Τουρκία: Παραμένει σύμμαχος των Η.Π.Α.;

Με αφορμή την επίσκεψη στα τέλη Μαρτίου του Τούρκου Προέδρου Erdogan στις Η.Π.Α., στα πλαίσια της σύσκεψης για την πυρηνική ασφάλεια, έρχονται στο προσκήνιο οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις, και κατά πόσο είναι -για μια ακόμη φορά- τεταμένες ή όχι.

Για πρώτη φορά οι σχέσεις Τουρκίας-Η.Π.Α. κλονίστηκαν πριν από 13 χρόνια, κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ. Τότε, αφορμή είχε σταθεί η απόφαση του τουρκικού κοινοβουλίου να μην επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση των βάσεών τους για τις επιχειρήσεις τους στη γείτονα χώρα, καθώς και ένα περιστατικό κράτησης Τούρκων στρατιωτών από Αμερικάνους. Οι σχέσεις των δύο χωρών βελτιώθηκαν κατά τη δεύτερη θητεία Bush, ωστόσο τα δύο αυτά περιστατικά άφησαν και τους δυο με μια πικρία, οι μεν Αμερικάνοι γιατί θεωρούν ότι οι Τούρκοι δεν τους βοήθησαν αρκετά με τον πόλεμο στο Ιράκ, και οι δε Τούρκοι γιατί δεν λαμβάνουν υποστήριξη στον αγώνα τους εναντίον των Κούρδων.

Στην περίπτωση της Συρίας, βλέπουμε πάλι να δημιουργούνται σύννεφα στις διμερείς τους σχέσεις, ειδικά το πρώτο διάστημα δραστηριοποίησης της συμμαχίας εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Οι Αμερικάνοι θεωρούσαν πως η ανάμειξη της Τουρκίας ήταν αδιόρατη, και προσπάθησαν πολλές φορές να μεταπείσουν τον τότε πρωθυπουργό Erdogan. Η επίσημη αιτιολόγηση της Άγκυρας ήταν ότι, λόγω της ομηρίας περίπου 49 ατόμων του τουρκικού προξενείου της Μοσούλης από το Ισλαμικό Κράτος, δεν ήταν σε θέση να δραστηριοποιηθούν περαιτέρω. Ωστόσο, ακόμα και μετά την λύση της ομηρίας, η Τουρκία συνέχιζε να αντιστέκεται σε πιέσεις για περισσότερη συμμετοχή στη συμμαχία ως το καλοκαίρι του 2015, όταν η Τουρκία επέτρεψε τη χρήση των στρατιωτικών της βάσεων, και έλαβε μέρος και σε αεροπορικούς βομβαρδισμούς.

Σύμφωνα με αναλυτές, η αλλαγή στάσης της Τουρκίας οφείλεται σε έναν βασικό λόγο, και αυτός είναι η πτώση της πόλης Τάλ Αμπιάντ στα χέρια των Κούρδων. Αυτή η πόλη είναι στα τουρκοσυριακά σύνορα, και σηματοδοτεί την πιθανότητα δημιουργίας κουρδικού «διαδρόμου» μεταξύ του Ιράκ και της Τουρκίας, κάτι που η δεύτερη απεύχεται. Μάλιστα, στα πλαίσια της κατάληψης του Κομπάνι ή της Ταλ Αμπιάντ, γίνεται εμφανές ότι οι Κούρδοι μαχητές είναι σαφώς πιο πετυχημένοι στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους από άλλες μαχόμενες δυνάμεις.

Οι Κούρδοι πολεμούν κάτω από την ομπρέλα του Κόμματος Δημοκρατικής Ένωσης (PYD) και της στρατιωτικής ομάδας του, τις Μονάδες Προστασίας Ανθρώπων (YPG), που για τις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρονται ως σημαντικότατος σύμμαχος στην περιοχή. Ακόμα, οι Η.Π.Α. έχουν ξεκαθαρίσει πως θεωρούν το PYD ξεχωριστό οργανισμό από το ΡΚΚ, το οποίο έχουν ανακηρύξει ως τρομοκρατική οργάνωση από το 1997. Αντίθετα, η Τουρκία υποστηρίζει ότι το PYD και το YPG είναι τρομοκρατικές οργανώσεις, λόγω της σύμπραξής τους με το ΡΚΚ, και τις κατηγορεί ότι το προμηθεύουν με όπλα που χρησιμοποιούνται για τρομοκρατικά χτυπήματα εναντίον της.

Για την Τουρκία, η επιτυχία του PYD στα τουρκοσυριακά σύνορα, καθώς και η υποστήριξη που δέχεται από διεθνείς συμμάχους (Ρωσία, Η.Π.Α.), είναι ανησυχητική για πολλούς λόγους, και αποτελεί σημείο τριβής με τους συμμάχους της.  Βασικότερη αιτία είναι ο φόβος πολιτικής αστάθειας στο εσωτερικό της, και αύξησης αντικυβερνητικής δράσης από το  ΡΚΚ ως αποτέλεσμα της αυξημένης Κουρδικής επιρροής στην περιοχή της νοτιοανατολικής Τουρκίας.  Για την κυβέρνηση Erdogan αποτελεί κόκκινη γραμμή το πέρασμα του PYD δυτικά του Ευφράτη προς τα τουρκικά σύνορα, ωστόσο εκεί εδράζεται σημαντικότατο μέρος του Ισλαμικού Κράτους, και εκεί είναι που εντείνεται η μάχη εναντίον του. Σε περίπτωση δημιουργίας του κουρδικού «διαδρόμου» μεταξύ Συρίας και Ιράκ, η Τουρκία έχει σοβαρούς λόγους να ανησυχεί για αποσχιστικά σχήματα.

Η ανησυχία της Τουρκίας εδράζεται ακόμα και στο γεγονός ότι, πρόσφατες επιτυχίες της συριακής κυβέρνησης -η οποία λαμβάνει στήριξη από τη Ρωσία και το Ιράν- αυξάνουν τη επιρροή του σιιτικού στοιχείου στην περιοχή. Η νέα αυτή εξέλιξη σίγουρα δυσαρεστεί την Τουρκία (και τις άλλες σουνιτικές χώρες-συμμάχους της), που θα επιθυμούσε ένα σουνιτικό κράτος-γείτονα για πρώτη φορά.

Οι Η.Π.Α., σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, που δήλωσε ότι θα αρχίσει να αποσύρει στρατεύματα από τη Συρία, και το Ιράν, με το οποίο πριν λίγο χρονικό διάστημα ήρθε κοντά, σίγουρα δεν θα ήθελαν να δημιουργήσουν νέες αντιπαραθέσεις. Προτεραιότητα τους παραμένει η εξάλειψη του Ισλαμικού Κράτους και η εξασθένηση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν να διαλέξουν μεταξύ PYD και Τουρκίας, αλλά θέλουν να συνεχίσουν να συνεργάζονται και με τους δυο.

Στην τελευταία συνάντηση Obama-Erdogan, ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε την υποστήριξη των Η.Π.Α στη διατήρηση της ασφάλειας της Τουρκίας. Ενώ σε πρωτύτερη συνάντηση του αμερικανού αντιπροέδρου Biden με τον Erdogan, o Biden έκανε δηλώσεις σχετικά με ένα πλάνο δράσης που θα λαμβάνει υπόψη τους τουρκικούς στόχους και την «ευαισθησία» της Άγκυρας προς την περιοχή του Μανμπίτζ της Συρίας, στα σύνορα με την Τουρκία, που δεν επιθυμεί να περάσει στα χέρια των Κούρδων του PYD/YPG.

Εφόσον οι Κούρδοι του PYD δεν πλήττουν άμεσα την Τουρκία, και δεν βγαίνουν αδιάσειστα στοιχεία συνεργασίας με το PKK για τρομοκρατικά χτυπήματα, οι Η.Π.Α. δεν θα διακόψουν την υποστήριξή τους στο PYD, γιατί αποτελεί σημαντικό σύμμαχο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, η Τουρκία συνεχίζει να είναι σημαντικός σύμμαχος, αν και σίγουρα υπήρξε απογοήτευση από την πρότερη στάση της στο θέμα της Συρίας, καθώς και ανησυχία με τα ζητήματα ελευθερίας του Τύπου στο εσωτερικό της χώρας. Είναι μια ισχυρή δύναμη που μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην περιοχή της Νοτιανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, και δεν συνάδει με τα συμφέροντα των Η.Π.Α να διαταραχθούν περισσότερο οι σχέσεις τους.

Πηγές:

1.https://www.fas.org/sgp/crs/mideast/R44000.pdf

2.http://www.dailysabah.com/columns/duran-burhanettin/2016/02/13/obamas-pyd-gamble-and-turkish-us-relations

3.http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/01/turkey-usa-relations-iraq-syrian-kurds-potential-flashpoints.html#

4.http://www.hurriyetdailynews.com/Default.aspx?pageID=238&nID=97175&NewsCatID=352

5.http://turkishpolicy.com/article/791/us-turkey-relations-at-a-breaking-point-over-the-kurds

6.http://www.euronews.com/2016/03/30/turkey-us-relations-are-strained-as-erdogan-arrives-in-washington/

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest