Τζιχάντ στη Νοτιο-Ανατολική Ασία;

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Κατά τα ξημερώματα της 23ης Μαΐου του 2017, μία δύναμη αποτελούμενη από τουλάχιστον 100 ένοπλους μασκοφόρους εισήλθε στη Φιλιππινέζικη πόλη Marawi, μια αστική περιοχή στα νότια της χώρας. Έπειτα από ώρες μαχών με τις αιφνιδιασμένες ένοπλες δυνάμεις των Φιλιππίνων, οι επιτιθέμενοι -υποβοηθούμενοι και από το σκοτάδι- κατάφεραν να θέσουν μεγάλα τμήματα της πόλης υπό τον έλεγχό τους, συμπεριλαμβανομένου του νοσοκομείου της, του Διοικητηρίου, αλλά και πληθώρας άλλων κεντρικών σημείων. Στα δημόσια κτήρια και στα υπερυψωμένα σημεία της δοκιμαζόμενης πόλης υψώθηκε μία γνώριμη σημαία: αυτή του Ισλαμικού Κράτους.

Αμέσως, ο “ιδιαίτερος” Πρόεδρος της χώρας, Rodrigo Duterte, ακύρωσε το υπό πραγματοποίηση ταξίδι του στη Ρωσία, και γύρισε εσπευσμένα πίσω στη χώρα. Σύντομα, στην περιοχή εστάλησαν δυνάμεις του τακτικού στρατού, ενώ στρατιωτικός νόμος επιβλήθηκε σε ολόκληρο το νότιο νησί του Mindanao, επί του οποίου βρίσκεται η πόλη Marawi, αλλά και η συμπαγέστερη μουσουλμανική μειονότητα των Φιλιππίνων. Την ίδια στιγμή, δεκάδες χιλιάδες πολίτες -εκ των 200.000 κατοίκων της πόλης- ανέβαιναν πανικόβλητοι σε όποιο μέσο μπορούσε να τους εξασφαλίσει τη μεταφορά τους εκτός της πόλης, δημιουργώντας το πρώτο κύμα εκτοπισμένων στη χώρα μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ως τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, ο τακτικός στρατός των Φιλιππινών προσπαθεί να ανακαταλάβει την πόλη. Οι νεότερες πληροφορίες που ανακύπτουν, κάνουν λόγο για εισβολή μίας δύναμης τουλάχιστον πεντακοσίων τζιχαντιστών, που ως σκοπό είχε την κατάληψη της πόλης και τη μετατροπή της στο πρώτο συμπαγές εδαφικά πεδίο ελέγχου του “Ισλαμικού Κράτους” στη Ν.Α. Ασία. Σημαντικό της δυσκολίας που ενέχει η συγκεκριμένη επιχείρηση είναι το γεγονός πως, μία εβδομάδα μετά το ξέσπασμα των μαχών, ο στρατός των Φιλιππινών απέστειλε τάγμα ειδικών δυνάμεων στην πόλη, στις 30 Μαΐου, ενώ προ πολλού και η αεροπορία των Φιλιππινών συμβάλλει στις μάχες, ανακοινώνοντας πως πραγματοποιεί “χτυπήματα ακριβείας”, με ένα από αυτά να είναι αρκετά ανακριβές ώστε να σκοτώσει 10 μέλη του τακτικού στρατού.

Η μεγάλη αυτή κινητοποίηση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας έχει αποφέρει μέχρι στιγμής ήπια ανασχετικά αποτελέσματα, ανακαταλαμβάνοντας τα περίχωρα της πόλης, διασφαλίζοντας τις οδούς διαφυγής των πολιτών, και περιορίζοντας το κατεχόμενο από τους τζιχαντιστές τμήμα στο πυκνοκατοικημένο κέντρο της – το οποίο έχει αδειάσει από κατοίκους, καθώς άνω του μισού πληθυσμού της πόλης έχει μετακινηθεί προς τα περίχωρα ή τα προάστιά της. Οι Αρχές της χώρας προετοιμάζονται για την τελική επιχείριση εκκαθάρισης, ενώ στις 31 Μαΐου ανακοίνωσαν πως το 90% της πόλης βρίσκεται υπό τον έλεγχό τους.

Ποιες, όμως, είναι οι οργανώσεις και οι αιτίες που βρίσκονται πίσω από αυτή τη νέα εστία έντασης, σε ένα σημείο του κόσμου για το οποίο οι κακές ειδήσεις δεν είναι τόσο συνηθισμένες;

Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφερθεί πως ο εξισλαμισμός των κατοίκων των Φιλιππίνων και της γειτονικής Ινδονησίας έλαβε χώρα πολλούς αιώνες πριν, ξεκινώντας από τον 13ο. Δυστυχώς, όμως, η βιβλιογραφία επ’ αυτού παραμένει πάρα πολύ περιορισμένη στον δυτικό κόσμο, παρόλο που η Ινδονησία αποτελεί το μεγαλύτερο -σε πληθυσμό- μουσουλμανικό κράτος της υφηλίου, καθώς και μία ανερχόμενη οικονομική δύναμη περιφερειακού και -γιατί όχι;- παγκοσμίου βεληνεκούς.

Σε κάθε περίπτωση, ο Ισλαμικός φονταμενταλισμός στη νοτιοανατολική Ασία δεν έχει ιδιαίτερα παλιές ρίζες. Βασισμένος στο εκρηκτικό μείγμα της διάψευσης των προσδοκιών για βελτίωση του βιοτικού επιπέδου κατά τη μετα-αποικιακή περίοδο, βρήκε πρόσφορο έδαφος για ανάδυση στις φτωχικές μουσουλμανικές περιοχές της Ινδονησίας και των νότιων Φιλιππίνων, κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν την πτωτική πορεία και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, όπως και των διαφόρων αντάρτικων μαρξιστικών ομάδων που, έμμεσα ή άμεσα, η χώρα αυτή χρηματοδοτούσε.

Συγκεκριμένα, οι δύο ισχυρότερες -και, άρα, πλέον επικίνδυνες- οργανώσεις φονταμενταλιστών μουσουλμάνων στις Φιλιππίνες είναι η Abu Sayyaf -με ηγέτη τον Isnilon Hapilon, επικηρυγμένο από τις Η.Π.Α. για 5 εκατομμύρια δολάρια- και η Maute, μία οργάνωση που έλκει τα μέλη της από ριζοσπαστικοποιημένους θύλακες του πρώην απελευθερωτικού μετώπου των Moro – ενός γηγενούς μουσουλμανικού πληθυσμού που επιζητούσε την ανεξαρτησία του από το (κατά πλειονότητα χριστιανικό) κράτος των Φιλιππίνων, από το 1978 ως και το 2014, οπότε και κατέθεσε τα όπλα, μετατρεπόμενο σε καθαρά πολιτικό κίνημα. Όσον αφορά στην Abu Sayyaf, αυτό που τη διαφοροποιεί από άλλες “ορθόδοξες” τζιχαντιστικές οργανώσεις είναι ότι ποτέ ως τώρα δεν επεδίωξε την εδαφική επέκταση και κυριαρχία της, αλλά ενεργούσε περισσότερο ως μία εγκληματική οργάνωση του κοινού ποινικού δικαίου. Πιο συγκεκριμένα, το εμπόριο ναρκωτικών και λευκής σαρκός, η αρχαιοκαπηλία και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος ήταν και είναι οι πιο κερδοφόρες δραστηριότητές της.

Βέβαια, κατά την εξέταση του ζητήματος των Φιλιππίνων, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι η τακτική που ακολουθούν οι τζιχαντιστικές οργανώσεις της χώρας βρίθει παραλληλισμών με τον αντίστοιχο τρόπο που το Ισλαμικό Κράτος “αναδύθηκε” από την Συορ-Ιρακινή έρημο. Συγκεκριμένα, έπειτα από δέκα χρόνια “υπόγειας” δραστηριοποίησης, και σε μία “ανορθόδοξη” συμμαχία με τους πρώην θανάσιμους Μπααθικούς αντιπάλους του, το Ι.Κ. κατέλαβε -κυρίως με τις κλαγγές των όπλων του, παρά με την ισχύ πυρός του- μεγάλο μέρος του Ιράκ και της Συρίας, κατά την περίοδο 2014-2015.

Σε αντίθεση, όμως, με την περίπτωση του Ιράκ και της Συρίας, όπου η ανάδυση ενός Ισλαμικού Κράτους θορύβησε άμεσα την Ευρωπαϊκή και Βορειο-Ατλαντική συμμαχία -με αποτέλεσμα τη συγκρότηση ενός μετώπου “προθύμων” για την καταπολέμησή του, ειδικά μετά τις υψηλής συμβολικής σημασίας επιθέσεις στη Γαλλία-, στην περίπτωση των Φιλιππίνων η αντίδραση της Δύσης είναι μάλλον αναιμική. Πράγματι, οι υπόλοιπες μεταβλητές της εν λόγω περίπτωσης είναι τελείως διαφορετικές από αυτές της Συρίας και του Ιράκ: Οι Φιλιππίνες δεν γειτνιάζουν με τον δυτικό κόσμο, ενώ δεν αποτελούν “αποτυχημένο κράτος”, όπως τα δύο προαναφερθέντα μεσανατολικά, των οποίων οι διαλυμένοι -από τους προγενέστερους εμφυλίους πολέμους- στρατοί υποχώρησαν άτακτα το 2014 και το 2015. Η μόνη μεταβλητή που μπορεί να συγκριθεί και να παρομοιασθεί -εγείροντας ίσως και κάποια συνωμοσιολογικά σενάρια- είναι αυτή της πορείας των Φιλιππίνων: Ο Πρόεδρος Duterte είναι ο πρώτος Πρόεδρος των Φιλιππίνων -αυτής της πρώην Ισπανικής και, ακολούθως, Αμερικανικής αποικίας- ο οποίος εναντιώνεται ανοικτά στη Δύση. Πιο συγκεκριμένα, ο Duterte έχει λανσάρει μία ιδιαίτερα βίαιη και αμφιλεγόμενη εκστρατεία κατά των ναρκωτικών και της διαφθοράς, με πληθώρα τηλεοπτικών spot που αγγίζουν τα όρια μιας cult αισθητικής – σε ένα εξ αυτών, μάλιστα, εύχεται “Καλά Χριστούγεννα!” στους εμπόρους ναρκωτικών, “να τα χαρούν, γιατί θα είναι τα τελευταία τους”. Παράλληλα, η ρητορική του τον έχει φέρει σε ευθεία σύγκρουση αρχικά με τον Barack Obama –τον οποίο, σε αποστροφή του λόγου του, αποκάλεσε δημοσίως στα αγγλικά “πουτάνας γιo”– και, στη συνέχεια, με τις Ηνωμένες Πολιτείες εν γένει, κατηγορώντας τις τελευταίες για υπονόμευση της δημοκρατίας στις Φιλιππίνες, αλλά και για δολιοφθορές κατά της Κυβέρνησής του.

Εν κατακλείδι, είναι έκδηλο από όλα τα προαναφερθέντα πως το παραπάνω ζήτημα per se αποτελεί έναν πολύ ενδιαφέροντα και “εξωτικό” κλάδο της μελέτης του φαινομένου του εξτρεμισμού στον -ανερχόμενο- τρίτο κόσμο. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, δε, για τους θεράποντες των πολιτικών και διεθνών σπουδών -επιστημών με πολύ μειωμένη προβλεπτική ικανότητα- να βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση: Το μόνο όπλο που υπάρχει απέναντι σε “αποτυχημένα κράτη”, στην προσφυγιά, στον θάνατο και στη δυστυχία που τα ακολουθεί, είναι ο εντοπισμός μοτίβων, η επαγρύπνηση γι’ αυτά, καθώς και η έγκαιρη προειδοποίηση της κοινής γνώμης και της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας για κάθε δυσάρεστο ενδεχόμενο. Η περίπτωση ενός -ή περισσότερων- νέου “αποτυχημένου κράτους” στη νοτιοανατολική Ασία, μία περιοχή με πάνω από μισό δισεκατομμύριο πληθυσμού, αλλά και με ολοένα αυξανόμενη επιρροή και εξουσία επί της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, πρέπει να αποφευχθεί πάση θυσία, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς την οριακή διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της κατάργησης της Ζώνης Schengen για κάτι λιγότερο από συνολικά δύο εκατομμύρια μεταναστών και προσφύγων, κατά την προσφυγική κρίση του 2015.

Πηγές:

  1. BBC News. (2017). Philippines soldiers killed in ‘friendly fire’ air strike in Marawi – BBC News. [online] Available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-40116042 [Accessed 1 Jun. 2017].
  2. Tomson, C. (2017). In pictures: ISIS takes control of its first city in the Philippines. [online] AMN – Al-Masdar News. Available at: https://www.almasdarnews.com/article/pictures-isis-takes-control-first-city-philippines/ [Accessed 1 Jun. 2017].
  3. Kabiling, G. (2017). 90% of Marawi cleared by troops. [online] Manila Bulletin News. Available at: http://news.mb.com.ph/2017/05/31/90-of-marawi-cleared-by-troops/ [Accessed 1 Jun. 2017].
  4. Intelligencer Post. (2017). 19 Civilians Killed, 85,000 Displaced as Philippines Continues to Battle Islamist Militants in Mindanao. [online] Available at: http://www.intelligencerpost.com/19-civilians-killed-85000-displaced-philippines-continues-battle-islamist-militants-mindanao/ [Accessed 1 Jun. 2017].
  5. Weiss, C. (2016). Islamic State details activity in the Philippines. [online] FDD’s Long War Journal. Available at: http://www.longwarjournal.org/archives/2016/06/islamic-state-details-activity-in-the-philippines.php [Accessed 1 Jun. 2017].
  6. Morales, Y. (2017). Duterte declares martial law in Mindanao. [online] CNN Philippines. Available at: http://cnnphilippines.com/news/2017/05/24/Duterte-declares-martial-law-in-Mindanao.html [Accessed 1 Jun. 2017].
  7. Placido, D. (2017). More foreign terrorists killed in Marawi – Lorenzana. [online] ABS-CBN News. Available at: http://news.abs-cbn.com/news/06/01/17/more-foreign-terrorists-killed-in-marawi-lorenzana [Accessed 1 Jun. 2017].
  8. Worley, W. (2017). Philippines president calls Barack Obama a ‘son of a bitch’. [online] The Independent. Available at: http://www.independent.co.uk/news/world/asia/rodrigo-duterte-philippines-president-barack-obama-son-of-a-bitch-a7226201.html [Accessed 1 Jun. 2017].

Tagged under:

Η Πολιτική Επιστήμη, το ισχυρότερο όπλο της παιδιόθεν μάχης μου ενάντια σε κάθε αυθεντία, κάθε βεβαιότητα, κάθε επανάπαυση, κάθε Αρχή. Η τέχνη, τα πυρομαχικά μου. Τα αιγαιακά καλοκαίρια, απαραβίαστο καταφύγιό μου. Τις ακανόνιστες ώρες που ο νους μου ημερεύει, απολαμβάνω παρέες ανθρώπων, ήλιου και εκκωφαντικής ησυχίας. Αγιάτρευτα Καζαντζακικός – ίσως και ρομαντικός.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

1 Comment

  1. Pingback: Η απειλή του ISIS στη Νοτιοανατολική Ασία » Power Politics

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest