Το μέλλον της Ρουμανίας στα χέρια των διαδηλωτών

Κατά τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρουμανία γνώρισε το μεγαλύτερο κύμα διαδηλώσεων μετά με την πτώση του κομμουνισμού και την ανατροπή του πρώην δικτάτορα Nicolae Ceaușescu, λόγω ενός εσπευσμένα επιβεβλημένου διατάγματος με στόχο την ελαχιστοποίηση των ποινών που προβλέπονται για τη διαφθορά. Παρόλο που η κυβέρνηση συμφώνησε στην ακύρωση του επίμαχου διατάγματος, περίπου 500.000 Ρουμάνοι συνέχισαν τις διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, αποφασισμένοι να δείξουν στην κυβέρνηση ότι η κρίση δεν είχε ακόμη τελειώσει (Brocchetto, 2017). Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να παράσχει μια συνολική εικόνα της εν λόγω κατάστασης στη Ρουμανία, εντοπίζοντας τα αίτια και την πορεία προς αυτή.

Το επίμαχο διάταγμα

Στις 31 Ιανουαρίου 2017, ο κυβερνών συνασπισμός της χώρας εξέδωσε διάταγμα που αποποινικοποιούσε την κατάχρηση εξουσίας από αξιωματούχους, σε περίπτωση που τα εμπλεκόμενα ποσά δεν ξεπερνούσαν τα 48.500 δολάρια. Χωρίς καμία συμμετοχή του Κοινοβουλίου, το διάταγμα επρόκειτο να παγώσει όλες τις εκκρεμείς έρευνες για εγκλήματα διαφθοράς, να αποφυλακίσει αξιωματούχους που κατηγορούνταν για διαφθορά, και να εμποδίσει την οποιαδήποτε περαιτέρω έρευνα αυτών των αδικημάτων, η οποία στόχευε στην υποβολή υπόπτων ενώπιον της δικαιοσύνης.

Η κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Πρωθυπουργό Sorin Grindeanu, προερχόμενο από το αριστερό Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα (Social Democratic Party, PSD), υποστήριξε ότι αυτές οι αλλαγές ήταν απαραίτητες ώστε, πρώτον, να ευθυγραμμιστούν ορισμένοι νόμοι με το Σύνταγμα και, δεύτερον, να μειωθεί η συμφόρηση των φυλακών. Ωστόσο, οι Ρουμάνοι γρήγορα αντιλήφθηκαν ότι επρόκειτο για ένα διάταγμα που εξυπηρετούσε τις ανάγκες του ίδιου του κόμματος, και ότι άμεσα επωφελούμενος δεν ήταν κανείς άλλος πέρα από τον ηγέτη του PSD, Liviu Dragnea (Ilie and Mahlich, 2017).

Αντιμετωπίζοντας κατηγορίες υπεξαίρεσης ποσών από το κράτος, τα οποία φτάνουν το ύψος των $25,000, ο Dragnea είχε καταδικαστεί σε διετή ποινή φυλάκισης με αναστολή, για εκλογική απάτη. Αυτή η καταδικαστική απόφαση εμπόδισε de facto την εκλογή του στη θέση του Πρωθυπουργού – θέση στην οποία διορίστηκε ένας πολιτικός-υποχείριό του. Έτσι, με το εν λόγω διάταγμα, του δόθηκε η ευκαιρία να «καθαρίσει» το όνομά του, και -φυσικά- να εκπληρώσει τις κυβερνητικές φιλοδοξίες του.

Οι μαζικές διαδηλώσεις

Στις 18 Ιανουαρίου 2017, οι διαδηλωτές δεν ξεπερνούσαν τις μερικές χιλιάδες. Ωστόσο, τέσσερις μέρες αργότερα, 30.000 πολίτες ξεχύθηκαν στους δρόμους, συνοδευόμενοι από τον Πρόεδρο της Ρουμανίας, Klaus Iohannis, αλλά και τον αρχηγό του Εθνικού Απελευθερωτικού Κόμματος (National Liberal Party), δηλαδή τον κύριο κεντροδεξιό παράγοντα στην πολιτική σκηνή, ο οποίος επεδίωκε να εκμεταλλευτεί τον κοινωνικό αναβρασμό. Στις 29 Ιανουαρίου 2017, καθώς υπήρχαν λίγες ενδείξεις σχετικά με την πρόθεση της κυβέρνησης να ανακαλέσει το διάταγμα, ο αριθμός των διαδηλωτών άγγιξε τις 90.000.

Παρ’όλα αυτά, στις 31 Ιανουαρίου 2017, και μέσα σε κλίμα πλήρους περιφρόνησης της κοινής γνώμης, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι είχε ήδη υιοθετήσει το εσπευσμένο διάταγμα με νόμο, η ισχύς του οποίου θα άρχιζε εντός λίγων ημερών (Gillet, 2017).

Την επόμενη ημέρα, 300.000 πολίτες προέβησαν σε διαδήλωση κατά της κυβέρνησης, ενώ, στις 5 Φεβρουαρίου 2017 -μια μέρα μετά την ανάκληση του διατάγματος από την κυβέρνηση, η οποία δήλωσε ότι θα αναζητούσε κοινοβουλευτική αποδοχή για κάποιες από τις πρωταρχικές της προτάσεις-, πάνω από 500.000 πολίτες βγήκαν στους δρόμους του Βουκουρεστίου, απαιτώντας την παραίτηση του κυβερνώντος συνασπισμού. Τέσσερις μέρες αργότερα, ο Υπουργός Δικαιοσύνης της χώρας παραιτήθηκε, ως αποδιοπομπαίος τράγος. Παρ’όλα αυτά, οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και κατά την επόμενη εβδομάδα, με 50.000 ανθρώπους να εξακολουθούν να βρίσκονται στους δρόμους (The Guardian, 2017).

Τα άνωθεν αναφερθέντα συνιστούν απλά πραγματικά περιστατικά. Ωστόσο, πολλά γεγονότα βρίσκονται ανάμεσά τους. Οι τρεις παράγοντες-κλειδιά σε αυτή την ιστορία -το PSD, η κεντροδεξιά και οι μάζες των Ρουμάνων- εμπλέκονται σε μια διαμάχη που απορρέει από τη δική τους ιδιόρρυθμη δυναμική. Αυτή η δυναμική, όμως, δεν μπορεί να κατανοηθεί επαρκώς, παρά μόνον εάν τοποθετηθεί μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, αλλά και τη Ρωσία.

Μια διεφθαρμένη μετάβαση

Στη Ρουμανία, όπως και σε αρκετές βαλκανικές χώρες, υπήρξε έντονη η παρουσία μιας διεφθαρμένης μορφής καπιταλισμού, βασισμένη κυρίως σε αμοιβαίες σχέσεις επιβράβευσης μεταξύ ευνοημένων επιχειρήσεων, κρατικών γραφειοκρατών και πολιτικών.

Το PSD -το κυρίαρχο κομμουνιστικό κόμμα του παρελθόντος- έπαιξε κομβικό ρόλο στη διαχείριση και επίβλεψη της μετάβασης από την «κρατικιστική» οικονομία της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, στην ιδιωτικοποιημένη, νεοφιλελεύθερη οικονομία του σήμερα. Παράλληλα, το κόμμα διασφάλιζε έτσι τα οικονομικά προνόμια του ίδιου, καθώς και των συμμάχων του. Εν συντομία, το PSD δεν είναι άλλο από το βασικό κόμμα της ρουμάνικης κυρίαρχης τάξης.

Λίγοι θα σκέφτονταν τότε ότι το PSD, καθώς και όσοι περιλαμβάνονται στην τροχιά του, είναι τόσο μπλεγμένοι στη διαφθορά. Ωστόσο, το 2013, η επικρατούσα αντίληψη άλλαξε, όταν πλήθος δημάρχων, βουλευτών, δικαστών, εισαγγελέων, επιχειρηματιών και πρώην Υπουργών, αλλά και ο τότε Πρωθυπουργός του PSD, καταδικάστηκαν για κατάχρηση εξουσίας.

Επιπροσθέτως, το 2015, διαδηλώσεις οδήγησαν στην κατάρρευση της τελευταίας κυβέρνησης του PSD, και στη συνεπακόλουθη παραίτηση του Πρωθυπουργού Victor Ponta, μετά τον θάνατο 64 νεαρών Ρουμάνων, λόγω πυρκαγιάς που ξέσπασε σε νυχτερινό κέντρο διασκέδασης. Υπεύθυνοι, μάλιστα, θεωρούνται δωροδοκημένοι αξιωματούχοι που «έκαναν τα στραβά μάτια» σχετικά με τους μηχανισμούς ασφαλείας. Ωστόσο, μόλις το προηγούμενο καλοκαίρι, ο Ponta κατηγορήθηκε για την προσφορά θέσης στο Κοινοβούλιο σε έναν από τους πιο πλούσιους ανθρώπους στη Ρουμανία, και ηγετικό στέλεχος του PSD, με αντάλλαγμα $250,000 (BBC, 2015).

Επομένως, έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι το PSD ήταν ο νικητής των εκλογών του Δεκεμβρίου του 2016. Βέβαια, αυτή η νίκη δεν χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς, καθώς ήταν μια νίκη με ποσοστό λιγότερο του 40%. Ωστόσο, παραμένει μέτρο του δημόσιου αισθήματος.

Το κόστος της λιτότητας

Σε αντίθεση με το PSD, η κεντροδεξιά υπήρξε ασταθής πολιτική δύναμη στη ρουμάνικη πολιτική σκηνή, καθώς χαρακτηριζόταν από πολλαπλά κόμματα με εναλλασσόμενες ηγεσίες, διαχωρισμούς και συνασπισμούς. Σε ορισμένες, μάλιστα, περιπτώσεις, δεν έλειψε η δημιουργία κυβέρνησης συνασπισμού μαζί με το PSD.

Παρ’όλα αυτά, με το πέρας του χρόνου, η κεντροδεξιά κατάφερε να αποτελέσει μια συνεκτική πολιτική μορφή, συγκροτώντας, μάλιστα, το 2008, εθνική κυβέρνηση συνασπισμού με το PSD, με στόχο την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Μέσα σε ένα χρόνο, με το PSD να υποστηρίζει εκ διαμέτρου αντίθετη άποψη, η κεντροδεξιά ενισχύθηκε από την υποστήριξη του Προέδρου, και προχώρησε στην υιοθέτηση εξοντωτικών μέτρων λιτότητας. Οι μισθοί του δημοσίου τομέα και οι κοινωνικές παροχές μειώθηκαν κατά 25% και 15% αντίστοιχα, ενώ ο ΦΠΑ αυξήθηκε από 17% σε 24%. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι, στο σύνολο των θέσεων εργασίας του δημοσίου τομέα που χάθηκαν στην Ευρώπη το 2010, η Ρουμανία, μια χώρα με λιγότερους από 20 εκατομμύρια κατοίκους, αντιπροσωπεύει το 21%.

Τη χαριστική βολή έδωσε η προσπάθεια της κυβέρνησης να αναδιαμορφώσει τον υγειονομικό τομέα, μέσω της ιδιωτικοποίησης των νοσοκομείων. Στις αρχές του 2012, διαδηλώσεις ξέσπασαν σε πολυάριθμες πόλεις της Ρουμανίας, συνοδευόμενες από εκδηλώσεις βίας στο Βουκουρέστι. Εν τέλει, η κυβέρνηση κατέρρευσε, και ο τότε Πρωθυπουργός παραιτήθηκε (Ciobanu, 2012).

Από τότε, η κεντροδεξιά δεν έχει ακόμη ανακάμψει. Το κυρίαρχο κεντροδεξιό κόμμα, επονομαζόμενο ως Εθνικοί Απελευθερωτές, συμμετείχαν στις εκλογές του Δεκεμβρίου 2016 με τη γραμμή εξακολούθησης της οικονομικής πολιτικής των τεχνοκρατών, και, φυσικά, ηττήθηκαν.

Το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Το 2004, η Ρουμανία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ. Ακολούθησε η ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.), το 2007. Η στρατηγική της θέση είναι ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς στα βόρεια σύνορά της βρίσκεται η Ουκρανία, και, ως εκ τούτου, φιλοξενεί νατοϊκό αμυντικό εξοπλισμό αξίας 800 εκατομμυρίων δολαρίων. Πρόσφατα, μάλιστα, δέχθηκε ενισχύσεις από το ΝΑΤΟ, παρά τις εντάσεις με τη Ρωσία. Τόσο το PSD όσο και η κεντροδεξιά έχουν ενστερνιστεί αυτή την Ευρώ-Ατλαντική στρατηγική, δίνοντας, όμως, διαφορετική πολιτική έμφαση σε αυτήν.

Είναι ευρέως γνωστό ότι η προσχώρηση της Ρουμανίας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. έγινε εσπευσμένα, ως μέρος του δυτικού επεκτατισμού, υπό την απειλή της Ρωσίας. Αναπόφευκτα, αυτό μεταφράζεται σε λιγότερο αυστηρά κριτήρια για την ένταξή της, που αφορούσαν συγκεκριμένα στη διαφάνεια, δεδομένου του εγγενούς προβλήματος διαφθοράς της Ρουμανίας, σε συνδυασμό με την ευνοϊκή μεταχείριση του PSD.

Συνεπώς, η διαφθορά καθαυτή δεν αποτελεί το επίμαχο σημείο. Το ζήτημα σχετίζεται με πολιτικά συμφέροντα. Το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν τότε πιο ελαστική στο φαινόμενο της διαφθοράς, ενώ τώρα πιέζει την υπηρεσία κατά της διαφθοράς της Ρουμανίας να γίνει όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική, επιβεβαιώνει το ανωτέρω συμπέρασμα. Πλέον, η αγωνιώδης αυτή δοκιμασία αντικατοπτρίζεται στη στροφή της προσοχής των Ρουμάνων στο γεγονός ότι η διαφθορά είναι η αιτία της φτώχειας και της ανισότητας, και όχι τα επαναλαμβανόμενα μέτρα λιτότητας, τα οποία ελήφθησαν για να μειωθεί το έλλειμμα στο 3% του Α.Ε.Π. της χώρας (John, 2017).

Η τελευταία λύση

Σήμερα, υπάρχει μόνο μια εναλλακτική πολιτική λύση στη Ρουμανία, και αυτή εναπόκειται στους διαδηλωτές. Η αποτελεσματικότητά τους σε βάθος χρόνου είναι εντυπωσιακή. Κατά την διάρκεια, μάλιστα, των τελευταίων πέντε ετών, έχουν ανατρέψει μια κεντροδεξιά κυβέρνηση, εξαιτίας των εξοντωτικών μέτρων λιτότητας που εκείνη έλαβε, και μια κυβέρνηση του PSD, λόγω του κλίματος διαφθοράς που η ίδια δημιουργούσε. Η δυναμική τους, όμως, δεν σταματάει εκεί (Al Jazeera, 2017).

Οι διαδηλωτές έχουν πυροδοτήσει μια νέα πολιτική κρίση εναντίον της νέας κυβέρνησης του PSD, σε μια εποχή κατά την οποία η κεντροδεξιά είναι ακόμα πολύ αναξιόπιστη για να αποκτήσει πολιτική ισχύ. Στην πραγματικότητα, αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει κανένα πολιτικό κόμμα που να εκπροσωπεί ένα αξιοπρεπές ποσοστό του ρουμάνικου πληθυσμού, το 60% του οποίου απέχει συστηματικά από τις εκλογές. Αυτή είναι η ρουμάνικη εκδοχή της κρίσης του «ακραίου κέντρου».

Αντί, λοιπόν, να διεκδικούν τους πολιτικούς τους στόχους μέσω της ψήφου, οι Ρουμάνοι βρίσκονται στους δρόμους, αναπολώντας ακόμα την ηρωική ανατροπή του Ceaușescu, το 1989. Τα επιχειρήματα τα οποία πρέπει να επιστρατεύσουν, δεν θα είναι εύκολο να υλοποιηθούν, και, σίγουρα, οφείλουν να περιλαμβάνουν την ανάγκη τερματισμού της ακραίας λιτότητας, την καταπολέμηση της διαφθοράς στην πηγή της, και την υποστήριξη μιας ουδέτερης θέσης ανάμεσα στη δύση και την ανατολή.

Μια τέτοια προσπάθεια σίγουρα προϋποθέτει οξυδέρκεια, κουράγιο, αποφασιστικότητα, ευελιξία, και οπωσδήποτε πολιτική διαύγεια, που θα μπορεί να διακρίνει τον ψευδό-αριστερισμό του PSD και την υπερβολική ευρώ-λαγνεία της κεντροδεξιάς, από οποιοδήποτε νέο πολιτικό μόρφωμα. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια προσπάθεια που καλούνται να διεξαγάγουν οι ίδιοι οι πολίτες της Ρουμανίας.

Πηγές:

  1. Al Jazeera (2017) Bucharest: Thousands protest decriminalising corruption. Available at: http://www.aljazeera.com/news/2017/02/bucharest-thousands-protest-decriminalising-corruption-170201165154518.html (Accessed: 6 March 2017).
  2. BBC (2015) Romania: Protests despite Victor Ponta’s resignation. Available at: http://www.bbc.com/news/world-europe-34726826 (Accessed: 7 March 2017).
  3. Brocchetto, M. (2017) Romanians protest new corruption law. Available at: http://edition.cnn.com/2017/02/01/europe/romania-protests/ (Accessed: 7 March 2017).
  4. Ciobanu, L. (2012) Protesters gather for fourth straight day in Romania. Available at: http://edition.cnn.com/2012/01/15/world/europe/romania-protests/ (Accessed: 7 March 2017).
  5. Gillet, K. (2017) Anger and mistrust fuel unabated protests in Romania. Available at: https://www.nytimes.com/2017/02/12/world/europe/romania-bucharest-protests-corruption.html?_r=0 (Accessed: 7 March 2017).
  6. Ilie, L. and Mahlich, G. (2017) Thousands join anti-government protests in Romania over proposed law reforms. Available at: http://www.reuters.com/article/us-romania-protests-idUSKBN156112 (Accessed: 7 March 2017).
  7. John, T. (2017) Everything to know about Romania’s anti-corruption protests. Available at: http://time.com/4660860/romania-protests-corruption-problem/ (Accessed: 7 March 2017).
  8. The Guardian (2017) Romania protests enter 13th day with calls for government of ‘thieves’ to resign. Available at: https://www.theguardian.com/world/2017/feb/13/romania-protests-enter-13th-day-with-calls-for-government-of-thieves-to-resign (Accessed: 7 March 2017).

Tagged under:

Είμαι προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα της Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Παν/μιου Αθηνών και παράλληλα κάνω Minor πάνω στις διεθνείς σχέσεις στο DEREE. Έχω συμμετάσχει στον 7th International Air Law Moot Court Competition καθώς και σε πολυάριθμες προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών. Υπήρξα ασκούμενη στο Υπουργείου Εξωτερικών και στόχος μου είναι η ενεργή συμμετοχή στο διεθνές προσκήνιο.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest