Τα πέντε «εμπόδια» της Τουρκίας για την κατάργηση της βίζας

Ένα από τα «δώρα» της ΕΕ προς την Τουρκία, κατά τη Συμφωνία της 18ης Μαρτίου, ήταν η κατάργηση της βίζας για όσους Τούρκους πολίτες επιθυμούν να ταξιδεύουν στις χώρες της ΕΕ, και αντίστοιχα για τους πολίτες αυτών για την Τουρκία. Από τα 72 συνολικά κριτήρια που οφείλει η Τουρκία να εκπληρώσει,προκειμένου το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ να δώσουν τη σχετική έγκριση, η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει πέντε από αυτά. Σύμφωνα με την τρίτη έκθεση της Επιτροπής (1), οι τομείς των πέντε κριτηρίων αφορούν στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, στη δημόσια τάξη και ασφάλεια, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών.

Σε ό,τι αφορά το πρώτο από τα πέντε κριτήρια (την προστασία των προσωπικών δεδομένων), οι τουρκικές αρχές έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν -σε πιλοτικό επίπεδο- ταυτότητες με βιομετρικά μέσα αναγνώρισης. Στόχος τους είναι οι ταυτότητες να γίνουν πιο ασφαλείς. Ωστόσο, η ολοκλήρωση της διαδικασίας θα διαρκέσει περίπου τρία χρόνια. Επομένως, τα βιομετρικά διαβατήρια, που οφείλει η Τουρκία να ολοκληρώσει σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ, δεν θα μπορούν να είναι έτοιμα μέχρι τα τέλη Ιουνίου. Πώς πρόκειται η ΕΕ και η Τουρκία να αντιμετωπίσουν αυτό το τεχνικό πρόβλημα; Όπως αναφέρει και η έκθεση της Κομισιόν «είναι αντικειμενικά αδύνατο για τις τουρκικές αρχές να έχουν ολοκληρώσει αυτό το κριτήριο εγκαίρως» (2). Για αυτό το χρονικό διάστημα, δηλαδή από τον Ιούνιο του 2016, θα χρησιμοποιηθούν προσωρινά διαβατήρια με σύντομη διάρκεια εγκυρότητας.

Στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης η Τουρκία, σύμφωνα με την Κομισιόν, έχει καταφέρει να περιορίσει σημαντικά τις ροές. Παρόλα αυτά, έχει ακόμη να καταβάλει σημαντική προσπάθεια προκειμένου να αντιμετωπίσει το σύστημα των διακινητών, και οι αρχές οφείλουν να αποτρέψουν τυχόν εναλλακτικούς δρόμους προς την Ευρώπη. Παράλληλα, οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου γίνονται χωρίς καθυστερήσεις από τη Γενική Διεύθυνση της Τουρκίας για τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Η χορήγηση ασύλου δεν είναι δυνατό να ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιούνιο, ωστόσο η Επιτροπή αναμένει την ολοκλήρωσή της μέχρι το τέλος του 2016. Ακόμη, η συμφωνία επανεισδοχής ανάμεσα στην Τουρκία και το Πακιστάν έχει τεθεί σε ισχύ από τις 20 Απριλίου.

Η Τουρκία για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια έχει επικυρώσει μία σειρά Συμφώνων του Συμβουλίου της Ευρώπης, που αφορούν στα ανθρώπινα δικαιώματα – όπως τη διακίνηση ανθρώπων. Πρόσφατα επικύρωσε τις Συμβάσεις της Χάγης για την προστασία των παιδιών. Τα κριτήρια της Συμφωνίας ΕΕ- Τουρκίας προβλέπουν η τελευταία να προβεί σε τροποποίηση της νομοθεσίας για τα προσωπικά δεδομένα σύμφωνα με την ΕΕ, ώστε να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία της υπηρεσίας για τα προσωπικά δεδομένα. Επιπλέον, με τη νέα νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα θα εφαρμοστεί η συνεργασία με την Europol. Ακόμη, η Τουρκία οφείλει να προβλέψει για την καταπολέμηση της διαφθοράς, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επίσης, το τέταρτο μέρος του κριτηρίου αυτού, αφορά στη  δικαστική συνεργασία με τα κράτη-μέλη της ΕΕ, με την ανάπτυξη επικοινωνίας μεταξύ των χωρών.

Σε ό,τι αφορά στα θεμελιώδη δικαιώματα, η Τουρκία οφείλει να ευθυγραμμίσει το νόμο για την τρομοκρατία με τα πρότυπα της ΕΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΕΔΔΑ, προκειμένου να δοθεί πιο στενή έννοια στον όρο τρομοκρατία, εισάγοντας κριτήριο αναλογικότητας.

Η επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών είναι η πέμπτη δέσμευση της Τουρκίας. Αυτή σχετίζεται με την επιστροφή στην Τουρκία των παράτυπων μεταναστών που εισέρχονται στην Ελλάδα από τις 20 Μαρτίου. Παρόλα αυτά, η δέσμευση αυτή δεν έχει τηρηθεί με γνώμονα την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τα κριτήρια αυτά στην πραγματικότητα αποτελούν «εμπόδια», καθώς η ολοκλήρωσή τους καθίσταται στην πλειοψηφία τους πολύ δύσκολη, έως αδύνατη. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων απαιτεί την εγκαθίδρυση νέων κανόνων που σχετίζονται με την δημοκρατική διαφάνεια και ευθύνη για τη λειτουργία και ασφάλεια των υπηρεσιών πληροφοριών (3). Η κυβέρνηση της Τουρκίας δεν φαίνεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Αντίστοιχα, ο αντιτρομοκρατικός νόμος και η ευθυγράμμισή του με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα αποτελεί πρόκληση για την Τουρκία. Ιδιαίτερα μετά την παραίτηση του μετριοπαθούς πρωθυπουργού Davutoğlu, ο πρόεδρος Erdogan, όντας κατηγορηματικός για το ζήτημα της τρομοκρατίας στο πλαίσιο των πολλών τρομοκρατικών επιθέσεων που έχουν γίνει στην Τουρκία, φαίνεται πως θα παραμείνει αμετάκλητος. Την ίδια στάση φαίνεται να κρατάει και ο νέος πρωθυπουργός της Τουρκίας, Yildirim.  Το πρόσφατο κλείσιμο της εφημερίδας Zaman και η δίκη του διευθυντή της Cumhuriyet έδειξαν πως το τουρκικό κράτος δεν δέχεται την ελευθερία του τύπου σε ζητήματα που αφορούν την τρομοκρατία και τη στάση που τηρεί απέναντι σε αυτή. Παράλληλα, η απόφαση αυτή προβλημάτισε την κοινή γνώμη για την τήρηση και το σεβασμό της χώρας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η στάση της Τουρκίας απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα και στην επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η σιωπηρή αποδοχή της Τουρκίας από την ΕΕ ως ασφαλούς τρίτης χώρας -χαρακτηρισμός που τίθεται υπό αμφισβήτηση-, και η αυξομείωση των ροών που πετυχαίνει η πρώτη, καταδεικνύουν την δυσκολία εφαρμογής της Συμφωνίας. Τα τεχνικά ζητήματα που τίθενται, τόσο από την πλευρά της οργάνωσης και του ειδικού προσωπικού όσο και από την πίεση του χρόνου για τη χορήγηση του ασύλου στους αιτούντες, είναι χαρακτηριστικά της επικρατούσας κατάστασης, κατά την οποία τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται. Η πρόσφατη απόφαση της δευτεροβάθμιας επιτροπής ασύλου(5), η οποία έκρινε ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα, δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την τήρηση των συμφωνηθέντων. Σε όλα αυτά προστίθεται και το γεγονός ότι η μουσουλμανική χώρα, έχοντας γνωστοποιήσει ότι η κατάργηση της βίζας αποτελεί προϋπόθεση για την τήρηση της επανεισδοχής, θέτει υπό αμφισβήτηση τη χρονική διάρκεια της Συμφωνίας της 18ης Μαρτίου.

Από την άλλη μεριά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντιμετωπίζει την κατάργηση της βίζας με μεγάλο προβληματισμό (4). Για πολλούς βουλευτές η κατάσταση στην Τουρκία φαίνεται να χειροτερεύει ολοένα και περισσότερο, με τη χώρα να χτίζει γύρω της τείχη, προερχόμενα από παράγοντες που αφορούν στην πολιτική και στα ανθρώπινα δικαιώματα. Όσο περισσότερο απομακρύνεται η Τουρκία από τα πέντε ανεκπλήρωτα κριτήρια, τόσο περισσότερο αυτά γίνονται «εμπόδια» για την κατάργηση της βίζας από την ΕΕ. Η μη επίτευξη αυτής πρόκειται να τρίξει ακόμη πιο πολύ τα θεμέλια της Συμφωνίας της 18ης Μαρτίου, καθιστώντας την αναθεώρησή της επιτακτικότερη. Με το πολιτικό χάσμα να μεγαλώνει ανάμεσα στους δύο εταίρους, και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να συνεχίζουν, η αρχή του «pacta sunt servanda» φαίνεται να τηρείται όλο και λιγότερο.

 

  1. http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/what-we-do/policies/european-agenda-migration/proposal-implementation-package/docs/20160504/third_progress_report_on_turkey_visa_liberalisation_roadmap_en.pdf
  2. Τhird progress report on turkey visa liberalisation roadmap, συγκεκριμένα: it is objectively not possible for the Turkish authorities to have fulfilled this benchmark in time.
  3. http://carnegieeurope.eu/2016/05/05/turkey-power-shift-upends-eu-refugee-deal/iy15
  4. https://www.theparliamentmagazine.eu/articles/news/eu-parliament-issues-doubts-over-turkey-visa-liberalisation
  5. http://emprosnet.gr/article/83722-i-proti-niki-syroy-apo-ti-lesvo-den-einai-i-toyrkia-asfalis-hora

 

Tagged under:

Φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.Έχει εργαστεί ως δόκιμη ερευνήτρια στο Κέντρο Ρωσίας, Ευρασίας και Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης στον τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατίας και είναι νυν δόκιμη ερευνήτρια στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ι.ΔΙ.Σ. [email protected]

Website: http://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest