητά και κατηγορηματικά την αύξηση των επιτοκίων, αποβλέπει στη μείωση του κόστους δανεισμού επικαλούμενος τον θετικό αντίκτυπο που θα είχε μια τέτοια μείωση στην αύξηση των πιστώσεων και τις κατασκευές. Χαρακτηριστικά δήλωσε ότι θα επιδιώξει ισχυρότερο έλεγχο της νομισματικής πολιτικής μετά από τις επερχόμενες εκλογές της 24ης Ιουνίου (CNN Greece, 2018).

Στην αντίπερα όχθη, πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η πρωτοφανής πτώση της αξίας του τουρκικού νομίσματος είναι απόρροια της άρνησης του Ερντογάν να δώσει περισσότερη ελευθερία στην Κεντρική Τράπεζα, ώστε να ασκήσει ισχυρότερη νομισματική πολιτική με σκοπό να περιορίσει τον πληθωρισμό που πλέον αγγίζει το 11%, και να προλάβει την περαιτέρω διολίσθηση της ισοτιμίας του νομίσματος. «Η πτώση της λίρας είναι τώρα στην ατζέντα των παγκόσμιων αγορών, και ορισμένοι λένε ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης σε άλλες αναδυόμενες αγορές λόγω του τουρκικού ρίσκου», δήλωσε ο αναλυτής Ενβέρ Ερκάν της GCM Securities. «Αυξάνεται η ανάγκη για ένα σημαντικό βήμα από την τουρκική κεντρική τράπεζα», πρόσθεσε. Η πολιτική της κυβέρνησης Ερντογάν εντείνει τη δυσπιστία των επενδυτών στη δυνατότητα της Κεντρικής Τράπεζας να χαράξει μια βιώσιμη νομισματική πολιτική, ανεξάρτητη από τις διαρκώς μεταβαλλόμενες τάσεις της πολιτικής σκηνής της χώρας.

Τα πραγματικά αίτια του προβλήματος είναι δομικά ή απλά συγκυριακά;

Η χρονική σύμπτωση των τουρκικών εκλογών με την εντυπωσιακή εξασθένιση της τουρκικής λίρας αναδεικνύει ορισμένα στοιχεία της τουρκικής πολιτικής που οδήγησαν με ταχείς ρυθμούς το χρηματοπιστωτικό τοπίο της χώρας στα πρόθυρα μιας νομισματικής κρίσης. Εντούτοις, είναι σημαντικό να εξετάσουμε όχι μόνο τα συγκυριακά, αλλά και ορισμένα δομικά αίτια για την πτώση-ρεκόρ της τουρκικής λίρας.

Χαρακτηριστικά, το διετές πρόγραμμα δημοσιονομικής και νομισματικής χαλάρωσης που εφαρμόστηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2016 στην Τουρκία είχε αρνητικές μακροπρόθεσμες συνέπειες στον δημοσιονομικό τομέα, καθώς ο πληθωρισμός τον Απρίλιο του 2018 ήταν 10.58%, και ο κινητός μέσος των δώδεκα μηνών ανήλθε στο 11.83%, ενώ το γενικότερο δημοσιονομικό έλλειμα παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια φθίνουσα πορεία (2016: -2.0%, 2017: -2.2%) η οποία δεν αναμένεται να υποχωρήσει στην επόμενη διετία (2018: -3.1%, 2019: -3.3%). Στη συνέχεια, τοποθετώντας στο μικροσκόπιο τις συνθήκες του τραπεζικού συστήματος από τις περασμένες δυο δεκαετίες, παρατηρούμε ότι οι ρυθμοί πιστωτικής επέκτασης παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα αγγίζοντας το 23%, ενώ ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας του τραπεζικού συστήματος κυμαίνεται στο 14%, δηλαδή μόνο δύο ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το κατώτατο όριο του 12%.  Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω αριθμητικά στοιχεία, δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε ότι η οικονομική μεγέθυνση της Τουρκίας από το 2003 οφείλεται στην εγχώρια πιστωτική επέκταση που χρηματοδοτήθηκε από το τουρκικό τραπεζικό σύστημα. Συγκεκριμένα, ο λόγος δανείων/καταθέσεων από 40% που ανέρχονταν το 2003 απογειώθηκε στο 160% το 2016 και, μολονότι μόνο το 3% εξ αυτών έχουν κατηγοριοποιηθεί ως Μη Αποτελεσματικά Δάνεια (κόκκινα δάνεια), θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο δείκτης 3% συγκαλύπτει έναν κύκλο αλλεπάλληλων δανεισμών, όπου παρατηρείται συνεχής χορήγηση νέων δανείων με σκοπό την αποπληρωμή των προηγούμενων. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη αύξηση του δανεισμού των επιχειρήσεων σε ξένο νόμισμα καθιστά ευάλωτες τις επιχειρήσεις στις διακυμάνσεις των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγωρών. Αυτό συμβαίνει επειδή οι τουρκικές τράπεζες είναι κρίκος μιας αλυσίδας χρηματοδότησης από εγχώριες πηγές, καθώς ένα σημαντικό μέρος του τραπεζικού δανεισμού χρηματοδοτείται από ξένα κεφάλαια, μετακυλίωντας έτσι στις επιχειρήσεις-δανειολήπτες μέρος του κινδύνου που συνδέεται με τις διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Νεφελώδες τοπίο για την τουρκική οικονομία

Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι η υποτίμηση του τουρκικού νομίσματος παρακολουθεί την οικονομική δραστηριότητα των τουρκικών επιχειρήσεων που λειτουργούν στην εγχώρια αγορά, εφόσον υποδαυλίζει τη δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στις οικονομικές υποχρεώσεις τους σε ξένα νομίσματα. Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ότι οι υποχρεώσεις τουρκικών επιχειρήσεων ανέρχονται στα 222 δισ. δολάρια, ή αλλιώς περίπου στο 40% του Τουρκικού ΑΕΠ (Μελάς Κ., 2018). Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα του διεθνούς ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters, ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης S&P προειδοποιεί ότι ελλοχεύει ο κίνδυνος ραγδαίας επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης της Τουρκίας στην περίπτωση που η κυβέρνηση δεν αναχαιτήσει τις απώλειες του τουρκικού νομίσματος, και δεν φτάσει το κόστος δανεισμού της σε βιώσιμα επίπεδα. Ειδικότερα, ο εν λόγω οίκος αξιολογεί το αξιόχρεο της χώρας χαμηλότερα στη βαθμίδα ΒΒ, απ’ότι άλλοι μεγάλοι οίκοι όπως ο οίκος Moody’s και ο οίκος Fitch. Επιπλέον, υποδεικνύει ότι η παρούσα κατάσταση του ισοζυγίου πληρωμών δεν παρουσιάζει κανένα σημάδι βελτίωσης, γεγονός που εξηγεί την άτακτη υποχώρηση της αγοράς. «Πολλά θα εξαρτηθούν τελικά από το τι θα κάνει η κεντρική τράπεζα αν μη τι άλλο» τονίζει στο Reuters ο Φραν Γκιλ, ένας από τους πιο υψηλόβαθμους αναλυτές για το αξιόχρεο των χωρών, ενώ προσθέτει ότι η Άγκυρα έχει τη δυνατότητα να κατευνάσει την κρίση προτού διογκωθεί, αρκεί οι Αρχές να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προς την επιθυμητή κατεύθυνση (CNN Greece, 2018)

Συγκεφαλαιώνοντας, μολόνοτι είναι φανερό ότι η πολιτική της Κυβέρνησης Ερντογαν συντέλεσε σημαντικά σε αυτή την ανησυχητική εξέλιξη για την οικονομία της χώρας, δεν θα πρέπει να εθελοτυφλούμε. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε τα δομικά προβλήματα που χαρακτηρίζουν την τουρκική οικονομία και οδήγησαν σταδιακά στην εξασθένιση του κρατικού νομίσματος. Μόνο έτσι θα μπορέσει η κυβέρνηση να δράσει αποτελεσματικά, εξαλείφοντας ενδογενείς παράγοντες της οικονομικής πολιτικής της χώρας που απειλούν την δημοσιονομική σταθερότητα και αποδυναμώνουν την αξία της τουρκικής λίρας. Επιπρόσθετα, εν όψει των εκλογών, η πρόσφατη πτώση ρεκόρ της λίρας πρέπει να λειτουργήσει αφυπνιστικά για τον τουρκικό λαό, δεδομένου ότι η καπήλευση της εγχώριας οικονομικής πολιτικής -με σκοπό την πολιτική ανέλιξη και όχι τη βιώσιμη ανάπτυξη- ενέχει σημαντικούς κινδύνους, και προκαλεί ανεπανόρθωτα πλήγματα στην οικονομία της χώρας.

Πηγές:

  1. CNN Greece. (2018). Πτώση – ρεκόρ της τουρκικής λίρας http://www.cnn.gr/oikonomia/story/131234/ptosi-rekor-tis-toyrkikis-liras 
  2. CNN Greece. (2018). Καμπανάκι S&P για την Τουρκία http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/131145/kampanaki-s-p-gia-tin-toyrkia 
  3. IntelliNews. (2018). Central bank’s rates simplification sends Turkish lira on a charge http://www.intellinews.com/central-bank-s-rates-simplification-sends-turkish-lira-on-a-charge-142363/ 
  4. Βήμα News. (2018). Σε ελεύθερη πτώση η τουρκική λίρα – Απειλή για τον Ερντογάν http://www.tovima.gr/finance/article/?aid=981250 
  5. Μελάς, Κ. (2018). Η πτώση της τουρκικής λίρας: σύμπτωμα ή δομικό πρόβλημα; http://www.capital.gr/arthra/3295041/i-ptosi-tis-tourkikis-liras-sumptoma-i-domiko-problima 
  6. Καθημερινή. (2018). Ο Ταγίπ Ερντογάν δεν κατάφερε να πείσει τις διεθνείς αγορές http://www.kathimerini.gr/966198/article/oikonomia/die8nhs-oikonomia/o-tagip-erntogan-den-katafere–na-peisei-tis-die8neis-agores 
  7. Πημπισιης, Α. (2018). Τρέμουν από την πτώση της τουρκικής λίρας οι Τ/κ http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/529328/tremoyn-apo-tin-ptosi-tis-toyrkikis-liras-oi-t-k 

Tagged under:

Η Τατιάνα είναι φοιτήτρια του τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Πατρών με κατεύθυνση Οικονομικά, Στατιστική και Επιχειρησιακή Έρευνα. Γνωρίζει άπταιστα Αγγλικά και Γαλλικά ενώ διαθέτει και γνώσεις Γερμανικών. Επιπλέον, έχει συμμετάσχει με διακρίσεις, σε σημαντικό αριθμό συνεδρίων διεθνούς και ευρωπαικής θεματολογίας. Στόχος της μέσα από την εξοικείωση με τη πολυπλοτκότητα των διεθνών πολιτικοοικονομικών σχέσεων και την ταυτόχρονη μελέτη των Μαθηματικών είναι να αποκωδικοποίησει τη δυναμική αλληλεπιδραση αυτών των δύο επιστημών, της πολιτικής επιστήμης και των μαθηματικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest