Το ζήτημα αναγνώρισης του Κοσόβου από την Βοσνία – Ερζεγοβίνη

Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας στο τέλος του 20ου αιώνα έφερε στα Βαλκάνια έντονα βίαια εθνικιστικά επεισόδια -τους λεγόμενους Γιουγκοσλαβικούς Πολέμους- στο εσωτερικό των κρατών που την αποτελούσαν. Απόρροια αυτών των περιστατικών ήταν η δημιουργία της Ομοσπονδίας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης με την υπογραφή της Συμφωνίας του Dayton το 1995, με την οποία και θα ενωνόταν οι δύο βασικές ανεξάρτητες οντότητες της χώρας – η σερβική κοινότητα Repubilka Srpska, και η Βοσνιο-Κροατική κοινότητα. Αντίστοιχα επεισόδια έλαβαν χώρα και στην περιοχή του Κoσόβου, το οποίο και αποτελούσε αυτόνομη επαρχία της Σερβίας. Αυτά οδήγησαν στην μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του, στις 17 Φεβρουαρίου 2008, ως Δημοκρατία του Κοσσυφοπεδίου, με την διεθνή αναγνώρισή του να είναι περιορισμένη, παρά την σχεδόν άμεση αναγνώρισή του από τις ΗΠΑ και από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως των τεσσάρων “ Μεγάλων Δυνάμεων”: Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία. Σήμερα είναι αναγνωρισμένο από 111 κράτη-μέλη του ΟΗΕ, και πληθώρα διεθνών θεσμών και οργανισμών. Η Δημοκρατία του Κοσσυφοπεδίου έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητο κράτος από όλα τα πρώην Γιουγκοσλαβικά κράτη, αλλά και όλα τα γειτονικά του, με εξαίρεση την Σερβία και την Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Το ζήτημα της αναγνώρισης του Κοσόβου ως ανεξάρτητο κράτος έχει διχάσει την κυβέρνηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, της οποίας η Προεδρεία αποτελεί ένα τριμελές σώμα εκπροσώπων και των τριών εθνικοτήτων που απαρτίζουν την Ομοσπονδία. Η Προεδρεία ασκείται παράλληλα ως ενιαίο σώμα και από τους τρεις εκλεγμένους Προέδρους, με τους εκπροσώπους των Βοσνίων και των Κροατών στην Προεδρεία να επιθυμούν την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου, ενώ οι Σέρβοι να τίθονται κατά. Ως Ομόσπονδο κράτος, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποτελείται από δύο Κοινοβούλια – αυτό της σερβικής οντότητας Republika Srpska, και αυτό της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης που εκπροσωπεί και εκλέγεται απο την βόσνια και κροατική κοινότητα. Στην Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, το Κοινοβούλιο της σέρβικης οντότητας Republika Srpska, που αποτελεί και το 49% του εδάφους της χώρας, υιοθέτησε ψήφισμα στις 21 Φεβρουαρίου 2008, με το οποίο κατήγγειλε και αρνήθηκε να αναγνωρίσει την μονομερή δήλωση ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου από την Σερβία, που έλαβε χώρα στις 17 Φεβρουαρίου 2008, και με δεύτερο ψήφισμα ανακοινώθηκε πως, σε περίπτωση αναγνώρισης της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου από την πλειοψηφία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, η Republika Srpska, με παραπομπή στην απόσχιση του Κοσόβου ως προηγούμενο, θα προχωρήσει σε δημοψήφισμα σχετικά με το δικό της συνταγματικό καθεστώς στο εσωτερικό της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Το ψήφισμα, επιπλέον, όριζε σε όλους τους εκπροσώπους της Republika Srpska στα θεσμικά όργανα της Ομοσπονδίας να εμποδίσουν την χώρα από το να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσόβου. Η εσωτερική πίεση που ασκεί η Republika Srpska, ως η μία απο τις δύο ανεξάρτητες οντότητες της χώρας, η οποία ήδη από τον Πόλεμο στην Βοσνία είχε την στήριξη της Δημοκρατίας της Σερβίας, οδήγησε τον τότε Βόσνιο Πρόεδρο, Haris Silajdžić, να δηλώσει πως η χώρα του είναι “απίθανο να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου σύντομα, λόγω των έντονων αντιρρήσεων της σέρβικης κοινότητάς της”. Το Forum των Βοσνίων του Κοσόβου ζήτησε τον Αύγουστο του 2009 την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου από την Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς και των ταξιδιωτικών εγγράφων των πολιτών της, που οδήγησε στην αντίδραση του τότε Σέρβου Προέδρου της Republika Srpska, Nebojša Radmanović, δηλώνοντας πως όσοι υποβάλλουν τέτοια αιτήματα πρέπει να σκεφτούν “τι είδος κράτους είναι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τι τάσεις υπάρχουν, και ποιές θα είναι οι συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης”, προσθέτοντας ότι το Προεδρείο δεν θα συζητήσει το θέμα στο άμεσο μέλλον.

Οι διαφορετικές τάσεις του Προεδρείου της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, σχετικά με το θέμα αναγνώρισης της ανεξαρτησίας της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου, γίνονται φανερές από τις -κατά καιρούς- διαφορετικές τοποθετήσεις των Βόσνιων και Κροατών Προέδρων της Ομοσπονδίας έναντι του Σέρβου ομολόγου τους. Στις 26 Σεπτεμβρίου του 2008, ο τότε Βόσνιος Πρόεδρος, Haris Silajdžić, σε συνέντευξη που έδωσε στη Νέα Υόρκη, στα πλαίσια της επίσκεψης του εκεί για την Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, δήλωσε την προσωπική του στήριξη για την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου, αλλά και την αντίρρησή του στο αίτημα της Σερβίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για διατύπωση γνώμης σχετικά με την νομιμότητα της ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του Κοσόβου. Τον Ιούλιο του 2010, ο τότε Κροάτης Πρόεδρος του Προεδρείου της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Željko Komšić, δήλωσε εκ νέου την αναγνώριση της Σερβίας με τα καινούρια της σύνορα, χωρίς την περιοχή του Κοσσυφοπεδίου. Επιπλέον, τον Απρίλιο του 2012, σε δήλωσή του, ο Σέρβος Πρόεδρος της Republika Srpska Milorad Dodik ενημέρωσε ότι ο Βόσνιος Υπουργός Εξωτερικών, Zlatko Lagumdžija, κατά την πρώτη σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, προσπάθησε να εισαγάγει ένα καταστατικό το οποίο υποτίθεται ότι θα ρύθμιζε ή θα οδηγούσε σε κάποια ουσιαστικά άτυπη αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου, αλλά ότι ο ίδιος εμπόδισε την διαδικασία.

Με αφορμή τον εορτασμό της Ημέρας των Βοσνίων του Κοσόβου στις 28 Σεπτεμβρίου, ο Πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου, Ramush Haradinaj, κάλεσε τους Βόσνιους του Κοσόβου, οι οποίοι και αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη εθνική μειονότητα στη χώρα, να στείλουν ένα μήνυμα στο Σαράγιεβο ώστε “να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου”, σύμφνωνα με το εθνικό τηλεοπτικό κανάλι του Κοσσυφοπεδίου, RTK 2. Ωστόσο, ο Υπουργός Εξωτερικών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Igor Crnadak, δήλωσε πως η πρόσκληση του Πρωθυπουργού του Κοσσυφοπεδίου για αναγνώριση από το Σαράγιεβο δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα. “Δεν υπάρχει αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, όχι λόγω της στάσης των Βοσνίων και των Κροατών, αλλά λόγω της θέσης των εκπροσώπων της Republika Srpska, και εκείνων που προέρχονται από τα κόμματα που σχηματίζουν την Κυβέρνηση στο επίπεδο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, και εκείνων που προέρχονται από την αντιπολίτευση στο επίπεδο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, οι οποίοι βρίσκονται στην εξουσία στην Republika Srpska. Έχουν μια μοναδική στάση για το θέμα αυτό, και δεν υπάρχει καμία πιθανότητα ότι αυτή η κατάσταση θα αλλάξει”. Υπογραμμίζοντας, με αυτή την δήλωση, ως κύρια προτεραιότητα του Ομόσπονδου κράτους της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, την εσωτερική σταθερότητα των σχέσεων των τριών εθνικοτήτων της χώρας και, κατά προέκταση, των δύο ανεξάρτητων οντοτήτων που την αποτελούν, παρά την προδιάθεση της οντότητας της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης για αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου ως κίνηση καλής γειτονίας, στην οποία και αντιτίθεται η σερβική οντότητα Republika Srpska. Επιπλέον, πρόσθεσε ότι η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, αν και δεν προτίθεται να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου -τουλάχιστον μέχρι και την λήξη της θητείας του Συμβουλίου των Υπουργών το 2018-, αναγνωρίζει, ωστόσο, την ανάγκη απλοποίησης της έκδοσης visa, καθώς και την ανταλλαγή ανθρώπων και αγαθών, με στόχο την διεκπέρωση οικονομικών δραστηριοτήτων μεταξύ των δύο χωρών.

Με την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου γίνεται φανερός ο διαφορετικός προσανατολισμός των δύο οντοτήτων που αποτελούν την Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, αλλά και η έντονη επιρροή που ασκεί η σερβική οντότητα Republika Srpska στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη μαζί με την Σερβία αποτελούν τα μοναδικά πρώην Γιουγκοσλαβικά κράτη που δεν έχουν προχωρήσει στην αναγνώριση της διακήρυξης της ανεξαρτησίας της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου, και αυτό οφείλεται καθαρά στον μεγάλο βαθμό αυτονομίας της σέρβικης οντότητας, καθώς και στην διατήρηση των στενών δεσμών της με την Σερβία. Γι’ αυτό και σχεδόν 10 χρόνια μετά την ανακήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου, η Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης εξακολουθεί να αποκλείει το ενδεχόμενο αναγνώρισης, κατανοώντας, ωστόσο, την ανάγκη σύναψης διμερών συμφωνιών μεταξύ των χωρών για την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών και αγαθών με κύριο στόχο την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Πηγές:

  1. Cia.gov. (2017). The World Factbook — Central Intelligence Agency. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html
  2. Encyclopedia Britannica. (2017). Kosovo – Cultural life | history – geography – self-declared independent country. https://www.britannica.com/place/Kosovo/Cultural-life#toc283793
  3. Encyclopedia Britannica. (2017). Bosnia and Herzegovina https://www.britannica.com/place/Bosnia-and-Herzegovina 
  4. News.bbc.co.uk. (2008). Kosovo MPs proclaim independence. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7249034.stm
  5. News.bbc.co.uk. (2008). Kosovo receives recognition boost. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7662149.stm
  6. Merdzanovic, A. (2015). Democracy by decree. Εκδόσεις: Ibidem-Verl.
  7. B92.net. (2008). Priznanje Kosova i referendum u RS. http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2008&mm=02&dd=22&nav_id=285932
  8. Krajisnik, D. (2016). The visa regime between Bosnia and Herzegovina and Kosovo doesn’t apply to everyone – Kosovo 2.0. http://kosovotwopointzero.com/en/visa-regime-bosnia-herzegovina-kosovo-doesnt-apply-everyone/
  9. Telegrafi. (2010). Komsic: E njoh Serbinë, por pa Kosovën – Telegrafi. https://telegrafi.com/komsic-e-njoh-serbine-por-pa-kosoven/
  10. European Western Balkans. (2017). Bosnia and Herzegovina to consider Kosovo’s recognition? – European Western Balkans. https://europeanwesternbalkans.com/2017/09/29/bosnia-herzegovina-consider-kosovos-recognition/

Tagged under:

Προπτυχιακή φοιτήτρια Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, με κύρια κατεύθυνση Διεθνές Δίκαιο και δευτερεύουσα Διεθνείς Σχέσεις. Μιλάει αγγλικά και γαλλικά.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest