Τα έθνη υπό την (αν)ασφάλεια του κράτους: Θεωρία και παράθεση περιπτώσεων

Αυτό το άρθρο είναι το ο μέρος από τα 1 με τίτλο: Τα έθνη υπό την (αν)ασφάλεια του κράτους
  • Τα έθνη υπό την (αν)ασφάλεια του κράτους: Θεωρία και παράθεση περιπτώσεων

Το κράτος ορίζεται ως «η συσταθείσα έννομη τάξη» (État, State, Stato, Staat, Estado<status λατ.<η κατάσταση του ‘ίστασθαι’), ήτοι ως «το αποτέλεσμα οργάνωσης της κοινωνίας ανθρώπων με αυτοδύναμη εξουσία, οι οποίοι διαβιούσαν σε συγκεκριμένη εδαφική επικράτεια».

Ο όρος «κράτος» -πέραν της νομικής προσωπικότητας που προσέκτησε αργότερα- εμφανίζεται πρώιμα στα αριστοτελικά έργα, νοηματοδοτώντας την ισχύ και την πολιτική εξουσία. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η απαραίτητη λειτουργικότητα της εν λόγω οργανωτικής δομής, ανέκυψε η ανάγκη ύπαρξης και άλλου είδους δεσμών. Η ιστορική πορεία του κράτους στο πέρασμα των αιώνων, ιδίως δε η μετάβαση από τα φεουδαρχικά πρότυπα οργάνωσης και τις πρωτύτερες μοναρχίες, αναδεικνύουν ως απαραίτητο στοιχείο για τη θεσμική απογείωσή του τη διασταύρωσή του με την έννοια του έθνους. Ιστορικά παραδείγματα αποτελούν η Γαλλία, η Γερμανία, και η Ελλάδα.Tο έθνος προηγείται ιστορικώς του κράτους, εφόσον από τη σύσταση και λειτουργία του τελευταίου προϋπάρχει ένας δεσμός εθνικού τύπου που ωθεί, άλλωστε, στην κρατική οργάνωση.

Καθώς ο κόσμος ακολουθεί την οδό της παγκοσμιοποίησης και, συγκεκριμένα, του διεθνισμού, η λειτουργικότητα του κράτους, πλέον, εναπόκειται στην ανάπτυξη οικονομικών και όχι πολιτικό-πολιτιστικών δεσμών, ενώ ταυτόχρονα η έννοια του έθνους παραγκωνίζεται. Ωστόσο, η διαχρονικότητα των εθνών δεν μπορεί να παραβλεφθεί.

Έθνος -κατά την ανθρωπολογική έννοια του όρου- θεωρείται ένα σύνολο ανθρώπων με κοινή ιστορική (ομόαιμον), γλωσσική (ομόγλωσσον), θρησκευτική (ομόθρησκον) και, γενικότερα, πολιτιστική καταγωγή. Οι εν λόγω έννοιες αναλύονται ως εξής:

«Ομόαιμον» : με κοινή καταγωγή και ιστορία. Πρόκειται για την κοινή φυλετική προέλευση και τις παραδόσεις ενός λαού στο πέρασμα των αιώνων, την ανάπτυξη ταυτότητας και του αυτοπροσδιορισμού του. Η ιστορία νοείται ως μέσο κατανόησης της πολιτιστικής ενότητας μίας κοινότητας.

Επιπλέον, βασικό ρόλο στην ανάπτυξη του έθνους διαδραματίζει η γλώσσα. Κατά την πολιτική φιλοσοφική θεωρία του J.G.Herder, η γλώσσα είναι συνώνυμο της σκέψης. Κάθε γλώσσα θεωρείται μοναδική και ενέχει το δικό της τρόπο σκέψης. Προϋπάρχει κάθε ιδιαίτερης γενιάς ατόμων, και κυοφορεί τις κύριες διαστάσεις μοναδικότητας του εκάστοτε πολιτιστικού συστήματος.

Στα προαναφερθέντα αντικειμενικά κριτήρια έρχονται να προστεθούν και υποκειμενικά στοιχεία. Συγκεκριμένα,τα τελευταία ανάγονται στη βούληση μίας ομάδας ανθρώπων να συμβιώνουν, διότι μοιράζονται κοινό παρελθόν και προσβλέπουν σε κοινό μέλλον, βάσει κοινών συμφερόντων, επιδιώξεων και στάσης αλληλεγγύης ενώπιον σημαντικών γεγονότων και καταστάσεων, ανεξάρτητα από τις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές διαφορές τους.

Κατά το πρώτο στάδιο οργάνωσης κρατών, προκειμένου να ανταποκριθούν στα ήδη υφιστάμενα έθνη, διαμορφώθηκε η πρώτη κατηγορία κρατών: τα ενιαία κράτη. Σε αυτά η κρατική εξουσία ασκείται ενιαία σε όλη την επικράτεια. Ενσαρκώνουν μία συμπαγή οντότητα, μη διαιρούμενη σε ομόσπονδα κρατίδια.

Στον αντίποδα βρίσκονται τα σύνθετα κράτη, είτε πρόκειται για συνομοσπονδίες κρατών, είτε για ομοσπονδιακά κράτη. Τα τελευταία αποτελούνται από περισσότερα ομόσπονδα κράτη. Πρόκειται για κρατικά μορφώματα που έχουν παραχωρήσει ένα μέρος των εξουσιών τους -όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα και η οικονομική πολιτική- στο ομοσπονδιακό κράτος. Ιστορικά δημιουργήθηκαν από τη συνένωση περισσότερων κρατών. Σύνηθες φαινόμενο ήταν η δημιουργία ομοσπονδιακών κρατών προς διατήρηση της ενότητας τοπικά συγκεντρωμένων εθνοτήτων ή κοινοτήτων, οι οποίες διέθεταν φυλετικά, γλωσσικά ή άλλα χαρακτηριστικά. Τα τελευταία έρχονται σε αντίθεση με αντίστοιχα χαρακτηριστικά άλλων εθνοτήτων ή κοινοτήτων – αντίθεση που καθιστά αδύνατη τη μεταξύ τους συνύπαρξη σε ενιαίο κράτος. Βλέποντας στο πέρασμα των ετών τη διάσπαση πολλών ομοσπονδιακών κρατών, όπως της πρώην ΕΣΣΔ, της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας και της πρώην Τσεχοσλοβακίας, τίθεται το ερώτημα κατά πόσον αρκεί η ομοσπονδιακή μορφή κράτους για να κρατήσει ενωμένα τα ομοσπονδιακά κράτη.

Όπως διαφαίνεται από τα ανωτέρω παραδείγματα, για τη δημιουργία ομοσπονδιακών κρατών είναι, συνήθως, απαραίτητη η ύπαρξη διαφορετικών εθνοτήτων. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις ενιαίων -θεωρητικά- κρατών, αναπτύσσονται τάσεις απόσχισης εθνοτήτων, από τις οποίες διαμορφώνεται το ψηφιδωτό του ενιαίου κράτους.

Οι τάσεις απόσχισης στην Ευρώπη αναζωπυρώθηκαν, κυρίως, μετά την πτώση της πρώην ΕΣΣΔ και της εξ αυτής απελευθέρωσης των κρατών από τον κομμουνιστικό ζυγό. Η κατάρρευση του κομμουνιστικού μπλοκ απελευθέρωσε φυγόκεντρες δυνάμεις, οι οποίες οδήγησαν στην αλλαγή του παγκόσμιου γεωπολιτικού χάρτη. Επιπλέον, παρ’όλο που η παγκοσμιοποίηση θεωρείται βασικό «δεκανίκι» της συμπόρευσης των εθνοτήτων στο πλαίσιο ενός ενιαίου κράτους, τα διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα κάθε περιοχής εν μέσω μίας έντονης οικονομικής κρίσης καλλιεργούν τάσεις οικονομικής ανεξαρτητοποίησης των κρατών: καθεμία εθνότητα από αυτές προσπαθεί να εφαρμόσει μία δική της εξωτερική οικονομική και εμπορική πολιτική, πολλές φορές σε αντίθεση με εκείνη του κράτους στο οποίο ανήκει.

Αξίζει να αναφερθούμε σε ορισμένες άγνωστες στο ευρύ κοινό περιπτώσεις εθνοτήτων -ήτοι τμημάτων ενιαίων κρατών-, στις οποίες εμφανίζονται αποσχιστικές τάσεις στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ηπείρου.

  1. Υπερδνειστερία: Η Υπερδνειστερία -μια στενή λωρίδα γης μεταξύ του ποταμού Δνείστερου και των ουκρανικών συνόρων- αποτελούσε περιοχή της Μολδαβίας μέχρι το 1993, οπότε αποσπάστηκε μετά το σύντομο πόλεμο του 1992.
    Η διεθνής κοινότητα δεν αναγνωρίζει την αυτο-ανακηρυχθείσα ανεξαρτησία της, και η de facto κυβέρνηση, η οποία παραμένει σε τεταμένες σχέσεις με τη Μολδαβία, υποστηρίζεται οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά από τη Ρωσία.
    Η παρουσία της αποτελεί τροχοπέδη στις ειρηνευτικές συζητήσεις μεταξύ Ρωσίας και Μολδαβίας υπό την εποπτεία του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Τον Σεπτέμβριο του 2006 διενεργήθηκε δημοψήφισμα στην περιοχή, το οποίο, παρ’όλο που δεν αναγνωρίστηκε από τη Μολδαβία και τη διεθνή κοινότητα, επαναβεβαιώνει το αίτημά της για ανεξαρτησία και διεξαγωγή δημοψηφίσματος υπέρ της συνένωσής της με τη Ρωσία. Έκτοτε, η περιοχή θεωρείται περιοχή «παγωμένης διαμάχης».

    Η θέση της Υπερδνειστερίας στη Μολδαβία και η Ζώνη Ασφαλείας.

  2. Αμπχαζία και Νότια Οσσετία : H Αμπχαζία βρίσκεται βορειοδυτικά της Γεωργίας και νοτιοδυτικά της Μαύρης Θάλασσας. Μέχρι το 1991 η Αμπχαζία αποτελούσε μέρος της πρώην ΕΣΣΔ. Με την ανεξαρτητοποίηση της Γεωργίας, οι υποστηρικτές της απόσχισης της Αμπχαζίας πλήθυναν. Το 1992 η Γεωργία αποστέλλει στρατεύματα για να επιβάλλει το status quo ante στην περιοχή, ενώ το 1993 λαμβάνουν χώρα βίαιες και αιματηρές συγκρούσεις. Η Αμπχαζία αυτο-ανακηρύχθηκε επισήμως ανεξάρτητη το 1999, οδηγώντας σε διεθνές οικονομικό εμπάργκο εις βάρος της, το οποίο ισχύει έως σήμερα. Η οικονομική εξάρτησή της από τη Ρωσία και η διευκόλυνση απόκτησης ρωσικής υπηκοότητας από τους κατοίκους της περιοχής αποτελούν παγιωμένη πραγματικότητα, εξοργίζοντας τη Γεωργία. Για περίπου 15 χρόνια, οι ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ -που αποτελούνται, κυρίως, από Ρώσους- περιπολούσαν μία ζώνη ασφαλείας στα σύνορα μεταξύ των δύο πλευρών. Η Αμπχαζία δεν είναι το μόνο ανοιχτό μέτωπο μεταξύ της Γεωργίας και της Ρωσίας, ούτε η μόνη περιοχή της Γεωργίας με αποσχιστικές τάσεις. Η Νότια Οσσετία αποτελεί μία ακόμα ανοιχτή πληγή. Μετά την πτώση της πρώην ΕΣΣΔ και την άνοδο στην εξουσία του εθνικιστή ηγέτη, Zviad Gamsakhurdia, ξεσηκώθηκε το αυτονομιστικό συναίσθημα στη Νότια Οσσετία. Η περιοχή δήλωσε την πρόθεσή της να αποχωρήσει από τη Γεωργία το 1990, και το 1992 διακήρυξε ανεξαρτησία. Τα σποραδικά κρούσματα βίας μεταξύ παρακρατικών δυνάμεων της Γεωργίας και μαχητών της Οσσετίας συνεχίστηκαν μέχρι το καλοκαίρι του 1992, οπότε επιτεύχθηκε συμφωνία για την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων μεταξύ της Γεωργίας, της Οσσετίας και της Ρωσίας. Το 2006, οι Νότιοι Οσσέτιοι απέρριψαν με δημοψήφισμα τις γεωργιανές προσπάθειες συμφιλίωσης μέσω της προσφοράς αυτονομίας στην περιοχή. Το 2008 ξεκινά νέος κύκλος συγκρούσεων, με τους Ρώσους να σαρώνουν τους Γεωργιανούς τόσο από την Αμπχαζία, όσο και από τη Νότια Οσσετία. Συνακόλουθα, η Ρωσία αναγνώρισε, επισήμως, τόσο τη Νότια Οσετία όσο και την Αμπχαζία ως ανεξάρτητα κράτη. Τον Απρίλιο του 2009 η Ρωσία ενίσχυσε τη θέση της στη Νότια Οσσετία, παίρνοντας με συμφωνία τον επίσημο έλεγχο των συνόρων της με τη Γεωργία, όπως και με την Αμπχαζία, ενώ το 2015 κατήργησε τα συνοριακά σημεία ελέγχου στην περιοχή, στο πλαίσιο της συμφωνίας «περί συμμαχίας και ολοκλήρωσης».

    Η Αμπχάζια στα βορειοδυτικά της Γεωργίας και η θέση της Νότιας Οσσετίας

  1. Κορσική: Η Γαλλία αποτελεί ένα κατ’εξοχήν ενιαίο εθνικό κράτος. Διατηρεί, όμως, την πληγή της Κορσικής – νησί της Μεσογείου με 300.000 κατοίκους. Αυτονομιστικά κινήματα, όπως η οργάνωση FLCN (Μέτωπο Εθνικής Απελευθέρωσης της Κορσικής), ξεκινούν τη δράση τους ήδη από το 1970, ανατινάζοντας στοχευμένα δημόσια κτίρια και αποφεύγοντας τις αιματηρές επιθέσεις. Στόχος τους ήταν η ανεξαρτητοποίηση της Κορσικής. Οι επιθέσεις άρχισαν να αραιώνουν την δεκαετία του 1990, ενώ πολλοί από τους αυτονομιστές μαχητές του νησιού είτε κατέληξαν στη φυλακή, είτε άλλαξαν τακτική και μπήκαν στην τοπική πολιτική. Τελικά, μετά από 10.000 βίαιες επιθέσεις των τελευταίων 40 χρόνων, σταμαάτησαν τη δράση τους το 2014. Η αποστρατικοποίηση τους ήταν αποτέλεσμα της προτεραιότητας που θα δοθεί στους γεννηθέντες στην Κορσική προς απόκτηση περιουσίας στο νησί, όπως δήλωσαν.  Μετά τη συμμαχία αυτονομιστών – μετριοπαθών, οι εθνικιστές απέκτησαν την πλειοψηφία στο τοπικό κοινοβούλιο από το 2015. Παράλληλα, ζητούν την αναγνώριση της κορσικανικής ως επίσημης γλώσσας, και την εγκαθίδρυση ειδικού φορολογικού καθεστώτος στο νησί. Ωστόσο,από την 1η Ιανουαρίου του 2018, επετράπη από το Παρίσι μόνο η μετατροπή της σε ενιαία εδαφική κοινότητα που θα διαθέτει τοπικό κοινοβούλιο και εκτελεστικό συμβούλιο.

    Η οργάνωση FLCN (Μέτωπο Εθνικής Απελευθέρωσης της Κορσικής) είναι υπεύθυνη για τον ένοπλο αγώνα υπέρ της ανεξαρτητοποίησης της Κορσικής.

  2. Καταλονία και η Χώρα των Βάσκων : Η Καταλονία αποτελεί το βορειοανατολικό τμήμα της Ισπανίας. Οι αποσχιστικές της τάσεις έγιναν, προσφάτως, ευρέως γνωστές, κυρίως λόγω της έντονης καταστολής της διενέργειας του αντισυνταγματικού δημοψηφίσματος περί πιθανής ανεξαρτητοποίησής της. Ωστόσο, όπως αποδεικνύει η ιστορία, η Καταλονία δεν εντάχθηκε ομαλά στο κράτος της Ισπανίας. Τα αποσχιστιστικά κινήματα ανάγονται στον 17ο αιώνα και καταλήγουν ακόμα και σε προσωρινή ένταξή της στο βασίλειο των Αψβούργων. Το αυτονομιστικό κίνημα αναζωπυρώνεται τον 19ο αιώνα, κατοχυρώνοντας στις αρχές του 20ου αιώνα καθεστώς αυτονομίας, αναγνωρισμένο επίσημα από την Ισπανική Βουλή με νόμο το 1932. Ωστόσο, το 1932 ο Franco εξορίζει την καταλανική κυβέρνηση, καταργώντας το καθεστώς αυτονομίας. Με την επάνοδο της δημοκρατίας και το Σύνταγμα του 1978, η Καταλονία επανέκτησε την πολιτιστική και πολιτική αυτονομία της. Το 2006 προσπάθησε να τη διευρύνει και στον οικονομικό τομέα. Ο εν λόγω νόμος -παρ’όλο που εγκρίθηκε τόσο από το ισπανικό, όσο κι από το καταλανικό κοινοβούλιο- κηρύχθηκε αντισυνταγματικός από το Συνταγματικό Δικαστήριο το 2010, έπειτα από προσφυγή του Ισπανικού Κόμματος. Η εν λόγω κίνηση αναζωπύρωσε τις αποσχιστικές τάσεις, οδηγώντας στο αντισυνταγματικό δημοψήφισμα ανεξαρτητοποίησης.

    Η Καταλονία διεκδικεί την ανεξαρτησία της από την Ισπανία, μέσω του αντισυνταγματικού δημοψηφίσματος τον Οκτώβριο του 2017.

    Άλλη μία αυτόνομη περιφέρεια της Ισπανίας είναι η χώρα των Βάσκων. Οι αγώνες των τελευταίων για αυτονομία ανάγονται, εξίσου, στο μακρινό παρελθόν, προσκτώντας, μάλιστα, χαρακτήρα ένοπλου αγώνα. Στις 7 Ιουλίου 1959, ιδρύεται από μία ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου του Μπιλμπάο η οργάνωση «Euskadi Ta Askatasuna» (Βασκική Χώρα και Ελευθερία), η περίφημη ΕΤΑ. Στόχος της η αυτοδιάθεση της χώρας των Βάσκων, και η αποχώρηση από αυτήν των ισπανικών δυνάμεων Ασφαλείας. Λίγο μετά το θάνατο του Franco, το 1976, το κίνημα διασπάται στη στρατιωτική πτέρυγα, η οποία θεωρούνταν πιστή στον ένοπλο αγώνα, και στην πολιτική πτέρυγα, με το κόμμα «Herri Batasuna» (ΗΒ), το οποίο ιδρύεται το 1978. Το 1979, με δημοψήφισμα, οι Βάσκοι τάσσονται υπέρ της αυτονομίας. Αν και από το 1987 η εκάστοτε Ισπανική κυβέρνηση τούς εξασφαλίζει κάποιο βαθμό αυτονομίας (δικό τους κοινοβούλιο και πρωθυπουργό), αυτό δεν επαρκούσε για να αμβλύνει τόσο τις εθνοτικές διαφορές μεταξύ Βάσκων και Ισπανών, όσο και την επιθυμία ανεξαρτητοποίησης των πρώτων. Η ΕΤΑ συνέχισε ακάθεκτη τον αγώνα της, με βομβιστικές επιθέσεις, απόπειρες δολοφονίας δημοσίων προσώπων -όπως και κατά του Βασιλιά- και συγκρούσεις με την αστυνομία.Το 2011 κήρυξε εκεχειρία και, τελικά, τερμάτισε τον ένοπλο αγώνα της τον Απρίλιο του 2017, ο οποίος, εν τω συνόλω, στιγματίστηκε από το θάνατο περισσότερων των 850 ανθρώπων.

    Στις 7 Ιουλίου 1959, ιδρύεται από μια ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου του Μπιλμπάο η οργάνωση Euskadi Ta Askatasuna, που σημαίνει Βασκική Χώρα και Ελευθερία, η περίφημη ΕΤΑ. Στόχος της ήταν η αυτοδιάθεση της χώρας των Βάσκων.

Και όμως η λίστα δεν τελειώνει εδώ, καθώς οι Βόρειοι Ιρλανδοί, οι Κούρδοι και οι Φλαμανδοί αποτελούν εθνότητες που διεκδικούν την ανεξαρτησία τους από τα ενιαία κράτη στα οποία έχουν ενταχθεί. Για διάφορους λόγους, άλλοτε εθνικούς, άλλοτε ιστορικούς ή οικονομικούς, υπάρχουν έθνη που απορρίπτουν το κράτος μέρος του οποίου αποτελούν. Λαοί που επιθυμούν να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους και να δημιουργήσουν κράτος για να στεγάσει το δικό τους έθνος. Διαφοροποιούνται είτε βάσει της αντικειμενικής αντίληψης περί έθνους (γλώσσα, ιστορία, θρησκεία), είτε με εφαλτήριο το υποκειμενικό κριτήριο, δηλαδή,τη βούλησή τους. Ωστόσο, ο κατακερματισμός κρατών εξαιτίας της απόσχισης εθνοτήτων από το ενιαίο του σύνολο δύναται να ανοίξει τους ασκούς του Αιόλου, οδηγώντας σε ντόμινο αποσχίσεων κοινοτήτων, χωρίς την απαραίτητη δικαιολογητική βάση. Τα ερωτήματα, επομένως, τα οποία εγείρονται είναι τα εξής: βάσει ποιών κριτηρίων και μέχρι ποιο σημείο μπορεί να κατοχυρωθεί το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση των λαών και στην εθνική κυριαρχία καταπιεσμένων εθνοτήτων, ώστε να μην διακινδυνεύσει η λειτουργική οργανωτική δομή ενός ολόκληρου κράτους; Το κράτος, τελικά, καταπιέζει την μειοψηφία για να προστατέψει την πλειοψηφία, ή απλά είναι ένα οικονομικό-πολιτικό ζήτημα συνόρων και αγορών, στο οποίο δεν χωρά λαϊκή βούληση; Και τέλος, κατά πόσο το κράτος νομιμοποιείται να αποφασίζει για τις τύχες ενός λαού που δεν θέλει να κυβερνάται από αυτό;

Αυτά είναι ερωτήματα που θα απαντηθούν εκτενώς σε επόμενο άρθρο. Το μόνο βέβαιο είναι πως κάθε περίπτωση πρέπει να εξετασθεί μεμονωμένα. Η κάθε εθνότητα φέρει τα δικά της ιδιαίτερα εθνικά στοιχεία, τα οποία αποτελούν τη βάση για οποιοδήποτε αίτημα απόσχισης, ακόμη και αν τελούν σε αλληλεξάρτηση με οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες. Έκαστο αίτημα για ανεξαρτητοποίηση ή αυτονομία μίας εθνότητας δεν υπάγεται σε κανένα αξίωμα περί του δικαιώματος των λαών για αυτοδιάθεση, καθώς είναι ανεξάρτητο.

Πηγές:

  1. Δημητρόπουλος, Α. (2011).  Σύστημα συνταγματικού δικαίου Μέρος Α. Σάκκουλας, σελ.118, 155
  2. Μανιτάκης, Α. (2004).  Ελληνικό συνταγματικό δίκαιο Γενικό μέρος I. Σακκουλας, σελ.176-177
  3. Καραμάνη, Γ. (2012). Εργασία:Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ. ΕΚΠΑ, τμήμα Νομικής
  4. Δημητρόπουλος, Α. (2009). Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους. σελ.4.
  5. Θεοδωρίδης, Π. (2004). Οι μεταμορφώσεις της ταυτότητας. ΑΝΤΙΓΟΝΗ
  6. Κ. Μαυριά, (2004). Συνταγματικό Δίκαιο. σελ. 81
  7. Γεωργόπουλο, Κ. (2001). Επίτομο Συνταγματικό Δίκαιο. σελ. 41
  8. TO BHMA. (2017). tovima.gr – Τα αποσχιστικά κινήματα στον κόσμοhttp://www.tovima.gr/world/article/?aid=81207
  9. BBC News. (2017). Trans-Dniester profile. http://www.bbc.com/news/world-europe-18286268
  10. Βλασσοπούλου, Ρ. (2017). Η χώρα-φάντασμα που δεν υπάρχει για τον υπόλοιπο κόσμο -Η ζωή στην Υπερδνειστερία. http://www.iefimerida.gr/news/188758/i-hora-fantasma-poy-den-yparhei-gia-ton-ypoloipo-kosmo-i-zoi-stin-yperdneisteria-eikones
  11. BBC News. (2017). Abkhazia profile. http://www.bbc.com/news/world-europe-18175394
  12. BBC News. (2017). South Ossetia profile. http://www.bbc.com/news/world-europe-18269210
  13. Day, M. (2017). France: Corsican terror group lays down arms in battle for. The Independent. http://www.independent.co.uk/news/world/europe/corsican-terror-group-lays-down-arms-in-battle-for-independence-from-france-9569569.html
  14. Poggioli, P. (2015). Kορσική: αποχαιρετισμός στα όπλα. http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/korsiki-apoxairetismos-sta-opla
  15. Protothema.gr. (2017). Η ιστορία της Καταλονίας. http://www.protothema.gr/stories/article/718364/i-istoria-tis-katalonias/
  16. Αθανασά, Δ. (2017). Καταλονία: Διεκδικώντας νόμιμη αυτονόμηση ή αντισυνταγματική ανεξαρτητοποίηση; Power Politics. https://powerpolitics.eu/%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%ce%bb%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%b1-%ce%b4%ce%b9%ce%b5%ce%ba%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8e%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%bd%cf%8c%ce%bc%ce%b9%ce%bc%ce%b7-%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%bf%ce%bd/
  17. TO BHMA. (2017). Η ΕΤΑ έγινε κιόλας 40 ετών. http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=112419
  18. iefimerida.gr. (2017). Οι Βάσκοι αυτονομιστές δήλωσαν πως σταματούν την ένοπλη δράση τους.  http://www.iefimerida.gr/news/22883/%CE%BF%CE%B9-%CE%B2%CE%AC%CF%83%CE%BA%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%82-%CE%B4%CE%B7%CE%BB%CF%8E%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%80%CF%89%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BD-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%80%CE%BB%CE%B7-%CE%B4%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82-%CE%B2%CE%AF%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BF

Tagged under:

Φοιτήτρια Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονικής. Συμμετοχή σε διάφορες προσομοιώσεις θεσμών των Ηνωμένων Εθνών με σημαντικές διακρίσεις. Μέλος της ELSA Θεσσαλονίκη με συμμετοχές σε διάφορες διοργανώσεις της. Ερωτευμένη με την διεθνή ιστορία και με την αλληλεξαρτηση της με την σύγχρονη πολιτική αρενα. Ενασχόληση με την εκμάθηση της ρωσικής γλώσσας. Λάτρης των ταξιδιών και της διεύρυνσης των πνευματικων-πολιτιστικών οριζόντων.
Προσωπικό moto: If you set out to be liked you will accomplish nothing. Margaret Thatcher

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest