Τεχνολογία και Οικονομία

Ο άνθρωπος εξελίσσεται, το κράτος εκσυγχρονίζεται, και η κοινωνία μεταβάλλεται διαρκώς. Οι παραδόσεις διατηρούνται ή ξεχνιούνται, οι νόμοι τροποποιούνται μανιωδώς, και όλα τα παραπάνω συμβαίνουν χάρις στο “θείο δώρο” του Προμηθέα -όπως ανακαλεί ο Πρωταγόρας απέναντι στο Σωκράτη, σε μία λίγο-πολύ ξεχασμένη συζήτηση, καταγεγραμμένη δια χειρός του Πλάτωνα-, το οποίο εδώ και πολύ καιρό είναι γνωστό ως “τεχνικές γνώσεις”. Χάρις σε αυτήν τη μαγική ανθρώπινη ικανότητα, μοναδική πάνω στη γη, ο άνθρωπος βρίσκεται σε αυτό το σημείο σήμερα: στο χρυσό αιώνα της τεχνολογίας. Είναι σχεδόν αδύνατο να φανταστεί κανείς τη ζωή του δίχως την ύπαρξή της. Στο πλευρό της στέκει ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους της: η οικονομία. Με οποιονδήποτε ορισμό και αν της δοθεί -είτε θεωρητικός είτε πραγματικός-, ίσως να μην έχει γνωρίσει πιο λαμπρή εποχή από τη σημερινή. Εάν, λοιπόν, γίνει αποδεκτό ότι οι άνθρωποι έχουν γίνει -σε μεγάλο βαθμό- σκλάβοι της τεχνολογίας, ισχύει το ίδιο και για την οικονομία;

Πόσο εξαρτημένες είναι οι συναλλαγές των ανθρώπων από τη χρήση του διαδικτύου; Θα μπορούσαν, άραγε, η Deutsche Bank, η H.B.C., ή ακόμα και η Εθνική Τράπεζα να συνεχίσουν απρόσκοπτα την επιτυχημένη λειτουργία τους, χωρίς τα εκσυγχρονισμένα λογισμικά και συστήματα καταγραφής πληροφοριών; Ποιός ήταν από πάντα, και πώς έχει εν συνεχεία διαμορφωθεί ο ρόλος της τεχνολογίας στο άνοιγμα και στην ανάπτυξη των οικονομιών; Εν ολίγοις, ποιά η πραγματική ισχύς της τεχνολογίας; Την ελέγχει ο άνθρωπος, ή τον ελέγχει εκείνη;

Όσο παράδοξο και αν φαίνεται, παρά τη φιλοσοφική και ανθρωπιστική χροιά τους, τα ερωτήματα αυτά ανάγονται στην οικονομική ζωή του ανθρώπου. Και, όπως ισχύει σε όλες τις κοινωνικές επιστήμες, περιορίζεται κανείς στο να εξετάζει εκ του αποτελέσματος τα πραγματικά φαινόμενα, ώστε να οδηγηθεί σε απαντήσεις. Αναμφισβήτητα, η πιο πρακτική πτυχή του ανθρώπου δεν είναι άλλη από την οικονομική συμπεριφορά του – παρά την εντατική θεωρητικοποίηση που έχει προηγηθεί κατά τα τελευταία χρόνια.

Για την ακρίβεια, η οικονομία είναι ένα εργαλείο που βοηθά στην εξήγηση, και στην καλύτερη και σαφέστερη κατανόηση της υπάρχουσας πραγματικότητας. Επί του παρόντος, είναι επαρκής η εξέταση δύο καίριων ερωτημάτων: Αρχικά, ποιοί τομείς είναι αυτοί που επηρεάζουν περισσότερο την ανθρώπινη ζωή στην απλή καθημερινότητα, αλλά και μακροχρόνια; Δεύτερον, πόσο έχουν πλέον στηριχθεί αυτοί οι συγκεκριμένοι τομείς στην τεχνολογική πρόοδο και, κατ’ επέκταση, τί δυνατότητες υπάρχουν για την απεξάρτησή τους;

Γενικά, η οικονομία μπορεί να εκληφθεί ως η επιστήμη της εξυπηρέτησης των αναγκών, καθώς αυτές αποτελούν την αιτία ύπαρξης και την κινητήρια δύναμη της οικονομίας. Η τεχνολογική πρόοδος σε αυτό το πλαίσιο λειτουργεί αμφίδρομα. Από τη μια πλευρά, βοηθάει στην καλύτερη ικανοποίηση παλαιότερων αναγκών του ανθρώπου. Παράλληλα, όμως, δημιουργεί νέες ανάγκες χωρίς προηγούμενο. Επίσης, είναι γνωστό ότι, λόγω της σχετικής ανεπάρκειας πόρων, ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να καλύψει όλες του τις ανάγκες. Επομένως, το ερώτημα που τίθεται έγκειται στο κατά πόσο οι καινούργιες ανάγκες δημιουργούν μία εξαρτησιακή σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και στην τεχνολογία.

Βραχυπρόθεσμα, αυτή η σχέση φαίνεται να έχει πιο πολύ ωφελήσει, παρά ζημιώσει, τον άνθρωπο. Χάρις στις νέες τεχνολογίες -τηλεπικοινωνία, διαδίκτυο, μεταφορές-, ο άνθρωπος έχει εξοικονομήσει χρόνο, χρήμα και ενέργεια. Πώς, όμως, αυτό έχει βοηθήσει τον ατομικισμό του ανθρώπου; Την ανακάλυψη του βαθύτερου “εγώ”; Πώς μπορεί να αξιοποιηθεί μακροπρόθεσμα η τεχνολογία προς επιδίωξη της αυτοβελτίωσης και της αυτοπραγμάτωσης, όταν ο άνθρωπος περικυκλώνεται από μαύρους καθρέφτες διαφόρων μεγεθών και χρήσεων, των οποίων η λειτουργία υπαγορεύει διαρκώς τις επιλογές του; Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο: Είναι αυτή η φυσική εξέλιξη, ή ο άνθρωπος κάπου υπερέβαλλε, έπαιξε και έχασε; Η τεχνολογία παραμένει προνόμιο και διευκόλυνση, στο βαθμό που δεν γίνεται η ίδια ανθρώπινη ανάγκη. Και εκεί βρίσκεται η “παγίδα”.

Σε επίπεδο οικονομίας και αγορών, το όφελος είναι πασιφανές. Η εξασφάλιση των ανωτέρω έχει βοηθήσει την παραγωγή (μετατρέποντάς την σε μαζική), την παγκοσμιοποίηση των αγορών (με την εξάλειψη των συνόρων και τον κατακερματισμό της παραγωγικής διαδικασίας), αλλά και τη δημιουργία νέων και περισσότερων θέσεων εργασίας, συμβαδίζοντας με την άνοδο του πλανητικού πληθυσμού.

Μιλώντας για τα πλεονεκτήματα της τεχνολογικής προόδου, εξαιτίας της τελευταίας η ανταγωνιστικότητα ανανεώνεται διαρκώς. Πιο ειδικά, και μιλώντας κάπως διεθνολογικά, η ανταγωνιστικότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο της σύγκρουσης, η οποία είναι εγγενές στοιχείο του ανθρώπου. Η προοπτική αυτή, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη διεθνολογική προσέγγιση, θα θεραπεύσει την ύπαρξη του πολέμου. Ανεξαρτήτως της απόδειξης ή μη της παραπάνω πρότασης, δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει ότι μεσοπρόθεσμα, εδώ και 70 χρόνια, η Ε.Ε. έχει εξασφαλίσει την ειρήνη μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών που συμμετέχουν σε αυτήν. Στη βάση αυτού του επιχειρήματος βρίσκεται η τεχνολογία, ως η κινητήρια δύναμη της ανταγωνιστικότητας. Πράγματι, η οικονομία έχει ωφεληθεί. Η δικαιοσύνη, όμως, έχει τραυματιστεί εξίσου, εν αγνοία και εν αδιαφορία του ανθρώπου.

Η λογική διατάσσει τη συνέχεια, θίγοντας τη διαδικασία της οικονομικής συναλλαγής. Η ίδια έχει περιέλθει από πολλές διαφορετικές φάσεις κατά την πάροδο των αιώνων, ξεκινώντας από την ανταλλαγή ποσοτήτων προϊόντων, περνώντας στην καθιέρωση διαφόρων απτών συναλλαγμάτων με τα εθνικά νομίσματα -βασισμένα αρχικά στα αποθέματα χρυσού του κάθε κράτους για την πώληση και αγορά αγαθών-, και φτάνοντας πιο πρόσφατα στη χρήση του πλαστικού νομίσματος -χρεωστική και πιστωτική κάρτα-, αλλά και του ψηφιακού νομίσματος –Bitcoin-, που ξεπερνούν ιδιοσυγκρασιακά και πρακτικά τους περιορισμούς των κρατικών αποθεμάτων. Χωρίς το διαδίκτυο, δεν θα υπήρχε το Bitcoin. Χωρίς τα λογισμικά και τα σύγχρονα συστήματα των τραπεζών, δεν θα υπήρχε ούτε το πλαστικό χρήμα, που τόσο έχει καθορίσει τις οικονομικές συναλλαγές και την κερδοφορία των τραπεζών. Πέραν αυτών, το τελευταίο χρησιμοποιείται πλέον και ως εργαλείο για τη φορολογική διαφάνεια επιχειρήσεων και πολιτών.

Όπως γίνεται ξεκάθαρο, οι συναλλαγές καθορίζονται όλο και περισσότερο από το πλαστικό χρήμα, το οποίο φυσικά είναι προϊόν τεχνολογικής εξέλιξης. Αυτό που εγείρει περισσότερο το ενδιαφέρον, είναι το γεγονός ότι σταδιακά παύει αυτή η μέθοδος συναλλαγών να γίνεται προνόμιο, και μετατρέπεται σε υποχρέωση, η οποία τείνει να μεταλλάξει οριστικά το status quo των συναλλαγών στο μέλλον. Η εκτενέστερη χρήση της πιστωτικής/χρεωστικής κάρτας εγκαθιδρύεται και κανονιστικά πλέον, με κοντινότερο παράδειγμα τον ελληνικό Νόμο 4446/2016 για τις ηλεκτρονικές πληρωμές, με τον οποίο επιβάλλεται η μερική χρήση της. Οι νόμοι, ως ρυθμιστές της ανθρώπινης ζωής και συμπεριφοράς, αντανακλούν το τί συμβαίνει στην πραγματικότητα, καθώς δεν δημιουργούνται αυθαίρετα, και χωρίς κάποια κοινωνικοπολιτική βάση. Γι’ αυτό και αποτελούν απόδειξη της βαρύτητας των φαινομένων που εμπερικλείουν εν γένει και, πιο συγκεκριμένα, της θεματικής που εξετάζεται παραπάνω – της βαρύτητας, δηλαδή, της τεχνολογίας στην οικονομική ζωή του ανθρώπου.

Πηγές:

  1. Chien, Y. (2015). What Drives Long-Run Economic Growth?. [online] Stlouisfed.org. Available at: https://www.stlouisfed.org/on-the-economy/2015/june/what-drives-long-run-economic-growth [Accessed 16 Jul. 2017].
  2. Nelson, R. (1999). Technological Advance and Economic Growth. [online] Available at: https://www.nap.edu/read/9456/chapter/13 [Accessed 16 Jul. 2017].
  3. Κουκάκης, Θ. (2017). Πως θα κτίσετε το αφορολόγητο και θα αποφύγετε τα τεκμήρια το 2017. [online] CNN.gr. Available at: http://www.cnn.gr/oikonomia/story/60995/pos-tha-ktisete-to-aforologito-me-plastiko-xrima?v7 [Accessed 16 Jul. 2017].

Tagged under:

Ο Αιμίλιος Κλήμης φοιτά στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Στα ακαδημαϊκά και προσωπικά του ενδιαφέροντα εντάσσονται η πολιτική, οι διεθνείς σχέσεις, η οικονομία, και η φιλοσοφία. Στα πλαίσια της αρθρογραφίας, της έρευνας και ενημέρωσης θα τον βρείτε στο [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

1 Comment

  1. Γιαννης54 Reply

    Ελπιζω να μην χανω τον χρονο μου σχολιάζοντας το παραπάνω αρθρο, ενός φιλοδοξου (με την καλη εννοια, εισετι) φοιτητη του ΠΑ.ΠΕΙ. Μπορω να φανταστω οτι αυτο το αρθρο αποτελει απεικονιση του γνωσιακου “περιβαλλοντος μαύρων καθρεπτών, διαφόρων μεγεθών και χρήσεων, των οποίων η λειτουργία υπαγορεύει διαρκώς τις επιλογές… (των φοιτητών μας)”, όπως αυτο εχει διαμορφωθει στα ΑΕΙ μας..
    Με παρηγορει η αναφορά του στον Αναξαγορα του Πλατωνα, διοτι θεωρω οτι η αναφορές στις -παγκοσμιες- “ριζες” ειναι μια ασφαλης αναφορα. Ομως η αναφορά μενει “αναπηρη” και κακοποιηται ωστε να εξυπηρετησει τους στοχους και ενδιαμεσα μηνυματα του αρθρου.
    Δεν θελω να φανω πικροχολος αλλά, συνηθως, για να ειναι καποιος οφελιμος, παύει να ειναι αρεστός. Και, ιδανικα θα έλεγα, οι νεοι πρεπει να επιδιωκουν την -πνευματικη και ψυχικη πρωτα- ΟΦΕΛΕΙΑ παρα την (αυτ-) ΑΡΕΣΚΕΙΑ.
    Παραδειγματα “μαυρων καθρεπτων” του αρθρου :
    1) <>
    Η οικονομια προηγηθηκε της τεχνολογίας. Χωρις τους “πακτωλους” οικονομικών πόρων η τεχνολογια θα εξελισετο βραδυτερα, ισως και ΗΘΙΚΟΤΕΡΑ. Αρα, γιναμε πρωτα σκλαβοι της οικονομίας (πρωτα σε παγκοσμιο και εθνικο επιπεδο) και μετα ηλθε η τεχνολογια να επιταχυνει την σκλαβιά, και να απο- και παρα-πλανησει τους σκλαβους. Και να μην διαφευγει το γεγονός οτι ο οικονομικός επενδυτης επιδιωκει ΚΕΡΔΟΣ, οχι ισως μόνον οικονομικο, αλλα και Εξουσίας.
    2) <>
    Αληθεια ;; Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ οφεληθηκε απο όλα αυτα;; ..ή οι παγκοσμιες επιχειρησεις;; ( βλεπε ως εναυσμα : http://www.activistpost.com/2016/06/how-bilderberg-group-controls-the-world-chart.html )
    3) <>
    Το “Εγω” του καθενός μας ειναι πρωτιστα ενα ΑΝΑΓΚΑΙΟ ΚΑΛΟ για την ψυχοσυνθεση μας. Αυτοσεβασμός, που θα έπρεπε να οδηγει και στον αλληλο-σεβασμο, και αυτο-πεποιθηση.
    Ο Ατομικισμός όμως ειναι υπερβαλουσα αιχμη του “Εγω-ισμου” μας, που θετει το Ατομο (..οχι το “προσωπο”, ουτε τον “Ανθρωπο”) υπερανω της “συλλογικοτητας”, των “κοινων” της Κοινωνίας και, αν θελουμε, των “Εθνικων” με την όποια ΚΑΛΗ εννοια. Ειναι αραγε η χαρα του “διαιρει και βασιλευε” ;; !! …κατα συνεπεια :
    Ειναι αραγε οφελιμο να φροντιζουμε τον “Ατομικισμό” μας;; Που ειναι γραμμενο αυτο;; …αγωνιώ να μαθω !!
    4) <>
    Ερχεσαι τωρα σε επαφη με τον αμαρτωλό “φαυλο κυκλο” που δημιουργηται απο το σοφισμα της “οικονομίας κλίμακος”, και πεφτεις αγόγγυστα στην “παγιδα” της.:
    Ναι… ειναι “φτηνοτερα” τα προϊοντα που παραγονται ετσι… αλλα τα κερδη πανε “αλλου”, και οχι στην τοπικη κοινωνια. Χωρίς να περιλαβω στον σχολιασμό μου αυτόν τις ΔΟΛΙΟΤΗΤΕΣ του παγκοσμιοποιημενου αυτου οικονομικου “μορφωματος” (ως εναυσμα :
    http://taxcoach.gr/blog/offshore-%CF%85%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AC%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF/ )
    Μονο και μονον η υπαρξη τους… η (παγκοσμια) “νομοθεσία” που τις διεπει και οι “αναγκαιότητες” που εξυπηρετουν αρκει να καταλαβει κανεις οτι ζουμε σε ενα οικονομικο περιβαλλον στο οποίο ΟΙ ΑΜΑΡΤΩΛΟΙ ΠΑΝΕ ΣΤΟΝ -φορολογικο- ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ. Ουτε σε περιβαλλον παρανομου μπαρμπουτίου δεν συμβαινει αυτο !!
    Αλλα και μετριοπαθεστερα : αφαιρεση -φορολογικων- πορων απο τις τοπικες κοινωνίες και μεταφορά τους σε “παραδεισια υπεράκτια συννεφα”. Κατόπιν αυτων, ολα τα “θετικα” της προτασης ακυρωνονται (αν πραγματι υπάρχουν).
    Αγαπητε αρθρογραφε… σχολιασα ηδη πολυ. Ειμαι ευαισθητος στην εικονα που εχουν για τον Κόσμο μας οι νεοι μας… οι ελπιδες μας, σαν εσένα. Σχολιαζω για να δωσω ενάυσματα στους νεους για περισσοτερη και ενδελεχέστερη ΕΡΕΥΝΑ.
    Αισθανσου ελεύθερος να επικοινωνησεις με το μέϊλ μου, αν νομιζεις οτι η συζητηση μας μπορει να σου ειναι οφελιμη.
    καλημερα και νασαι καλα,

    ειμαι στην διαθεση σου να

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest