Το Ισλαμικό κράτος στη Βόρεια Αφρική

Ένα κύριο θέμα της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής είναι η διεθνής τρομοκρατία και, πιο συγκεκριμένα, η άνοδος του Ισλαμικού κράτους (Islamic State) στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε την παρουσία του Ισλαμικού Κράτους σε μια άλλη περιοχή με σημαντικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς: τη Βόρεια Αφρική.

Αίγυπτος

Ένα από τα επίσημα παρακλάδια του Ισλαμικού Κράτους βρίσκεται στην Αίγυπτο. Κατά τη διάρκεια της ταραχώδους κατάστασης μετά την πτώση του Mubarak, δημιουργήθηκε η οργάνωση Ansar Bait al-Mαqdis (Supporters of the Holy House, υποστηρικτές των Αγίων Τόπων) στην επαρχία Σινά, η οποία στράφηκε εναντίον των Αιγυπτιακών δυνάμεων ασφαλείας το 2013. Από τα τέλη του του ίδιου χρόνου, η οργάνωση αύξησε τις επιθέσεις της, αποτελώντας σημαντική απειλή τόσο για την ασφάλεια της Αιγύπτου, όσο και του Ισραήλ.

Το Νοέμβριο του 2014, μέλη της οργάνωσης δήλωσαν πίστη στο IS, και η οργάνωση στην Επαρχία του Σινά μετονομάστηκε σε Ισλαμικό Κράτος (Wilayat Sinai, the Sinai Province of the Islamic State) (Stoffel, 2016). Η οργάνωση εξαπέλυσε επιθέσεις μεγάλης κλίμακας (Sinai clashes) εναντίον Αιγυπτιακών στρατιωτικών σημείων ελέγχου στην περιοχή της, ενώ δήλωσε, επίσης, υπεύθυνη για τη συντριβή του ρωσικού αεροσκάφους Metrojet 9268, τον Οκτώβριο του 2015 (Sonawane, 2016). Σήμερα, παραμένει ακόμα ενεργή, όπως φανερώνουν οι επιθέσεις που πραγματοποίησε το Μάρτιο και τον Οκτώβριο του 2016, όπου το Ισλαμικό Κράτος επιτέθηκε σε ένα checkpoint στην Αίγυπτο, προκαλώντας το θάνατο 12 στρατιωτών, και το κράτος ανταπέδωσε με αέριους βομβαρδισμούς στη χερσόνησο του Σινά (Al-Awsat, 2016).

Αλγερία

Ήδη από την δεκαετία του 1990, αναπτύχθηκαν ακραίες ισλαμικές οργανώσεις στην Αλγερία που έλαβαν μέρος στον Εμφύλιο πόλεμο και αργότερα εντάχθηκαν στην Al Qaeda, στο Ισλαμικό Μαγκρέμπ (al-Qaeda in the Islamic Maghreb) (BBC, 2014). Μία από αυτές ήταν και η οργάνωση Jund al-Khalifah fi Ard al-Jazayer (Soldiers of the Caliphate, Στρατιώτες του χαλιφάτου) που έγινε γνωστή με την απαγωγή και τον αποκεφαλισμό του Γάλλου τουρίστα Herve Gourdel (United Nations security council subsidiary organs, 2015), το Σεπτέμβριο του 2014. Λίγο πριν, η οργάνωση είχε αποσπαστεί από την Al Qaeda και δήλωσε πίστη στο Ισλαμικό κράτος. Από τότε, η οργάνωση έχει πραγματοποιήσει μεμονωμένες τρομοκρατικές επιθέσεις στο έδαφος της Αλγερίας, ενώ οι αρχές έχουν εξαπολύσει επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση της ομάδας (Kino, 2016). Τον Οκτώβριο του 2016, το Ισλαμικό κράτος ανακοίνωσε την έναρξη επιχειρήσεων στην Αλγερία και δήλωσε ευθύνη για τη βομβιστική επίθεση σε μια στρατιωτική συνοδεία στη βορειοανατολική Αλγερία (Kino, 2016).

Μαρόκο

Δεν υπάρχουν πληροφορίες για την ύπαρξη μιας οργάνωσης φιλικά προσκείμενης προς το Ισλαμικό Κράτος στο Μαρόκο. Υπάρχουν, ωστόσο, στοιχεία που επιβεβαιώνουν πως αποτελεί μια σημαντική πηγή μαχητών για αυτό (Flowers, 2016). Επίσης, έχουν συλληφθεί και ανακαλυφθεί κύτταρα τρομοκρατικών οργανώσεων σχετικών με το IS, καθώς και μεμονωμένων ατόμων, στο πλαίσιο της εκτεταμένης κρατικής καμπάνιας εναντίον της τρομοκρατίας.

Παρά την ανυπαρξία -προς το παρόν- μιας άμεσης απειλής προς στο έδαφος του Μαρόκου, οι οικονομικοκοινωνικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του IS στη χώρα, καθώς η τελευταία αντιμετωπίζει μεγάλη ανεργία και οικονομικά προβλήματα, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού της είναι μουσουλμάνοι.

Μαυριτανία

Στη Μαυριτανία δεν υπάρχει κάποιο επίσημο παρακλάδι του Ισλαμικού Κράτους, υπάρχουν, όμως, υποστηρικτές αυτού. Τον Ιούνιο του 2015, μάλιστα, τρεις άντρες καταδικάστηκαν σε φυλακή, κατηγορούμενοι πως είχαν δεσμούς με το Ισλαμικό Κράτος (Thurston, 2016).

Το Μάρτιο του 2015, τρεις τρομοκρατικές οργανώσεις -η Al Qaeda που είχε ήδη παρουσία στην Αλγερία, το IS και η Boko Haram- βρέθηκαν να εκπαιδεύουν από κοινού τους μαχητές τους σε στρατόπεδα της Σαχάρας (Schehl, 2016). Το γεγονός αυτό δημιουργεί βάσιμες υποψίες πως οι τρεις οργανώσεις έχουν δημιουργήσει μια ανεπίσημη συμμαχία για την επέκταση του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή της Βόρειας Αφρικής.

Λιβύη

Στη Βόρεια Λιβύη βρίσκεται ένα από τα πιο σημαντικά οχυρά του Ισλαμικού Κράτους. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο του 2011, ορισμένοι μαχητές τρομοκρατικών οργανώσεων μεταφέρθηκαν στη Συρία, για να πολεμήσουν εναντίον του Bashar al-Assad και των υποστηρικτών του. Σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκε η ομάδα Battar Brigade που, όταν επέστρεψε στη Λιβύη, μετασχηματίστηκε σε Islamic Youth Shura Council. Η οργάνωση αυτή αρχικά ήταν τμήμα της Al-Qaeda, αλλά αποσπάστηκε από αυτήν, δήλωσε πίστη στο Ισλαμικό Κράτος (Οκτώβριος 2014) και μετονομάστηκε σε Ισλαμικό Κράτος στη Λιβύη ή Επαρχία της Λιβύης (Qsiyer, 2016). Το 2015 κατέκτησε την πόλη Sirte, προσπαθώντας να την μετατρέψει σε μια πόλη-πρωτεύουσα, όπως η Al-Raqqah στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Στόχος της οργάνωσης είναι όχι μόνο η εδαφική επέκταση εντός της Λιβύης, αλλά και η δημιουργία μιας βάσης για μαχητές του IS από όλη την Βόρεια Αφρική. Η σημαντική στρατηγική θέση της Λιβύης είναι αυτή που έχει ανησυχήσει τους Δυτικούς και τους οδήγησε στην ανάληψη δράσης εναντίον του IS. Μεμονωμένοι βομβαρδισμοί γίνονταν ήδη από τον Φεβρουάριο του 2016, αλλά από τον Αύγουστο έχει αυξηθεί η συχνότητά τους, μετά από αίτημα της Κυβερνήσεως Γενικής Συμφωνίας (Government of National Accord) (US launches air strikes on ISIS targets in Libya, 2016). Η μάχη για την πόλη ακόμη μαίνεται, αλλά υπάρχουν απόψεις πως το Ισλαμικό Κράτος πρόκειται να χάσει σύντομα την πόλη (Islamic state facing ‘imminent defeat’ in Libya’s Sirte, 2016).

Τυνησία

Πολλά στοιχεία υποδεικνύουν πως η πλειονότητα των ξένων μαχητών του ISIS προέρχεται από την Τυνησία (Trofimov, 2016). Μετά την Αραβική Άνοιξη στην Τυνησία δεν υπήρξε εμφύλιος πόλεμος, όπως σε άλλες χώρες στη Βόρεια Αφρική. Παρά ταύτα, υπήρξε σημαντική κοινωνική δυσαρέσκεια, λόγω της αποτυχίας της κυβέρνησης να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη και να μειώσει τη διαφθορά, κατάσταση η οποία οδήγησε ορισμένους Τυνησιακούς να ενταχθούν στο Ισλαμικό Κράτος.

Στο έδαφος της χώρας, υπάρχουν και οι τρομοκρατικές οργανώσεις Ansar al-Sharia και Jund al-Khilafah, οι οποίες έχουν δηλώσει πίστη στο Ισλαμικό Κράτος και έχουν πραγματοποιήσει μεμονωμένες τρομοκρατικές επιθέσεις. Η τελευταία σημειώθηκε το Νοέμβριο του 2016, με τη δολοφονία ενός Τυνησιακού στρατιώτη (ISIS claims killing of Tunisian soldier, 2016).

Συμπεράσματα

Όπως προέκυψε από την παραπάνω ανάλυση, το Ισλαμικό Κράτος έχει επεκταθεί πέρα από την αρχική περιοχή δράσης του και έχει αποκτήσει διασυνδέσεις στα κράτη της Βόρειας Αφρικής. Έχει δημιουργήσει ήδη επίσημα παρακλάδια στη Λιβύη, την Αίγυπτο και την Αλγερία. Όσον αφορά το Μαρόκο, την Τυνησία, και την Μαυριτανία το Ισλαμικό Κράτος φαίνεται να έχει όλο και περισσότερους υποστηρικτές. Στις χώρες αυτές υπάρχουν οι κατάλληλες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που καθιστούν τον πληθυσμό των κρατών αυτών ευάλωτο στην στρατολόγηση. Επίσης, οι παραπάνω χώρες είχαν ήδη εμπειρίες με την τρομοκρατία στο παρελθόν τους, κάτι που ευνοεί τις προσπάθειες του Ισλαμικού Κράτους για στρατολόγηση. Τα ανωτέρω θέτουν ζητήματα ασφαλείας για τα ίδια τα κράτη και υπονομεύουν ακόμη περισσότερο την εύθραυστη πολιτική σταθερότητα και κοινωνική συνοχή τους.

Η παρουσία του Ισλαμικού Κράτους στα κράτη της βόρειας Αφρικής δημιουργεί, όμως, μια άμεση απειλή για την Ευρώπη, στην οποία έχουν με αυτόν τον τρόπο μια πιο εύκολη πρόσβαση. Επίσης, απειλητική για την Ευρώπη είναι και η ύπαρξη πολλών υποστηρικτών του IS που είναι πολίτες ή/και κάτοικοι αυτής, εφόσον διευκολύνει την οργάνωση και πραγματοποίηση τρομοκρατικών χτυπημάτων στο ευρωπαϊκό έδαφος. Τέλος, όπως προέκυψε από την έκθεση της EUROPOL, ορισμένοι από τους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους επιστρέφουν στην Ε.Ε. και προετοιμάζονται να κάνουν επιθέσεις (Noorani, 2016).

Πηγές:

  1. Stoffel, D. (2016). ISIS in Egypt: The struggle for the Sinai Peninsula. Available at: http://www.cbc.ca/news/world/sinai-province-isis-egypt-1.3634601 (Accessed: 03/12/2016).
  2. Sonawane, V. (2016). Russian Plane Crash Update: Relatives Of Downed Metrojet Flight 9268 Victims To Sue Aircraft Owner. Available at: http://www.ibtimes.com/russian-plane-crash-update-relatives-downed-metrojet-flight-9268-victims-sue-aircraft-2258784 (Accessed: 03/12/2016).
  3. Al-Awsat, A. (2016) Egypt launches airstrikes against ISIS affiliate in Sinai. Available at: http://english.aawsat.com/2015/07/article55344204/egypt-launches-airstrikes-against-isis-affiliate-in-sinai (Accessed: 11 December 2016).
  4. BBC (2014) Algerian army ‘kills jihadist behind Herve Gourdel beheading’. Available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-30587765 (Accessed: 11 December 2016).
  5. JUND AL-KHILAFAH IN ALGERIA. (2016). Available at: https://www.un.org/sc/suborg/en/sanctions/1267/aq_sanctions_list/summaries/entity/jund-al-khilafah-in-algeria (Accessed: 03/12/2016).
  6. Kino, S. (2016). Islamic State launches first operation in Algeria. Available at: http://aranews.net/2016/10/islamic-state-launches-first-operation-algeria/ (Accessed: 03/12/2016).
  7. Kino, S. (2016). Islamic State launches first operation in Algeria. Available at: http://aranews.net/2016/10/islamic-state-launches-first-operation-algeria/ (Accessed: 03/12/2016).
  8. Flowers, T. (2016) Is Morocco really immune from ISIS? Available at: http://www.moroccoworldnews.com/2016/06/189435/is-morocco-really-immune-from-isis/ (Accessed: 11 December 2016).
  9. Thurston, A. (2016). Is Mauritania Really a New ISIS Front? Available at: https://theglobalobservatory.org/2015/07/mauritania-isis-al-qaeda-terrorism/ (Accessed: 03/12/2016).
  10. Schehl, M. (2016). S. Marines prep West African allies to fight ISIS, Boko Haram, al-Qaida. Available at: https://www.marinecorpstimes.com/story/military/2016/03/03/marines-gain-satisfaction-teaching-mauritanian-army/81276212/ (Accessed: 03/12/2016).
  11. Qsiyer, K. (2016). The Islamic State (IS) in Libya: Expansion by Political Crisis. Available at: http://studies.aljazeera.net/mritems/Documents/2015/6/23/2015623111631833734Islamic%20Libya.pdf (Accessed: 03/12/2016).
  12. US launches air strikes on ISIS targets in Libya. (2016). Available at: https://www.rt.com/usa/354170-us-strikes-libya-isis/ (Accessed: 03/12/2016).
  13. Islamic State facing ‘imminent defeat’ in Libya’s Sirte. (2016). Available at: https://www.alaraby.co.uk/english/news/2016/11/20/islamic-state-facing-imminent-defeat-in-libyas-sirte?utm_campaign=magnet&utm_source=article_page&utm_medium=related_articles (Accessed: 03/12/2016).
  14. Trofimov, Y. (2016). How Tunisia Became a Top Source of ISIS Recruits. Available at: http://www.wsj.com/articles/how-tunisia-became-a-top-source-of-isis-recruits-1456396203 (Accessed: 03/12/2016).
  15. ISIS claims killing of Tunisian soldier. (2016). Available at: http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2016/Nov-06/379935-isis-claims-killing-of-tunisian-soldier.ashx (Accessed: 03/12/2016).
  16. Up to 1,750 jihadists back in Europe, report warns. (2016). Available at: http://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/up-to-1750-jihadists-back-in-europe-report-warns/ (Accessed: 10/12/2016).

Tagged under:

Τεταρτοετής φοιτήτρια στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest