Τμήματα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών 101: Μια διαφορετική οπτική

Πριν από έναν χρόνο, στα μέσα Ιουλίου, οι περισσότεροι μαθητές της Β’ Λυκείου είχαν ήδη ξεκινήσει τα καλοκαιρινά φροντιστήρια στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την πιο απαιτητική σχολική χρονιά, την Γ’ Λυκείου, και για τις Πανελλήνιες εξετάσεις. Η μειοψηφία των υποψηφίων είχε ήδη αποφασίσει -αν όχι το συγκεκριμένο τμήμα- τον κλάδο στον οποίο θα ήθελε να εισέλθει, ώστε να συνεχίσει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Έναν χρόνο μετά, η διαδικασία συμπλήρωσης μηχανογραφικού αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό τις φιλοδοξίες και τις επιθυμίες για τον επερχόμενο Οκτώβριο, αλλά και για το Πανεπιστήμιο στο οποίο θα βρίσκονται. Ένας κλάδος που παραμένει σταθερός όσον αφορά στον αριθμό των εισακτέων, ενώ γνωρίζει όλο και μεγαλύτερη ανταπόκριση κατά τα τελευταία χρόνια, είναι αυτός των Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών. Αυτό οφείλεται στις πολιτικές εξελίξεις τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό -για παράδειγμα, Τουρκία και Κυπριακό, Βαλκάνια, Ε.Ε.-, αλλά και σε διεθνές επίπεδο – για παράδειγμα, τρομοκρατικά φαινόμενα και οργανώσεις.

Τί είναι, όμως, το Δ.Ε.Σ.;

Τα τμήματα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών έχουν ως αντικείμενο μελέτης τις διεθνείς, ευρωπαϊκές και περιφερειακές σχέσεις. Το πρόγραμμα σπουδών τους περιλαμβάνει μαθήματα που εντάσσονται στις κύριες θεματικές κατηγορίες, όπως τις “Διεθνείς Σχέσεις”, τους “Διεθνείς και Ευρωπαϊκούς Θεσμούς” και τη “Διεθνή Πολιτική Οικονομία”. Κάθε εξάμηνο σπουδών, λοιπόν, θα πρέπει να περιέχει μαθήματα από τις παραπάνω θεματικές, προκειμένου ο φοιτητής να έχει στο τέλος των σπουδών του ορισμένες βασικές γνώσεις επί της εκάστοτε θεματικής, καθώς πρόκειται για προπτυχιακό επίπεδο, και δεδομένου ότι καλείται να κρίνει και να αναλύσει τα διεθνή γεγονότα υπό αυτά τα “πρίσματα”. Επιπροσθέτως, πολύ σημαντική είναι η επιλογή κατευθύνσεων στο τελευταίο έτος, όπου ο φοιτητής πρόκειται να επιλέξει την πρωτεύουσα και δευτερεύουσα κατεύθυνση – συνήθως βάσει προσωπικών κριτηρίων.

Η πιο συχνή ερώτηση, ωστόσο, αφορά στις γνώσεις που ο φοιτητής μπορεί να αποκτήσει και, κατ’ επέκταση, στις ικανότητες που μπορεί να αναπτύξει εντός του τμήματος. Για πολλούς το πρώτο έτος είναι το πιο σημαντικό, καθώς τα μαθήματα είναι εισαγωγικά σε βασικές έννοιες, προσεγγίσεις και θεωρίες, οι οποίες είναι απαραίτητο να μελετηθούν εις βάθος, προκειμένου να γίνει όσο το δυνατόν πιο κατανοητή η πρακτική εφαρμογή τους στα διάφορα case studies – όπως, για παράδειγμα, η θεωρία του νέο-ρεαλισμού ή, αλλιώς, δομικός ρεαλισμός του Kenneth Waltz, και η ερμηνεία του για τα διπολικά και πολυπολικά συστήματα κατά την περίοδο της κατάρρευσης της Ε.Σ.Σ.Δ. και της λήξης του “Ψυχρού Πολέμου”.

Τι μαθαίνει κανείς στο τμήμα Δ.Ε.Σ.;

Οι βασικές θεωρίες και προσεγγίσεις των Διεθνών Σχέσεων, όπως ο ρεαλισμός, ο φιλελευθερισμός, η Αγγλική Σχολή (Διεθνής Κοινωνία), αλλά και οι διάφορες εκφάνσεις τους, αποτελούν τα βασικά εργαλεία βάσει των οποίων αναλύονται τα φαινόμενα της Διεθνούς Πολιτικής και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων, και θα απασχολήσουν τον φοιτητή σε όλη τη διάρκεια των σπουδών του. Έπειτα, τα εισαγωγικά μαθήματα της Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας -όπως η Μικροοικονομική και η Μακροοικονομική Θεωρία- διαδραματίζουν βασικό ρόλο στο γνωστικό αντικείμενο των τμημάτων Δ.Ε.Σ. Βέβαια, ένας ακόμα πυλώνας των σπουδών στο τμήμα Δ.Ε.Σ. είναι η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση, η οποία περιλαμβάνει -όπως είναι φυσικό- μαθήματα που άπτονται θεμάτων όπως το “Ευρωπαϊκό Δίκαιο”, η “Ευρωπαϊκή Οικονομική Ολοκλήρωση” και η “Ιστορία, Δομή και Λειτουργία της Ε.Ε.”. Εξαιρετικά σημαντική θέση στη μελέτη των Διεθνών Σπουδών κατέχουν και η μελέτη του Διεθνούς Δικαίου, η ιστορία και μεθοδολογία του, καθώς επίσης και οι διάφοροι κλάδοι του – όπως το Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο, το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο και το Διεθνές Οικονομικό Δίκαιο.

Κατά τα επόμενα έτη, όπως προαναφέρθηκε, ο φοιτητής καλείται να επιλέξει συγκεκριμένες κατευθύνσεις με βάση τις οποίες θα κληθεί να εμβαθύνει σε έναν συγκεκριμένο τομέα των Διεθνών Σπουδών, και να αποκτήσει γνώσεις για πιο εξειδικευμένα ζητήματα εντός αυτού. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως το ενδιαφέρον του φοιτητή για τις διεθνείς εξελίξεις λειτουργεί θετικά, και διευκολύνει στη διαμόρφωση κριτικής σκέψης. Η επικαιρότητα προσφέρει παραδείγματα τα οποία είναι δυνατόν να ερμηνευθούν επιστημονικά και ορθολογικά, γνωρίζοντας το ιστορικό και πολιτικοοικονομικό υπόβαθρο. Αυτό είναι δυνατόν να επιτευχθεί μέσα από θεματικές που διδάσκονται στο τμήμα Δ.Ε.Σ. Έτσι, ο φοιτητής έρχεται σε επαφή με ζητήματα που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα, μελετά τα αίτια φαινομένων και την εξελικτική πορεία του διεθνούς συστήματος μέσω της ιστορίας των διεθνών σχέσεων και της στρατηγικής, αλλά και της διπλωματικής ιστορίας, διευρύνοντας με αυτό τον τρόπο τον ορίζοντά του, ενώ επίσης καλλιεργεί και αποκτά μεγαλύτερη ικανότητα κατανόησης των διεθνών και ευρωπαϊκών θεσμών και οργάνων που εμφανίζονται συχνά στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα διάφορα μοντέλα προσομοιώσεων των Ηνωμένων Εθνών (Model United Nations – M.U.N.), μέσω των οποίων οι συμμετέχοντες γνωρίζουν από πρώτο χέρι τους θεσμούς και τη λειτουργία επιτροπών, ανάλογα με τη θεματική με την οποία ασχολούνται, ενώ ταυτόχρονα καταπιάνονται με ζητήματα διεθνούς πολιτικής, αποκτώντας έτσι μεγαλύτερη ικανότητα αντίληψης των διεθνών οργανισμών, καθώς και του τρόπου λήψης αποφάσεων μέσω διαπραγματεύσεων και διαβουλεύσεων και, τελικώς, της υλοποίησής τους.

Υπάρχει η δυνατότητα ερευνητικής δραστηριότητας και πρακτικής άσκησης;

Το Δ.Ε.Σ., πολύ απλά, “ανοίγει πόρτες”. Προσφέρει, δηλαδή, μια πληθώρα επιλογών, με τον φοιτητή να επικεντρώνεται στα προσωπικά του ενδιαφέροντα, τα οποία μπορεί να κυμαίνονται από τη στρατιωτική ιστορία και τις στρατηγικές σπουδές, μέχρι την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και την ευρωπαϊκή πολιτική. Σε αυτό το σημείο, είναι σκόπιμο να γίνει αναφορά στις ευκαιρίες που προσφέρονται για ερευνητική δραστηριότητα και για πρακτική άσκηση. Τόσο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όσο και στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς λειτουργούν ερευνητικά κέντρα και εργαστήρια, το καθένα με το δικό του αντικείμενο έρευνας και μελέτης -όπως για παράδειγμα την περιοχή της Μέσης Ανατολής, τις Ευρω-ατλαντικές μελέτες, θέματα άμυνας και στρατηγικής, και την ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική-, δίνοντας έτσι την ευκαιρία σε νέους δόκιμους ερευνητές να έρθουν σε επαφή με τη διαδικασία έρευνας και ανάλυσης εντός του ακαδημαϊκού πλαισίου.

Όσον αφορά στην πρακτική άσκηση, το τμήμα δίνει τη δυνατότητα στους υποψηφίους να εργαστούν -κατόπιν αιτήσεώς τους- σε κάποιον δημόσιο ή μη κυβερνητικό φορέα. Από τους πιο σημαντικούς φορείς υποδοχής πρακτικής άσκησης είναι το Υπουργείο Εξωτερικών, όπου οι φοιτητές των τμημάτων Δ.Ε.Σ. -λόγω και της συνάφειας του γνωστικού αντικειμένου- συμμετέχουν σε μεγάλο βαθμό. Επίσης, υπάρχει σημαντικός αριθμός ιδιωτικών φορέων, ώστε οι φοιτητές να εξοικειωθούν με το επαγγελματικό περιβάλλον, και να αποκτήσουν χρήσιμα εφόδια και μια απαραίτητη προϋπηρεσία προκειμένου να ενσωματωθούν σε μια ολοένα ανταγωνιστικότερη αγορά εργασίας, η οποία αποτελεί και το επόμενο ζήτημα.

Προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης

Πράγματι, η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τις δυνατότητες των πτυχιούχων για επαγγελματική αποκατάσταση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα πως δεν υπάρχουν ευκαιρίες και προοπτικές για τους αποφοίτους του εν λόγω τμήματος. Αυτές μπορούν να υπαχθούν σε τέσσερις σχετικές κατηγορίες, τονίζοντας ωστόσο την αναγκαία προϋπόθεση ότι ο πτυχιούχος θα είναι κάτοχος έστω ενός δεύτερου τίτλου σπουδών – master’s degree ή μεταπτυχιακού.

  • Στην πρώτη κατηγορία, μια από τις πιο δύσκολες επιλογές είναι η είσοδος στη Διπλωματική Ακαδημία ή στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, λόγω του μικρού αριθμού επιτυχόντων, αλλά και της μεγάλης -σε μέγεθος- διδακτικής ύλης στην οποία εξετάζονται. Οι πτυχιούχοι των τμημάτων Δ.Ε.Σ., ωστόσο, διαθέτουν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς, όσον αφορά στη Διπλωματική Ακαδημία, το γνωστικό αντικείμενο είναι οικείο ήδη από το πρώτο έτος φοίτησής τους.
  • Στη δεύτερη κατηγορία τοποθετούνται τα όργανα και οι θεσμοί τόσο σε διεθνές όσο και σε περιφερειακό επίπεδο – αυτό, δηλαδή, της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για θέσεις εργασίας οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν σημείο αναφοράς στην επαγγελματική σταδιοδρομία ενός αποφοίτου του τμήματος Δ.Ε.Σ., με τον ίδιο να έχει -βάσει των γνώσεών του- τις κατάλληλες βάσεις για να μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές.
  • Στην τρίτη κατηγορία εντοπίζονται οι προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης ως πολιτικοί αναλυτές, αλλά και ως ειδικοί σύμβουλοι σε υπηρεσίες όπως το Υπουργείο Εξωτερικών ή άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες, καθώς επίσης και στον ιδιωτικό τομέα, ανάλογα με την εξειδίκευση του καθενός.
  • Στην τέταρτη κατηγορία, η ακαδημαϊκή καριέρα φαντάζει για τους περισσότερους μια μακρινή και επώδυνη επιλογή, με μικρές πιθανότητες επαγγελματικής απορρόφησης στην εγχώρια αγορά εργασίας. Εντούτοις, η κατάσταση διαφοροποιείται ανάλογα με την περίπτωση, καθώς οι σπουδές και η πρακτική άσκηση στο εξωτερικό οδηγούν συχνά σε ευκαιρίες εργασίας εκεί.

Ίσως το άρθρο αυτό να έχει ήδη προκαλέσει έναν καταιγισμό πληροφοριών. Σκοπός του, όμως, είναι να δώσει μια άλλη, διαφορετική οπτική γωνία από αυτή που ενδεχομένως να έχει παρουσιαστεί από φίλους ή συγγενείς. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί μέρος μιας γενικότερης ελληνικής παθογένειας κατά των πολιτικών και ανθρωπιστικών επιστημών, η οποία δυστυχώς παρουσιάζεται στα Μ.Μ.Ε., με αποτέλεσμα οι φοιτητές να αμφισβητούν τις ίδιες τους τις επιλογές και τα όνειρά τους για το μέλλον. Αυτό θα πρέπει να αποφευχθεί οπωσδήποτε, διότι οι ευκαιρίες παρουσιάζονται σε όσους τις κυνηγούν, σε όσους ψάχνουν, και σε όσους ενδιαφέρονται να υλοποιήσουν τις φιλοδοξίες τους.

Γι’ αυτό τον λόγο, τα χρόνια στο Πανεπιστήμιο είναι ουσιώδη όχι μόνο μέσα σε αμφιθέατρα και αίθουσες, αλλά και σε εκδρομές, καλοκαιρινά σεμινάρια και ερευνητικές ομάδες, όπως και στο εξωτερικό, μέσω του προγράμματος Erasmus+, το οποίο έχει αποδεδειγμένα αλλάξει τον τρόπο σκέψης και αντίληψης των συμμετεχόντων, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που βρήκαν θέσεις εργασίας στο εξωτερικό μέσω αυτού.

Εν κατακλείδι, το τμήμα Δ.Ε.Σ. είναι ένας πολυδιάστατος και πλουραλιστικός χώρος σπουδών, με ένα διαχρονικό και επίκαιρο γνωστικό αντικείμενο, ειδικά για την Ελλάδα και το περιφερειακό σύστημα στο οποίο ανήκει, ενώ επίσης οι προοπτικές για επαγγελματική αποκατάσταση ποικίλλουν. Η δημιουργικότητα και η καινοτομία σε ερευνητικό επίπεδο αποτελούν μερικά από τα θετικά πρόσημα της νέας ανερχόμενης πανεπιστημιακής κοινότητας, στην οποία αρκετοί φοιτητές θα συμμετάσχουν από τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά.

Tagged under:

Μεταπτυχιακός φοιτητής στις “Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές” του τμήματος ΔΕΠΣ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Ερευνητής στις Ομάδες Στρατιωτική Ιστορία , Στρατηγική Κουλτούρα και Κυβερνοασφάλεια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.

” The game is out there. Either you play or get played ”
-Omar Little-

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest