Τουριστική Βιομηχανία: Απειλές και προοπτικές στην Ελλάδα της κρίσης

Αυτό το άρθρο είναι το 4ο μέρος από τα 4 με τίτλο: Τουριστικές ροές στο Αιγαίο: Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία

Η ελληνική τουριστική βιομηχανία συγκατατάσεται με τις εξαγωγές αγαθών στους βασικούς τομείς επιχειρηματικότητας που δύνανται να συνεισφέρουν στην ανάταση της ελληνικής οικονομίας μέσα στα επόμενα χρόνια, προσελκύοντας διεθνείς επενδύσεις και οδηγώντας στην αύξηση της απασχόλησης. Ωστόσο, θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η δυναμική του τουρισμού επηρεάζεται καθοριστικά τόσο από τις αναταράξεις της διεθνούς πολιτικής σκηνής, όπως επαληθεύτηκε και στις αρχές τις δεκαετίας 2001-2010 με τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, όσο και από τις διακυμάνσεις της διεθνούς οικονομίας, όπως αποδείχθηκε και με την χρηματοοικονομική κρίση του 2009.

Στην Ελλάδα ο κλάδος του τουρισμού σημείωσε σημαντική ανάκαμψη το 2013, ένα χρόνο νωρίτερα από την συνολική οικονομία, και συνέβαλλε αποφασιστικά στη διακοπή της κατακόρυφης πτωτικής πορείας της οικονομίας την περίοδο που ακολούθησε την διεθνή χρηματοοικονομική κρίση του 2008. Η πορεία ανάπτυξης που διέγραψε ο τομέας του τουρισμού, παρά τις δυσχερείς οικονομικές συνθήκες, οφείλεται εν μέρει στην οικονομική ευρωστία των χωρών προέλευσης του ελληνικού τουρισμού, και εν μέρει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των κλάδων της οικονομίας που παράγουν διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα. Αντίθετα, σημαντικό κατασταλτικό παράγοντα στην ανάπτυξη του τουριστικού τομέα αποτέλεσε η υπέρμετρη φορολογική επιβάρυνση των τουριστικών προϊόντων και υπηρεσιών, τόσο από έμμεσους όσο και άμεσους φόρους, και οι διακυμάνσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία του Ευρώ με νόμισμα άλλων χωρών.

Παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της τουριστικής βιομηχανίας στην Ελλάδα

Η ανθεκτικότητα της ελληνικής τουριστικής βιομηχανίας στην χρηματοοικονομική ύφεση -που κάνει την εμφάνισή της το 2008- γίνεται αντιληπτή και το 2013 όπου, μεταξύ άλλων, σημειώνεται, σύμφωνα με έρευνα συνόρων της Τραπέζης Ελλάδος, 15,5% αύξηση στις διεθνείς αφίξεις, και 13,5% αύξηση στις διανυκτερεύσεις μη-κατοίκων σε ξενοδοχεία και παντός είδους καταλύματα, όπως αποδεικνύουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Επιπλέον, τα έσοδα από τον εξωτερικό τουρισμό σημειώνουν άνοδο της τάξεως του 16,4%. Η αναπτυξιακή πορεία του τουριστικού τομέα συνεχίζεται εν έτει 2014, ενισχύοντας αισθητά την ελληνική οικονομία, και συνεπικουρώντας στην αύξηση του ΑΕΠ της χώρας κατά 0,7%, και της απασχόλησης κατά 0,55%.

Ποίοι είναι όμως οι παράγοντες που ανατροφοδοτούν τον παλλόμενο τουριστικό τομέα;

Αρχικά, η διαμόρφωση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του Ευρώ σε σχετικά χαμηλά επίπεδα (με εξαίρεση το ρούβλι της Ρωσίας και την Τουρκική λίρα) βοήθησε σε πολύ μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Επιπλέον, ευεργετικά λειτούργησε στην ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού τομέα και στην ανάταση της ελληνικής τουριστικής βιομηχανίας, η ανάπτυξη των χωρών προέλευσης την ξένων τουριστών στην Ελλάδα, η οποία επήλθε από την πολιτική μηδενικών ή αρνητικών επιτοκίων, και την πολιτική ποσοτικής αύξησης της ρευστότητας από τις κεντρικές Τράπεζες (ΕΚΤ & Τράπεζα της Αγγλίας). Ένας ακόμη παράγοντας ο οποίος, παρότι δεν έχει αμιγώς χρηματοοικονομικό χαρακτήρα, συνέβαλλε στη προσέλκυση μεγάλου αριθμού διεθνών τουριστών στην Ελλάδα, είναι το γεγονός ότι η χώρα μας αποτελεί ασφαλή προορισμό σε μια περίοδο που η ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου μαστίζεται από την τρομοκρατία, και η οικονομική αστάθεια γεννά γεωπολιτικές αναταραχές υποβαθμίζοντας σημαντικά την ανταγωνιστικότητα στο τουριστικό προϊόν των χωρών αυτών συγκριτικά με την Ελλάδα. Επιπρόσθετα, η βελτίωση των υποδομών στον τομέα των μεταφορών, καθώς και η ικανοποιητική αναβάθμιση του ξενοδοχειακού δυναμικού της χώρας, των παντός είδους καταλυμάτων και των επιχειρήσεων εστίασης, παρά τις συνθήκες επιδεινούμενης ύφεσης, κατόρθωσε να διατηρήσει τον τουρισμό σε σημαντικό εξαγωγικό τομέα για την ελληνική οικονομία

Τέλος, στους παράγοντες που εκτιμάται ότι βοήθησαν τη συντήρηση της αναπτυξιακής πορείας του Ελληνικού τουρισμού και την ανάσχεση της δραματικής πτώσης της τουριστικής κίνησης συγκαταλέγονται, επίσης, η ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει στο παρελθόν ο κλάδος, η «μεταπήδηση» των διακοπών από το επίπεδο της πολυτέλειας σε εκείνο της ανάγκης, οι τάσεις αποπληθωρισμού που σημειώνονται σε πολλές χώρες λόγω της κρίσης, και στις προσφορές που προβαίνουν ολοένα και περισσότεροι επιχειρηματίες του κλάδου προκειμένου να ανταποκριθούν στον ανταγωνισμό.

Παράγοντες που επιβαρύνουν την τουριστική βιομηχανία στην Ελλάδα

Μολονότι ο τουριστικός τομέας δεν επηρεάστηκε σε τόσο μεγάλο βαθμό από τη διεθνή χρηματοοικονομική αστάθεια όσο άλλοι τομείς, επιβαρύνθηκε έμμεσα από πολλές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τόσο σε διεθνές όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Κυριότερος ανασταλτικός παράγοντας της βέλτιστης αναπτυξιακής πορείας του τουρισμού την τελευταία διετία υπήρξε αναμφίβολα η εκτροπή από την υλοποίηση του Προγράμματος Δημοσιονομικής Προσαρμογής και Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (ΠΔΠ&ΔΜ) και των γεγονότων του 2015 που οδήγησαν στο κλείσιμο των τραπεζών, την επιβολή των capital controls, και την αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ στο χώρο της εστίασης και των ξενοδοχειακών υπηρεσιών.

Θα πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί ότι, παρά τις πρωτοφανείς δυσκολίες που γεννούσαν τα capital controls, πρωτίστως στη συντήρηση της ποιότητας τουριστικών υποδομών και υπηρεσιών υψηλών προδιαγραφών, ο τουρισμός εξακολουθεί να επιδεικνύει σχετική ανθεκτικότητα.

Οι συνέπειες που επέφερε ο περιορισμός των κεφαλαιουχικών συναλλαγών που επιβλήθηκε στις 29 Ιουνίου του 2015 στους διάφορους κλάδους της οικονομίας, έχουν άρχισε να αποτυπώνονται ήδη από τα μέσα του 2016 στα επίσημα μακροοικονομικά στοιχεία, αποδεικνύοντας την αναλογική σχέση της οικονομικής αβεβαιότητας με τα ποσοστά τουριστικής εισροής από το εξωτερικό. Θα πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί ότι, παρά τις πρωτοφανείς δυσκολίες που γεννούσαν τα capital controls, πρωτίστως στη συντήρηση της ποιότητας τουριστικών υποδομών και υπηρεσιών υψηλών προδιαγραφών, ο τουρισμός εξακολουθεί να επιδεικνύει σχετική ανθεκτικότητα, καθώς οι εισπράξεις από τον τουρισμό το πρώτο εξάμηνο του 2015 ανήλθαν στα 4,1 δις. (+8,2%), ενώ οι αφίξεις ξεπέρασαν τους 7,5 εκατ. ταξιδιώτες (+20,8%), ενώ η επιστροφή ξένων αεροπορικών εταιριών στο αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, και η αύξηση της δραστηριότητας της Aegean (+15% επιβατική κίνηση) πιστοποιούν αύξηση (φανερά μικρότερη από την αναμενόμενη) των αεροπορικών αφίξεων από το εξωτερικό στην Αθήνα, της τάξεως του 26,5%. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της SETE Intelligence, οι υπέρμετρες φορολογικές επιβαρύνσεις του τουρισμού και των άλλων παραγωγικών κλάδων της χώρας, διακυβεύοντας σημαντικά την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, εξανεμίζοντας σε κατά προσέγγιση το 50% της ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας της χώρας που επιτεύχθηκε από την αρχή της εφαρμογής των μνημονίων και της πολιτικής λιτότητας. Όπως τεκμηριώνεται από την Μελέτη της ΤΜS A.E. για το ΙΝΣΕΤΕ για τη Συγκριτική Αξιολόγηση του Φορολογικού Πλαισίου της Ελλάδας και των ανταγωνιστριών χωρών της, η χώρα μας έχει τις ισχυρότερες φορολογικές επιβαρύνσεις στα τουριστικά της προϊόντα και, κατά συνέπεια, δίνει και τα περισσότερα επενδυτικά και ιδιωτικά αντικίνητρα για την ανάπτυξη του τουριστικού τομέα.

Τέλος, η έκρηξη του προσφυγικού ζητήματος στα Ευρωπαϊκά σύνορα το 2015, και ιδιαίτερα στα νευραλγικής σημασίας για τον τουρισμό νησιά του Αιγαίου, έθεσε υψηλού επιπέδου οργανωτικά και νομικά κωλύματα στην αναπτυξιακή πορεία του υπό συζήτηση κλάδου. Η πρωτοφανής δυσκολία αποτελεσματικής κεντρικής διαχείρισης της μαζικής εισροής προσφύγων έπληξε την τουριστική εικόνα της χώρας, και προκάλεσε πτώση τουριστικών αφίξεων σε ορισμένες περιοχές, όπως στη Λέσβο και στην Κω.

Επιπτώσεις του Brexit στον Ελληνικό τουρισμό

Η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου, από το οποίο προέρχεται πάνω από το ήμισυ των ξένων τουριστών που επισκέπτονται την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, παρέμενε σε πορεία σταθερής ανάπτυξης, με μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ στην περίοδο 2009-2015 κατά 2,0%. Εντούτοις, τα αποτελέσματα της ανακοίνωσης του δημοψηφίσματος για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ δημιούργησε μεγάλη αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές, και ενέτεινε την αβεβαιότητα για τις εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία, με άμεσες επιπτώσεις: την ταχεία υποτίμηση της Αγγλικής Λίρας (GBP), τη ραγδαία πτώση στις χρηματιστηριακές αγορές παγκοσμίως, καθώς και τη μείωση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ του ΗΒ.

Δεδομένου, επομένως, ότι το ΗΒ είναι η χώρα με το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς στον Ελληνικό τουρισμό το 2015, το αντίκτυπο της διακύμανσης της συναλλαγματικής ισοτιμίας EUR/GBP στην ελληνική τουριστική βιομηχανία είναι φανερό. Λιγότερο σημαντική είναι η επίπτωση των διακυμάνσεων του ΑΕΠ της Βρετανίας στον ελληνικό τουριστικό κλάδο, καθώς η κατά κεφαλήν δαπάνη σε όρους GBP παραμένει εντυπωσιακά σταθερή τα τελευταία χρόνια. Τα προαναφερθέντα τεκμηριώνουν το αρνητικό αποτύπωμα του Brexit στην οικονομία του τουριστικού κλάδου στη χώρα μας.

Εν κατακλείδι

Ο τουρισμός συνιστά βασικό πυλώνα ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία, με μεγάλη συνεισφορά στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) και, παρά τις ραγδαίες οικονομικές εξελίξεις και τις γεωπολιτικές αναταραχές των τελευταίων ετών, εξακολουθεί να ενισχύει την εξωστρέφεια και την δυναμική του. Παρότι οι διαρκείς αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, και οι αλλεπάλληλες πολιτικές εξελίξεις που επιφέρουν, ακόμη δοκιμάζουν τον τομέα του τουρισμού στη Ελλάδα, εντοπίζεται αύξηση της τουριστικής εισροής στη χώρα μας. Αδιαμφισβήτητα οι φυσικές ομορφιές της χώρας μας, σε συνδυασμό με το εύκρατο κλίμα αποτελούν ανεξάντλητο φυσικό πλούτο που αποδεικνύουν ότι ελληνικός τουρισμός διαθέτει τις βάσεις και τη δυναμική να επιτελέσει όλο και πιο κομβικό ρόλο στην ανάταση της Ελληνικής οικονομίας, δημιουργώντας προστιθέμενη αξία σε πολλούς άλλους, συνδεδεμένους με τον τουρισμό, παραγωγικούς κλάδους. Σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε, είναι σημαντικό να αξιοποιούμε στο μέγιστο τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της οικονομίας μας, και ο τουρισμός είναι ένα από αυτά.

Πηγές:

  1. Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. (2016). Ελληνικός Τουρισμός, Εξελίξεις και Προοπτικές. [online] Available at: http://sete.gr/media/5444/periodiki-meleti-ellinikos-tourismos_teyhos-1.pdf [Accessed 6 Sep. 2017]
  2. Χατζηδάκης, Α. (2015). Τάσεις της Τουριστικής Κίνησης 2008-2015. [oniline] Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού. Available at: http://www.gnto.gov.gr/sites/default/files/files_basic_pages/Xatzidakis_2015.pdf [Accessed 6 Sep. 2017]
  3. EΛ.ΣΤΑΤ. (2015). Δελτίο Τύπου, ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2015. [online] Available at: http://www.gnto.gov.gr/sites/default/files/files_basic_pages/ELSTAT2015.pdf [Accessed 6 Sep. 2017]
  4. Πετακάκης, Δ. (2015). Ας προστατεύσουμε την βαριά βιομηχανία της Ελλάδας: τον Τουρισμό μας! [online] Available at: http://www.huffingtonpost.gr/dimitris-petakakis/-_1994_b_8300628.html [Accessed 6 Sep. 2017]
  5. Enterprise Greece. (2016). Επενδύοντας στην Ελληνική Αγορά Τουρισμού. [online] Available at: http://www.enterprisegreece.gov.gr/gr/ependyseis/ependytikoi-tomeis/toyrismos [Accessed 6 Sep. 2017]
  6. WWF Hellas. (2016). Τουρισμός. [online] Available at: https://www.wwf.gr/images/pdfs/TourismLow.pdf [accessed 6 Sep. 2017]
  7. Γεωργακόπουλος, Σ. (2015). Νέο ρεκόρ για τον ελληνικό τουρισμό το 2016. [online] Deutsche Welle. Available at: http://www.dw.com/el/νέο-ρεκόρ-για-τον-ελληνικό-τουρισμό-το-2016/a-18938148 [Accessed 6 Sep. 2017]
  8. Smith, H. (2017). Tourism is our lifejacket’: debt-stricken Greece gets record number of visitors. [online] The Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/business/2017/jul/01/tourism-is-our-lifejacket-debt-stricken-greece-gets-record-number-of-visitors [Accessed 6 Sep. 2017]
  9. Tsafos, T. and Angeloupoulou, A. (2017) Greece expects tourism record for 2017. [online] Deutsche Welle. Available at: http://www.dw.com/en/greece-expects-tourism-record-for-2017/a-38763499 [Accessed 6 Sep. 2017]
  10. Maltezou, R. (2017). Greek tourism revenue rebounding, risks remain, SETE chief says. [online] Available at: http://www.ekathimerini.com/216524/article/ekathimerini/business/greek-tourism-revenue-rebounding-risks-remain-sete-chief-says [Accessed 6 Sep. 2017]
  11. Morris, H. (2016). Greece expects a bumper year for tourism despite ‘unfair’ coverage of migrant crisis. [online] The Telegraph. Available at: http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/greece/articles/greek-islands-unaffected-by-migrant-crisis-and-ready-for-next-su/ [Accessed 6 Sep. 2017]
Πλοήγηση στις σειρές<< Οι προτιμήσεις των Βρετανών ως προς το τουριστικό προϊόν Ελλάδας – Τουρκίας

Tagged under:

Η Τατιάνα είναι φοιτήτρια του τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Πατρών με κατεύθυνση Οικονομικά, Στατιστική και Επιχειρησιακή Έρευνα. Γνωρίζει άπταιστα Αγγλικά και Γαλλικά ενώ διαθέτει και γνώσεις Γερμανικών. Επιπλέον, έχει συμμετάσχει με διακρίσεις, σε σημαντικό αριθμό συνεδρίων διεθνούς και ευρωπαικής θεματολογίας. Στόχος της μέσα από την εξοικείωση με τη πολυπλοτκότητα των διεθνών πολιτικοοικονομικών σχέσεων και την ταυτόχρονη μελέτη των Μαθηματικών είναι να αποκωδικοποίησει τη δυναμική αλληλεπιδραση αυτών των δύο επιστημών, της πολιτικής επιστήμης και των μαθηματικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest